RIB 13402-2021 Regionaal plan werken aan basisvaardigheden 2020-2024 Zaanstreek Waterland

Raadsinformatiebrief Landsmeer Ter kennisneming Datum B&W vergadering

15 juni 2021

Portefeuillehouder

Wethouder M. Elferich

Documentkenmerk

13402-2021:109794 behorende bij zaak: 13402-2021

Bijlage(n)

B1. Regionaal plan werken aan basisvaardigheden 2020 tot en met 2024 Zaanstreek-Waterland.

Onderwerp: Regionaal plan basisvaardigheden Aan de raad van Landsmeer, Voor u ligt de raadsinformatiebrief over het regionaal plan basisvaardigheden 2020 tot en met 2024. Met deze brief informeren wij u graag over het waarom van dit plan, gezamenlijke ambities en doelstellingen en wat we concreet gaan doen. Inleiding De regio Zaanstreek-Waterland vindt het belangrijk dat iedereen mee kan doen in de samenleving. Op dit moment beschikt niet iedereen over de basisvaardigheden die hiervoor nodig zijn. Te veel mensen hebben moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. En vaak ook met digitale vaardigheden. In de Zaanstreek gaat dit om ongeveer 16% van de inwoners. In Waterland is dat ongeveer 11%. Niet goed kunnen lezen en schrijven heeft grote gevolgen voor het dagelijks leven. Inwoners hebben daardoor vaak minder kansen dan mensen die wel de basisvaardigheden beheersen. Alle gemeenten in de regio zetten zich daarom in om deze inwoners te ondersteunen. We breiden de regionale aanpak Basisvaardigheden uit De regio ontvangt structureel middelen vanuit de Wet Educatie Beroepsonderwijs om een goed taalaanbod te organiseren voor inwoners. Van 2020 tot en met 2024 investeert het Rijk bijna 125 miljoen euro extra in maatregelen voor de aanpak van basisvaardigheden. Voor de regio Zaanstreek-Waterland gaat dit om ongeveer € 130.000, -- extra per jaar.

Met deze middelen bouwen we verder naar een nog effectievere en bredere aanpak, naast het taalaanbod dat we al organiseren. In het plan spreken we met elkaar af dat we ons van 2020 tot en met 2024 inzetten op drie thema’s: Taal&Werk, Taal&Gezin en Taal bij de NT1-doelgroep. Waar het kan, doen we dat regionaal. En als het nodig is, doen we dat lokaal. In dit regionale plan beschrijven gemeenten in Zaanstreek-Waterland hoe zij komen tot een effectieve aanpak basisvaardigheden in de regio. Het plan is gemaakt met hulp van lokale partners en ervaringsdeskundigen. Toelichting Niet goed kunnen lezen en schrijven heeft grote gevolgen voor het dagelijks leven. Wanneer je informatie niet goed begrijpt is de kans groot dat je minder zelfredzaam, minder sociaal actief en minder gezond bent dan iemand die wel goed kan lezen of schrijven. Mensen met lage basisvaardigheden hebben vaker schulden of leven in armoede. Zij hebben vaker lagere gezondheidsvaardigheden en minder kansen op de arbeidsmarkt. Om gelijke kansen te hebben en goed mee te kunnen doen in onze samenleving zijn basisvaardigheden nodig. Alle gemeenten in de regio zetten zich daarom in om inwoners te ondersteunen. We verzamelden eerst informatie bij ervaringsdeskundigen en lokale taalpartners Voorafgaand aan het opstellen van de regionale aanpak is een bijeenkomst gehouden met belangrijke taalpartners in de regio.

In deze bijeenkomst is de ambitie van de gemeente gedeeld om te komen tot een regionale aanpak. Daarnaast zijn we bij een taalgroep met NT1-cursisten in Purmerend langs geweest. Daar hoorden we over hun ervaringen met laaggeletterdheid. En kregen we tips die we meenamen voor het plan.

Bij het maken van het plan, is de voortgang besproken in de lokale taalketens. De partners die werken in de lokale taalketen herkennen de thema’s. Lokaal zijn er al stappen gemaakt om verdere uitvoering te geven aan de thema’s die we benoemen in het regionale plan. Zo is op interactieve wijze input verzameld van partners. Daarmee kregen we als regio nog meer zicht op de behoefte en activiteiten van taalpartners in de regio. Met deze input zijn uiteindelijk de drie thema’s gekozen waar we zowel regionaal- als lokaal op in willen zetten tot en met 2024. We zetten in op 3 thema’s: Taal&Werk, Taal&Gezin en Taal bij de NT1-doelgroep De thema’s waar we als regio tot en met 2024 op in zetten, zijn: -

Taal en Werk

-

Taal en Gezin

-

Taal bij de NT1-doelgroep

Taal en Werk Betere basisvaardigheden versterken iemands arbeidsmarktpositie en zelfredzaamheid. Je vindt sneller een baan en kunt veiliger werken. Of het is makkelijker om je baan te behouden en duurzame werkgelegenheid te creëren. In veel bedrijven werken mensen met lage basisvaardigheden zonder dat werkgevers of collega’s dit weten. Door in te zetten op dit thema geven we meer bekendheid aan het belang van taalbeheersing op de werkvloer en we stimuleren werkgevers zich hiervoor in te zetten. Deze ambitie sluit aan bij het Regionaal Taalakkoord, waar we al langer met partners samenwerken aan bewustwording van taal op de werkvloer. Taal en Gezin Taalstimulering en ouderbetrokkenheid spelen een belangrijke rol in het schoolsucces van kinderen en dus bij de preventie van lage basisvaardigheden. Het vergroot de kansengelijkheid. Kinderen van ouders met lage basisvaardigheden, hebben een grotere kans om zelf later ook tot deze doelgroep te behoren. Daarnaast is niet goed kunnen lezen en rekenen slecht voor het zelfvertrouwen van kinderen. Ook weten we dat er steeds meer jongeren zijn met een leesachterstand. Die zorgen zijn er ook in onze regio. Met dit thema gaan we preventief aan de slag en leggen waar mogelijk de verbinding met het onderwijsachterstandenbeleid (OAB), Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) en de aanpak Voor- en Vroegtijdig Schooluitval (VSV).

Door in te zetten op het hele gezin willen we ouders met lage basisvaardigheden bereiken en tegelijkertijd voorkomen dat er in de toekomst nog meer bijkomen. Taal bij de NT1-doelgroep Zowel landelijk als in onze regio zien we dat het moeilijk is om mensen met Nederlands als moedertaal, die lage basisvaardigheden hebben, te bereiken. In al onze activiteiten hebben we extra aandacht voor deze doelgroep. We richten ons niet alleen op de NT1-cursist zelf, maar ook op bewustwording in de omgeving. Daarnaast is er passend (taal)aanbod voor NT1-cursisten. We werken verder aan concrete uitvoering van het beleidsplan Het regionale plan is een plan op beleidsniveau. In de regio werken we daarnaast met een uitvoeringsagenda. Daarin leggen we vast wat we concreet doen en hoe we de middelen besteden die er zijn. Wat we sowieso gaan doen: •

Uitvoering Regionaal Taalakkoord: de regio maakt middelen vrij voor de uitvoering van het Regionaal Taalakkoord;

•

Monitor: we starten een monitor, waarmee we de kwaliteit en de impact van het taalaanbod nog beter in kaart krijgen;

• Een bewustwordingscampagne: in 2022 organiseren we een fysieke bewustwordingscampagne. Hiermee vragen we meer aandacht voor het belang van het beheersen van basisvaardigheden en het signaleren van laaggeletterdheid. In 2021 kijken we of we online al kunnen starten met deze campagne. Naast deze regionale maatregelen, wordt in de lokale taalketens gekeken hoe we ook op lokaal niveau verder uitvoering geven aan de gekozen thema’s. In alle activiteiten houden we rekening met de maatregelen die op dat moment gelden door Covid-19. Dat betekent ook dat sommige activiteiten later of met een andere invulling plaatsvinden. Financiële en Juridische consequenties Pagina 2 van 3

De regio Zaanstreek-Waterland ontvangt vanaf 2020 middelen vanuit het Rijk voor de regionale aanpak. De bijdrage die de arbeidsmarktregio Zaanstreek-Waterland in de periode 2020 tot en met 2024 van het Rijk ontvangt is ongeveer € 130.000, -- per jaar. De gemeente Zaanstad ontvangt als centrumgemeente deze middelen. De middelen worden zoveel mogelijk in gezamenlijkheid besteed. Daarnaast is er ruimte voor lokale initiatieven. Deze middelen komen boven op het structureel budget voor volwasseneducatie, dat de regio via Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) vanuit het Rijk ontvangt. Vanuit dit structurele WEB-budget wordt het taalaanbod bekostigd. De gemeenten in de arbeidsmarktregio Zaanstreek-Waterland ontvangen in 2020 voor volwasseneneducatie in totaal € 1.172.967 van het Rijk. In eerste instantie waren er bestuurlijke afspraken gemaakt tussen het Rijk en de VNG over de aanpak basisvaardigheden. Het opleveren van een regionaal plan was onderdeel van die afspraken. Op 30 juni 2020 heeft de VNG deze bestuurlijke afspraken opgezegd. Een aantal maanden was het onduidelijk of de bestuurlijke afspraken in een andere vorm zouden worden voortgezet en wat dit zou betekenen voor de toegezegde middelen en het regionale plan. Inmiddels is duidelijk dat er geen nieuwe bestuurlijke afspraken komen.

Het bestuursakkoord met extra budget en landelijke maatregelen was in eerste instantie de basis voor het regioplan. Die basis is nu weggevallen. Wel is toegezegd dat regio’s de aanvullende middelen blijven ontvangen tot 2024. Het regionale plan beschrijft waar we de aanvullende middelen vanuit het Rijk voor inzetten en wat we daarvoor extra gaan doen in de regio. Daarnaast blijven we ons inzetten voor een passend taalaanbod, dat gefinancierd wordt vanuit de structurele WEB-middelen. Door de landelijke ontwikkelingen is het regionale plan later vastgesteld dan oorspronkelijk gepland. Dat heeft geen invloed op inwoners. De uitvoeringspraktijk gaat gewoon door. Met partners geven we lokaal al handen en voeten aan de thema’s in het regionale plan. Het regionale plan heeft verder geen juridische consequenties. Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders van Landsmeer

Pagina 3 van 3