nr. 41 GGD bestuurlijke nieuwsbrief coronavirus d.d. 04-12-20

Bestuurlijk bericht coronavirus (COVID-19) Zaanstreek-Waterland Nummer 41, 04 december 2020

Bestemd voor de leden van het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio en het Algemeen Bestuur van de GGD. Voor u ligt de bestuurlijke nieuwsbrief coronavirus (COVID-19). Met deze nieuwsbrief houden wij u wekelijks op de hoogte van de landelijke en regionale aanpak van het coronavirus. Deze nieuwsbrief wordt ontwikkeld door GGD Zaanstreek-Waterland en Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland. U kunt deze nieuwsbrief ook gebruiken om uw gemeenteraad te informeren. Mocht u vragen hebben naar aanleiding van deze nieuwsbrief, mail dan naar IM@vrzw.nl

Continuïteit en schaarste In totaal 11072 vastgestelde besmettingen in regio Zaanstreek-Waterland. Stand op 3 december per gemeente:

1

Wat zeggen deze cijfers? Deze cijfers betreffen slechts de vastgestelde infecties. Omdat niet iedereen met klachten zich laat testen, is het aantal besmettingen in werkelijkheid hoger. Vergelijkbaar met het landelijk beeld, is te zien dat regionaal in de afgelopen week het aantal besmettingen stabiliseert: in Landsmeer en Zaanstad nam het aantal besmettingen nog af ten opzichte van een week eerder, in Beemster en Edam-Volendam bleef het aantal besmettingen gelijk en in Oostzaan, Purmerend, Waterland en Wormerland nam het aantal besmettingen (licht) toe. In de afgelopen week behoort de regio Zaanstreek-Waterland niet tot de regio’s met het hoogste aantal positief geteste mensen per 100.000 inwoners. Omdat onze regio een relatief kleine regio is, kunnen stijgingen of dalingen per 100.000 snel zichtbaar zijn en zorgen voor een verschuiving in de ranking. Achtergronden besmettingen De signaalwaarde op het landelijke dashboard coronavirus, van het aantal positief geteste mensen per 100.000 inwoners voor de regio Zaanstreek-Waterland werd ook de afgelopen week nog fors overschreden. In november was van ongeveer de helft van de nieuw positief geteste personen bekend in welke situatie de besmetting waarschijnlijk plaatsvond. Landelijk en regionaal is het beeld dat verreweg de meeste besmettingen thuis plaatsvonden tussen familieleden en huisgenoten (ruim 50%).

Ook het bezoek van vrienden of familie scoort nog steeds hoog als mogelijke oorzaak van besmettingen. Op de derde plek van mogelijke besmettingen staat nog steeds het werk. Van het totaal aantal COVID19 besmettingen gaf 6% aan werkzaam te zijn als gezondheidswerker, 4% was werkzaam in het onderwijs en minder dan 1% in contactberoepen. Van 36% van de besmettingen is het beroep onbekend. 2

Leeftijd In de leeftijdsgroep 50-59 jaar was er in onze regio de afgelopen week een stijging te zien in het aantal besmettingen. In alle andere leeftijdsgroepen was sprake van een daling. De leeftijdsverdeling in % van het totaal aantal gemelde besmettingen in de regio was als volgt: Week 26 nov t/m 2 dec 0-19 jaar* 12% 20-29 jaar 15% 30-39 jaar 16% 40-49 jaar 16% 50-59 jaar 20% 60+ 18% *In de leeftijdsgroep 0-19 jaar zijn bijna alle besmettingen in de leeftijd van 10 t/m 19 jaar. Ziekenhuisopnames Het aantal opgenomen COVID-19 patiënten in ziekenhuizen in regio Zaanstreek-Waterland op 4 december om 10.00 uur:

Dijklander Purmerend/Hoorn Zaans Medisch Centrum Bron: ROAZ

IC 4 3

Kliniek 20 9

De opgenomen COVID-19 patiënten in de regionale ziekenhuizen betreffen zowel inwoners van de regio Zaanstreek-Waterland als inwoners van andere regio’s. In de week van 26 november t/m 2 december werden 7 inwoners van de regio Zaanstreek-Waterland met een COVID-19 besmetting in een ziekenhuis opgenomen. Dat kan ook in een ziekenhuis buiten de regio zijn. De verdeling per gemeente is als volgt:

Beemster

Week 26 nov t/m 2 dec 0

Edam-Volendam

0

Landsmeer

0

Oostzaan

0

Purmerend

2

Waterland Wormerland

0 0

Zaanstad

5

Totaal regio

7

Bron: RIVM Testen en bron- en contactonderzoek In onderstaande overzicht staat het aantal afgenomen testen in onze regio per teststraat en in totaal van de afgelopen week. In de testuitslagen zit maximaal 48 uur vertraging. Hierdoor kunt u dit aantal niet relateren aan het totaal aantal geteste personen. 3

Aantal geteste personen in teststraat Purmerend Aantal geteste personen in teststraat Zaandam Aantal geteste personen in teststraat Volendam (17/8-13/9) Aantal Prioriteit bemonstering beroepsgroepen Totaal aantal geteste personen in teststraten Totaal aantal thuistesten

26-11-2020 t/m 02-12-2020 1833 3031 0 284 5148 15

Totaal vanaf 01-06-2020 39753 46259 3715 3924 93651 454

Het percentage positieve uitslagen uit de GGD teststraten lag in de laatste week op 10,9%. Het aantal mensen dat zich liet testen was vergelijkbaar met de voorgaande week, bijna 40% van de testcapaciteit werd niet benut. Iedereen kan daarom nog steeds snel terecht voor een test; vandaag een afspraak maken betekent vandaag of morgen testen. De uitslag volgt binnen 24 uur. De GGD verwacht een grote extra stroom van testaanvragen vanwege het komende griepseizoen, dat vanaf december begint. Daarnaast is het vanaf 1 december mogelijk om zonder symptomen een test te doen op de vijfde dag na het laatste risicovolle contact met iemand die besmet is met het coronavirus. Test je dan negatief? Dan kun je uit quarantaine, mits je alert blijft op het ontstaan van klachten. De verwachting is dat dit de testbereidheid bij burgers vergroot. Om op deze ontwikkelingen in te spelen verhogen alle GGD’en hun testcapaciteit. Opening derde teststraat 7 december in Zaanstad (Wormerveer) De opbouw van de derde teststraat in regio Zaanstreek-Waterland is in volle gang. De nieuwe teststraat, aan de Handelsweg 31 in West-Knollendam (Wormerveer), opent aanstaande maandag 7 december om 09.00 uur. De teststraat zal van maandag tot en met vrijdag geopend zijn van 09.00 tot 16.00 uur. De GGD kan hier 300 testen per dag afnemen.

De opening van de teststraat in Zaanstreek-Noord maakt het voor alle inwoners van de regio Zaanstreek-Waterland mogelijk een teststraat in de regio te bereiken binnen een aanrijduur van 30 minuten.

Foto: nieuwe teststraat Zaanstad (Wormerveer) 4

Bron- en contactonderzoek (BCO) De GGD voert het bron- en contactonderzoek uit in de meest uitgebreide vorm. Hierbij voert de GGD ook monitoringsgesprekken uit. Dit houdt in dat de GGD een persoon die besmet is met het coronavirus zeven dagen na de eerste ziektedag opbelt. De GGD belt ook de contacten van de besmette persoon op dag vijf en dag tien van de quarantaine. De monitoringsgesprekken zijn van belang om zicht te houden op naleving van quarantaine. Om het BCO in de meest uitgebreide vorm mogelijk te maken, krijgt de GGD dagelijks 800 uur landelijke ondersteuning. Antigeen sneltest toegestaan voor personen behorend tot een medische risicogroep Personen met milde klachten, behorend tot de medische risicogroep (inclusief personen vanaf 70 jaar) buiten zorginstellingen, mogen zich met een antigeen sneltest laten testen. Bij een negatieve testuitslag hoeft er geen PCR hertest plaats te vinden. Het ministerie van VWS heeft dit advies van het OMT overgenomen. Wel geldt dat zodra deze personen in zorg terecht komen, zij zich, op basis van medisch inhoudelijke afweging van de behandelaar, moeten laten hertesten met een PCR-test. GGD GHOR Nederland onderzoekt welke aanpassingen in de werkwijze nodig is op de (X)L testlocaties waar de antigeentest naast de PCR-test wordt afgenomen.

Samenwerking CoronaMelder met andere landen De CoronaMelder werkt sinds 30 november samen met de corona-apps van een aantal andere landen uit de Europese Unie. Op dit moment zijn dat Duitsland, Italië, Ierland, Spanje, Letland, Kroatië en Denemarken. De komende maanden wordt het aantal deelnemende landen uitgebreid. Door deze zogeheten interoperabiliteit wisselen de internationale corona-apps codes uit. Gebruikers krijgen zo een notificatie wanneer zij in de buurt waren van bijvoorbeeld een Duitse gebruiker die later positief testte. Alle huidige adviezen voor testen en leefregels voor Nederlanders in het buitenland of voor buitenlanders hier in Nederland blijven ongewijzigd. Meer mensen voelen zich eenzaam volgens De 8e ronde van het gedragsonderzoek van het RIVM en GGD’en (11 t/m 15 november) laat landelijk een flinke stijging zien in het aantal mensen met klachten dat zich heeft laten testen ten opzichte van de vorige meetronde in oktober (van 42% naar 58% bij mensen met nieuwe klachten). Daarnaast is er een negatieve trend te zien in het welzijn van mensen: meer mensen zeggen zich (enigszins) eenzaam te voelen (van 51% naar 58%). Er is geen verandering te zien in de ervaren kwaliteit van sociale contacten, maar een groter aantal mensen zegt het te missen om vrienden en familie in het echt te zien (van 60% naar 69%).

Specifiek in Zaanstreek-Waterland is te zien dat inwoners zich om verschillende redenen niet laten testen. De belangrijkste reden is dat inwoners hun klachten niet toeschrijven aan corona. Daarnaast noemen inwoners dat zij niet terecht konden op een tijdstip dat hun uitkwam en ook dat testen niks oplevert als reden om zich niet te laten testen.

5

Bestuur en beleid Tijdelijke Wet Maatregelen covid-19 Vanaf dinsdag 1 december 2020 vervangt de ‘Tijdelijke wet maatregelen covid-19’ (coronawet) de noodverordeningen en de aanwijzingsbesluiten die door de Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland zijn uitgegeven. Deze wet geldt voor de komende drie maanden en kan indien nodig steeds met drie maanden worden verlengd. Een noodverordening is normaal gesproken bedoeld voor een acute crisis met een beperkte duur. Op dit moment zitten we echter al langere tijd in een coronacrisis. Met de invoering van de coronawet komen de ministers van VWS, J&V en BZK tegemoet aan de wens van de Tweede Kamer en de Raad van State om de coronamaatregelen een structurele juridische basis te geven. Rol gemeenten wordt groter De rol van de burgemeesters in onze regio wordt met de coronawet weer groter, omdat de noodverordening (en daarmee ook de aanwijzingsbesluiten) wordt ingetrokken bij de inwerkingtreding van de wet. De burgemeesters in onze regio zijn zelf weer verantwoordelijk voor de handhaving van de maatregelen die zijn vastgesteld om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Daarnaast krijgen de burgemeesters de bevoegdheid om in bepaalde gevallen ontheffingen te verlenen en gebieden aan te wijzen.

Invoering mondkapjesplicht Met de invoering van de tijdelijke noodwet is het dragen van een mondkapje verplicht in alle openbare en overdekte ruimten, in het onderwijs, het openbaar vervoer en bij contactberoepen. Het dragen van een mondkapje geldt voor iedereen van 13 jaar en ouder in onder andere winkels, musea, restaurants en theaters. Ook scholen en onderwijsinstellingen worden verplicht gesteld een mondkapje te dragen, met uitzondering van de basisscholen. Verder bij contactberoepen, zoals bij de kapper en de fysiotherapeut. En in het openbaar vervoer, op de perrons en bij de haltes Meer weten over mondkapjes, het dragen ervan en welke soorten je wel of niet op moet doen. Kijk dan op: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-covid-19/openbaar-endagelijks-leven/mondkapjes.

Terugkoppeling Regionaal Beleidsteam en Veiligheidsberaad Verkennen maatregelenpakket 8 december In de vergadering van 3 december is uitgebreid stilgestaan bij de vergadering van het Veiligheidsberaad (VB) en eventuele veranderingen in de Coronamaatregelen na 8 december. De verwachting is dat áls er veranderingen komen, ze klein zullen zijn. Mede doordat de besmettingscijfers minder snel dalen dan gewenst. Het Outbreak Managemenet Team (OMT) is gevraagd advies uit te brengen over de volgende opties: • De mogelijkheid om thuis 6 personen te ontvangen in plaats van de huidige 3. • Een verruiming van het bezoekersaantal voor culturele instellingen naar 100. • Het verlengen van de kerstvakantie voor scholen met een week, • Meer ruimte geven voor de horeca. Bestuurlijke handhaving in relatie tot december drukte De drukte in winkels en winkelgebieden leidt op een aantal locaties in Nederland tot problemen in de naleving van de corona-maatregelen. In het VB is gesproken over de wijze waarop gestuurd kan worden op piekdrukte in bezoekersstromen en in hoeverre het wenselijk is hiervoor aanvullende landelijke afspraken te maken. Uitkomst is dat hier onvoldoende draagvlak voor is. Conclusie in het VB is dat dit vraagstuk vraagt om lokaal maatwerk. De leden van het RBT herkennen zich hier in.

De korte lijnen binnen onze regio, tussen de gemeentes en de handhavers en politie, maken dat geconstateerde problemen snel opgelost worden. Dit gaat in goed overleg met de betrokken partijen. 6

Jongeren in coronatijd: oproep VNG In het VB is gesproken over de mogelijkheden voor het organiseren van activiteiten voor jongeren in coronatijd. Het VB spreekt zijn steun uit voor de oproep van de VNG aan gemeenten en het Rijk voor het bieden van een breed perspectief (sociaal-maatschappelijke impact van de coronacrisis) op de middellange en lange termijn voor jongeren. Per gemeente wordt bekeken hoe aan deze oproep invulling wordt gegeven.

Wij gaan er vanuit u met dit bericht voldoende te informeren. We houden u zo regelmatig op de hoogte van de stand van zaken rond de aangepaste maatregelen en de regionale noodverordening.

Met vriendelijke groet, H. Raasing Directeur Veiligheidsregio

mr. F.H.J. Strijthagen Directeur Publieke Gezondheid

7