D2024132393 RIB B1 - Evaluatieverslag Wabo 2023

Evaluatieverslag Wabo 2023

Aldus vastgesteld door het college van B&W op 12 maart 2024

Inhoudsopgave 1. 2. 3.

Inleiding ........................................................................................................................................... 3 Samenvatting 2023 .......................................................................................................................... 4 Programmaonderdeel: Wabo .......................................................................................................... 5 3.1 Ontwikkelingen uit 2023 ........................................................................................................ 5 3.1.1. Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen................................................. 5 3.1.2. Verbeteren uitvoeringskwaliteit omgevingsrecht ................................................................. 5 3.1.3. Verbeteren van de dienstverlening ....................................................................................... 6 3.1.4. Fusie Welstands- en Monumentencommissie ...................................................................... 7 3.1.5. Ontwikkelingen in de organisatie .......................................................................................... 7 3.2 Evaluatie van het uitvoeringsprogramma.............................................................................. 7 3.2.1.

Uitvoering van de voorgenomen activiteiten........................................................................ 7 3.3 Bereiken van de doelstellingen ............................................................................................ 14 3.3.1 Doelstellingen vergunningverlening ..................................................................................... 14 3.3.2 Doelstellingen toezicht, inspectie en handhaving ................................................................ 16 3.4 3.5 3.6

Uitvoering van de gemeente afspraken............................................................................... 18 Kwaliteitsborging ................................................................................................................. 19 Jaarlijkse evaluatie Wabobeleidsplan .................................................................................. 21

2

1. Inleiding Voor u ligt het evaluatieverslag van vergunningverlening, handhaving en toezicht onder het Wabobeleid. Gerelateerd aan de Wabo is de uitvoering van de Milieutaken en brandveiligheid. Deze taken worden uitgevoerd door Omgevingsdienst IJmond (OD IJmond) en worden in een separaat verslag aan het college en de gemeenteraad aangeboden. Doel evaluatie Het college stelt jaarlijks twee uitvoeringsprogramma’s vast: 1) het Uitvoeringsprogramma Wabo en 2) het Uitvoeringsprogramma Milieu en brandveiligheid. In de jaarlijkse evaluatieverslagen wordt inzichtelijk gemaakt hoe er invulling is gegeven aan de ambities, projecten en taken uit de uitvoeringsprogramma’s. Het evaluatieverslag fungeert tevens als brondocument ten behoeve van het actualiseren, bijstellen en aanscherpen van de uitvoeringsprogramma’s voor het volgende jaar. Capaciteit Voor het programmadeel Wabo waren afgelopen jaar de volgende fte’s beschikbaar: 1,00 fte voor beleid; 0,84 fte voor toezicht; 1,00 fte voor vergunningverlening; 3,10 fte voor Ruimtelijke Ordening; en 1,10 fte voor juridische zaken vergunningverlening en handhaving. Leeswijzer U leest een samenvatting in hoofdstuk 2. Hier is een overzicht opgenomen met de meest relevante cijfers van 2023. In hoofdstuk 3 wordt het programmaonderdeel Wabo uiteengezet.

3

2. Samenvatting 2023 Het college heeft dit jaar uitvoering gegeven aan het uitvoeringsprogramma Wabo. In dit evaluatieverslag wordt toegelicht welke activiteiten en projecten zijn opgepakt en wat de resultaten daarvan zijn. Gemeente Landsmeer is een kleine organisatie met een hoog verloop van personeel. Ook afgelopen jaar hebben we te maken gehad met uitval en wisselingen. Op basis van de ervaringen afgelopen jaren is er de keuze gemaakt de taken casemanager vergunningen, bouwtoezicht en juridische handhaving bezwaar en beroep uit te gaan besteden aan OD IJmond per 1 januari 2024. Het aantal aangevraagde en verleende vergunningen was hoog in 2023. Dit geldt ook voor aanvragen van vergunningen die de uitgebreide procedure doorlopen en aanvragen voor bestemmingsplanwijzigingen. In 2023 zijn er 99 vergunningen aangevraagd. Van deze aangevraagde vergunningen zijn er 56 vergund en vijftien buiten behandeling gesteld. Verreweg het grootste deel van de vergunningen zijn verleend via de reguliere procedure en voor relatief eenvoudige activiteiten zoals verbouwingen. In 2023 zijn er twaalf bezwaar- en beroepzaken geweest vanuit vergunningverlening en twee hoger beroep. Het gaat om negen bezwaarzaken en drie beroepzaken. Van de beroepzaken zijn er twee ongegrond verklaard en één gegrond door de rechtbank en Raad van State.

Er zijn nog zeven zaken in behandeling waarvan vier bezwaarzaken, twee beroepzaken bij de Raad van State en één hoger beroep bij de rechtbank. In de loop van 2023 is er één verzoek tot handhaving binnengekomen en vier nieuwe handhavingsmeldingen. In 2023 zijn in totaal negen zaken afgerond. De werkvoorraad op 31 december 2022 komt daarmee uit op vijftien lopende zaken. Er waren geen persoonsgebonden gedoogbeschikkingen dit jaar. 1 januari 2024 zal de Omgevingswet inwerkingtreden. Dit gaat een grote verandering teweeg brengen in de uitvoering van de VTH taken. Tegelijkertijd zal ook de Wet kwaliteitsborging in werking treden. Afgelopen jaar is er een projectleider ingehuurd om ons klaar te stomen voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Om onze dienstverlening te verbeteren hebben inwoners in 2023 gebruik kunnen maken van het Bouwloket. Bij het loket kunnen relatief eenvoudige vragen over vergunningaanvragen worden gesteld en kan een verklaring voor vergunningsvrij bouwen worden aangevraagd. Er wordt positief gereageerd door inwoners en bedrijven op het loket omdat ze meer inzicht krijgen in wat ze wel of niet mogen en advies krijgen over procedures. Daarnaast zet de gemeente Landsmeer elk kwartaal een enquête uit om een beter beeld te krijgen van de kwaliteit van de dienstverlening rondom vergunningverlening.

Ongeveer een kwart van de personen die zijn benaderd voor het invullen van de enquête heeft deze ingevuld. Dit is helaas maar een klein deel en geeft dus geen representatief beeld van de werkelijke situatie. De beoordeling van de communicatie was zeer wisselend. Van de 21 respondenten gaf 42% de gemeente een onvoldoende en 58% beoordeelde de gemeente met een 6 of hoger waarvan 37% met een 8 of 9. Hiermee kwam het gemiddelde cijfer uit op een 5,4. De grootste aandachtspunten zijn de communicatie en de begeleiding tijdens het vergunningenproces. Het is belangrijk om in 2024 meer aandacht te besteden aan deze punten zodat de dienstverlening verbeterd kan worden.

4

3. Programmaonderdeel: Wabo In dit verslag wordt geëvalueerd of de activiteiten die staan beschreven in het uitvoeringsprogramma zijn uitgevoerd en of de door het college gestelde doelen zijn behaald. De jaarlijkse evaluatie kan leiden tot het actualiseren, bijstellen en aanscherpen van het vergunningen- en handhavingsbeleid (Wabobeleidsplan 2020 en Uitvoeringsnota Handhaving, Wabo, APV en bijzondere wetten gemeente Landsmeer 2020). Het eerste deel van dit hoofdstuk beschrijft belangrijke ontwikkelingen die in 2023 hebben plaatsgevonden. Het tweede deel geeft invulling aan de wettelijke vereisten uit het Besluit omgevingsrecht; geeft aan waar in de praktijk prioriteit aan is gegeven; in welke mate er aan de doelstellingen is voldaan; en hoe de samenwerking met andere handhavingspartners heeft plaatsgevonden. Het laatste deel gaat in op de kwaliteitsborging van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH).

3.1 Ontwikkelingen uit 2023 Op het gebied van het omgevingsrecht waren in 2023 een aantal belangrijke ontwikkelingen: • Voorbereiding op de inwerkingtreding van de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) per 1 januari 2024; • Het verbeteren van de dienstverlening; • Organisatorische ontwikkelingen

3.1.1. Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Met de Omgevingswet wilt de overheid de regels voor ruimtelijke ontwikkeling vereenvoudigen en samenvoegen. De wet bundelt bijvoorbeeld 26 wetten op het gebied van onder meer bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. Voor de gemeente leidt de Omgevingswet tot veel verandering. Per 1 januari 2024 zullen de Omgevingswet en Wkb inwerking gaan treden. Afgelopen jaar is de gemeente Landsmeer druk bezig geweest zich voor te bereiden op de Omgevingswet. Een belangrijk onderdeel voor de implementatie van de Omgevingswet is aansluiten op het DSO. Om dit in goede banen te leiden, begeleidt OD IJmond gemeente Landsmeer bij het implementeren van een nieuw systeem “Openwave” waar het DSO op kan aansluiten. OD IJmond werkt al met Openwave en heeft samen met team RO verschillende try-outs gedaan om het werken met dit nieuwe systeem onder de knie te krijgen en eventuele bugs uit het systeem te helpen. Daarnaast is er gewerkt aan een participatiehandreiking voor inwoners om het participatieproces bij een vergunningaanvraag te vergemakkelijken. Verder zijn het adviesrecht en inspraak op verplichte participatie naar de raad gebracht en vastgesteld.

Om het overzicht te bewaren waaraan gemeente Landsmeer nog moet voldoen om de Omgevingswet werkbaar te maken, is er een projectleider Omgevingswet ingehuurd voor 24 uur per week voor een halfjaar. Hij heeft processen gemonitord en de gemeente klaar gemaakt voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024. Voor 2023 zijn er extra middelen beschikbaar gesteld om tot een nieuwe Omgevingsvisie te komen. Het doel is om de omgevingsvisie het derde kwartaal van 2024 vast te stellen.

3.1.2. Verbeteren uitvoeringskwaliteit omgevingsrecht Om elkaar te ondersteunen in de uitvoering van het omgevingsrecht vindt er iedere week een bouwoverleg plaats tussen vergunningverleners en juristen. Op die manier kunnen moeilijke casussen besproken worden en blijft iedereen scherp. 5

3.1.3. Verbeteren van de dienstverlening Enquête over vergunningverlening Om een beter beeld te krijgen van de kwaliteit van dienstverlening rondom vergunningverlening is de gemeente Landsmeer in 2020 begonnen met het uitzetten van een enquête. Ieder kwartaal wordt deze enquête verstuurd naar personen die in die periode een vergunning hebben aangevraagd. Dit jaar waren er 21 respondenten van de 99 vergunningaanvragen. Dit is iets minder dan een kwart van de personen die zijn benaderd voor het invullen van de enquête. Het respondenten aantal is minder dan afgelopen jaren en geeft daarom een mager beeld van de werkelijke situatie. De enquête is op dezelfde manier uitgezet als voorgaande jaren dus een reden voor de lage respons is moeilijk te achterhalen. Meer dan 50% van de vergunningaanvragen gaan over een omgevingsvergunning omtrent bouwen. Uit de enquête blijkt dat aanvragers voor informatiewinning vooral gebruik maken van de website. Men is overwegend neutraal tot ontevreden over de begrijpelijkheid van informatie en duidelijkheid over hoe de procedure zou verlopen. De beoordeling van de communicatie was zeer wisselend. Van de 21 respondenten gaf 42% de gemeente een onvoldoende en 58% beoordeelde de gemeente met een 6 of hoger waarvan 37% met een 8 of hoger. Hiermee komt het gemiddelde cijfer uit op een 5,4.

De grootste aandachtspunten die hieruit voortkomen zijn de communicatie en de begeleiding tijdens het vergunningverleningsproces. Het aanvragen van een vergunning wordt als moeilijk en omslachtig ervaren. Voor het aanvragen van een vergunning, wordt gebruik gemaakt van het Omgevingsloket Online (OLO). Dit loket is vanuit de Rijksoverheid opgelegd. De gemeente Landsmeer kan dit proces niet veranderen en dus niet gemakkelijker maken voor de aanvrager. Om beter inzicht te krijgen waar problemen en ongemakken ontstaan, is afgelopen jaar de enquête genuanceerder opgesteld waarin onderscheid is gemaakt tussen communicatie via het OLO en gemeente Landsmeer. Op die manier konden we beter achterhalen of problemen bij de vergunningverleners van de gemeente liggen of bij het landelijke aanvraagsysteem. Van de 21 respondenten gaf 37% het OLO een onvoldoende en 63% beoordeelde het OLO met een 7 of hoger. Hiermee kwam het gemiddelde cijfer uit op een 6,2. Dit ligt hoger dan het gemiddelde cijfer van de gemeente Landsmeer wat betekent dat er nog winst te behalen valt op het gebied van communicatie omtrent vergunningverlening. Tot slot werd in de open vragen sectie onder de vraag “Wat kan de gemeente verbeteren aan de communicatie rondom vergunningverlening?” veel gewezen op: “duidelijkere taal, meer begeleiding en uitleg bij de procedures, meedenken”.

Dit wordt intern aangekaart om te kijken hoe we het gesprek over vergunningen met initiatiefnemers beter kunnen voeren en in begrijpbare taal zonder de juridische kaders teniet te doen. De resultaten van de enquête worden gedeeld met het team Ruimtelijke Ordening (RO). Bouwloket Om het vergunningenproces beter te begeleiden is er dit jaar wederom gewerkt met het Bouwloket. Tijdens het Bouwloket kunnen relatief eenvoudige vragen over vergunningaanvragen worden gesteld en kan een verklaring voor vergunningsvrij bouwen worden aangevraagd. Op deze manier wordt getracht de begeleiding tijdens het aanvraagproces te verbeteren, waardoor het als minder moeilijk en omslachtig wordt ervaren. Het Bouwloket was in 2023 om de week geopend op woensdagochtend en wordt digitaal aangeboden via Teams. Het loket moet zorgen voor persoonlijker contact in de dienstverlening. In 2023 is er met regelmaat gebruik gemaakt van het Bouwloket. Om de week spreekt de Wabo vergunningverlener gemiddeld 1 à 2 initiatiefnemers over hun plannen. De vragen die gesteld worden tijdens het Bouwloket zijn heel divers, maar de meeste vragen hebben betrekking op vergunningsvrije mogelijkheden. Er wordt positief gereageerd door

6

Klachten en handhavingsverzoeken (incl. premediation)

750

750

Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG)

445

445

Eigen waarnemingen

150

90

0

0

100

100

1.445

1.385

Themagerichte inspecties Bezwaar en beroep TOTAAL

Het aantal uren wat gestoken is in eigen waarnemingen is minder dan de geplande uren doordat er niet de volledige capaciteit van een toezichthouder beschikbaar was. Afgelopen jaar is er voor 16 uur per week een handhavingsjurist van OD IJmond ingehuurd. Handhavingszaken worden op basis van prioritering opgepakt. Zaken met een hoge prioriteit zijn als eerste opgepakt. Aan handhavingszaken wordt prioriteit gegeven omdat hiervoor een besluit binnen redelijke tijd moet worden genomen. Handhavingszaken vergen vaak veel tijd: het gaat om omvangrijke zaken en er is sprake van officiële besluitvorming, deze zaken leveren relatief veel administratief werk en er wordt veel tijd gestoken in overleg met alle belanghebbenden. In de loop van 2023 is er één nieuw verzoek tot handhaving binnengekomen en drie nieuwe handhavingsmeldingen omtrent bouwen. Bezwaar en beroep In 2023 zijn in totaal negen zaken afgerond. Op twee zaken is een last onder dwangsom gelegd, de gebruiken zijn gestaakt en afgerond. Zeven zaken zijn ongegrond verklaard en één heeft geleid tot een indeplaatsstellingsbesluit na herroeping. Er is één beroepszaak voor handhaving behandeld die ongegrond is verklaard. De werkvoorraad op 31 december 2023 komt uit op nog vijftien lopende zaken. Er waren geen persoonsgebonden gedoogbeschikkingen dit jaar.

Inspectie wet Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG) Voor het BAG-onderzoek wordt jaarlijks gebruik gemaakt van luchtfoto’s om alle percelen in de gemeente Landsmeer te bekijken. Er vindt een vergelijking plaats van de luchtfoto’s en een verschillen analyse met de BAG database plaats. Naar aanleiding van de resultaten van de verschillen analyse wordt tot daadwerkelijk onderzoek op het perceel overgegaan. Het BAG-onderzoek is een ketenafhankelijk proces. Gemeente Landsmeer is een kleine gemeente en heeft daarom niet alle databeheerders en applicaties in huis. Wij werken daarom veel samen met externe partners. Zo zijn er afgelopen jaar bouwinspecteurs via OD IJmond ingehuurd die wegwijs zijn met de juiste programma’s en buitenwerkzaamheden om de mutatiesignalering vast te leggen waarna BAG-beheer de mutatie laten opvoeren door Amsterdam. Gemeente Amsterdam beheert de BAG en BGT applicaties voor Landsmeer. Doordat er veel stakeholders zijn betrokken in het proces is het mogelijk dat er bij sommige partijen vertraging ontstaat. Doordat de luchtfoto’s van 2023 te laat geleverd waren door een externe partij zal het BAGonderzoek van 2023 in 2024 afgerond worden. Helaas is hierdoor vertraging gekomen in de uitvoering van de mutatiesignalering. Het streven is dat in het eerste kwartaal van 2024 de sessie voor 2023 definitief is afgehandeld.

We hopen dat in 2024 de luchtfoto levering tijdig is zodat de werkzaamheden volgens planning uitgevoerd kunnen worden. Echter, is de gemeente Landsmeer hierbij afhankelijk van externe partijen 10

vond in 2023 elke maand plaats. Het overleg is een informatieve bijeenkomst, waar lopende zaken worden besproken en er aangegeven kan worden als je ergens tegenaan loopt. Hierdoor wordt het duidelijk wat de ander doet en kan er geholpen worden. Samenwerking met andere bestuurlijke handhavingspartners Er bestaat casuïstiek waarbij verschillende handhavingspartners nodig zijn voor een volledig integrale benadering. In 2023 heeft Landsmeer op het gebied van het omgevingsrecht samengewerkt met onder andere de politie en regiogemeenten. Strafrechtelijke handhaving Gemeente Landsmeer heeft vanuit Bouwen en Ruimtelijke Ordening zeer zelden te maken met strafrechtelijke handhaving. Daar zijn dan ook geen speciale afspraken voor afgesloten. In 2023 liepen er wederom geen strafrechtelijke zaken. Bij zaken die OD IJmond aandraagt aan het Openbare Ministerie (OM) vindt altijd afstemming plaats tussen de omgevingsdienst en het OM over het vervolg van deze zaken.

3.5 Kwaliteitsborging In 2019 heeft de raad de Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht gemeente Landsmeer 2019” vastgesteld. Deze verordening beschrijft op welke wijze de gemeente de kwaliteit van de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving borgt. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de taken die de gemeente zelf uitvoert en de taken die zijn belegd bij OD IJmond. Voor de taken die zijn belegd bij de omgevingsdienst gelden de landelijke kwaliteitscriteria 2.2 als norm. In hun jaarverslag delen zij mee of er aan deze criteria is voldaan. Voor de taken die door de gemeente zelf worden uitgevoerd, geldt dat burgemeester en wethouders nader kunnen bepalen hoe de kwaliteit geborgd wordt. Voor deze vorm is gekozen omdat de gemeente in haar huidige omvang te klein is om te kunnen voldoen aan de kwaliteitscriteria 2.2. Dit hoofdstuk van het evaluatieverslag beschrijft in welke mate er is voldaan aan deze aangepaste criteria. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen de aanwezigheid van vakmanschap (de criteria voor kritieke massa) en de verbeteringen die zijn aangebracht aan de beleidscyclus (procescriteria en de inhoudelijke criteria) Aanwezigheid van vakmanschap Om een zo goed mogelijk product te kunnen leveren, is vakmanschap nodig.

In de kwaliteitscriteria wordt vakmanschap geadresseerd in termen van voldoende opleiding, ervaring, kennis en het onderhouden en borgen daarvan. In Landsmeer wordt deels van de landelijke kwaliteitscriteria afgeweken. De grootste afwijkingen zijn die van de eis om minimaal twee medewerkers op ieder specialisme in huis te hebben en de aanwezigheid van specifieke opleiding en kennis. In beide gevallen is er in de regel onvoldoende werkaanbod om een tweede medewerker in dienst te nemen of een bepaald specialisme in huis te halen. Dit houdt echter wel in dat bij (onverwachts) uitval van personeel of vraag naar activiteiten waarvoor geen specialisten in huis zijn, de gemeente afhankelijk is van externe inhuur. Hoewel de kwaliteit van de uitvoering momenteel voldoende geborgd wordt, is de gemeente wel bijzonder kwetsbaar in haar huidige omvang. In 2023 hebben er personele veranderingen plaatsgevonden op het gebied van Ruimtelijke Ordening, Toezicht en Juridische Zaken. Dit heeft de volgende gevolgen gehad: •

Op het gebied van toezicht en handhaving was er sprake van uitval dit is opgevangen door twee toezichthouders vanuit OD IJmond in te huren. Beide toezichthouders voldoen aan de gestelde eisen voor kritieke massa. 19