Brief inspreker commisievergadering 14 maart 2024

Landsmeer, 13 maart 2023 Geachte commissieleden, Agendapunt 6 Actualisatie Financiële verordeningen 2024 staat op de agenda. Inhoudelijk heb ik daar helemaal niets op aan te merken. De aanleiding wel. Nieuwe wetgeving maakt nieuw beleid noodzakelijk. Wederom wordt er iets op het landelijk niveau bedacht waar vervolgens op gemeentelijk niveau iets meegedaan moet worden. Een trend die al in 2012 met de decentralisering is ingezet en die ook de komende jaren zal blijven doorgaan. Ik kom dan bij mijn punt: bestuurlijke toekomst van Landsmeer. Je moet toch ergens een haakje vinden ☺. Ik heb Landsmeer als gemeente wel eens vergeleken met een platbodem met een 6pk benzinemotor. Je kan er eigenlijk iets te hard meevaren, maar ach dat vaart lekker. Echter sinds 2012/2013 zijn er steeds meer taken toebedeeld aan die gemeente. Meer dan de gemeente aan kan. Zodanig veel dat het bootje steeds meer water is gaan maken. Als sinds 2012 weten we al dat het bootje te klein is. Eigenlijk is 12 jaar gelden al besloten dat er een grotere moet boot komen, het liefst elektrisch met minstens een 6KW motor om maar meteen duurzaam en toekomstbestendig te zijn. Feit is dat we 12 jaar verder zijn en we nog steeds varen met de kleine platbodem. De kleine platbodem heeft inmiddels zoveel water gemaakt dat het moeilijk sturen is. Schade/ een aanvaring ligt op de loer.

Jullie als commissieleden of raadsleden zijn van grote invloed op de koers en de grootte van de boot. De feiten liegen er niet om: -

12 jaar is er al geen zicht op de bestuurlijke toekomst van Landsmeer. Ondertussen moet een gemeentelijk apparaat een taak uitvoeren waarvan we al 12 jaar weten dat ze dat eigenlijk niet aankunnen. Te klein en te kwetsbaar. Met een krappe arbeidsmarkt wordt het nog lastiger.

-

Klagen op de gemeente als inwoner is makkelijk. Iedereen kent de verhalen over gebrek aan handhaving m.b.t. verkeer op het Lint of de van Beekstraat, snelle boten op het water of overlast van vuurwerk. Snoeien van bomen, AED, Vogelhuizen etc. Gebrek aan sociale huur, plannen van Eigen Haard, particuliere plannen voor woonboten, geen vrije parkeerplek te vinden op het Marktplein. Allemaal wordt vaak de gemeente genoemd als de schuldige die het maar moet regelen.

-

Financieel gaf het rapport van BDO onlangs de gemeente Landsmeer een twee. Meerjarige financiële positie, gebrek aan toekomstige inkomsten grondexploitatie en beperkte mogelijkheid tot verhoging van lokale belastingen liggen ten grondslag aan het rapportcijfer 2. Positie 112 van de 113 kleinere gemeenten. Uit het overzicht van Vereniging Eigen Huis is Landsmeer de nummer twee van duurste gemeente van Nederland. Met een gemiddelde last van € 1347,30 is alleen de gemeente Wassenaar nog duurder. Bij mij waren de lasten met 8,4% gestegen. Aanmerkelijk meer dan de inflatie. 2026 wordt voor de gemeente het “ravijnjaar” en is het nog maar de vraag wat dit voor de inkomsten van de gemeente Landsmeer gaat betekenen. Een dreigend gat van 1.5 mln. De lobby van de VNG moet Landsmeer gaan redden.

-

Inhoudelijk zijn er heel veel uitdagingen: energietransitie, woningbouw, taken sociaal domein etc. Prioriteiten zullen moeten worden gemaakt. Tevens ook keuzes op basis van uitvoerbaarheid gezien de krappe arbeidsmarkt.

Kortom de situatie is veel geklaag, geen financiële ruimte, geen voortgang en geen toekomstperspectief. Uit de media maak ik op dat de gemeente Waterland niet wil fuseren. Gemeente Oostzaan wel wil/moet fuseren maar nog niet met wie. Gemeente Wormerland wil niet fuseren maar wel wil meedenken richting een verder ambtelijk samenwerken. Maar ja, dat is net geklapt met Oostzaan. De gemeenten Amsterdam, Zaandam en Purmerend zitten achterover. Zij wachten de ontwikkelingen af, maar stellen wel de eis dat er wel draagvlak moet zijn bij de inwoners van Landsmeer mocht het tot een fusie komen. Twijnstra/Gudde geeft in een rapport aan dat een fusie Oostzaan Wormerland (dat niet wil fuseren) en Landsmeer onvoldoende is om de problemen op te lossen. Datzelfde Twijnstra/Gudde constateert momenteel ook een trend dat ambtelijke fusies de verwachtingen niet waar maken en tot steeds meer tot ontvlechtingen leiden. Met nog steeds een kleine platbodem (met inmiddels veel water in de boot) stemmen deze ontwikkelingen niet tot veel vrolijkheid. De beweegruimte voor Landsmeer lijkt klein en we zijn ook afhankelijk van keuzes van anderen. Deze brief en mijn inspreken is geenszins bedoeld als klaagzang, maar een voorstel richting een oplossing. Er is de laatste jaren natuurlijk al veel gedaan m.b.t. de bestuurlijke toekomst.

Zo zijn de kernwaarden vastgesteld en zijn contacten en wensen van omliggende gemeenten in kaart gebracht. Echter het gevaar van een patstelling en jarenlang geen vooruitgang is nadrukkelijk aanwezig. Naar mijn mening ligt de sleutel bij de inwoners van Landsmeer zelf. Een simpel referendum is naar mijn mening niet het juiste middel. Immers op basis waarvan maakt de inwoner een keuze en weet de inwoner wat de consequenties van zijn keuze zijn? Een referendum om er maar vanaf te zijn lijkt mij helemaal niet de juiste weg. Sterker nog ik denk dat het niet alleen gaat om de wensen van de inwoners. We moeten verder kijken. Bewoners weten vaak zelf niet wat ze willen. Het gaat juist om de behoeften van de bewoners. Dat zou naar mijn mening centraal moeten staan. Het gaat om het proberen te begrijpen wat de behoeften van de inwoners zijn. Vervolgens zou dit het uitgangspunt moeten zijn voor de vervolgstappen. Ik wil een pleidooi houden voor de volgende werkwijze: 1) Toepassen van een participatiemodel ongeveer gelijk aan die van het burgerberaad Ik heb als ingelote inwoner meegedaan met het burgerberaad over Wonen in de Toekomst in Zaanstreek-Waterland. Vele betrokken inwoners (met veel Landsmeerders) uit de hele regio kwamen bij elkaar om met gebruik makend van technische hulpmiddelen heel snel tot belangrijkste issues te komen. Een bewezen

beproefde methode van burgerparticipatie. De inwoner actief betrokken bij een belangrijk thema als wonen. Dit heeft geleid tot mooie aanbevelingen. Landsmeer kent een groot verenigingsleven. In ons dorp is veel deskundigheid aanwezig en er is veel bereidheid om zich in te zetten voor onze lokale gemeenschap. Dit bleek ook weer bij de participatie-avond waarbij ik eveneens aanwezig was. Samen maak je je omgeving. Maak als gemeente gebruik van de aanwezige kennis en bereidheid van de inwoners. Soms moet je als gemeente ook durven om de macht en invloed gedeeltelijk uit handen te geven. Het inregelen van een actieve betrokken bewonersgroep heeft de volgende voordelen: - Juist met de bewoners kan er een koppeling gemaakt worden tussen de behoeften van de inwoners en de grote uitdagingen waarin een gemeente voor staat. Het BDO-rapport deed naar mijn mening terecht de oproep naar meer focus op de inhoud i.p.v. aandacht op structuren en systemen. - Mocht het komen tot een fusie komen dan is een actieve inbreng van de inwoners een must. Een raadgevend vragenlijstje aan het einde van de rit volstaat echt niet. Een bron van onvrede en jarenlang gedoe. Ik ben in mijn werkzame leven tot op heden voor diverse fusies verantwoordelijk geweest en zonder actieve inbreng van de basis is een fusie gedoemd te mislukken.

- Door gebruik te maken van een actieve bewonersgroep blijft het wat weg uit de politieke arena. Partijen krijgen meer ruimte om mee te doen aan discussies, visievorming zonder dat er meteen een politieke lading aanhangt. Ruimte om misschien wel over hun schaduw heen te stappen. De betrokken wethouder/portefeuillehouder krijgt via deze werkwijze ook meer ruimte. Af en toe kijk ik wel eens mee naar raadsvergaderingen en lijkt het wel eens een eeuwige durende campagnetijd. Juist dat kunnen we niet gebruiken in dit traject - Door nu te kiezen voor een actieve bewonersgroep kunnen we ook aan mogelijke fusiepartners zien wat Landsmeer met haar inwoners nu echt wil. Een gemeente in verbinding met de inwoners is natuurlijk een veel interessantere mogelijke partner dan een gemeente op een dood spoor dat maar een noodsprong moet doen. - Mocht er vanuit de bewonersgroep juist de wens zijn om zelfstandig te blijven of om alleen te fuseren met Oostzaan dan is er meteen een platform om met de bewoners de consequenties en keuzes te bespreken. Ruimte voor het eerlijke verhaal. - Een actieve bewonersgroep is uiteraard ook bij andere belangrijke dossiers te gebruiken als bijvoorbeeld de Woonvisie 2) Maak gebruik van actieve vragenlijsten voor bewoners versterkt met A.I.

Moderne technieken maakt het mogelijk dat invloed van bewoners verder en makkelijker gaat dan een groep bewoners bijeen zetten in een zaaltje. Ik wil een pleidooi houden om te gaan werken met actieve vragenlijsten versterkt met A.I. om zo beter de behoeften van de inwoners in kaart te brengen. Laagdrempelig met een minimale inspanning en zeer bruikbare uitkomsten. Niet alleen naar nu maar ook naar wensen over bijvoorbeeld 1 jaar. De uitkomsten van die vragen worden

transparant en meteen gedeeld met alle bewoners die de vragenlijst hebben ingevuld. Hiermee worden de inwoners gedurende het traject een onderdeel van de oplossing. Niet als sluitstuk in een raadgevende enquête. Ik heb met wat hulp een dergelijke korte vragenlijst gemaakt. De inhoud was nu even minder belangrijk. Het gaat om de werkwijze. Ik heb hier overigens geenszins een belang in. Voor het invullen van een korte vragenlijst gebruik deze link: https://connect.praioritize.com/r/4e374636-60bc-4f19-8522-4135a15cf71e Of: via onderstaande QR code onderaan deze brief. Ik zou het zeer op prijs stellen als jullie de vragenlijst zouden invullen. Uiteraard mag de link gedeeld worden. De vragenlijst kan ingevuld worden tot woensdag 20 maart 14.00 uur. Meteen daarna zal ik de uitkomst met jullie delen. Juist het inzicht en mogelijkheden met deze werkwijze maakt het zo interessant. Wel of geen fusie. De komende 6 jaar zal dit waarschijnlijk nog niet gerealiseerd zijn. Op de huidige manier doorgaan zal het geklaag niet doen verminderen, wordt er geen financiële ruimte gecreëerd en geen gedragen prioriteitstelling op komende uitdagingen worden bereikt. De sleutel hiervoor ligt bij de inwoners. Door op een moderne manier een actieve inbreng te gaan organiseren ontstaat er richting, betrokkenheid, verbondenheid en begrip.

Naar mijn mening de beste oplossingsrichting voor de positie waarin Landsmeer zich nu bevindt. Ik ben opgegroeid in Twente met het noaberschap. Oftewel buren bijstaan met raad en daad indien nodig. Vandaar dat ik hier sta. Ik wens jullie veel succes. Mocht ik een bijdrage kunnen leveren dan doe ik dat graag. Hartelijke groet, Edwin Bouwers