Bijlage 3. Gemeente Landsmeer Accountantsverslag 2024
Tekst van het document
Accountantsverslag 2024 Gemeente Landsmeer
Publieke Sector Accountants B.V. Arcadialaan 20 E 1813 KN Alkmaar www.publiekesectoraccountants.nl info@psa-ra.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Landsmeer Postbus 1 1120 AA LANDSMEER
Geachte leden van de raad,
Onderwerp Accountantsverslag 2024
Bij de jaarrekening 2024 hebben wij op 1 juli 2025 een goedkeurende controleverklaring afgegeven. Dit oordeel bij de jaarrekening 2024 ziet ook toe op de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording.
Datum 1 juli 2025
Ons accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in de beoordeling van de jaarrekening 2024. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden en diverse besprekingen die wij met uw medewerkers hebben gevoerd. Voor de goede orde vermelden wij dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole.
Kenmerk 312021002.25.414
Wij hebben de controle van de jaarrekening 2024 van uw gemeente afgerond. De jaarrekening van de gemeente Landsmeer is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. Met dit accountantsverslag informeren wij u over onze belangrijkste controlebevindingen. Op 19 juni 2025 hebben wij het verslag besproken met de Auditcommissie.
Wij maken u erop attent dat voor dit accountantsverslag een beperkte verspreidingskring geldt. Het accountantsverslag is uitsluitend bestemd voor de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders. Wij geven u toestemming om dit accountantsverslag te publiceren via de agenda’s van de raadscommissies en de gemeenteraad. Met vriendelijke groet, Publieke Sector Accountants B.V. ValidSigned door A. Booij RA op 01-07-2025
A. Booij RA
Publieke Sector Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Utrecht onder nummer 69411409.
Inhoudsopgave
Contact
1. Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij ....................... 2
De volgende personen kunnen benaderd worden bij vragen met betrekking tot dit accountantsverslag:
2. Financiële positie en resultaat ................................................. 7
Arie Booij Tel: 06 – 1509 2689
3. Bevindingen eindejaarscontrole .............................................11 4. Interne beheersing .................................................................22
Robbert Heevel
5. Overige aangelegenheden ......................................................28
Tel: 06 – 8333 0186
6. Verplichte tabel SiSa ..............................................................32
1.
Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij
312021002.25.414 - 1
1. Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij Reikwijdte van de controle
Met de opdrachtbevestiging van 10 september 2024 (kenmerk 312021002.24.476) heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2024. De doelstelling van de controle is het afgeven van een controleverklaring bij de jaarrekening 2024 van de gemeente Landsmeer. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2024 voldoende voor de doelstelling van onze controle. In dit accountantsverslag geven wij een toelichting op de bevindingen naar aanleiding van de controle. Onze controle is verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Verordening controle financieel beheer en organisatie gemeente Landsmeer 2025, zoals door de gemeenteraad vastgesteld op 24 april 2025 en het Controleprotocol WNT 2024 vallen.
Materialiteitsbepaling is overeenkomstig het Besluit accountantscontrole decentrale overheden en de Verordening controle financieel beheer en organisatie gemeente Landsmeer 2025
De wijze waarop wij de materialiteit bepaald hebben, sluit aan op de Verordening controle financieel beheer en organisatie gemeente Landsmeer 2025. De maximaal toe te passen marges voor de accountantscontrole zijn vastgelegd in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado). In uw verordening heeft u geen lagere marges vastgesteld. De bij onze controle van de jaarrekening 2024 toegepaste goedkeuringstoleranties bedragen derhalve:
Bron: jaarrekening 2024 Goedkeuringsmaterialiteit
Fouten
Onzekerheden € 359.000
€ 1.077.000
De gemeenteraad heeft in de Verordening op het financiële beheer de rapporteringstolerantie vastgesteld op € 50.000.
Onze aanpak is gericht op risico’s
Voor de jaarrekeningcontrole 2024 onderkennen wij een aantal risico’s en aandachtspunten, die een verhoogd (bruto) risico met zich mee (kunnen) brengen op een materiële fout in uw jaarrekening en die een mogelijke impact op de bedrijfsvoering kunnen hebben. De risico’s en aandachtspunten zijn hieronder weergegeven: ▪ ▪ ▪
Voortgang investeringsplanning en beheersing van investeringskredieten. Voortgang en status lopende grondexploitaties (Breekoever, Luijendijk-Zuid en Hotelresort). De verantwoording en waardering van voorzieningen in relatie tot de aanwezigheid van actuele onderbouwingen (vanwege schattingselementen). 312021002.25.414 - 2
▪ ▪ ▪ ▪
▪ ▪
▪ ▪ ▪ ▪
De noodzaak voor het vormen van een voorziening voor de Regeling voor Vervroegde Uittreding (RVU). Naleving van de (Europese) aanbestedingsregels. Presentatie/verwerking voorziening egalisatie rioolheffing en egalisatie afvalstoffenheffing. “Management override of controls”. Dit betreft de mogelijkheid die het management heeft om specifieke controlemaatregelen te omzeilen, bijvoorbeeld door memoriaalboekingen of het schattingsproces. De specifieke aandacht voor dit risico is voorgeschreven vanuit de controlerichtlijnen en is niet uniek voor Landsmeer. Risico’s en onzekerheden in het sociaal domein, waaronder de afwikkeling van de over boekjaar 2023 gerapporteerde bevindingen. Uw afhankelijkheid van derden: - Sociaal Domein (PGB, Jeugd en Wmo) - Belastingen (gemeente Amsterdam) - Uitkeringen PW, IOAW en IOAZ (gemeente Waterland) - Uitkeringen BBZ en TOZO (Zaffier) De follow-up ten aanzien van eerder gerapporteerde aandachtspunten vanuit de interne en externe controle. De actualisatie van de (fraude-)risicoanalyse. Ontwikkelingen en actualiteiten op IT-gebied (waaronder de implementatie van een nieuw salarissysteem begin 2025) De invoering van de duurzaamheidsrapportage en de vraag waar de gemeente Landsmeer staat.
Opname van een risicogebied of aandachtspunt in bovenstaande opsomming betekent niet dat sprake is van risico’s die zich daadwerkelijk hebben voorgedaan, maar zijn enkel bedoeld om aan te geven dat wij hier tijdens onze controle (extra) aandacht aan hebben besteed. Voor een toelichting op een aantal onderkende risico’s en aandachtpunten verwijzen wij naar het hoofdstuk ‘Bevindingen eindejaarscontrole’. Daarnaast verwijzen wij u naar onze bevindingen in het hoofdstuk ‘Interne beheersing’.
Uw rechtmatigheidsverantwoording
In de jaarrekening 2024 legt het college verantwoording af over een drietal rechtmatigheidscriteria die niet expliciet blijken uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het college toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting, verordeningen en met de bepalingen in de relevante wet- en regelgeving, zoals opgenomen in het op 4 oktober 2024 door de raad vastgestelde normenkader 2024 voor de financiële rechtmatigheid. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door de raad vastgestelde normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht.
312021002.25.414 - 3
Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens is door de raad bepaald en bedraagt 3% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 1.077.000. In de rechtmatigheidsverantwoording geeft het college aan dat zij niet rechtmatig heeft gehandeld. De onrechtmatigheden hebben betrekking op: ▪ ▪
Afwijkingen voorwaardencriterium voor een bedrag van € 515.000. Deze bevinding komt overeen met de bevindingen die uit uw eigen interne controles voortkomen. Deze is van goed niveau. Afwijkingen begrotingscriterium € 4.255.000. Hiervan kwalificeert € 3.965.000 als acceptabel.
In hoofdstuk 3 gaan wij nader op de rechtmatigheidsverantwoording in.
De baten en lasten, alsmede Op basis van uw Verordening controle financieel beheer en organisatie gemeente Landsmeer 2025 en uw normenkader 2024 hebben wij de naleving van het financieel rechtmatigheidskader voor uw gemeente met betrekking tot de specifieke uitkeringen balansmutaties met gecontroleerd. Hierbij zijn geen materiële bijzonderheden geconstateerd. Uw gemeente voert 18 specifieke uitkeringen uit. Deze zijn betrekking tot specifieke verantwoord via de SiSa-bijlage in uw jaarrekening. uitkeringen zijn rechtmatig Onze conclusie is dat de baten en lasten, alsmede de balansmutaties met betrekking tot specifieke uitkeringen, rechtmatig zijn weergegeven in de jaarrekening 2024.
De jaarrekening voldoet aan het BBV
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de baten en lasten van de gemeente Landsmeer. Daarnaast vereisen zij van het college van burgemeester en wethouders het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, die vaak – vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken – inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente Landsmeer zijn uiteengezet in de jaarrekening 2024 in de toelichting op de balans in de onderdelen “Waarderingsgrondslagen voor activa en passiva, grondslagen van resultaatbepaling en grondslagen voor de rechtmatigheidsverantwoording”. In de jaarrekening 2024 hebben zich ten opzichte van 2023 geen wijzigingen van materieel belang voorgedaan in de toegepaste verslaggevingsgrondslagen, die van invloed zijn op de baten en lasten en/of de financiële positie van de gemeente Landsmeer. Wij hebben het door het college van burgemeester en wethouders toegepaste proces voor belangrijke verslaggevingsgrondslagen geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij hebben de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële
312021002.25.414 - 4
verslaggeving beoordeeld. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsgrondslagen en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent zijn gebruikt: de jaarstukken voldoen aan het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV).
Geen geïdentificeerde materiële fouten en tekortkomingen in de jaarstukken
Naar aanleiding van onze jaarrekeningcontrole, resteren er geen van materieel belang zijnde ongecorrigeerde afwijkingen of onzekerheden. Door ons gerapporteerde bevindingen zijn derhalve niet materieel (dus hebben geen invloed op de strekking van onze controleverklaring), maar zijn naar onze mening vooral van belang voor uw beoordeling van de jaarstukken en de verdere kwaliteitsverbetering van de administratieve organisatie en interne beheersing. Voor de (niet materiële) fouten en tekortkomingen in de jaarstukken verwijzen wij u naar de diverse onderdelen van dit rapport.
Goedkeurende controleverklaring
Wij zijn van oordeel dat de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening 2024 een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2024 als van de activa en passiva van de gemeente Landsmeer op 31 december 2024 geeft in overeenstemming met het BBV. Daarnaast zijn wij van mening dat de door het college afgegeven rechtmatigheidsverantwoording een getrouwe weergave geeft van de rechtmatigheid van het door haar gevoerde financieel beheer. Hierbij geldt als voorwaarde dat de door ons gecontroleerde jaarrekening ongewijzigd door de gemeenteraad wordt vastgesteld. Wij verzoeken u derhalve ons een door de voorzitter van de raad en de griffier ondertekend besluit van de vastgestelde jaarrekening te verstrekken. Mochten nog wijzigingen worden aangebracht in de definitieve versie van de jaarrekening dan dienen wij deze te beoordelen alvorens onze controleverklaring hierbij mag worden opgenomen.
312021002.25.414 - 5
2.
Financiële positie en resultaat
312021002.25.414 - 6
2. Financiële positie en resultaat De vermogenspositie van uw gemeente neemt zowel in absolute als in relatieve zin af
In het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen (dat bestaat uit de algemene reserve en de bestemmingsreserves) worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten 2024 bedraagt € 982.000 nadelig. Per saldo is tussentijds € 284.000 aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerd resultaat over 2024 € 699.000 nadelig bedraagt. Dit gerealiseerd resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het hiernavolgende overzicht hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen.
Eigen vermogen (in € 1.000)
2024
2023
2022
2021
2020
2019
Eigen vermogen per 1 januari
6.305
5.713
4.843
3.188
6.006
8.099
Tussentijdse resultaatbestemming
-/- 284
-/- 632
-/- 1.489
-/- 563
-/- 1.279
-/- 1.847
Gerealiseerd resultaat
-/- 699
1.224
2.359
2.218
-/- 1.539
-/- 246
Totaal (‘gerealiseerd saldo van baten en lasten’)
-/- 982
592
870
1.655
-/- 2.818
-/- 2.093
Eigen vermogen per 31 december
5.323
6.305
5.713
4.843
3.188
6.006
NB: door afronding op € 1.000 kunnen afrondingsverschillen ontstaan.
De tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de toevoegingen aan en onttrekkingen uit de reserves, in overeenstemming met de besluiten van uw gemeenteraad. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2024 15,0% van het balanstotaal (2023: 17,4% van het balanstotaal) en daarmee in relatieve zin iets afgenomen. In absolute zin is het eigen vermogen ook afgenomen in 2024. In de toelichting op balans bij het onderdeel eigen vermogen van de jaarrekening geeft het college van burgemeester en wethouders een nadere toelichting op de mutaties in het eigen vermogen over het jaar 2024. Wij verwijzen u naar deze toelichting.
312021002.25.414 - 7
Resultaat 2024 is beïnvloed door reservemutatie(s)
Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente Landsmeer ook het gerealiseerd resultaat. Dit is het gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen aan reserves minus de tussentijdse toevoegingen aan reserves. De toevoegingen aan dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. Het gerealiseerd resultaat is dus mede het gevolg van de bestuurlijke besluitvorming. Concreet betekent dit voor uw gemeente het volgende:
Exploitatieresultaat (in € 1.000)
Realisatie 2024
Begroting na wijziging 2024
Totale baten Totale lasten
34.826 35.808
31.708 32.652
Gerealiseerde saldo van baten en lasten Af: toevoegingen aan reserves Bij: onttrekkingen uit reserves Saldo mutaties reserves (per saldo onttrokken) Gerealiseerd resultaat (nadelig)
-/- 982 150 434
-/- 944 80 615
284
535
-/- 699
-/- 409
De exploitatie over 2024 laat een nadelig gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten van € 982.000 zien, ten opzichte van een begroot (na wijziging) saldo van € 944.000 nadelig. Dit is een nadeel van € 38.000. Het nadelig gerealiseerd resultaat van € 699.000 is afzonderlijk op de balans onder het eigen vermogen opgenomen. In de jaarstukken wordt op diverse plaatsen een nadere toelichting gegeven op de totstandkoming van het gerealiseerd resultaat en worden de verschillen tussen de begroting (na wijziging) en de gerealiseerde baten en lasten verklaard. Wij verwijzen u naar deze toelichtingen. Het nadelige exploitatieresultaat 2024 (vóór bestemming) is mede ontstaan na een aantal incidentele baten en lasten. Door het effect van de incidentele baten en lasten buiten beschouwing te laten, ontstaat meer inzicht in de reguliere baten en lasten. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten is eveneens inzicht in de incidentele baten en lasten gegeven. Het inzicht in de reguliere baten en lasten is van belang, omdat het een betere indicatie geeft van de toekomstige baten en lasten, overigens zonder rekening te houden met beleidswijzigingen. Kortheidshalve verwijzen wij u naar deze uiteenzetting.
312021002.25.414 - 8
Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit Het college van vanwege ingeschatte risico’s. De beschikbare weerstandscapaciteit (voor de samenstelling, zie de paragraaf Weerstandsvermogen burgemeester en en risicobeheersing) heeft het college van burgemeester en wethouders bepaald op € 3.511.000. In 2023 bedroeg deze wethouders kwalificeert het € 7.097.000. De beschikbare weerstandscapaciteit is derhalve meer dan gehalveerd ten opzichte van 2023. De grootste wijziging weerstandsvermogen betreft de ‘onbenutte belastingcapaciteit OZB’ waarvoor in 2023 € 2.054.000 was toegerekend. In 2024 is dit bedrag geraamd op als “nog steeds toereikend € 1.400.000 maar niet meegenomen in het bedrag van de weerstandscapaciteit. Dit is toegelicht in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. In de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing” heeft het college een toelichting op het risicoprofiel en de acht belangrijkste risico’s (risico’s die de grootste bijdrage leveren aan de berekende benodigde weerstandscapaciteit) opgenomen. Ten behoeve van de jaarstukken 2024 heeft het college ingeschat dat, op basis van de geactualiseerde risicoanalyse, het benodigde weerstandsvermogen, ofwel de kwantificering van het optreden van de meest waarschijnlijke risico’s, € 1.750.000 bedraagt (2023: € 828.000).
Op basis van deze kwantificering is de weerstandsratio voor 2024 circa 2,0 (2023: 8,6) en is er naar mening van het college sprake van een toereikende beschikbare weerstandscapaciteit. Ten opzichte van 2023 is sprake van meer dan een verdubbeling van de gekwantificeerde risico’s. De beschikbare weerstandcapaciteit is gedaald. Wij verwijzen u voor de onderkende risico’s en de kwantificering daarvan naar de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Overigens merken wij hierbij op dat deze cijfers niet aan accountantscontrole of een beoordelingsopdracht zijn onderworpen.
312021002.25.414 - 9
3.
Bevindingen eindejaarscontrole
312021002.25.414 - 10
3. Bevindingen eindejaarscontrole De rechtmatigheidsverantwoording 2024 is getrouw
Uw rechtmatigheidsverantwoording 2024 De rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen in de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat deze voldoet aan het voorgeschreven model en dat daarbij de door de raad vastgestelde kaders zijn gehanteerd. Deze kaders zijn in overeenstemming met richtlijnen die vanuit de commissie BBV zijn gegeven. Op basis van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening 2024 blijkt dat er rechtmatigheidsafwijkingen zijn geconstateerd groter dan de verantwoordingsgrens (3%, ofwel € 1.077.000). De geconstateerde rechtmatigheidsafwijkingen hebben betrekking op de criteria begrotingsrechtmatigheid en het voorwaardencriterium. Samenvatting rechtmatigheidsverantwoording
Bedragen
Begrotingscriterium (bruto)
€ 4.255.000
Begrotingscriterium (netto)
€ 290.000
Voorwaardencriterium (afwijkingen Europese aanbestedingen)
€ 515.000
M&O-criterium
€0
Rechtmatigheidsfouten bruto
€ 4.770.000
Rechtmatigheidsfouten netto
€ 805.000
Omdat de rechtmatigheidsbevindingen boven de verantwoordingsgrens uitkomen, zijn de bevindingen opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording en nader toegelicht door het college in de paragraaf bedrijfsvoering. Toelichting begrotingscriterium Op de volgende onderdelen is sprake van een overschrijding van de geraamde lasten: Programma Algemeen bestuur Sociaal domein Financiën Investeringskredieten Totaal
Bedrag € 502.000 € 2.520.000 € 1.224.000 € 9.000 € 4.255.000 312021002.25.414 - 11
Gelet op de kaders die uw raad in het normenkader aan het college heeft meegegeven, kwalificeren deze afwijkingen voor een bedrag van € 3.9665.000 als acceptabel. In de paragraaf bedrijfsvoering heeft het college hier een toelichting bij opgenomen. Wij verwijzen u naar deze toelichting. Naast de overschrijdingen van lasten op programma’s en overschrijdingen op investeringskredieten, is sprake van de volgende begrotingsafwijkingen: Overige begrotingsafwijkingen Onderschrijding lasten programma’s Overschrijding baten programma’s Onderschrijding baten programma’s Onderschrijding kredieten Totaal
Bedrag € 1.183.000 € 3.095.000 € 19.000 PM € 4.297.000
Op basis van artikel 11 lid 4 van de Verordening financieel beleid, beheer en organisatie Landsmeer 2025 en het normenkader 2024 kwalificeren deze afwijkingen als rechtmatig, omdat deze met de jaarrekening 2024 tijdig zijn gemeld en daarin toereikend zijn toegelicht. Toelichting voorwaardencriterium - aanbesteden Onder het voorwaardencriterium zijn bevindingen opgenomen met betrekking tot de rechtmatigheid van Europese aanbestedingen. In het kader van de verbijzonderde interne controle heeft het college onderzocht of de opdrachtverleningen overeenkomstig de richtlijnen voor Europese aanbestedingen zijn gedaan. Daarbij heeft zij vastgesteld dat voor een bedrag van € 515.000 niet is voldaan aan de voorwaarden voor Europese aanbestedingen. Het college heeft deze afwijkingen meegewogen in de rechtmatigheidsverantwoording en toegelicht in de paragraf bedrijfsvoering. Wij verwijzen ook naar hetgeen wij verderop in dit verslag met betrekking tot de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben opgenomen.
Toelichting M&O-criterium In de paragraaf bedrijfsvoering heeft het college het volgende toegelicht: Ten aanzien van het M&O criterium geldt dat alleen bij misbruik sprake is van een onrechtmatigheid en daarom eventuele gevallen van misbruik (mits cumulatief met andere fouten of onduidelijkheden boven de verantwoordingsgrens) opgenomen worden in de rechtmatigheidsverantwoording. Er zijn onder het M&O-criterium geen bevindingen opgenomen. Vanuit zowel de interne controlewerkzaamheden als onze controlewerkzaamheden zijn geen indicaties gebleken dat sprake is geweest van misbruik dan wel oneigenlijk gebruik. Daarom is geen sprake van daadwerkelijke afwijkingen die mee moeten worden genomen in de rechtmatigheidsverantwoording (en is toelichting in paragraaf bedrijfsvoering terecht). Wij adviseren u verder om een overkoepelend M&O beleid op te stellen.
312021002.25.414 - 12
Ons oordeel bij uw rechtmatigheidsverantwoording Op basis van onze toetsing aan de wettelijke voorschriften inzake de rechtmatigheidsverantwoording en de kaderstelling door de raad hebben wij vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording van het college van burgemeester en wethouders een getrouw beeld geeft. De jaarrekening (rechtmatigheidsverantwoording) en het jaarverslag (paragraaf bedrijfsvoering) bevat alle voorgeschreven informatie.
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten is aangepast en bevat wijzigingen die relevant zijn vanaf 2025 voor de rechtmatigheidsverantwoording
Op 16 april 2025 heeft het Rijk in het Staatsblad een aantal wijzigingen gepubliceerd van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, het Waterschapsbesluit en het Besluit van 29 oktober 2021 tot wijziging van het Besluit financiële verhouding 2001. De wijzigingen gaan in voor verantwoordingen over het begrotingsjaar 2025. Hieronder hebben wij de belangrijkste wijzigingen die voor u relevant zijn opgenomen. Wijzigingen Besluit accountantscontrole decentrale overheden ▪ ▪
▪
In artikel 1 zijn de “begrippen” afwijking, deelverantwoording, financiële rechtmatigheid en openbaar lichaam aangepast; In artikel 2 is aangegeven dat de goedkeuringstolerantie wordt aangepast. Vanaf het verslagjaar 2025 bedraagt deze 2% van de omvangsbasis. Deze is tot en met 2024 1%. De omvangsbasis is daarbij gelijk aan de totale lasten van de gemeente exclusief de toevoegingen aan de reserves. Tot en met 2024 was de omvangsbasis gelijk aan de totale lasten van de gemeente inclusief de toevoegingen aan de reserves; en De goedkeuringstolerantie is de som van de afwijkingen in de jaarrekening en onzekerheden in de uitvoering van de controle. Dit betekent dat fouten en onzekerheden gezamenlijk worden afgewogen (lees: opgeteld) ten opzichte van de goedkeuringstolerantie van 2%. Tot en met 2024 werden fouten (1%) en onzekerheden (3%) afzonderlijk afgewogen. Wanneer fouten en onzekerheden samen meer dan 2% van de omvangsbasis bedragen, dient de accountant een niet-goedkeurende controleverklaring af te geven.
Deze aanpassingen zijn relevant voor het intern controleplan van uw gemeente en de uitvoering daarvan. Wijzigingen in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten ▪
In het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (Bbv) zijn wijzigingen doorgevoerd, waarmee de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording is geformaliseerd. Aan artikel 1 van het Bbv zijn daartoe de volgende onderdelen toegevoegd: o Rechtmatigheidsverantwoording; o Verantwoordingsgrens; o Financiële rechtmatigheid; o Rechtmatigheidsfout; en o Onduidelijkheid. De verantwoordelijkheid voor deze verantwoording is daarmee expliciet bij het college neergelegd. 312021002.25.414 - 13
▪
In het Bbv is nu expliciet geregeld dat in de paragraaf bedrijfsvoering een beschrijving wordt opgenomen van de maatregelen die worden ondernomen om rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden met betrekking tot de financiële rechtmatigheid te voorkomen.
▪
De paragraaf “Wet open overheid” is een verplichte paragraaf geworden.
▪
In titel 4.7 zijn in artikel 58b de verslaggevingskaders voor de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. Deze zijn: o De jaarrekening bevat een rechtmatigheidsverantwoording. o De rechtmatigheidsverantwoording bevat een overzicht van de rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden in het kader van de financiële rechtmatigheid. o De verantwoordingsgrens is een totaalbedrag voor rechtmatigheidsfouten én onduidelijkheden in het kader van de financiële rechtmatigheid. o De gemeenteraad en provinciale staten stellen de verantwoordingsgrens vast op ten hoogste 2% van de totale lasten, exclusief de toevoegingen aan de reserves. o Voor zover het totaalbedrag aan rechtmatigheidsfouten én onduidelijkheden in het kader van de financiële rechtmatigheid hoger is dan de verantwoordingsgrens, worden deze in het kader van de financiële rechtmatigheid opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Bij ministeriële regeling wordt voor de rechtmatigheidsverantwoording een model vastgesteld. De belangrijkste aanpassing is dat de verantwoordingsgrens vanaf 2025 maximaal 2% van de totale lasten, exclusief de toevoegingen aan de reserves kan zijn. U kunt als gemeenteraad kiezen voor een verantwoordingsgrens tussen 0% en 2%.
Deze aanpassingen zijn relevant voor de jaarrekening 2025 (verantwoording) en uw kaderstelling (verantwoordingsgrens maximaal 2%). Voor een totaalbeeld van de wijzigingen verwijzen wij naar https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2025-99.html. Wij adviseren u om uw kaderstelling, zoals bijvoorbeeld de financiële en controleverordening, uw controleprotocol en het intern controleplan, te beoordelen en na te gaan of deze nog in de lijn zijn van de recente aanpassingen. Deze wijzigingen kunnen ook invloed hebben op de omvang en inhoud van de interne controlewerkzaamheden die binnen uw gemeente worden gepland en uitgevoerd. Het is derhalve belangrijk om hier tijdig actie op te ondernemen.
312021002.25.414 - 14
Politieke besluitvorming zal impact hebben op de waardering van uw grondexploitaties
De boekwaarde van het onderhanden werk is in 2024 met € 49.000 toegenomen tot € 1.011.000. Een positieve boekwaarde betekent dat sprake is (geweest) van kosten die hoger zijn geweest dan de gerealiseerde opbrengsten. De ontwikkeling van de boekwaarde per complex is als volgt: 1-1-2024
31-12-2024
Grond Luijendijk-Zuid
-/- 416.000
-/- 412.000
Grond Breekoever/Sportlaan Grond Hotelresort Totaal
1.255.000 123.000 962.000
1.255.000 168.000 1.011.000
Gelet op het financieel verloop van de boekwaarde wat uit bovenstaand overzicht blijkt, zijn de (financiële) activiteiten in 2024 beperkt geweest. De controle van de grondexploitatie vraagt veel aandacht, vanwege de (hoge mate van) schattingsonzekerheid die met de (waardering van de) jaarrekeningpost samenhangt. De waardering van de diverse complexen is in belangrijke mate afhankelijk van de nog te maken kosten en nog te realiseren opbrengsten. Wijzigingen in de uitgangspunten die bij het doorrekenen van grondexploitaties gehanteerd worden, kunnen veelal van (substantiële) invloed op de financiële uitkomst van de grondexploitatie zijn. Ter toelichting hierop het volgende: Luijendijk-Zuid De resterende boekwaarde van deze grondexploitatie bedraagt circa € 412.000 negatief en is bedoeld om de nog te maken kosten voor het treffen van geluidwerende maatregelen te dekken. Uw raad zal nog een definitieve keuze moeten maken van de te treffen maatregel, waarna het college vervolgens een inschatting kan maken van de te verwachten kosten. Pas dan zal duidelijk zijn of het resterende saldo van € 412.000 toereikend is om de nog te maken kosten te kunnen dekken. Deze onzekerheid is toegelicht in de jaarrekening. Breekoever De boekwaarde van Breekoever bedraag ultimo 2024 € 1.255.000 positief en is daarmee onveranderd ten opzichte van 2023.
In voorgaande jaren zijn meer kosten gemaakt dan opbrengsten gerealiseerd. De verwachting van het college is dat deze boekwaarde nog steeds geheel goedgemaakt wordt uit de nog te realiseren verkoopopbrengsten van de te verkopen gronden en dat de grondexploitatie met een resultaat van nihil zal kunnen worden afgesloten. De nog te realiseren opbrengst is gebaseerd op een afgesloten contract met een projectontwikkelaar. Inmiddels is het bestemmingsplan onherroepelijk en wordt naar verwachting in 2025 een omgevingsvergunning aangevraagd. Naar verwachting van het college zal de grond dan mogelijk in het eerste kwartaal van 2026 worden overgedragen. Hotelresort De boekwaarde bedraagt ultimo 2024 € 168.000. Uit de grondexploitatie welke in juni 2025 door de raad is behandeld, blijkt dat uw gemeente nog kosten zal maken voor bouw- en woonrijpmaken en dat daarna de grond aan de ontwikkelaar kan worden overgedragen. Uw gemeente verwacht daarmee minimaal de gemaakte kosten goed te kunnen maken. 312021002.25.414 - 15
De voorziening egalisatie rioolheffing en de voorziening egalisatie afvalstoffenheffing nemen ook in 2023 weer toe
Op de balans zijn onder de voorzieningen voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is, de voorziening egalisatie rioolheffing en de voorziening egalisatie afvalstoffenheffing opgenomen. Het jaarlijks resultaat op het product Riolering c.q. Afval wordt toegevoegd of onttrokken aan de voorziening, waardoor eventueel overtollige middelen beschikbaar blijven (gesloten systeem) voor het beheer aan het rioolstelsel of afval. In ons accountantsverslag 2023 merkten wij op dat de voorzieningen in de afgelopen jaren steeds verder toenamen. In 2024 is echter sprake van een aanwending van beide voorzieningen. In de volgende tabellen (bedragen x € 1.000) hebben wij dit weergegeven: Voorziening egalisatie rioolheffing (x € 1.000) Jaar
Stand 1-1 boekjaar
Toevoegingen
Onttrekkingen
Stand 31-12 boekjaar
2021
94
204
0
298
2022
298
126
0
424
2023
424
140
0
564
2024
564
0
150
414
Voorziening egalisatie afvalstoffenheffing (x € 1.000) Jaar
Stand 1-1 boekjaar
Toevoegingen
Onttrekkingen
Stand 31-12 boekjaar
2021
0
0
0
0
2022
0
512
0
512
2023
512
400
0
912
2024
912
0
125
787
Met de aanwending van de voorzieningen is invulling gegeven aan de stellige uitspraak van de commissie BBV dat extracomptabel moet worden aangetoond dat de middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is, binnen een redelijke termijn worden ingezet ter bestrijding van de lasten waarvoor een heffing is opgelegd. Het saldo van beide voorzieningen is in 2024 gedaald met € 275.000 naar € 1.201.000 (2023: € 1.476.000). Wij adviseren u het verloop van deze voorzieningen de komende jaren te blijven monitoren en vast te stellen dat de voorziening in de pas blijft lopen met uw plannen voor het beheer van uw afvalstoffen en uw rioolstelsel. 312021002.25.414 - 16
Voorzieningen groot onderhoud
Op de balans is de voorziening onderhoud MJOP 2022-2025 opgenomen. Deze voorziening is bedoeld ter dekking van de kosten van groot onderhoud aan uw gebouwen. Deze voorziening is gebaseerd op het MJOP 2022-2025. Voor meerjarig groot onderhoud aan uw overige kapitaalgoederen zoals bijvoorbeeld wegen, kunstwerken, riolering et cetera. zijn geen voorzieningen gevormd. In 2024 is de omvang van de voorziening onderhoud MJOP 2022-2025 afgenomen van € 866.000 naar € 785.000. Ten opzichte van de begroting is in 2024 € 111.000 minder aan de voorziening onttrokken. Belangrijke wijziging in 2024 is de additionele jaarlijkse dotatie van € 90.000 aan de voorziening voor het additionele onderhoud aan het zwembad. In 2025 zal het college het huidige plan actualiseren, waarbij tevens wordt overwogen of de huidige dotatie van € 343.000 (bestaande uit de jaarlijkse dotatie van € 253.000, aangevuld met de additionele storting van € 90.000 voor het zwembad) (nog) toereikend is om de kosten van het toekomstige meerjaren groot onderhoud te kunnen dekken. De eisen die aan beheerplannen worden gesteld en daarmee aan het treffen en in stand houden van voorzieningen, zijn hoog. Uitgangspunten en rekenprijzen moeten betrouwbaar kunnen worden ingeschat.
Een aandachtspunt daarbij is dat momenteel de prijs die u aan de markt moet betalen, wanneer u onderhoudsvoorzieningen treft, impact kan hebben op de jaarlijkse dotaties. Daarnaast is het belangrijk om te blijven bewaken dat de uitvoering van uw onderhoudswerkzaamheden conform plan verloopt, zeker in de situatie wanneer de kosten van groot onderhoud uit een voorziening gedekt worden. Indien nodig dienen de onderhoudsplannen op de actuele situatie te worden aangepast. Wij adviseren u hier bij de komende actualisatie rekening mee te houden. Daarnaast adviseren wij u om na te gaan of voor het meerjarig groot onderhoud aan de overige kapitaalgoederen ook voorzieningen getroffen kunnen worden. De basis daarvoor moeten actuele beheerplannen zijn, op basis waarvan een betrouwbare inschatting van de kosten van groot meerjarig onderhoud gemaakt kunnen worden.
Regeling Vervroegde Uittreding (RVU) kan financiële effecten hebben
In 2024 heeft er een wijziging van de voor een deel van uw medewerkers geldende CAO Gemeenten plaatsgevonden. Hierin is de Regeling Vervroegde Uittreding (RVU) opgenomen. Deze houdt in dat medewerkers die 41 jaar hebben gewerkt voor een bij het ABP aangesloten werkgever, waarvan de laatste 10 jaar in de gemeentesector, recht hebben op een RVU, mits zij maximaal 2 jaar voor hun AOW-gerechtigde leeftijd zitten. Momenteel heeft niemand bij uw gemeente nog van deze regeling gebruikt gemaakt. In de praktijk zien we dat dit middel inmiddels sporadisch wel ingezet wordt. Per medewerker die aangeeft van de regeling gebruik te willen maken, dient u direct een voorziening te vormen voor de toekomstige RVU-uitkeringen. Per persoon kan het dan om aanzienlijke bedragen gaan (van ruim € 50.000). Wij adviseren u dan ook goed te volgen of er medewerkers potentieel gebruik van de regeling kunnen gaan maken.
312021002.25.414 - 17
Onzekerheden in het Sociaal Domein
Om vast te stellen dat de zorg in natura (ZIN) in het kader van de Wmo en Jeugdwet is geleverd, maakt het college gebruik van de productieverantwoordingen van de zorginstelling die zijn voorzien van een controleverklaring van de accountant van de zorginstellingen. Zorginstellingen zijn op basis van het “Algemeen accountantsprotocol financiële productieverantwoording Wmo en Jeugdwet 2024” verplicht bij productieverantwoordingen boven de € 125.000 een controleverklaring van de accountant van de zorginstelling toe te voegen. De accountant stelt bij de controle onder andere vast dat de zorg is geleverd. Wanneer het oordeel van de accountant van de zorginstelling goedkeurend is, dan heeft het college voldoende zekerheid verkregen, dat de betaalde zorg ook daadwerkelijk is geleverd. Wanneer het oordeel niet goedkeurend is, dan kwalificeert het college de betaalde zorg als onzeker. Wanneer sprake is van bestedingen lager dan € 125.000 per zorginstelling, is er dus geen controleverklaring van een accountant beschikbaar en kwalificeert het college die betalingen als onzeker, omdat het college ook geen aanvullende controles heeft uitgevoerd op die restmassa om vast te stellen dat de prestatie zijn geleverd. Dit kan bijvoorbeeld door middels een telefonische enquête vast te stellen dat de cliënt de zorg heeft ontvangen.
Binnen uw gemeente is over 2024 is in totaal € 112.000 aan bestedingen in het kader van de Wmo ZIN en in totaal € 184.000 aan bestedingen in het kader van Jeugdwet ZIN niet voorzien van een productieverantwoording met (goedkeurende) controleverklaring van de accountant van de zorginstelling. Dit betreffen instellingen die lagere bestedingen hadden dan € 125.000. Omdat het college van burgemeester en wethouders geen aanvullende controles heeft uitgevoerd in 2024 ten aanzien van deze bestedingen is er geen zekerheid verkregen dat prestaties daadwerkelijk geleverd zijn. Wij hebben daarom in totaal € 296.000 aan bestedingen als onzeker aangemerkt. Deze onzekerheden hebben wij meegenomen bij onze foutenevaluatie. Daarnaast heeft uw gemeente (mede vanwege de beperkte omvang) geen interne controles uitgevoerd ten aanzien van de PGB bestedingen, derhalve zijn deze bestedingen aangemerkt als onzeker. Het gaat om een bedrag van € 94.000.
Overgang Appa-pensioen wethouders naar ABP
Op basis van de Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers (Appa) bouwt een wethouder tijdens zijn ambtsvervulling pensioen op. De gemeente voert de Appa uit en betaalt de pensioenen. Voor de opbouw van het wethouders pensioen heeft de gemeente de voorziening “Pensioenen en wachtgelden” getroffen. De voorziening is verplicht op grond van het Besluit begroting en verantwoording (Bbv) en moet voldoende zijn om de opgebouwde wettelijke Appa rechten, vanaf het ingaan van het pensioen van een wethouder, te kunnen dekken. De hoogte van de voorziening wordt jaarlijks gevalideerd door het college op basis van geactualiseerde actuariële berekeningen. Met ingang van 1 januari 2028 worden de pensioenen van de wethouders ondergebracht in het nieuwe pensioenstelsel. Dit is het gevolg van de nieuwe Wet toekomst pensioen (Wtp). Met ingang van 1 januari 2028, worden de opgebouwde pensioenen overgedragen het ABP. Om de overstap naar het ABP te maken is het nodig het opgebouwde pensioen te financieren door middel van een eenmalige kapitaalstorting aan het ABP. Hiervoor dient de waarde van de bestaande pensioenaanspraken en rechten van de (oud) wethouders te worden vastgesteld volgens de ABP-rekenregels. Vervolgens zijn actieve wethouders pensioenpremie verschuldigd aan het ABP en wordt bij het ABP verder het pensioen opgebouwd.
Het gevolg van deze overgang naar het ABP is dat de gemeente geen verantwoordelijkheid meer heeft voor de administratie en uitbetaling van Appa pensioenen vanaf 2028. Na de
312021002.25.414 - 18
waardeoverdracht zal de voorziening op uw balans komen te vervallen en hoeft geen jaarlijkse aanpassing meer gedaan te worden als gevolg van mutaties en de jaarlijkse aanpassing van de rekenrente. Voor uw gemeente is het daarom van belang om er in de periode tot 2028 voor te zorgen dat voldoende financiële middelen beschikbaar zijn om de overdracht van deze pensioenaanspraken aan het ABP te kunnen bekostigen. Op de balans is per ultimo 2024 de voorziening pensioenen. Deze heeft eind 2024 een saldo van € 1.427.000 en heeft betrekking op opgebouwde pensioenrechten voor (voormalige) wethouders. Wij adviseren u om het verloop en het saldo van deze voorziening in de komende jaren zorgvuldig te blijven monitoren. Daarbij is het van belang dat u het bestaande overzicht van alle (ex-)politieke ambtsdragers met opgebouwde Appa-rechten, inclusief de exacte hoogte van hun pensioenaanspraken, hun leeftijd, diensttijd en eventuele eerdere overdrachten ook in de toekomst blijft actualiseren. Van belang in dit verband is dat u ook nagaat wat de benodigde waarde van de voorziening is op basis van de berekeningswijze die het ABP hanteert (eindwaarde). Deze kan mogelijk hoger uitvallen dan de wijze waarop u nu de voorziening bepaald. Daarnaast is het essentieel om de ontwikkeling van de rekenrente goed te volgen.
Deze rente is een bepalende factor voor de hoogte van de voorziening: een dalende rekenrente vereist mogelijk een bijstorting, terwijl een stijgende rekenrente kan betekenen dat er meer dan nodig in de voorziening is opgenomen. Aangezien uw gemeente verantwoordelijk is voor de overdracht van de pensioenen van alle (voormalige) wethouders van uw gemeente, adviseren wij u te verifiëren of in de voorziening ook daadwerkelijk rekening is gehouden met de opgebouwde rechten van alle voormalige wethouders uit het verleden.
Wet normering topinkomens (WNT)
De Wet normering topinkomens (WNT) regelt niet alleen de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector, maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. Bij wet is vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken, ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging over 2024 van € 233.000 niet te boven gaat. Daarnaast dienen gemeenten het salaris openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. Ook dienen de ontvangen vergoedingen die bij andere WNT-plichtige instellingen zijn ontvangen te worden verantwoord in de WNTverantwoording. Aangezien het voor ons niet mogelijk is de volledigheid vast te stellen van de dienstbetrekkingen en de ontvangen vergoedingen, is in de Regeling Controleprotocol WNT opgenomen dat wij de anticumulatiebepaling niet hoeven te controleren. In onze controleverklaring is dit ook als zodanig toegelicht.
De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden. In 2024 is voor geen van de topfunctionarissen en overige medewerkers sprake van een overschrijding van de grensbedragen.
312021002.25.414 - 19
In het kader van de WNT attenderen wij u erop dat u de plicht heeft om uiterlijk 1 juli 2025 uw WNT-verantwoording over het kalenderjaar 2024 via internet op een algemeen toegankelijke wijze openbaar te maken, voor een periode van tenminste zeven jaar. Indien op grond van andere op de verantwoordelijke van toepassing zijnde regelgeving of een besluit een later tijdstip waarop het financieel verslaggevingsdocument openbaar moet worden gemaakt geldt, is die latere datum de uiterlijke datum van openbaarmaking. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarrekening met daarin de WNT-verantwoording over het kalenderjaar 2023 en eerdere jaren is gepubliceerd.
Geen fouten en onzekerheden met betrekking tot de SiSabijlage 2024
Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2024 onder Single information, Single audit (SiSa) vallen. Wij doen dit met een tabel, die ook opgenomen moet worden als er geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Per regeling is hierin aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Wij merken op dat wij geen fouten of onzekerheden hebben geconstateerd die groter zijn dan € 125.000 (of groter dan de rapporteringsgrens) zoals voorgeschreven via de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa (en het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol met bijhorend normenkader voor de rechtmatigheidscontrole). In overeenstemming met de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa is de tabel leeg als er geen bevindingen zijn. De tabel met fouten en onzekerheden treft u in hoofdstuk 6 van dit accountantsverslag aan. Overigens merken wij op dat de interne beheersing omtrent deze specifieke uitkering niet voldoende op orde is. Wij hebben gemerkt dat de aanlevering van de documentatie ter onderbouwing van deze SiSa-regelingen deels pas in de laatste controleweek werden aangeleverd, en deels ook pas nadat onze controle ter plaatse was uitgevoerd.
Ook zien we dat in dit eindtraject (na onze controle ter plaatse) door uw gemeente zelf nog relatief veel correctieboekingen gemaakt moesten worden om tot een juiste verantwoording te komen. We zien dat centrale coördinatie van de financiële verwerking van deze specifieke uitkeringen ontbreekt, en dat bij de daadwerkelijke uitvoering van de gesubsidieerde projecten de financiële expertise over de verantwoordingseisen ook niet voldoende aanwezig is. Ons inziens kan deze leemte in de interne beheersing worden opgelost door een centrale coördinatie voor deze SiSa-regelingen in te stellen, die de verantwoordingseisen goed kent, gedurende het jaar de financiële uitputting van de projecten volgt en een tijdige uitvraag kan doen bij de uitvoerende afdelingen om zo tot een juiste, volledige en tijdige verantwoording te komen. Wij adviseren uw gemeente om hier in 2025 opvolging aan te geven.
312021002.25.414 - 20
4.
Interne beheersing
312021002.25.414 - 21
4. Interne beheersing Kernboodschappen interimcontrole 2024
Naar aanleiding van de interimcontrole hebben wij op 9 december 2024 een managementletter uitgebracht. Voor een nadere duiding van onze opmerkingen en aanbevelingen uit de managementletter 2024 verwijzen wij daarnaar. Op 24 februari 2025 hebben wij de managementletter besproken met de auditcommissie. Hieronder hebben wij de managementsamenvatting uit de managementletter opgenomen.
312021002.25.414 - 22
312021002.25.414 - 23
Aandachtspunten IT General Controls FMS & MotionPro
Bij de controle hebben wij een onderzoek uitgevoerd naar de opzet en bestaan van de IT General Controls en daarbij specifiek naar de applicaties FMS (financiële administratie) en MotionPro (salarisadministratie) gekeken. Hierbij merken wij op dat wij niet alle onderdelen volledig hebben kunnen vaststellen, bijvoorbeeld doordat geen of ontoereikende onderbouwende informatie is ontvangen.
312021002.25.414 - 24
Wij hebben onze bevindingen met uw (VIC) medewerkers gedeeld. De opvolging van de gerapporteerde bevindingen is van belang om de betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking verder te versterken en mee te nemen bij de verdere implementatie van uw nieuwe salarisadministratiepakket in 2025. De gerapporteerde bevindingen zijn op hoofdlijnen de volgende: Samenvatting bevindingen opzet en bestaan IT General Controls FMS & MotionPro:
Legenda: ▪ Rood: Maatregel onvoldoende; ▪ Grijs: Maatregel niet beoordeeld Een aantal belangrijke bevindingen hebben wij hierna samenvat opgenomen: Autorisatiebeheer Uit onze beoordeling van het autorisatiebeheer bij FMS en MotionPro blijkt dat de inrichting op meerdere punten niet voldoet aan basisvereisten voor veiligheid en controle. Zo ontbreken duidelijke richtlijnen en vastgelegde procedures voor het toekennen, wijzigen en intrekken van gebruikersrechten. Rechten worden vaak ad hoc toegekend zonder formele goedkeuring, wat kan leiden tot ongewenste toegang tot systemen of informatie. Ook is er geen of geen toereikende periodieke review op actieve gebruikersaccountants. Authenticatie Voor de authenticatie hebben wij niet kunnen vaststellen of uw wachtwoordbeleid toereikend is. Wij adviseren u de gebruikte
312021002.25.414 - 25
wachtwoordvereisten in lijn te brengen met de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Daarmee voldoet uw gemeente tevens aan onze minimumvereisten en wordt de beveiliging van gebruikersaccounts gewaarborgd. Superusers Wij hebben geen gebruikerslijsten ontvangen. Hierdoor hebben wij niet kunnen vaststellen of er generieke gebruikersaccounts actief zijn binnen de applicaties. Ook hebben wij niet kunnen vaststellen of de beheerrechten zijn toebedeeld aan medewerkers met een niet-operationele functie. Graag gaan wij verder met uw gemeente in gesprek enerzijds om te kijken welke onderdelen wij verder kunnen beoordelen, anderzijds om af te stemmen welke opvolging van de bevindingen mogelijk is. Bij de interimcontrole 2025 zullen wij nagaan in welke mate de bevindingen zijn opgevolgd. Met de managementletter 2025 zullen wij u informeren over de opvolging hiervan.
312021002.25.414 - 26
5.
Overige aangelegenheden
312021002.25.414 - 27
5. Overige aangelegenheden Geen meningsverschil met het college van burgemeester en wethouders
Er zijn geen meningsverschillen met het college van burgemeester en wethouders geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door het college en de medewerkers van uw gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
Bevestigingen van het college van burgemeester en wethouders ontvangen
Wij hebben namens het college van burgemeester en wethouders op 30 juni 2025 een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen.
Naleving van wet- en regelgeving
Wij hebben geen kennis van te rapporteren omstandigheden in verband met het niet-naleven van wet- en regelgeving met uitzondering van de bevindingen die het college in de rechtmatigheidsverantwoording heeft opgenomen ten aanzien van Europese aanbestedingen.
Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving
Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Voor onze bevindingen verwijzen wij u naar hoofdstuk 4 van dit accountantsverslag.
Geen aanwijzingen van fraude
In Nederland is de accountant wettelijk verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het management van de organisatie. Wij merken op dat onze controle niet specifiek is ingericht op het ontdekken van fraude. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht. Wij hebben een fraudediscussie gevoerd met het controleteam en met het financieel management van de gemeente Landsmeer, waarbij wij de nadruk hebben gelegd op de vermoedens van materiële onjuistheden als gevolg van fraude in de jaarstukken. Van het management hebben wij de bevestiging ontvangen dat er geen materiële onregelmatigheden zijn geconstateerd waarbij het
312021002.25.414 - 28
management of werknemers die een belangrijke rol spelen bij de maatregelen van interne beheersing of anderen in het geval dat de fraude van materieel belang kan zijn op de jaarrekening, zijn betrokken. Wij hebben werkzaamheden uitgevoerd die gericht waren op het risico van het ‘omzeilen’ van de interne beheersingsmaatregelen door het management te detecteren. Wij hebben specifieke controles uitgevoerd op memoriaalboekingen en schattingen en hebben significante en ongebruikelijke transacties met behulp van gegevensanalyses onderzocht. Wij hebben een materieel frauderisico onderkend op het betalen van facturen zonder dat er een prestatielevering aan ten grondslag ligt. Wij hebben daartoe detailcontroles uitgevoerd op inkoopfacturen en daarbij vastgesteld dat de onderliggende prestatie is geleverd. Overigens willen wij hierbij vermelden dat er vanuit de VIC ook doorlopend aandacht voor dit risico is. Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude ten aanzien van het betalen van inkoopfacturen, waarbij de prestatielevering achterwege blijft. Hoewel wij op grond van de controle- en overige standaarden een kritische houding moeten hebben ten opzichte van risico’s van fraude in de jaarrekening, merken wij op dat onze controle niet specifiek is gericht op het ontdekken hiervan.
Tijdens de uitvoering van onze controle van de jaarrekening 2024 hebben wij geen aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van materiële fraude. Tot slot merken wij op dat de organisatie beschikt over een frauderisicoanalyse, welke in 2025 zal worden geactualiseerd en met het college zal worden gedeeld. In onze managementletter 2024 hebben wij een aantal aandachtspunten voor de actualisatie meegegeven.
Bevestiging onafhankelijkheid
De voorschriften in het kader van onafhankelijkheid zijn binnen de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (de NBA) opgenomen in de ‘Verordening inzake Onafhankelijkheid (ViO)’ en vormen een belangrijk onderdeel van het ‘normenkader’ waaraan een accountant moet voldoen. De naleving van de ViO is binnen Publieke Sector Accountants ingebed. In overeenstemming met Nederlandse wet- en regelgeving, waaronder de Verordening inzake Onafhankelijkheid (ViO) van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA), dient de externe accountant mogelijke conflicten met betrekking tot zijn onafhankelijkheid, zowel in wezen als in schijn, onder de aandacht te brengen van het college en de gemeenteraad. Op basis van onze toetsing concluderen wij dat onze onafhankelijkheid als certificerend accountant bij gemeente Landsmeer in 2024 voldoende is gewaarborgd en bevestigen wij dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van de gemeente Landsmeer in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en beroepsvoorschriften. Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast.
312021002.25.414 - 29
Controleverschillen
Aard van de fouten en onzekerheden Fouten Voortgezette controle vorig boekjaar (facturen ontvangen in 2024) Voortgezette controle (facturen ontvangen in 2025) Onttrekking voorziening afvalstoffenheffing Totaal fouten Onzekerheden Onzekerheden sociaal domein – PGB’s Jeugdwet en Wmo Onzekerheden sociaal domein – ZIN Jeugdwet Onzekerheden sociaal domein – ZIN Wmo Totaal onzekerheden
Getrouwheid - /- € 7.000 € 15.000 € 11.000 € 19.000
€ 94.000 € 184.000 € 112.000 € 390.000
Wij hebben van het college van burgemeester en wethouders op 30 juni 2025 een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college van burgemeester en wethouders bevestigt dat de niet-gecorrigeerde fouten, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Daarnaast zijn in de jaarrekening correcties doorgevoerd naar aanleiding van onze controle. Uw organisatie beschikt over een overzicht van deze correcties.
Inzicht in onze tijdsbesteding
In het rapport “In het publieke belang” van de NBA, de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountant, zijn maatregelen opgenomen die de kwaliteit en onafhankelijkheid van de controlerend accountant moeten waarborgen of verbeteren. Op basis van één van de maatregelen rapporteren wij de bestede uren van onze controlewerkzaamheden aan u. Hieronder treft u de opgave van onze tijdsbesteding aan, inclusief een inschatting van nog te besteden uren voor de afronding van de jaarrekeningcontrole (waaronder het voeren van besprekingen en het archiveren van ons dossier). Uren geraamd Uren besteed Tekenend accountant 48 58 Overige teamleden 624 858
312021002.25.414 - 30
6.
Verplichte tabel SiSa
312021002.25.414 - 31
6. Verplichte tabel SiSa Verplichte tabel fouten en onzekerheden SiSa-bijlage
In overeenstemming met de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa rapporteren wij met onderstaande tabel de fouten en onzekerheden die wij hebben geconstateerd naar aanleiding van de controle van de specifieke uitkeringen die in de SiSa-bijlage 2024 zijn verantwoord. Deze tabel is voorgeschreven, ook wanneer geen sprake is van fouten of onzekerheden. De tabel is derhalve leeg als er geen bevindingen zijn. Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring) Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening Fouten en onzekerheden 2024 Nr Volgnr Specifieke uitkering of overig B2
1
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
B2
2
C62
1
C62
2
C92
1
C92
2
D8
1
D8
2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB) Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)
Fout of onzekerheid Fout
: Goedkeurend : Goedkeurend
Financiële omvang in euro's
Toelichting fout/onzekerheid
Onzekerheid Fout
Onzekerheid
Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid
312021002.25.414 - 32
D14
1
D14
2
E44B
1
E44B
2
G2
1
G2
2
G2
3
G2
4
G3
1
G3
2
G3
3
G3
4
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden) Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden) Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2024 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2024 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2024 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffairegebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2024 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2024 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire levensonderhoud
Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout
Onzekerheid
Fout Onzekerheid Fout
Onzekerheid
312021002.25.414 - 33