B3 Bevindingen Adviesraad Sociaal Domein mbt het meerjarenbeleidsplan sociaal domein

Geachte College,

Landsmeer, 06-04-2024

Onderwerp: Reactie ASD Landsmeer op MJB 2024 – 2028

Ten eerste willen wij onze dank uitspreken aan de Gemeente Landsmeer op de manier hoe zij met de ASD van gedachte hebben gewisseld over het Meerjarenbeleidsplan. Sociaal Domein (Sociaal en Vitaal Landsmeer). Naast beide wethouders waren alle beleidsmedewerkers van de afdeling Sociaal Domein en Mark van Gogh aanwezig voor nadere toelichting en uitleg. De ASD is positief over de kwalitatieve inhoud van het beleidsstuk. De ASD is van mening dat alle aspecten van het Sociaal Domein aan de orde komen. Duidelijk is ook dat niet voor alle opgavenvoldoende geld beschikbaar is om tot een uitgebreide beleidsuitoefening te komen. Echter aan alle taken die wettelijk noodzakelijk zijn wordt invulling gegeven. Een aantal beleidsthema’s wordt ingevuld in nauwe samenwerking met de ketenpartners, zoals dat ook de afgelopen jaren op een goede manier geregeld is. De ASD heeft geconstateerd dat het geformuleerde beleid in veel gevallen zal worden gevolgd door onderliggende uitvoeringsprogramma’s. De ASD kan zich hier goed in vinden omdat hiermee de flexibiliteit om in te spelen op nieuw ontstane situaties aanzienlijk wordt vergroot. De ASD heeft wel benadrukt dat in de uitvoeringsprogramma’s zoveel mogelijk gestreefd moet worden het formuleren van te behalen ( indien mogelijk meetbare) doelen. Het definiëren van uitgangspunten/ bestaande situatie maakt evaluatie achteraf eenvoudiger.

Het algemeen beeld is dat er een degelijk beleidsplan ligt binnen de mogelijkheden van een kleine gemeente als Landsmeer, waarbij er nog goed nagedacht gaat worden over de praktische invulling. Als ASD hebben we zeker de indruk dat eerdere adviezen van onze kant hun weg hebben gevonden in het beleidsplan en wij verwachten dat dit straks ook voor de uitvoeringsplannen geldt. Wij adviseren positief over dit MJB 2024-2028.

Bijgaand doen wij tevens het verslag van 26 maart 2024 waarbij op detailniveau de vele aspecten van het MJB aan de order zijn geweest.

Adviesraad Sociaal Domein Richard Quakernaat (voorzitter)

Naast de wethouders, zijn ook de beleidsmedewerkers Sociaal Domein aanwezig bij dit onderwerp, om vragen te beantwoorden en, waar dat nodig is, een toelichting te geven. Afgesproken wordt om bij het Meerjarenbeleidsplan Sociaal Domein 2024-2028 het document per opgave gezamenlijk door te nemen. Opgave Gezondheid Vraag: In deze opgave wordt gesproken over alcoholpreventie maar wordt ook aangegeven dat er beperkte middelen zijn. Hoe wordt dit ingevuld? Antwoord: Gemeente zou meer willen doen, maar is beperkt door het gebrek aan middelen. Gemeente heeft goed contact met de GGD afdeling preventie. Zij zijn onder andere betrokken bij het stimuleren van campagnes. Daarnaast heeft gemeente goed contact met Brijder Verslavingszorg. De alcoholproblematiek speelt ook in de andere gemeenten. Getracht wordt regionaal zo veel mogelijk voor elkaar te krijgen. De ASD vraagt of gemeente van plan is om in het Meerjarenbeleidsplan doelen op te nemen, bijvoorbeeld om het percentage op landelijk niveau te houden of zelfs minder. Gemeente geeft aan er niet voor gekozen te hebben om te werken met streefgetallen, omdat het vooral gaat om een preventieve aanpak. Meer wordt ervoor gekozen om het aantal bereikte professionals te verhogen. Er is nog niet gekozen om daar in het uitvoeringsprogramma uitgebreider op in te gaan, omdat in de IZA gelden nu pas structuur begint te ontstaan.

Gemeente zal zich bij de uitvoering onder andere richten op sportverenigingen. De ASD zou graag zien dat in het uitvoeringsprogramma concreet wordt benoemd hoeveel zorgprofessionals men wil bereiken, met als doel om zoveel mogelijk mensen te bereiken. De ASD doet de suggestie om bij dit onderdeel in het document ook de jeugd te benoemen, niet alleen de volwassenen. Vraag: Bij (v)echtscheidingen wordt ingezet op preventie. Hoe gaat gemeente daar op inzetten? Antwoord: Scheidingen kunnen veel effect hebben op jongeren. Wellicht is het beter om in het document te spreken over echtscheidingen in plaats van over vechtscheidingen. Preventief wordt ook ingezet op het begeleiden van ouders bij het opvoeden. Door gemeente is ‘Scheidingsplein’ ingekocht. Dit is een gemeentelijk initiatief waar steeds meer gemeentes zich bij aansluiten. Dit geeft breed informatie, advies en ondersteuning bij scheidingen. Daarbij is er aandacht voor ouders, kinderen, omgeving et cetera. Scholen (school maatschappelijk werk) spelen ook een rol bij deze problematiek, en waar dat nodig is wordt ook samengewerkt met andere disciplines. De ASD vraagt of de gemeente bekend is met een landelijke subsidie, voor mensen die niet zoveel geld hebben, voor bemiddeling bij scheiding. Deze subsidie is gekoppeld aan inkomen. Gemeente is hier (nog) niet mee bekend.

De ASD vraagt hoe het effect van de inspanningen wordt gemeten. Gemeente geeft aan dat dit in het uitvoeringsplan wordt meegenomen, maar wel in de sfeer van hoeveel professionals je kunt bereiken. De ASD daagt de gemeente graag uit erover na te denken om het zodanig meetbaar te krijgen, dat je kunt zien wat je bereikt hebt en hier in de uitvoeringsplanning iets over te zeggen. Je zou als gemeente namelijk wel willen sturen op de doelstellingen, als je beleid maakt. Wethouder Ten Have geeft aan dat, door het bescheiden budget dat beschikbaar is, gemeente bescheiden moet blijven in de aanpak en verwachtingen. Een en ander pleit ervoor om ook aan te sluiten bij regionale en landelijke campagnes. Opgave Onderwijs Hier zijn geen opmerkingen over, anders dan dat het goed is dat er veel aandacht is voor het leerlingenvervoer.

Opgave Jeugd en opvoedondersteuning Uit de eerste zin in deze opgave ‘Een gezonde, weerbare en veilige jeugd in 2040’, wordt ‘in 2040’ verwijderd. Onder het woord regio, in het document, wordt niet alleen verwezen naar Zaanstreek Waterland, maar ook naar Amsterdam. Dat wordt in het document verduidelijkt. Als er problemen zijn, dan komt hiervan een melding binnen. Dit wordt opgepakt door de leerplichtambtenaar. De leerplichtambtenaar is aangesloten bij het jeugdoverleg van het Middelpunt, het veiligheidsoverleg met de veiligheidspartners jeugd en het regionale overleg. De ASD geeft aan dat op pagina 21, de laatste zin in het deel over ‘Alcohol en middelengebruik’ heel vaag is. Mark geeft aan dat het document is omgezet naar B1-niveau. Dat is in het document, dat de ASD heeft gezien, nog niet verwerkt. Mark bekijkt hoe de formulering nu is en zorgt dat dit, als dat nodig is, wordt aangepast. Opgave Zorg en veiligheid Bij ‘Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming’ op pagina 24 wordt gesproken over proeftuinen. De ASD vraagt zich af wanneer gemeente Landsmeer de resultaten uit de proeftuinen kan meenemen. Gemeente geeft aan dat die proeftuinen dit jaar nog lopen dus dat daar op z’n vroegst volgend jaar iets over te melden is. Leidraad Werken aan veiligheid: de ASD vraagt welke veranderingen in het beleid de gemeente verwacht te gaan implementeren.

Gemeente geeft aan dat het niet zozeer het beleid is maar meer de inrichting van het lokale team. Voorzien wordt dat er steeds meer taken op het team afkomen, met zwaardere casuïstiek, waar ze de regie over moeten voeren en dat is heel complex. Welke gevolgen dit heeft moet zich nog verder uitkristalliseren. Bij het deel over Het Middelpunt, op pagina 24, wordt nagedacht over een meer duidelijke formulering. Opgave Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Vraag ASD: heeft gemeente Landsmeer nog een ontwikkelagenda op het gebied van eenzaamheid? Antwoord: Landsmeer is verbonden aan het actieprogramma één tegen eenzaamheid. Ook is de werkgroep eenzaamheid nog steeds actief. Een activiteitenplan wordt jaarlijks gemaakt over hoe gemeente de doelgroep het beste kan bereiken. Vanuit het land is er een projectadviseur aan verbonden. Het is dus zeker een onderwerp dat in Landsmeer onder de aandacht is. Vraag: wat moet de ASD zich erbij voorstellen als er gesproken wordt over ‘preventieve ondersteuningsaanbod binnen de Wmo ontwikkelen’. Antwoord: dit gaat onder andere over valpreventie, cognitieve fitness en uitbreiden sportaanbod, dit alles om te voorkomen dat mensen in de zwaardere zorg terecht komen. Een toelichting hierop wordt gegeven. Op het gebied van beschermd wonen is er nog steeds een regionale samenwerking.

Voor nu is vastgelegd dat gemeente Purmerend op dezelfde manier blijft werken als toen zij nog centrumgemeente waren. Opgave Werk, participatie en inburgering Vraag: bij het blokje over leerweg praktijkleren, op pagina 30, vraagt de ASD hoe gemeente die leerlingen in beeld krijgt? Antwoord: de praktijkschoolleerlingen zijn in beeld bij de leerplichtambtenaar. Deze worden gekoppeld aan gemeente Waterland, omdat gemeente Waterland de participatiewet uitvoert. Er is contact met de praktijkscholen. Er is ook zicht op de 18+ groep.

De ASD is positief over de opgenomen tekst over de inburgeringswet. Het is goed om in te zetten op die groep. Bij het deel over de monitoring, vraagt de ASD zich af wat de startsituatie is. Is die in beeld gebracht en is bekend wat de gemeente wil monitoren? Antwoord: ja, dit is bekend. Op pagina 31, onder het kopje ‘Maatwerkvoorzieningen’, 3e bullet: het lijkt hierbij alsof mensen met een beperkte loonwaarde alleen in beschut werk terecht kunnen. Zij zouden echter ook in regulier werk terecht moeten kunnen. De formulering wordt aangepast naar: ‘Voor mensen met een beperkte loonwaarde, die veel intensieve begeleiding nodig hebben, heeft de gemeente de beschikking over het instrument beschut werk. Tevens doet de ASD de suggestie om de forfaitaire loonkostensubsidie breder in te zetten dan alleen voor mensen met een arbeidsbeperking. Bij inburgering en vrijwilligerswerk is een specifiek aandachtspunt het vrijwilligerswerk. Eerder is door de gemeente, na een advies van de ASD, aangegeven dat het geen prioriteit heeft om vrijwilligerswerk verder uit te werken. Bij dit onderwerp wordt echter vrijwilligerswerk wel genoemd. Mark verduidelijkt dat er later een beleidskader sociale basis komt. Daarin komt ook het vrijwilligersbeleid aan de orde, dit is echter wel specifiek gericht op het sociaal domein.

Met betrekking tot het beleidskader sociale basis staat in de planning om het in het vierde kwartaal in de gemeenteraad te behandelen. De ASD ziet dit document te zijner tijd graag tegemoet. Opgave Armoede en schulden Over deze opgave heeft de ASD geen opmerkingen. De ASD is voor alle opgaven heel erg benieuwd naar de uitvoeringsprogramma’s. Mark geeft een korte toelichting op een aantal zaken die hij, naar aanleiding van het vorige overleg met de ASD, aan het document heeft toegevoegd.