3555-2023 RIB - Bijalge 1 evaluatieverslag WABO 2022

Evaluatieverslag Wabo 2022

Aldus vastgesteld door het college van B&W op 14 maart 2023

Inhoudsopgave 1. 2. 3.

Inleiding ........................................................................................................................................... 3 Samenvatting 2022 .......................................................................................................................... 4 Programmaonderdeel: Wabo .......................................................................................................... 5 3.1 Ontwikkelingen uit 2022 ......................................................................................................... 5 3.1.1. Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen................................................. 5 3.1.2. Verbeteren uitvoeringskwaliteit omgevingsrecht ................................................................. 5 3.1.3. Verbeteren van de dienstverlening ....................................................................................... 6 3.1.4. Fusie Welstands- en Monumentencommissie ...................................................................... 6 3.2 Evaluatie van het uitvoeringsprogramma ............................................................................... 7 3.2.1. Uitvoering van de voorgenomen activiteiten........................................................................

7 3.3 Bereiken van de doelstellingen ............................................................................................. 14 3.3.1 Doelstellingen vergunningverlening ..................................................................................... 14 3.3.2 Doelstellingen toezicht, inspectie en handhaving ................................................................ 16 3.4 3.5 3.6

Uitvoering van de gemeente afspraken ................................................................................ 18 Kwaliteitsborging ................................................................................................................... 19 Jaarlijkse evaluatie Wabobeleidsplan ................................................................................... 21

2

1. Inleiding Voor u ligt het evaluatieverslag van vergunningverlening en handhaving Wabo. Dit is het vierde jaar waarin van dit vakgebied alle cijfers, ontwikkelingen en behaalde resultaten worden gepresenteerd in één verslag. Gerelateerd aan de Wabo is de uitvoering van de Milieutaken en brandveiligheid. Deze taken worden uitgevoerd door de Omgevingsdienst IJmond (OD IJmond) en worden separaat aan het college en de gemeenteraad aangeboden. Doel evaluatie Het college stelt jaarlijks twee uitvoeringsprogramma’s vast: 1) het Uitvoeringsprogramma Wabo en 2) het Uitvoeringsprogramma Milieu en brandveiligheid. In de jaarlijkse evaluatieverslagen wordt inzichtelijk gemaakt hoe er invulling is gegeven aan de ambities, projecten en taken uit de uitvoeringsprogramma’s. Het evaluatieverslag fungeert tevens als brondocument ten behoeve van het actualiseren, bijstellen en aanscherpen van de uitvoeringsprogramma’s voor het volgende jaar. Capaciteit Voor het programmadeel Wabo zijn de volgende fte’s beschikbaar: 1,00 fte voor beleid; 0,84 fte voor toezicht; 1,00 fte voor vergunningverlening; 3,10 fte voor Ruimtelijke Ordening; en 1,10 fte voor juridische zaken vergunningverlening en handhaving. Leeswijzer U leest een samenvatting in hoofdstuk 2. Hier is een overzicht opgenomen met de meest relevante cijfers van 2022. In hoofdstuk 3 wordt het programmaonderdeel Wabo uiteengezet.

3

2. Samenvatting 2022 Het college heeft dit jaar uitvoering gegeven aan het uitvoeringsprogramma Wabo. In dit evaluatieverslag wordt toegelicht welke activiteiten en projecten zijn opgepakt en wat de resultaten daarvan zijn. In 2022 heeft er een relatief grote wisseling van personele capaciteit plaatsgevonden. Er zijn twee medewerkers vertrokken en een medewerker is het gehele jaar afwezig geweest. Er zijn twee nieuwe medewerkers aangenomen en twee medewerkers tijdelijk ingehuurd. Het aantal aangevraagde en verleende vergunningen was hoog in 2022. Dit geldt ook voor aanvragen van vergunningen die de uitgebreide procedure doorlopen en aanvragen voor bestemmingsplanwijzigingen. In 2022 zijn er 118 vergunningen aangevraagd. Van deze aangevraagde vergunningen zijn er 52 vergund en 2 afgewezen. Over 53 aanvragen is een besluit geweest met een afwijkingsbesluit. De procedures van de overige aanvragen lopen nog. Verreweg het grootste deel van de vergunningen zijn verleend via de reguliere procedure en voor relatief eenvoudige activiteiten zoals verbouwingen. In 2022 zijn er 20 bezwaar- en beroepzaken geweest vanuit vergunningverlening en 0 hoger beroep. Het gaat om 16 bezwaarzaken en 4 beroepszaken. Van de beroepszaken zijn er twee gegrond verklaard en een ontvankelijk door de rechtbank. Op 31 december 2022 waren er nog 12 lopende bezwaarzaken tegen omgevingsvergunningen.

Op 1 januari 2022 was de werkvoorraad 29 handhavingszaken. In de loop van 2022 zijn er 4 nieuwe verzoeken tot handhaving binnengekomen en 21 nieuwe handhavingsmeldingen. In 2022 zijn in totaal 22 zaken afgerond. De werkvoorraad op 31 december 2022 komt daarmee uit op 32 lopende zaken. Er waren geen persoonsgebonden gedoogbeschikkingen dit jaar. De invoering van de Omgevingswet is opnieuw uitgesteld naar 1 januari 2024. Dit komt onder meer door de vertraagde oplevering van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). De invoering van de Wet kwaliteitsborging treedt hierdoor ook pas later in werking. Om de dienstverlening te verbeteren hebben bewoners in 2022 gebruik kunnen maken van het Bouwloket. Tijdens het loket kunnen relatief eenvoudige vragen over vergunningaanvragen worden gesteld en kan een verklaring voor vergunningsvrij bouwen worden aangevraagd. Er wordt positief gereageerd door inwoners en bedrijven op het loket omdat ze meer inzicht krijgen in wat ze wel of niet mogen en advies krijgen over procedures. Daarnaast zet de gemeente Landsmeer elk kwartaal een enquête uit om een beter beeld te krijgen van de kwaliteit van de dienstverlening rondom vergunningverlening. Ongeveer de helft van de personen die zijn benaderd voor het invullen van de enquête heeft deze ingevuld. De beoordeling van de communicatie was zeer wisselend.

Van de 50 respondenten gaf 47% de gemeente een onvoldoende, terwijl bijna 24% de gemeente beoordeelde met een 8 of hoger. Hiermee kwam het gemiddelde cijfer uit op een 5,6. De grootste aandachtspunten zijn de communicatie en de begeleiding tijdens het vergunningenproces. Het is belangrijk om in 2023 meer aandacht te besteden aan deze punten zodat de dienstverlening verbeterd kan worden.

4

3. Programmaonderdeel: Wabo Dit evaluatieverslag geeft invulling aan de wettelijke verplichtingen van het college van de gemeente Landsmeer als handhavende overheid. In dit verslag wordt geëvalueerd of de activiteiten die staan beschreven in het uitvoeringsprogramma zijn uitgevoerd en of de door het college gestelde doelen zijn behaald. De jaarlijkse evaluatie kan leiden tot het actualiseren, bijstellen en aanscherpen van het vergunningen- en handhavingsbeleid (Wabobeleidsplan 2020 en Uitvoeringsnota Handhaving, Wabo, APV en bijzondere wetten gemeente Landsmeer 2020) en het eerstvolgende uitvoeringsprogramma 2023. Het eerste deel van dit hoofdstuk beschrijft belangrijke ontwikkelingen die in 2022 hebben plaatsgevonden. Het tweede deel geeft invulling aan de wettelijke vereisten uit het Besluit omgevingsrecht; geeft aan waar in de praktijk prioriteit aan is gegeven; in welke mate er aan de doelstellingen is voldaan; en hoe de samenwerking met andere handhavingspartners heeft plaatsgevonden. Het laatste deel gaat in op de kwaliteitsborging van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH).

3.1 Ontwikkelingen uit 2022 Op het gebied van het omgevingsrecht waren er in 2022 een aantal belangrijke ontwikkelingen: Het uitstellen van de inwerkingtreding van Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) en implementatie van beide stelsels; Het verbeteren van de dienstverlening; Het doorvoeren van de laatste verbeterpunten van de uitvoeringskwaliteit;

3.1.1. Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Met de Omgevingswet wilt de overheid de regels voor ruimtelijke ontwikkeling vereenvoudigen en samenvoegen. De wet bundelt bijvoorbeeld 26 wetten op het gebied van onder meer bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. Voor de gemeente leidt de Omgevingswet tot veel verandering. De invoering van de Omgevingswet is in 2022 wederom uitgesteld naar 1 januari 2024. De invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen is gelijktijdig met de invoering van de Omgevingswet. Hiervoor geldt dus ook uitstel. Het uitstel van de Omgevingswet biedt de gemeente Landsmeer echter wel extra tijd om de omgevingsvisie vast te stellen. In 2021 heeft de gemeenteraad de conceptversie van de omgevingsvisie niet weten vast te stellen. Hierdoor is er vertraging opgetreden in het proces. Er zijn daarom voor 2023 extra gelden vrij gemaakt om tot een nieuwe omgevingsvisie te komen. Het opstellen van een omgevingsvisie zal uitbesteed worden aan een externe partij. Verder wordt er hard gewerkt aan het implementeren van een nieuw systeem “Openwave” waar het DSO op kan aansluiten. Dit gaat in samenwerking met OD IJmond die al met Openwave werkt en de vergunningverleners daarbij begeleiden. Verder is er binnen het team fysiek domein een werkgroep opgericht die zich wekelijks bezig houdt met de voorbereiding op de Omgevingswet.

Zo wordt er gewerkt aan het inrichten van een omgevingstafel om het proces voor het aanvragen van een vergunning te vergemakkelijken en wordt nagedacht over participatieprocessen.

3.1.2. Verbeteren uitvoeringskwaliteit omgevingsrecht Om elkaar te ondersteunen in de uitvoering van het omgevingsrecht vindt er iedere week een bouwoverleg plaats tussen vergunningverleners en juristen. Op die manier kunnen moeilijke casussen besproken worden en houd je elkaar scherp. 5

3.1.3. Verbeteren van de dienstverlening Enquête over vergunningverlening Om een beter beeld te krijgen van de kwaliteit van dienstverlening rondom vergunningverlening is de gemeente Landsmeer in 2020 begonnen met het uitzetten van een enquête. Ieder kwartaal wordt deze enquête verstuurd naar personen die in die periode een vergunning hebben aangevraagd. Ongeveer de helft van de personen die zijn benaderd voor het invullen van de enquête heeft deze ingevuld. De beoordeling van de communicatie was zeer wisselend. Van de 50 respondenten gaf 47% de gemeente een onvoldoende en 24% beoordeelde de gemeente met een 8 of hoger. Hiermee kwam het gemiddelde cijfer uit op een 5,6. De grootste aandachtspunten die hieruit voortkwamen zijn de communicatie en de begeleiding tijdens het vergunningenproces. Het vergunningenproces wordt als moeilijk en omslachtig ervaren. Voor het aanvragen van een vergunning, wordt gebruik gemaakt van het Omgevingsloket Online (OLO). Dit loket is vanuit de Rijksoverheid opgelegd. De gemeente Landsmeer kan dit proces niet veranderen en dus niet gemakkelijker maken voor de aanvrager. Om beter inzicht te krijgen in waar problemen en ongemakken ontstaan zal aankomend jaar de enquête genuanceerder worden opgesteld waarin onderscheid wordt gemaakt tussen communicatie via het OLO en gemeente Landsmeer.

Op die manier kunnen we beter achterhalen of problemen bij de vergunningverleners van de gemeente liggen of bij het landelijke aanvraagsysteem. Tot slot werd in de open vragen sectie onder de vraag “Wat kan de gemeente verbeteren aan de communicatie rondom vergunningverlening?” veel gewezen op: “duidelijke taal, heldere communicatie en geen vakjargon”. Dit zal aangekaart worden intern om te kijken hoe we het gesprek over vergunningen met initiatiefnemers beter kunnen voeren en in makkelijker begrijpbare taal zonder de juridische kaders teniet te doen. De resultaten van de enquête worden gedeeld met het team Ruimtelijke Ordening (RO). Bouwloket Om het vergunningenproces beter te begeleiden is er dit jaar wederom gewerkt met het Bouwloket. Tijdens het Bouwloket kunnen relatief eenvoudige vragen over vergunningaanvragen worden gesteld en kan een verklaring voor vergunningsvrij bouwen worden aangevraagd. Op deze manier wordt getracht de begeleiding tijdens het aanvraagproces te verbeteren, waardoor het als minder moeilijk en omslachtig wordt ervaren. Het Bouwloket was in 2022 om de week geopend op woensdagochtend en wordt digitaal aangeboden via Teams. Het loket moet zorgen voor persoonlijker contact in de dienstverlening. In 2022 is er met regelmaat gebruik gemaakt van het Bouwloket. Om de week spreekt een Wabo vergunningverlener gemiddeld 1 à 2 initiatiefnemers over hun plannen.

De vragen die gesteld worden tijdens het Bouwloket zijn heel divers, maar de meeste vragen hebben betrekking op vergunningsvrije mogelijkheden. Er wordt positief gereageerd door inwoners en bedrijven op het loket omdat ze meer inzicht krijgen in wat wel of niet kan voorafgaand de aanvraagprocedure. We zullen aankomend jaar het Bouwloket blijven promoten zodat mensen beter geïnformeerd kunnen worden bij het vergunningverleningsproces. Er zal extra aandacht besteed worden aan het Bouwloket in de nieuwsbrief zodat de bekendheid van het Bouwloket vergroot wordt.

3.1.4. Fusie Welstands- en Monumentencommissie Per 2021 is de Monumentencommissie opgeheven en is de ‘Verordening op de Monumentencommissie’ niet meer van kracht. Vanaf januari 2021 is gezocht naar een pragmatisch alternatief tot inwerking treden van de Omgevingswet. Er zijn verschillende gesprekken geweest met de Monumentencommissie Landsmeer, de Welstandscommissie van Mooi Noord-Holland en het bestuur van Mooi Noord-Holland. Het resultaat was om een tijdelijke Monumentencommissie bij de organisatie Mooi Noord-Holland en in het bijzonder bij de Welstandscommissie in te stellen. Deze 6

worden besproken en er aangegeven kan worden als je ergens tegenaan loopt. Hierdoor wordt het duidelijk wat de ander doet en kan er geholpen worden. Uit het handhavingsoverleg komen geen actiepunten voort. Samenwerking met andere bestuurlijke handhavingspartners Er bestaat casuïstiek waarbij verschillende handhavingspartners nodig zijn voor een volledig integrale benadering. In 2022 heeft Landsmeer op het gebied van het omgevingsrecht samengewerkt met onder andere de politie en regiogemeenten. Strafrechtelijke handhaving De gemeente Landsmeer heeft vanuit Bouwen en Ruimtelijke Ordening zeer zelden te maken met strafrechtelijke handhaving. Daar zijn dan ook geen speciale afspraken voor afgesloten. In 2022 liepen er wederom geen strafrechtelijke zaken. Bij zaken die OD IJmond aandraagt aan het Openbare Ministerie (OM) vindt altijd afstemming plaats tussen de omgevingsdienst en het OM over het vervolg van deze zaken.

3.5 Kwaliteitsborging In 2019 heeft de raad de Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht gemeente Landsmeer 2019” vastgesteld. Deze verordening beschrijft op welke wijze de gemeente de kwaliteit van de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving borgt. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de taken die de gemeente zelf uitvoert en de taken die zijn belegd bij OD IJmond. Voor de taken die zijn belegd bij de omgevingsdienst gelden de landelijke kwaliteitscriteria 2.2 als norm. In hun jaarverslag delen zij mee of er aan deze criteria is voldaan. Voor de taken die door de gemeente zelf worden uitgevoerd, geldt dat burgemeester en wethouders nader kunnen bepalen hoe de kwaliteit geborgd wordt. Voor deze vorm is gekozen omdat de gemeente in haar huidige omvang te klein is om te kunnen voldoen aan de kwaliteitscriteria 2.2. Dit hoofdstuk van het evaluatieverslag beschrijft in welke mate er is voldaan aan deze aangepaste criteria. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen de aanwezigheid van vakmanschap (de criteria voor kritieke massa) en de verbeteringen die zijn aangebracht aan de beleidscyclus (procescriteria en de inhoudelijke criteria) Aanwezigheid van vakmanschap Om een zo goed mogelijk product te kunnen leveren, is vakmanschap nodig.

In de kwaliteitscriteria wordt vakmanschap geadresseerd in termen van voldoende opleiding, ervaring, kennis en het onderhouden en borgen daarvan. In Landsmeer wordt deels van de landelijke kwaliteitscriteria afgeweken. De grootste afwijkingen zijn die van de eis om minimaal twee medewerkers op ieder specialisme in huis te hebben en de aanwezigheid van specifieke opleiding en kennis. In beide gevallen is er in de regel onvoldoende werkaanbod om een tweede medewerker in dienst te nemen of een bepaald specialisme in huis te halen. Dit houdt echter wel in dat bij (onverwachts) uitval van personeel of vraag naar activiteiten waarvoor geen specialisten in huis zijn, de gemeente afhankelijk is van externe inhuur. Hoewel de kwaliteit van de uitvoering momenteel voldoende geborgd wordt, is de gemeente wel bijzonder kwetsbaar in haar huidige omvang. In 2022 hebben er personele veranderingen plaatsgevonden op het gebied van Ruimtelijke Ordening, Toezicht en Juridische Zaken. Dit heeft de volgende gevolgen gehad: -

Op het gebied van toezicht en handhaving was er sprake van uitval dit is opgevangen door twee toezichthouders vanuit OD IJmond in te huren. Beide toezichthouders voldoen aan de gestelde eisen voor kritieke massa. 19