13. GGD Zaanstreek-Waterland Jaarverslag 2021

GGD Jaarverslag 2021 Voorwoord

Samen met gemeenten en samenwerkingspartners zet GGD Zaanstreek-Waterland zich in voor de gezondheid en veiligheid van onze inwoners. We werken preventief. We proberen zoveel mogelijk gezondheidsproblemen te voorkomen door bijvoorbeeld een gezonde leefstijl te promoten. Daarom brengen we de gezondheidssituatie van inwoners in kaart en adviseren we gemeenten en inwoners over hoe zij gezondheidsproblemen kunnen voorkomen. Om preventief te kunnen werken, voeren we onder andere jeugdgezondheidszorg uit. We zijn zelfs soms al voor de geboorte betrokken bij aanstaande ouders. Waar mogelijk dragen we eraan bij dat mensen regie over hun eigen gezondheid nemen. Infectieziektebestrijding staat door de aanpak van de coronapandemie enorm in de belangstelling, maar is een standaardtaak van de GGD. De grootschalige en landelijke corona-aanpak heeft een grote invloed op de reguliere diensten van GGD Zaantreek-Waterland. Maar vitale processen zoals Jeugdgezondheidszorg, opvang aan kwetsbare mensen en Veilig Thuis blijven altijd functioneren. In dit jaarverslag leest u meer over de aanpak van corona in Zaanstreek-Waterland en onze belangrijkste resultaten over 2021. Veel leesplezier!

Corona

Aanpak corona Net als in 2020 staat 2021 in het teken van de coronapandemie. De GGD geeft adviezen, vaccineert en voert testen en bron- en contactonderzoek (BCO) uit. Aan de hand van het aantal besmettingen en ziekenhuisopnames krijgt de GGD van de overheid de opdracht de test- en prikcapaciteit en het BCO uit te breiden of laat deze inkrimpen wanneer de vraag ernaar daalt. Het aantal GGD-medewerkers schommelt daardoor in de loop van het jaar en prik- en testlocaties openen of sluiten juist. De corona-uitbraak heeft in 2021 invloed op al onze reguliere diensten. De GGD werkt nauw samen met verpleeg- en verzorgingshuizen, zorgorganisaties en ziekenhuizen, scholen, kinderopvang-organisaties en adviseert hen over de toepassing van maatregelen. Technische Hygiëne Zorg en Medische Milieukunde werken mee aan de aanpak van de ventilatieproblematiek op scholen. Ook werkt de GGD vanuit de crisisaanpak nauw samen met de Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland en organiseert samen met partners vaccinatieen testlocaties. 20

Januari

Start vaccinatie inwoners: oudste eerst aan de beurt. Uitnodiging via RIVM.

Testcapaciteit Zaandam, Wormerveer+Purmerend en inzet testbussen Poelenburg en Volendam.

Testlocatie Wormerveer wordt specifiek voor kinderen.

Maart

Webinar 'Omgaan met jongeren in coronatijd'.

9

Februari 15 januari start vaccinatie zorgmedewerkers, verpleeghuizen en kleine woonvormen in de Beuk Purmerend.

Juli

Ruim 155.000 testen uitgevoerd sinds 1 juni 2020.

Augustus

2+3 juni vaccineren dak- en thuislozen, samen met Leger des Heils, Algemene Opvang Purmerend en bewoners vrouwenopvang+Blijfgroep.

Aantal testen neemt af: testlocatie Wormerveer sluit en testunit Volendam stopt.

2 juni 150.000ste prik gezet (sinds 15 januari 2021).

Inzet prikbus in Zaandam en Volendam om vaccinatiegraad te verhogen.

GGD test ook voor 'op reis'.

Testbus Volendam wordt testunit, dus meer testen per dag mogelijk.

Sluiting priklocatie de Beuk Purmerend en opening priklocatie PG1 Zaandam.

Juni

Vaccineren van arbeidsmigranten.

April

Mei

Regionaal dashboard coronavirus gaat live.

Inzet 2e prikbus in Purmerend, Oostzaan, Middenbeemster, Monnickendam+ Krommenie.

Sluiting priklocatie Koog aan de Zaan.

September Ruim 211.000 regio-inwoners krijgen in 2021 een 1e prik, ruim 182.000 inwoners 2e prik.

We voerden in 2021 bijna 260.000 testen uit.

Vanaf 6 december uitnodiging boosterprik voor 60+ jaar.

December

Prikken asielzoekers in noodopvang.

November

Oktober 12+-jarigen met ernstige afweerstoornis krijgen begin oktober uitnodiging 3e prik.

Prikbus staat bij moskee in Zaandam.

1

Bescherming

Jeugdgezondheidszorg Aantal dossiers 0-18 jaar:

60.670

Aantal contactmomenten

3.392 huisbezoeken bij pasgeborenen

12.513

5-12-jarigen

30.463

0-4-jarigen

Aantal onderzoeken op indicatie

2.308

11.777

22-wekenprik

0-18-jarigen

Infectieziektebestrijding Ruim 95 procent van de adviesaanvragen binnen de Algemene Infectieziektebestrijding gaan over het coronavirus. Het Centrum voor Seksuele Gezondheid verricht 1.126 consulten bij cliënten met en zonder klachten. 39% van de cliënten is man en 61% vrouw. 81% van de cliënten is onder de 25 jaar. Reizigersadvisering houdt wekelijks 1 á 2 avondspreekuren voor reizigers en zakelijke reizigers. Naast de reizigerswerkzaamheden ondersteunen de medewerkers bij coronawerkzaamheden.

47.268

Meldingen van meldingsplichtige ziekten, waarvan:

COVID-19

Aantal afgenomen coronatesten*

82 Overige infecties

258.314

* Door het jaar heen varieert het aantal geteste personen en het percentage positieve testen sterk.

Carbapenemase-producerende Enterobacteriaceae (CPE) Hepatitis C Legionellose

288

141.804

Overige infecties 80 Bron- en contactonderzoek

Vragen/ adviezen

Top 3 vastgestelde soa's

Top 4 meldingsplichtige infectieziekten Invasieve pneumokokken ziekte*

Vragen/adviezen & Contactonderzoek corona

17 Chlamydia 156

13

Gonorroe 20

Syfilis 10

8 5

*Nieuw meldingsplichtig vanaf 2021 2

Bescherming

Meldpunt & Advies Bijzondere Zorg (MABZ) Meldingen bij MABZ

Beemster 24 63

Wormerland

EdamVolendam

40

302 Purmerend

Zaanstad

543

33 Waterland 10

Oostzaan 66

Buiten regio

Landelijk Meldpunt Zorgwekkend gedrag: 0800-1205 Dit meldpunt is gratis bereikbaar. Via het meldpunt komen mensen die zich zorgen maken over een naaste in contact met zorgverleners in de buurt. Voor de regio Zaanstreek-Waterland komen bellers terecht bij het Meldpunt & Advies Bijzondere Zorg van GGD Zaanstreek-Waterland.

32

Landsmeer

7

Zwervend in regio

Advies

1.120 Totaal

Gezonde school De Gezonde School-aanpak helpt scholen structureel te werken aan een gezonde leefstijl van leerlingen. Gezonde Scholen per gemeente

3

EdamVolendam

Wormerland

3

12

3

0

Purmerend

Landsmeer

Deze scholen haalden in totaal 71 certificaten

2

Relaties & Seksualiteit

(speciaal) basisonderwijs

10

(speciaal) voortgezet onderwijs

1

middelbaar beroepsonderwijs

71

Themacertificaten

Waterland Oostzaan

Voeding

43

3

Zaanstad

30

Behaalde vigneten Gezonde School:

2

Beemster

28

54

17

20 Bewegen & sport

56

(speciaal) basisonderwijs

14

(speciaal) voortgezet onderwijs

1

middelbaar beroepsonderwijs

Welbevinden

1 1 Roken-, alcoholen drugspreventie

Fysieke veiligheid 3

Advies

Mentale gezondheid De coronapandemie blijkt extra invloed te hebben op de mentale gezondheid van jongeren. Daarom besteden scholen hier veel aandacht aan. Wij brengen de problemen via uitvraag bij leerlingen (de jeugdmonitor) in kaart en adviseren over de aanpak. De GGD organiseert in 2021 de volgende activiteiten: Webinar voor ouders over mentale gezondheid van pubers in coronatijd. Met medewerking van Steven Pont, een landelijk bekende psycholoog. 500 ouders en geïnteresseerden bekijken de webinar. Een webinar over mentale gezondheid van jongeren en volwassenen bedoeld voorconder andere ambtenaren Volksgezondheid en Jeugd in samenwerking met het RIVM. ‘Happy les’, een klassikaal aanbod voor het voortgezet onderwijs om welbevinden en geluk te bevorderen en depressieklachten bij jongeren te voorkomen. Ongeveer 20 GGD-medewerkers volgen een training om deze lessen op school te geven. 7 scholen en 92 klassen tonen interesse in de Happy les. In het najaar starten wij op enkele scholen in de regio Waterland in opdracht van het Samenwerkingsverband VO Waterland. Lees meer op: happyles.nl.

Rookvrije gemeenten Kinderen horen op te groeien in een gezonde en rookvrije omgeving. Samen met de gemeenten en scholen werkt GGD Zaanstreek-Waterland aan het rookvrij maken van sportverenigingen, speelplekken en openbare ruimten in de regio. We slagen er met elkaar in een grote stap te zetten. Gemeenten in Zaanstreek-Waterland, ziekenhuizen in onze regio, scholen, speeltuinen en sportverenigingen maken preventie zo concreet en creëren de juiste voorwaarden voor een gezonde leefstijl. Lees meer op Rookvrij Zaanstreek-Waterland.

SPORT

Dit levert in 2021 het volgende op: • 8 gemeenten streven naar een rookvrije omgeving en hebben het thema roken in hun gezondheidsbeleid staan. • 4 van deze gemeenten werken al aan de uitvoering van een rookvrije omgeving via een lokaal preventieakkoord. • Beide ziekenhuizen (2) in de regio zijn rookvrij en hebben een rookvrij terrein. • Alle scholen in Zaanstreek-Waterland zijn rookvrij en hebben een rookvrij schoolterrein. • 65 rookvrije speeltuinen, waarvan 6 speeltuin-verenigingen. • 41 rookvrije sportverenigingen, waarvan 20 geheel rookvrij en 21 gedeeltelijk rookvrij. • Website Tobacco body (werkt beste in browser Firefox) is beschikbaar in het Nederlands. Educatieve website over de invloed van roken en snusgebruik op je lichaam. • Webpagina Rookvrij Zaanstreek-Waterland is beschikbaar met alle informatie over rookvrij voor ouders, professionals en gemeenten. • Stoppen met roken aanbod voor inwoners is beschikbaar op de website van de GGD.

Preventieakkoorden Gemeenten geven in een lokaal preventieakkoord aan welke ambities ze hebben en welke activiteiten ze doen om roken, overgewicht en overmatig alcoholgebruik tegen te gaan. Door het sluiten van een preventieakkoord verbinden partijen zich om hieraan gezamenlijk te werken. De GGD ondersteunt de gemeenten bij het opstellen van de het preventieakkoord en de uitvoering daarvan. In Edam-Volendam, Beemster-Purmerend, Waterland en Zaanstad, Waterland en Zaanstad is een lokaal preventieakkoord.

4

Contracttaken

Veilig Thuis Veilig Thuis gaat niet alleen aan de slag met huiselijk geweld en kindermishandelingszaken als iemand een melding doet. Ook adviseren wij professionals en burgers met vermoedens van onveiligheid die niet goed weten wat zij zelf kunnen doen. Wij proberen daarmee zo vroeg mogelijk signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling op te (laten) pakken en te voorkomen dat de situatie erger wordt. Dit doen we bijvoorbeeld door intensieve samenwerking met gemeenten, lokale teams en onze Jeugdgezondheidszorg. Ook geven we op verzoek voorlichting over mogelijke signalen van geweld en de stappen van de meldcode. Dit doen we bijvoorbeeld op scholen, kinderopvangcentra en zorginstanties. Vaak zijn er risicofactoren zoals opvoedingsonmacht, complexe scheidingen, overbelaste mantelzorg of financiële problemen van waaruit een onveilige thuissituatie met geweld kan ontstaan.

Open de Voordeur Open de Voordeur creëert bewustwording over huiselijk geweld bij mensen zelf en stimuleert zelfregie. De focus ligt hierbij op niet meer ‘klem zitten’, ofwel loskomen uit een afhankelijkheidsrelatie binnen de huiselijke kring. Deze situaties lijken vaak normaal, maar zijn dit niet. Eén of meer gezinsleden lijden psychisch. Wij werken volledig preventief. Dit doen we met presentaties ter plaatse, een website, social media en een luisterend oor (100% anoniem).

Aantal opgelegde Tijdelijke Huisverboden: 2020: 78 2021: 78

Veilig Thuis Zaanstreek-Waterland 2020 9.900

2021 6.385*

Telefoontjes 2.970 2.058

2.704

Adviezen 1.823

Meldingen 78 126 40 161

128

Tijdelijke huisverboden

78 220

Acute crisis Bed aanvragen Onderzoeken Voorwaarden en Vervolg

49 135 201

* Dit aantal valt lager uit dan vorig jaar door een andere manier van rapporteren. Cursusbureau Preventieve cursussen en bijeenkomsten over opvoeden en opgroeien: Aantal cursussen: 124 Aantal deelnemers: 1.902* Aantal themabijeenkomsten en webinars: 62 * plus een onbekend aantal deelnemers aan webinars

Training

Aantal keer

Aantal deelnemers

Sociale vaardigheid

10

80

Rots & Watertraining

11

91

Plezier op school

3

30

Online en live borstvoedingsbijeenkomsten/webinar

?

145

Peuter in zicht

2

20

In 2021 geeft de GGD bijna alle cursussen uit het aanbod. De kindercursussen zijn zoveel mogelijk live en soms online tijdens lockdowns. De oudercursussen zijn zowel live als online. Bij het online-aanbod blijkt een hogere opkomst van beide ouders. De coronaperiode vraagt om veel schakelen met deelnemers, (flexibele) trainers en contactpersonen van locaties.

5

Organisatie

Aantal medewerkers met GGD-dienstverband 9 Toezicht

76 Strategie en ontwikkeling 925 Medewerkers*

Epidemiologie ● Beleid ● Gezondheidsbevordering ● Medische Milieukunde ● Veilig Thuis ● Meldpunt & Advies Bijzondere Zorg ●

● ●

58 Bedrijfsvoering ● ● ● ●

453 Externen ●

●

Directie/ambtelijk secretaris Juridisch/Kwaliteit Secretariële ondersteuning Organisatieondersteuning Publieksdienstverlening

5 Corona

Ten behoeve van corona

●

250 Preventie en zorg

74 Externen ●

Technische hygiënezorg Inspecties kinderopvang

●

Overige GGD-werkzaamheden

● ● ●

● ●

Jeugdgezondheidszorg Gezondheidsondersteuning Straathoekwerk Infectieziektebestrijding

●

Team Testen Team Bron- en contractonderzoek Team Vaccinatie Team Beleidsadvies, onderzoek en informatie

* Peildatum 31-12-2021

Klachten 407

corona

497 klachten, inclusief corona

90

overig

Top 3 klachten

Voornamelijk test- en vaccinatielocaties te ver weg

1 Werkwijze, dossier en rapportage Veilig Thuis 2 Planning en werkwijze JGZ 3 Werkwijze MABZ

Overige organisatieonderdelen, zie top 3 klachten

MIC-meldingen Meldingen incidenten cliëntenzorg en dienstverlening (MIC) zijn meldingen over incidenten en calamiteiten door medewerkers. Een commissie bestaande uit medewerkers uit alle onderdelen van de GGD analyseert en onderzoekt mogelijkheden tot verbetering. De verantwoordelijk manager bespreekt de mogelijkheden tot verbetering met het team en voert ze door.

Inkomsten

373

waarvan 60 ongewenst gedrag tegen GGD-medewerkers.

€

€

Gemeenschappelijke regeling

€ 13.010.266,-

€ 12.985.686,-

Projecten

€

Financiering derden Financiering overig

Aantal MICmeldingen 2021

€

€

2.638.588,-

386.990,-

€

Corona*

33.360.582,-

*GGD'en declareren de totale meerkosten van de bestrijding van corona bij het Rijk.

GGD Jaarverslag 2021, mei 2022

6