03 Bijlage 3 Beeldkwaliteitsplan Den Ilp 187A & 188

Den Ilp 187A/188, gemeente Landsmeer

Beeldkwaliteitsplan Erf Den Ilp Concept in opdracht van RV&O

14.08.2024

inhoudsopgave 1 inleiding

3

2 sfeer en karakter

4

3 stedenbouwkundig plan

6

4. beeldkwaliteit

7

Concept Beeldkwaliteitplan Erf Den Ilp Den Ilp 187A/188, gemeente Landsmeer in opdracht van: RV&O 14.08.2024 2776-330

2 Erf te Den Ilp - Beeldkwaliteitsplan

1 Inleiding Het boerenerf is van oudsher een samenhangend ensemble met een duidelijke hiërarchie in de bebouwing. Daarbij is niet alleen de relatie tussen gebouwen onderling van waarde, maar ook de relatie tussen de boerderij en het omliggende landschap. Voor de herontwikkeling van het erf op Den Ilp 187a/188 is door Vollmer+partners in opdracht van RV&O een stedenbouwkundig plan gemaakt. Het erf als ruimtelijk en landschappelijk ensemble staat in dit stedenbouwkundig plan centraal. Daarbij worden zichtrelaties naar het landschap gehandhaafd, blijven sommige gebouwen bewaard en worden nieuwe toegevoegd. Om de samenhang van het erf te kunnen waarborgen en daarbij recht te doen aan de aard en de geschiedenis van de locatie zijn de omschrijvingen voor de beeldkwaliteit gemaakt. Dit beeldkwaliteitplan dient als toetsingskader voor de verdere uitwerking.

luchtfoto met locatie rood omkaderd, bron: google earth

locatiefoto met zijaanzicht van het erf vanaf het lint Den Ilp 3 Erf te Den Ilp - Beeldkwaliteitsplan

2 Sfeer en karakter Veel erven van Den Ilp hebben een streekeigen indeling. De gemeente Landsmeer en Landschap Noord-Holland hebben een inspirerend handboek opgesteld: 'Handboek Ontwerp uw eigen erf' (2014). Hierin zijn de karakteristieke eigenschappen van erven in Laag Holland omschreven. Het Handboek vormt, met de Welstandsnota 2012 Landsmeer, de onderlegger voor dit beeldkwaliteitplan. Uitgangspunt is dat het ensemble van erf met woning, bijgebouwen en groene randen een eenheid vormt. Erfbegrenzing Het veenweide erf wordt begrensd door sloten aan alle vier de zijden. De oevers zijn begroeid met gras tot aan de slootkant. De toegang tot het erf wordt gevormd door een brug of dam over de wegsloot. Een bomenrij markeert de voor-en zijranden van het erf en verbindt de bebouwing met het landschap. Een bomenrij is aan de onderzijde vrij open, zodat je onder de kruinen en tussen de stammen door kunt kijken. Er staat geen opgaande beplanting op de achtererfgrens. Vanaf de weg heb je via het erf zicht op het achterland. Vaak loopt het doorzicht over het erfpad en zijn langs een of beide zijden van het erfpad laanbomen geplant. Erfindeling Van oudsher kent het veenweide erf een voor-en achtererf. • Het voorerf en de voorkant van de woning vormen het representatieve deel van het erf. Het voorerf is het visitekaartje en is netjes en gecultiveerd.

Vaak was er alleen maar een eenvoudig graslandje, waarop men grazend jongvee of zieke dieren in de gaten hield. Soms waren er enkele eenvoudige sierperken. Ook moestuin, bleekveld en boomgaard horen thuis op het voorerf. Het voorerf is onbebouwd. • Het achtererf is vooral praktisch en naar eigen behoefte ingericht. Hier staan de bedrijfsgebouwen. De beplanting is functioneel en inheems. Bomen en struiken dienen als windsingels, leveren hout, houden de oevers vast en dragen bessen en andere vruchten. Houtstapeltjes en andere groene ruimten op het achtererf bieden veel schuilplekken en voedsel aan insecten, vogels en andere dieren. 4 Erf te Den Ilp - Beeldkwaliteitsplan

veenweidelandschap zicht vanaf straat Den Ilp (nr.133-145) van west naar oost

de grote mate van openheid is kenmerkend voor het veenweidegebied

bestaande woonbebouwing op het voorerf aan Den Ilp

Geworteld in historie De gemeente Landsmeer kent een eeuwenlange geschiedenis van handel in eieren, eenden en kippen. Vooral de eierhandel gaf veel werk, maar ook de handel in eenden en kippen was tot aan de crisis van de jaren '30 van de twintigste eeuw belangrijk. Langgerekte, lage eenden- en kippenschuren waren dan ook karakteristiek voor erven in Den Ilp en omgeving. Net als de watergangen dwars op het lint aan weerszijden van de kavels.

erven met eenden- en kippenschuren

eieren ophalen bij kippenboer Molenaar, Den Ilp jaren '50, bron: facebook 5 Erf te Den Ilp - Beeldkwaliteitsplan

erven uit de omgeving

3 Stedenbouwkundig plan Het stedenbouwkundig plan heeft het streekeigen erf als uitgangspunt. Het huidige verrommelde en dichtbebouwde erf wordt getransformeerd naar een nieuw samenhangend geheel van bestaande en nieuwe bebouwing. Oude, vervallen schuren worden vervangen, met uitzondering van de bestaande streekeigen eendenen kippenschuur gelegen direct achter de woonhuizen. Deze blijft gehandhaafd en is goed zichtbaar vanaf het lint. Deze schuur krijgt een stallingsfunctie op het erf. Ook de bestaande inrit blijft gehandhaafd evenals het doorzicht op het achterland dat je krijgt als je het erf oprijdt.

de te handhaven eenden- en kippenschuur op het achtererf, gelegen direct achter het woonhuis

Het bouwvolume met nieuwe schuurwoningen dat in het verlengde van de te handhaven eenden- en kippenschuur ligt, benadrukt de langgerektheid die kenmerkend is voor de voormalige bebouwing op het erf. De overige nieuwe erfbebouwing varieert in vorm en afmeting. Oude en nieuwe bebouwing vormen één familie, waarbij de indeling van een voor-en achterf afleesbaar blijft.

handhaven 2 bestaande woningen gebruik oude schuur voor (fietsen)berging 7 starterswoningen in een schuur

Het achtererf grenst aan de oostzijde aan de contour Natura 2000. Op het achtererf wordt op het open landschap aangesloten met een natuurontwikkeling. Deze natuurontwikkeling heeft een watergang en brede natuurlijke oevers.

6 schuurwoningen (vrijstaande woningen) in verschillende schuurvormen

Aan de zuidzijde wordt de erfbegrenzing gevormd door een groenzone met een natuurlijke oever, die de privacy van de buren waarborgt.

natuurontwikkeling op het achtererf watergang als afscheiding met brede groenzone en natuurlijke oever (privacy buren) handhaven inrit

bouwstenen van het stedenbouwkundig plan 6 Erf te Den Ilp - Beeldkwaliteitsplan

natuurlijke oevers

4 Beeldkwaliteit Beoogd is een erf dat toont als een hecht samenspel van nieuwe schuurwoningen en bestaande bebouwing. Daarbij is de klassieke erfindeling van een voor- en achtererf afleesbaar, met de bestaande woonhuizen op het voorerf en de te handhaven schuur en de nieuwe schuurwoningen op het achterf. Het vormt een herkenbaar ruimtelijk geheel, waarbinnen vorm en afmetingen van erfbebouwing kunnen variëren. De uitstraling van de nieuwe schuurwoningen past bij de nuchtere uitstraling van schuren op een achtererf en specifiek bij de langgerektheid van karakteristieke streekeigen schuren en de hier zo typerende kippenschuren. Het karakteristieke doorzicht vanaf het erfpad naar het landschap blijft gehandhaafd. Het erf oogt als een gevarieerd maar samenhangend geheel. Private buitenruimtes zijn mee-ontworpen en hebben slechts lage afscheidingen.

plankaart, tekening is noordgericht met gestippeld de contour van Natura 2000

3d-impressie van het aanzicht vanuit het noorden 7 Erf te Den Ilp - Beeldkwaliteitsplan

Het erf Erfbegrenzing - Aan de zijkanten van het erf lopen sloten met zachte oevers en bomenrijen; - Het voorerf loopt flauw af richting sloot, heeft een lage beschoeiing van maximaal 0,3 m en geen erfafscheiding anders dan de sloot. - Buitenruimte van woningen maakt deel uit van de landschappelijke groene slootzone. Private buitenruimte gaat geleidelijk over in de slootkant. Eventuele terrassen zijn mee-ontworpen; - De achterzijde van het achtererf maakt een groene, maar open overgang naar het landschap; - Toegepaste beplanting is streekeigen. Erfinrichting - Het voorerf is minimaal verhard en indien hagen worden toegepast dan zijn deze maximaal 1,2 m hoog; - De inrichting van het achtererf is geïnspireerd op de van oudsher praktische inrichting van dit deel van het erf; - Toegepaste beplanting is streekeigen; - Het doorzicht vanaf het erfpad naar het achterliggende landschap blijft open; - Private buitenruimte staat in open relatie met zowel het erf als het landschap.

Groene erfafscheiding blijft laag (maximaal 1,0 m hoog), zodat het past in het omliggende open landschap en het erf niet fragmenteert; Speelplek - De speelplek die op het erf is voorzien maakt deel uit van het erf als geheel en leidt niet tot fragmentatie; - De verharding van de speelplek sluit aan bij de gebruikte materialen van het erf, waarbij de toepassing van open straatverharding voor subtiele plekaanduiding zorgt; - Speeltoestellen zijn gemaakt van natuurlijk ogende materialen.

erfbegrenzing met zachte slootkanten en bomen

groene, maar open overgang naar het landschap

private buitenruimte is ingepast in het open landschap

private buitenruimte in open relatie met erf en landschap

speelplek oogt natuurlijk

het achtererf vormt een samenhangend geheel

Parkeren - Parkeerplaatsen zijn geconcentreerd in een parkeerkoffer met halfopen bestrating en tussen de bebouwing in. Zo blijven de voertuigen zoveel mogelijk uit het zicht vanaf het erfpad. erfinrichting past bij het praktische karakter van een achtererf, geen hoge erfafscheidingen

8 Erf te Den Ilp - Beeldkwaliteitsplan

geclusterd parkeren

De bebouwing Architectuur - Onderscheid wordt gemaakt tussen de bestaande woningen en de nieuw te bouwen woningen, die de uitstraling van traditionele bijgebouwen hebben. De nieuwe woningen bevinden zich achter de bestaande woningen (hoofdgebouw) en hebben een onderlinge samenhang. Dit wordt onderstreept door en op elkaar aansluitende kleurstelling en materiaalgebruik; - De hoofdrichting en nokrichting van de bebouwing is evenwijdig aan de zijdelingse perceelgrenzen; - Het woningontwerp is geïnspireerd op agrarische schuren in de omgeving. Het bouwvolume is eenvoudig, met rechthoekige plattegrond en een doorlopend, ongedeeld zadeldak met een heldere contour. De kap heeft een flauwe helling van maximaal 45 graden. Een wolfseind is niet toegestaan; - Maximale bouwhoogte is een laag met kap. Maximale goot- en bouwhoogte mag niet meer bedragen dan respectievelijk 3,5 m en 10,0 m. - Ramen en deuren liggen gerangschikt in een evenwichtige gevelcompositie; - Alle woningen hebben een voordeur direct aan het erf; - Aan- en opbouwen zijn ondergeschikt aan de hoofdmassa; - Dakkapellen worden geschakeld, mogen het dakvlak niet domineren en bevinden zich op minimaal 1,5 m afstand van de dakrand; - Stallings- en bergingsruimte wordt geclusterd en ondergebracht in een bestaande kippenschuur. Losse individuele bergingen zijn niet toegestaan.

architectuur refereert aan agrarische schuren

architectuur achtererf in andere kleur-materiaalstelling dan woning voorerf

en past op een achtererf

gevel en dak in gelijke kleurpalet

Verbijzonderingen en accenten - Om de erfbebouwing als ensemble van verschillende bijgebouwen te laten spreken maakt een bijzonder accent deel uit van de erfbebouwing. Zoals vroeger een (dakpan) kapberg deel kon uitmaken van de erfbebouwing voor hooiberging. Het grondvlak van dit bouwvolume is vierkant. De kap heeft een piramidevorm. - Maximale goot- en bouwhoogte mag niet meer bedragen dan respectievelijk 6,0 m en 10,0 m. Private buitenruimte - De private buitenruimte van de woningen in de vorm van terrassen aan de buitenzijde/landschapszijde van het erf, is mee-ontworpen met de woning. 9 Erf te Den Ilp - Beeldkwaliteitsplan

verbijzonderingen op het erf

mee-ontworpen buitenruimte

Kleur-en materialen - Om dichtbij de klassieke erfopbouw te blijven van voorer achtererf, wijkt de kleur-en materiaalstelling van het achtererf enigszins af van die van de bestaande woningen op het voorerf. - De detaillering is sober en strak, in overeenstemming met de karakteristieken van functionele erfbebouwing in het landelijk gebied. - Het kleur- en materiaalgebruik is terughoudend, niet-glimmend en passend bij de omgeving: aardse tinten (roodbruin, antractiet/zwart). Wit wordt alleen als accentkleur toegepast bij kozijnen, windveren, gootomtimmeringen en daklijsten. - Materiaal wordt toegepast dat voor het gebied kenmerkend is, namelijk hout, metselwerk, keramische dakpannen of leien. Hoogwaardig plaatmateriaal is ook toegestaan. - Dakmaterialen zijn rood of atraciet, waarbij de kleur van het dakvlak en de gevel pandsgewijs overeenkomen, zodat het pand als een geheel oogt. Onderling kunnen de panden op het achtererf afwisselen tussen het antraciete palet of het roodbruine palet. Duurzaamheid - Zonnecollectoren en/of panelen vormen een aaneengesloten rechthoekig vlak dat is mee-ontworpen in het dakvlak. Kleur sluit aan bij de kleur van de dakpannen, geen blauwkleurige zonnepanelen en geen metalen/ alumnium kaders (All-Black). Toepassing in een gelijke hellingshoek als het dakvlak.

- Individuele warmtepompen worden geintegreerd in de bebouwing; - Indien voor een collectieve voorziening wordt gekozen (bijv. een collectieve warmtepomp) dan dient deze vanaf de start integraal in het plan te worden geintegreerd en te worden opgenomen in de bebouwing, dan wel passend worden ingepast in de buitenruimte. - Luchtdoorvoeren en overige dakdoorvoeren zijn geclusterd en onopvallend mee-ontworpen; - Natuurinclusieve elementen als nestkasten en vogelpannen zijn mee-ontworpen; - Bij de inheemse plantenkeuze is verhoging van de biodiversiteit een uitgangspunt.

kleurstelling bestaande woningen op het voorerf

kleurstelling eenden-en kippenschuur op het achtererf

kleurpalet achtererf antraciet

kleurpalet achtererf roodbruin

natuurinclusieve elementen en zonnepanelen passende kleurstelling

buitenunits in passende kleurstelling

10 Erf te Den Ilp - Beeldkwaliteitsplan

biodiverse slootkanten

Arnhemseweg 6 3817 CH Amersfoort T 033 285 1685 E info@vp.nl www.vp.nl