02 B1 Landsmeer evaluatierapport Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2026 Z/2026/050302
Tekst van het document
In de praktijk zijn op grond van het bovenstaande de in het Beleidsplan beoogde milieueffecten en/of kostenbesparingen onvoldoende gerealiseerd, doordat: o ongeregistreerde containers nog langere tijd konden worden aangeboden (onvoldoende prikkel om afval te scheiden); o verzamelcontainers gedurende lange tijd vrij toegankelijk waren; o GFT uit hoogbouw gedurende een langere periode als restafval is afgevoerd en verwerkt; o extra afval van buiten de gemeente (afvaltoerisme) en bedrijfsafval in zowel fijn restafval- als GFT- verzamelcontainers nog voor langere tijd kon worden
Evaluatierapport “Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021 – 2026” Pagina 26 van 43 gedeponeerd (kan leiden tot hogere ASH); o extra inzet aannemelijk is door meldingen, bijplaatsingen en handhaving. Door dit ongeregistreerde containergebruik zijn ledigingsdata en aanbiedgegevens niet betrouwbaar en deze gegevens zijn pas volledig betrouwbaar als ook de toegangscontrole op de verzamelcontainers voor GFT en fijn restafval optimaal functioneert. Faciliteren scholen en kleine bedrijven: gelijkstelling aan huishoudelijk afval onder voorwaarden (7.6 Beleidsplan) De Afvalstoffenverordenin g van de gemeente is hier niet op aangepast, waardoor KWD‑afval en schoolafval formeel bedrijfsafval blijven Het Beleidsplan gaat uit van het faciliteren van de gescheiden inzameling bij lokale kleine ondernemers en basisscholen. Er is geen communicatie dat hier geen mogelijkheid meer voor is (of juist wel als hiertoe toch besloten wordt: borg in die situatie dan wel de naleving van de Mededingingswet). In besluitvormende stukken is bevestigd dat de gemeente geen bedrijfsafval ondersteund. In 2023 is landelijk “Afval Goed Geregeld” van Verpact ingevoerd, waardoor het mogelijk is dat (basis)scholen en kleine ondernemers hun PD (Plastic verpakkingen en Drankenkartons) en glas kosteloos laten inzamelen (en verwerken).
Hiermee wordt al voor een deel voorzien in de gescheiden inzameling van afval en het vergroten van de bewustwording. Hierdoor is het nog maar de vraag of er überhaupt nog animo is. 5.3.2 Maatregelen voor laagbouw Welke maatregel Gedetailleerd Stand van zaken inclusief evt. knelpunten Conclusie Huis aan huis inzameling middels minicontainers (8.1 Beleidsplan) • Alle huishoudens krijgen de beschikking over drie minicontainers (fijn restafval/PMD, GFT en OPK) die identificeerbaar is d.m.v. een sticker • Per inzameldag wordt er maximaal één afvalstroom aangeboden In 2022 is de verstrekking van de 3 minicontainers uitgerold (de inname in 2025 van de niet gechipte minicontainer voor fijn restafval/PMD is hierboven al beschreven). Vanaf de ingangsdatum van het inzamelcontract van de stromen fijn restafval, OPK en GFT is dit uitgevoerd.
Evaluatierapport “Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021 – 2026” Pagina 27 van 43 • Maatwerk blijft mogelijk Maatwerk wordt toegepast, zoals een (gratis) extra minicontainer voor GFT bij een grote tuin, kleinere minicontainer voor fijn restafval, extra minicontainer voor fijn restafval (bv. huishouden met meer dan 5 personen of 2 of meer kinderen jonger dan 5 jaar, medische aandoening waardoor gebruik veel incontinentiemateriaal). 5.3.3 Maatregelen voor hoogbouw Welke maatregel Gedetailleerd Stand van zaken inclusief evt. knelpunten Conclusie Verzamelcontainers voor fijn restafval en GFT (9.1 Beleidsplan) Bij hoogbouwlocaties worden gebouwgebonden verzamelcontainers geplaatst voor fijn restafval en GFT Na het uitvoeren van een locatieonderzoek, zijn de gebouwgebonden verzamelcontainers eind 2024 geplaatst. In de praktijk zijn de (milieu)effecten hiervan nog onvoldoende zichtbaar, met name doordat: − niet alle eerder geïnventariseerde GFT‑ en restafval-verzamelcontainers daadwerkelijk zijn geplaatst, ondanks dat er al meerdere zijn aangeschaft en in opslag staan op de gemeentewerf; − de toegangscontrole op restafval- en GFT‑containers nog niet overal correct functioneert. Er vinden gesprekken plaats om een deel van de GFT‑verzamelcontainers definitief niet uit te zetten, terwijl nog geen / onvoldoende effectmeting heeft kunnen plaatsvinden.
Intensiveren van GFT inzameling (9.2 Beleidsplan) • Er zijn 40 verzamelcontainers voorzien (situatie totstandkoming Beleidsplan: 24) • Er worden zgn. keukenemmers verstrekt aan de inwoners van hoogbouwlocaties Er zijn 32 verzamelcontainers voor GFT geplaatst (één wordt er nog geplaatst als de uitvoeringsknelpunten met de toegangscontrolesystemen zijn opgelost). Keukenemmers voor GFT – die gescheiden inzameling in de woning moeten ondersteunen – zijn niet structureel aan inwoners van de gemeente uitgeleverd, terwijl deze al wel aangeschaft zijn en op de gemeentewerf in opslag staan. De emmertjes zijn alleen incidenteel uitgedeeld tijdens een bewonersavond aan geïnteresseerde bewoners.
Evaluatierapport “Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021 – 2026” Pagina 28 van 43 5.3.4 Maatregelen voor de milieustraat Welke maatregel Gedetailleerd Stand van zaken inclusief evt. knelpunten Conclusie Toepassen van: structurele toegangscontrole en registratie (10.1 Beleidsplan) • Alle huishoudens krijgen een toegangspas voor de milieustraat • Bedrijfsafval aanleveren op de milieustraat is niet toegestaan • Er vindt registratie van de bezoekers en het aangeboden afval plaats en er is sprake van een maximum per huishouden aan te bieden GHA per jaar • Mogelijkheden tot maatwerk De toegangspassen zijn in 2022 uitgegeven (dezelfde als voor geregistreerde inzameling bij hoogbouw). Toegang nu exclusief voor inwoners van de gemeente. Er zijn toegangsregels voor de milieustraat opgesteld, waarin is opgenomen dat bedrijfsafval niet is toegestaan. Bedrijfsvoertuigen zijn niet toegestaan (via afval@landsmeer kan een uitzondering worden gevraagd voor een gehuurde auto, bus of aanhanger). De bezoekers worden geregistreerd evenals het aangeboden afval. Een éénpersoonshuishouden mag maximaal 6 m³ (kubieke meter) GHA per jaar wegbrengen, een tweepersoonshuishouden mag maximaal 8 m³ GHA per jaar wegbrengen en een drie- of meerpersoonshuishouden mag maximaal 10 m³ GHA per jaar wegbrengen. Wanneer een huishouden over de gratis toegestane limiet heen gaat, is het bedrag daarvoor €10 per m3 .
Maatwerk wordt toegepast in de vorm van een verhuispas (tot 3m³ extra aanleveren tot 6 maanden na de verhuizing). Beheer en exploitatie: door één gespecialiseerde marktpartij (10.2 Beleidsplan) Vanaf medio 2022 is het beheer en de exploitatie van de milieustraat uitbesteed aan één gespecialiseerde partij. Een hoge mate van afhankelijkheid van één marktpartij kan risico’s opleveren bij contractverlenging, prijsstijgingen of prestatieafspraken. Contractbewaking en periodieke evaluaties aan de hand van door deze partij verstrekte informatie zijn daarom essentieel.
Evaluatierapport “Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021 – 2026” Wanneer data-uitwisseling en rapportages niet uniform worden aangeleverd, kunnen inzichten in hoeveelheden, reststromen en verwerkingsprestaties vertraagd of onvolledig zijn. 5.3.5 Uitvoering & organisatie (regie & uitvoeringsplan) Welke maatregel | Gedetailleerd | Stand van zaken inclusief evt. knelpunten | Conclusie Rol van Landsmeer: | De verschuiving naar een regierol van regievoerder in | Landsmeer - met een integrale benadering plaats van | van inzamel- en verwerkingsdiensten - uitvoerder | heeft het potentieel om de (11.1 Beleidsplan) | milieuprestaties te verbeteren. Door gegevens centraal te verzamelen en te analyseren, ontstaan betere mogelijkheden om trends in restafval, scheidingsresultaten en vervuilingsgraad tijdig te signaleren. Hierdoor worden kansen voor reductie van restafval en verbetering van recycling eerder zichtbaar en kan sneller worden bijgestuurd. Het volledig benutten van deze potentie was de afgelopen jaren echter in (zeer) beperkte mate mogelijk, omdat de datasystemen (o.a. containerregistratie, toegangscontrole) pas recent grotendeels operationeel zijn. Daarnaast zijn er veel personele wisselingen (binnen Afval & Grondstoffen) geweest.
Het is van belang dat de gemeente in de toekomst duidelijk richting geeft ten aanzien van de vereisten voor het tijdig en correct aanleveren van managementrapportages. Dit draagt bij aan een efficiënte samenwerking en het behalen van de gestelde doelen. Tweejaarlijks | • | Er is enkel een | Er is in 2022 een concept plan opgesteld en uitvoeringsplan: | uitvoeringsplan | er is een start gemaakt om de openstaande operationele | 2022-2023 in | acties uit het Beleidsplan te monitoren. Dit aspecten, | concept | heeft echter geen formele basis (in de communicatie en | besluitvormingsstructuur) gekregen | . evaluatie (11.2 Beleidsplan) | • | Er is geen | In 2025 is opdracht gegeven tot het uitvoeringsplan | uitvoeren van de evaluatie van het 2024-2025 | Beleidsplan. Dit is echter geen (monitorende) uitvoeringsrol. Pagina 29 van 43 Evaluatierapport “Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021 – 2026” Pagina 30 van 43 6. Mogelijke aanpassingen, kansen en risico’s 6.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de aandachtspunten en geadviseerde beleidsaanpassingen binnen het huidige Beleidsplan. Daarbij wordt ingegaan op de maatregelen of de onderdelen daarvan die deels of nog niet zijn gerealiseerd.
Deze incomplete of vertraagde maatregelen leiden tot operationele aandachtspunten, die in dit hoofdstuk expliciet worden benoemd, waardoor een realistisch beeld ontstaat van de huidige stand van zaken en de uitdagingen die daar eventueel bij horen. Naast de evaluatie van de uitvoering, wordt in dit hoofdstuk ingegaan op de potentiële kansen voor besparingen en lastenverlichting voor inwoners die voortvloeien uit de verdere optimalisatie van afvalbeheer en grondstoffenstromen. Daarbij worden tevens de voorwaarden en onzekerheden geschetst die van invloed zijn op het daadwerkelijk kunnen realiseren van deze mogelijke voordelen, zoals organisatorische randvoorwaarden, technische afhankelijkheden en externe ontwikkelingen. Hier wordt tevens de input van REMONDIS in meegenomen. Ook maken voortschrijdend inzicht en gewijzigde uitgangspunten het noodzakelijk om het bestaande beleidsplan op enkele onderdelen te actualiseren. In dit hoofdstuk worden de betreffende voorgestelde beleidsaanpassingen beschreven, inclusief de onderbouwing en de implicaties voor de uitvoering in de komende periode. Tot slot wordt, in hoofdlijnen en zonder uitputtende financiële detaillering, inzicht gegeven in de financiële impact van de voorgestelde aanpassingen.
Dit betreft een neutrale beschrijving van de mogelijke gevolgen voor middeleninzet en kostenontwikkeling, zodat hiermee een volledig en afgewogen beeld ontstaat van de beleidsmatige en organisatorische consequenties. 6.2 Conclusie en aandachtspunten maatregelen in hoofdstuk 5 De belangrijkste conclusies en aandachtspunten van de in Hoofdstuk 5 van dit evaluatierapport behandelde maatregelen in de vorm van adviezen zijn: • Inzamelstrategie (7.1 Beleidsplan) Actualiseer direct alle publieke kanalen over het stoppen van textiel inzameling aan huis (of besluit tot het weer invoeren van deze wijze van inzameling). Compenseer -als er niet langer aan huis ingezameld wordt- met goed bereikbare textielcontainers en monitor volume & kwaliteit per locatie. Aanvullend advies is om de parallelle inzameling van textiel te ontmoedigen/bestrijden: als daar niet actief op wordt gestuurd (handhaven), is er een grote kans op wildplaatsingen van inzamelcontainers (en het weglekken van de zuivere textielstroom).10 • GHA‑route (7.2 Beleidsplan) Leg beleidsafwijkingen vast of herstel ze. Uitgangspunt Beleidsplan: 13 rondes per jaar en 3 m³ per aanmelding. Voer maandelijkse capaciteits‑ en kostenmonitoring (bezetting, route‑uren, tariefdekking) en stuur structureel bij op basis van vraag.
• PMD bij restafval (7.3 Beleidsplan) Intensiveer communicatie en feedback aan inwoners over scheidingsgedrag: communiceer dat PMD niet bij (o.a.) OPK/GFT hoort (vervuiling kost rendement). In Paragraaf 6.5.2 van dit evaluatierapport wordt dieper ingegaan op het bereikte nascheidingsresultaat en mogelijkheden om dit te laten verbeteren (en kostenreductie te bewerkstelligen). 10 Regie op de Textielketen - Handboek voor gemeenten - Uitvoeringsprogramma VANG HHA | Gereviseerd in maart 2023. Evaluatierapport “Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021 – 2026” • | OPK, textiel en glas (7.4 Beleidsplan) Rond besluitvorming over de plaatsing van de verzamelcontainers indien nodig af en werk het Beleidsplan indien nodig bij. Monitor vulgraad en stuur ledigingen op basis van data. Publiceer een actueel containeroverzicht op afvalinfolijn en de gemeentelijke website en houd dit actueel. • | Geregistreerde inzameling (7.5 Beleidsplan) Maak registratie/toegangscontrole overal sluitend (laag- en hoogbouw), gebruik de data voor route/frequentie-optimalisatie en handhaving en markeer data uit de pré‑registratieperiode als beperkt betrouwbaar. Zonder dit fundament blijft het effect op restafval beperkt.
• | Scholen/KWD (7.6 Beleidsplan) Besluit dat afval van scholen/kleine ondernemers bedrijfsafval blijft en als er besloten wordt wel in te zamelen: leg eerst de juridische basis en start gefaseerd. • | Verzamelcontainers fijn restafval & GFT (9.1 Beleidsplan) Rond hoogbouw-GFT af: zet alle geplande containers uit (tenzij hiervan wordt afgeweken, motiveer deugdelijk en leg vast. Advies is monitoring ≥6 maanden vóór het evt. (definitief) schrappen van (GFT-)locaties, anders verlies van meetbare kans op restafvaldaling). • | Intensiveren van GFT (9.2 Beleidsplan) Deel keukenemmers uit en communiceer het nut/belang. Zie aanvullend paragraaf 6.5.4.2 bij ‘GFT’. • | Stuur op milieustraat-resultaten (10.2 Beleidsplan) Handhaaf maxima en borg de contractuele prestaties/rapportages bij de inzamelaar. Vergroot monostroomkwaliteit en verlaag restfractie door bijvoorbeeld het inzetten van een afvalcoach op de milieustraat.11 Hierdoor wordt de afvalscheiding naar verwachting beter en reductie van grof restafval. • | Operationeel regiemodel (11.1 Beleidsplan) Stuur op de ontvangst van maandelijkse gestandaardiseerde managementrapportages en rond dataintegratie af en plan waar nodig kwartaalreviews op knelpuntlocaties (bijplaatsingen, vervuiling, pieken), zodat kosten en restafval proactief gestuurd worden.
6.3 Doelstelling recyclingpercentage VANG | -HHA De eerdere VANG-doelstelling van maximaal 100 kg restafval per inwoner per jaar en 75% afvalscheiding is niet meer actueel. De volgende veranderingen zijn doorgevoerd: • | De 100 kg doelstelling gold tot en met 2020 binnen het programma VANG Huishoudelijk Afval en tot 2024 als ambitie. • | Sindsdien is de aanpak herzien en dat heeft pas in 2024 geresulteerd in de nieuwe focus op recyclingpercentages in plaats van op een harde kilogram | - en afvalscheidingsnorm. • | Vanaf 2030 geldt als nieuwe nationale doelstelling: minimaal 60% van het huishoudelijk afval recyclen. • | Deze koerswijziging is ingegeven door Europese verplichtingen: in 2035 moet 65% van het afval gerecycled worden. De landelijke evaluaties lieten zien dat gemeenten de reductie van restafval wél verbeterden, maar een deel van het gescheiden afval alsnog werd afgekeurd of verbrand. Hierdoor moest de focus verschuiven naar kwaliteit en daadwerkelijk recyclebare grondsto | ffen. Om die redenen zijn de 100 kg (restafval)norm en de 75% afvalscheidingsnorm losgelaten. 11 Hier kan gedacht worden aan inzet gedurende bepaalde periodes, waarbij de uitoefening van de functie door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt ingevuld kan worden.
Pagina 31 van 43 Evaluatierapport “Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021 – 2026” Pagina 32 van 43 Het advies is om deze aanpassing de komende tijd mee te nemen in de analyse. Hiervoor is de zgn. VANG recycletool beschikbaar.12 Deze is ingevuld voor 2024 met daarin de standaard recyclingpercentages van CBS/VANG-HHA en de voor de gemeente bekende en realistische recyclingspercentages verwerkt13 en geeft een (totaal) recyclingspercentage van circa 56% recycling. Dit duidt erop dat de gemeente Landsmeer goed op weg is en de juiste koers volgt. Het Beleidsplan bevat een financiële doelstelling om de afvalbeheerkosten te beperken. De druk op deze doelstelling neemt toe als restafvalvolumes niet sneller dalen en als verwerkingskosten (waaronder CO₂‑heffing/WBM) stijgen. Het advies is om te sturen op recyclingkwaliteit én restafvalreductie en hierbij consequent volgens het VANG‑kader te werken en de VANG-recycletool te hanteren voor inzicht in het daadwerkelijke recyclingpercentage. Dit ondersteunt het prioriteren van maatregelen die de kwaliteit van gescheiden stromen verhogen en afkeur minimaliseren. In de paragraaf hierna wordt toegelicht welke consequenties het verlagen van de restafvalhoeveelheid heeft. 6.4 CO₂‑heffing en WBM 6.4.1 CO₂‑heffing De CO₂‑heffing voor afvalverbrandingsinstallaties (AVI’s) wordt strenger.
De CO₂-heffing is van toepassing op het verbranden van fijn én grof huishoudelijk restafval. Het tarief loopt op naar € 295 per ton CO₂ in 2030 en een speciale correctiefactor voor AVI’s wordt afgebouwd tot 0 in 2033 (dus minder vrijgestelde uitstoot). AVI’s krijgen dispensatierechten (een deel vrijgesteld), maar dit aandeel daalt geleidelijk, waardoor meer uitstoot belast wordt. Naar verwachting gaan afvalenergiecentrales vanaf 2028 - 2030 (gedeeltelijk) onder de EU‑ETS vallen. Dat betekent emissierechten kopen voor fossiele CO₂‑uitstoot. Deze ontwikkeling zal het verwerkingstarief verder opdrijven. Er is discussie geweest over het pauzeren/aanpassen van de nationale CO₂‑heffing voor delen van de industrie. Voor AVI’s blijft juist een aanscherping als technische dekking in het Belastingplan 2026 staan, zolang wetgeving niet anders besluit. Het tarief van de CO₂‑heffing voor afvalverbrandingsinstallaties (AVI’s) is per 1 januari 2026 € 103,66.14 De CO₂-heffing per ton fijn huishoudelijk restafval is voor 2026 ca. € 5,23 - € 5,33. De CO₂- heffing per ton grof huishoudelijk restafval is voor 2026 ca. € 6,37. 12 https://www.benchmarkafval.nl/tools/vangrecycletool/ 13 Fijn restafval: (totale) nascheidingsresultaat en bodemassen bepalen het recyclingspercentage (zijn bekend: ca. 32%). Grof restafval: bodemassen bepalen het recyclingsresultaat (zijn bekend: ca. 20%).
Van GFT en grof tuinafval is het recyclingspercentage naar boven en van HOUT A/B naar beneden bijgesteld (binnen de gemeente indicatieve maar realistische recyclingspercentages). Als we van GFT, grof tuinafval en Hout A/B de percentages aanhouden die CBS/VANG-HHA aanhoudt, komen we uit op een totaal recyclingspercentage van ca. 55%. 14 Bron: https://afvalonline.nl/pdf/Belangrijkste%20wijzigingen%20belastingen%202026.pdf Evaluatierapport “Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021 – 2026” Pagina 33 van 43 6.4.2 WBM De landelijke afvalstoffenbelasting (WBM) op verbranden van afval stijgt de komende jaren aanzienlijk. Per 1 januari 2026 is het basistarief geïndexeerd naar € 40,85 per ton (€ 39,70 in 2025). In het Belastingplan 2026 is daarnaast een generieke tariefsverhoging vastgelegd naar € 90,21 per ton per 2028 (prijspeil 2025), met een structureel niveau van € 113,81 per ton vanaf 2035 (prijspeil 2025). Deze wijzigingen zullen (via hogere poorttarieven en volumes onder heffing) een opwaartse druk zetten op de afvalbeheerkosten en de gemeentelijke afvalstoffenheffing 6.4.3 Mogelijke financiële consequenties Advies is om de voorjaarsbesluitvorming in 2026 nauwlettend in de gaten te houden.
Het kabinet komt dan met het besluit of en hoe het pakket voor de afvalsector wordt aangepast conform de eind november ingediende motie, waarin gevraagd is om geen hogere WBM en geen zwaardere CO₂- heffing in te voeren. Dat is het moment waarop er écht verschil bemerkt kan worden in de doorkijk naar 2027–2029. Voor de gemeente Landsmeer betekent het nu nog een kostenstijging van circa € 143,80 per ton voor het verbranden van fijn restafval15 en voor grof restafval is dat € 178 tussen 2025 en 2030. Per huishouden stijgen de kosten naar verwachting van ca. € 12-€15 naar € 66-€78 per jaar. Houd er rekening mee dat binnen de afvalbeheerkosten een meerjarenvoorziening voor 2027–2029 gereserveerd moet worden (en voor 2030–2035 een opbouwpad WBM richting € 113,81 per ton) en te blijven sturen op restafvalreductie en hoogwaardige scheiding om de heffingsgrondslag te verkleinen. 6.5 Inzetten op reductie restafval 6.5.1 Inleiding Concreet betekent dit voor fijn en grof huishoudelijk restafval het volgende (en waardoor reductie restafval nog belangrijker wordt). o Er zullen meer kosten bij verbranding zijn (verwerkingstarieven hoger). o De gemeentelijke afvalstoffenheffing stijgt. Omdat gemeenten kostendekkend moeten werken, werkt een duurder verbrandingstarief door in de afvalstoffenheffing voor inwoners.
o Recycling is niet belast door de afvalstoffenbelasting en CO₂ heffing: dus hoe meer grof en fijn restafval wordt uitgesorteerd naar herbruikbare stromen (metaal, hout, textiel, e‑waste/AEEA, PMD, OPK, GFT), hoe minder er naar verbranding/stort hoeft en hoe minder belastingdruk in de keten. In Paragraaf 6.2 zijn al maatregelen benoemd die hier op inzetten. In de paragrafen hierna volgen enkele andere mogelijke maatregelen die hieraan een bijdrage kunnen leveren. 6.5.2 Nascheidingsresultaat fijn restafval Uit de rapportage van AEB (verwerker van het fijn restafval) blijkt dat niet al het door de gemeente Landsmeer aangeboden afval via de nascheidingslijn/scheidingsinstallatie verwerkt wordt, maar rechtstreeks naar de AVI gaat. Dit wijkt af van de contractuele afspraken met REMONDIS. In 2024 ging dit bijvoorbeeld om ruim 74 ton restafval (inclusief nog na te scheiden stromen). In 2022 betrof dit ruim 161 ton en in 2023 zelfs 264 ton. Advies is om hier contractueel op te sturen, omdat de gemeente Landsmeer namelijk PMD uit nascheiding (en overige na te scheiden stromen) misloopt. 15 De verwachting voor fijn restafval is € 160,-, maar het aandeel waarover de gemeente Landsmeer WBM betaalt, is 80% (vandaar het bedrag van € 143,80).
Evaluatierapport “Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021 – 2026” De (financiële) consequentie daarvan is dat de gemeente Landsmeer onterecht CO₂-heffing en WBM (WBM voor 80%) over het volledige tonnage betaalt. Het advies is om te sturen op het nakomen van de contractuele verplichtingen op dit punt. Eveneens is het advies om erop toe te zien dat de afvalverwerker (en daarmee REMONDIS) voldoet aan alle contractuele verplichtingen op het gebied van nascheiding (zie bijvoorbeeld de verplichtingen op grond van het Programma van eisen dat deel uitmaakt van de overeenkomst met REMONDIS). Het is van belang dat de gemeente Landsmeer invulling geeft, via de deelnemersovereenkomst, aan de Samenwerkingsovereenkomst Verpakkingen, die de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de Nederlandse Vereniging voor Afval- en Reinigingsdiensten (NVRD) en Verpact hebben gesloten. 6.5.3 Grof huishoudelijk afval 6.5.3.1 Bezoekersaantallen milieustraat en aanmeldingen route grof vuil Bezoekers milieustraat De gemiddelde bezoekersaantallen van de milieustraat lagen in 2025 op ongeveer 1.275 bezoekers per maand.16 In 2021 lag dit gemiddelde nog op circa 3.190 bezoekers per maand. | 17 Dit komt neer op een daling van rond de 60%, wat duidt op een forse verlaging van het aantal bezoekers.
Als verklarende factoren kunnen hiervoor de afvalpasregistratie (zonder geldige afvalpas geen toegang), het weren van bedrijfswagens en het instellen van maximale hoeveelheden per bezoek en per jaar aangewezen worden. Deze maatregelen hebben zichtbaar bijg | edragen aan een efficiënter gebruik van de milieustraat en hebben een duidelijke impact op de bezoekersaantallen gehad. Voor het wegbrengen van grof huishoudelijk afval geldt | een limiet per keer en een jaarlijkse limiet per huishouden. Voor zover dit nog niet gedaan wordt, | is de aanbeveling om te sturen op de naleving van deze regels. Aanmeldingen route grof vuil Het verloop van de aanmeldingen | (betaalde stops) voor de grof vuil-route is als volgt: 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Aantal betaalde ritten/stops grof vuil route | 545 | 494 | 528 | 511 | 392 Tabel 3: Aantal betaalde ritten/stops grof vuil route per jaar (vanaf 2021) De verhoging van het tarief voor het ophalen van grof vuil van € 19,52 in 2024 naar € 35,- in 2025 heeft een dempend effect gehad op het aantal aanmeldingen. Er is in 2025 sprake van een afname van ca. 25% van het aantal stops t.o.v. het gemiddeld aantal stops 2021-2024. Voor 2026 is een tarief van € 36,- vastgesteld. In tegenstelling tot voor het wegbrengen van grof huishoudelijk afval, geldt er voor de grof vuil route geen jaarlijkse limiet per huishouden.
In de tabel hieronder is opgenomen welke adressen zich meerdere keren per jaar aangemeld hebben voor de grof vuil route: 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Aantal adressen meerdere malen per jaar (als stop) | 44 | 46 | 28 | 46 | 32 aangemeld voor grof vuil route Tabel 4: Aantal adressen meerdere malen per jaar (als stop) aangemeld voor grof vuil route (vanaf 2021) 16 Hiervoor is het gemiddeld “Aantal unieke bezoeken ( geldig ) per maand” die REMONDIS heeft | geregistreerd over de eerste 8 maanden van 2025, gebruikt. 17 Hiervoor is het gemiddeld aantal bezoekers gebruikt over de eerste 3 maanden van 2021. Pagina 34 van 43 Evaluatierapport “Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021 – 2026” Pagina 35 van 43 Als we naar 2025 kijken zijn er 8 van de 32 adressen die zich meer dan tweemaal hebben aangemeld voor de grof vuil-route (zelfs drie adressen die per jaar 4 of 5 keer gebruik gemaakt hebben van de grof vuil route). Alhoewel dit beperkt lijkt, vraagt een klein aantal gebruikers relatief veel uitvoeringscapaciteit (planning, ritkilometers, tijdvakken) en dat drukt zwaarder op de kosten. Zonder jaarlijkse limiet kan dit gedrag bovendien doorgroeien, zeker wanneer de grof‑vuil‑route als gemak-/serviceproduct wordt ervaren ten opzichte van het zelf wegbrengen.
Gezien de tariefverhoging in 2025 en de vaststelling van € 36,- voor 2026, is het aannemelijk dat: • het totale aantal aanmeldingen verder licht kan dalen, • het aandeel ‘veelgebruikers’ disproportioneel invloed blijft houden op de uitvoering, • en dat een gerichte set maatregelen (communicatie, limieten zoals maximaal tweemaal per jaar, differentiële tarieven) de gewenste balans tussen toegankelijkheid, kostendekking en gedragssturing kan verbeteren. Hierbij dient ook kritisch gekeken te worden naar de kostendekkendheid van het tarief per aanmelding (zie ook paragraaf 4.4). 6.5.3.2 Ontwikkeling inzameling monostromen grof vuil De onderstaande tabel geeft de ontwikkeling weer van de aangeleverde monostromen grof huishoudelijk afval op de milieustraat over de periode 2019–2024. Per stroom zijn de jaarvolumes voor 2019, 2022, 2023 en 2024 opgenomen, aangevuld met de procentuele daling/stijging van 2024 ten opzichte van 2019 en van het gemiddelde 2022–2024 ten opzichte van 2019. Het totaal aangeleverde volume daalde in deze periode met circa 23%, terwijl tussen monostromen duidelijke verschuivingen in kwaliteit en omvang zichtbaar zijn. Ter nuancering geldt dat voor enkele stromen die vanaf 2022 zijn ingevoerd of gewijzigd (zoals AEEA, Gasflessen / brandblussers / overige drukhouders, KGA/KCA, matrassen en frituurvet) de vergelijking met 2019 niet van toepassing is.
Daarnaast is vanaf 2022 een wisselend beeld zichtbaar in zowel omvang als aandeel van grof restafval. En tot slot zijn in 2022 de toegangs‑ en registratieregels tot de milieustraat aangescherpt (o.a. afvalpas, volumemaxima per huishouden en poortregistratie van o.a. bouw‑ en sloopafval, puin, dakafval, gips, asbest en KGA/KCA). Al deze maatregelen hebben de aanvoer en kwaliteit van monostromen mede beïnvloedt en raakt de vergelijkbaarheid tussen jaren. Evaluatierapport “Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021 – 2026” De onderstaande tabel vormt daarmee de feitelijke basis voor de duiding in paragraaf 5.3.4 (“Maatregelen voor de milieustraat”) van het onderhavige evaluatierapport en ondersteunt de besluitvorming rond restafvalreductie en kostenbeheersing. Tonnage | Tonnage | Tonnage | Tonnage | Percentage daling / | Percentage daling / stijging Afvalstroom | 2019 | 2022 | 2023 | 2024 | stijging tonnage 2024 | gemiddelde tonnage 2022- t.o.v. 2019 | 2024 t.o.v. 2019 A-/B-hout | 353,3 | 246,0 | 251,5 | 266,3 | -24,6% | -27,9% AEEA | 0,0 | 73,0 | 70,0 | 70,0 | n.v.t. (geen 2019- | n.v.t.
(geen 2019-volume) volume) Asbest | 5,8 | 3,0 | 2,0 | 4,5 | -22,4% | -45,4% Banden van voertuigen | -75,0% (niet zijnde tractoren en | 3,2 | 1,0 | 2,0 | 0,8 | -60,4% vrachtwagens) C-Hout | 43,5 | 30,0 | 38,6 | 49,1 | +12,9% | -9,8% Dak afval | 17,4 | 3,0 | 5,5 | 6,2 | -64,4% | -71,8% Gasflessen/ | n.v.t. (geen 2019- brandblussers/ overige | 0,0 | 0,0 | 2,7 | 3,9 | volume) | n.v.t. (geen 2019-volume) drukhouders Gemengd steenachtig materiaal (puin, geen | 462,5 | 387,0 | 144,2 | 148,5 | -67,9% | -51,0% asfalt en gips) Gips | 38,8 | 47,0 | 17,0 | 21,1 | -45,6% | -26,9% Grof restafval | 324,1 | 363,0 | 311,0 | 339,5 | +4,8% | +4,2% Grof tuinafval | 323,2 | 347,0 | 280,4 | 275,9 | -14,6% | -6,8% KGA/KCA | 0,0 | 12,0 | 20,0 | 20,7 | n.v.t. (geen 2019- | n.v.t. (geen 2019-volume) volume) Kunststoffen (zowel zgn. | -9,5% harde en zachtere | 32,6 | 53,0 | 52,6 | 29,5 | +38,1% kunststoffen) Matrassen | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 13,5 | n.v.t. (geen 2019- | n.v.t. (geen 2019-volume) volume) Metalen | 88,5 | 70,0 | 55,4 | 52,9 | -40,2% | -32,8% Vlakglas (schoon) | 5,6 | 32,0 | 11,2 | 9,7 | +73,2% | +214,9% Vlakglas (vuil) | 8,7 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | -100,0% | -100,0% Bouw en Sloopafval | 7,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | -100,0% | -100,0% gemend Frituurvet | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 1,0 | n.v.t. (geen 2019- | n.v.t.
(geen 2019-volume) volume) Totaal | 1.714,2 | 1.667,0 | 1.264,1 | 1.313,1 Tabel 5: Ontwikkeling inzameling (hoeveelheid) monostromen grof vuil Samenvattend beeld uit de tabel: • | Het totale aangeleverde tonnage grof afval op de milieustraat daalde van ca. 1.714 ton (2019) naar ca. 1.313 ton (2024): een afname van ca. 23%. Tegelijkertijd steeg het aandeel grof restafval in deze totale stroom van ca. 19% (2019) naar ca. 26% (2024). Dit wijst op een verschuiving richting restfractie, ondanks de daling van diverse monostromen. Hierbij moet wel worden opgemerkt dat er vanaf 2022 een wisselend beeld zichtbaar is voor zowel omvang als aandeel van grof restafval: in 2022 lag de omvang relatief hoog (± 363 ton; ca. 22% van het totaal), in 2023 daalde de omvang (± 311 ton) terwijl het aandeel door het lagere totaalvolume juist opliep (ca. 25%) en in 2024 veerde de omvang weer op (± 339,5 ton; ca. 26% van het totaal grof vuil). • | Sterkste dalingen in absolute tonnage (2024 t.o.v. 2019): − | Gemengd steenachtig materiaal (puin): daling van 314 ton (-67,9%), − | A-/B-hout: daling van 87 ton (-24,6%), − | Grof tuinafval: daling van 47 ton (-14,6%), − | Metalen : daling van 36 ton (-40,2%), − | Gips: daling van 18 ton (-45,6%).
Pagina 36 van 43 Evaluatierapport “Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021 – 2026” Pagina 37 van 43 • Volledige eliminatie van vervuilde stromen: Vlakglas (vuil) en Bouw- en sloopafval18 gemengd tonen -100% t.o.v. 2019. Dit duidt op kwaliteitsverbetering en striktere acceptatie/uitval van gemengde of vervuilde fracties. • Stijgende of nieuw geaccepteerde stromen: AEEA (Afgedankte Elektrische en Elektronische Apparatuur), KGA/KCA (klein gevaarlijk afval), Matrassen en Frituurvet kennen volumetoename t.o.v. 2019 (waar 0 ton staat), passend bij verbreding van het aanbod en betere scheiding aan de bron. Vlakglas (schoon) groeide + 73% t.o.v. 2019; C‑hout + 13%. • Grof restafval nam + 4,8% toe t.o.v. 2019 (en ook in gemiddelde 2022-2024 + 4,2%), wat spanning geeft op de milieudoelstelling van restafvalreductie. Hiermee worden de (zeer nadelige) consequenties die de CO2-heffing en WBM met zich meebrengen. Advies is om nader te onderzoeken welke oorzaken voor bovenstaande analyse aan te wijzen zijn, die samengevat inhoudt: nog steeds een grote hoeveelheid grof restafval ondanks de genomen maatregelen in combinatie met een afgenomen hoeveelheid gescheiden ingezamelde monostromen. 6.5.3.3 Matrasinzameling In 2024 is op de milieustraat gestart met de gescheiden inzameling van matrassen door middel van matraskarren.
Een goede ontwikkeling die rechtdoet aan de (recycle)verplichtingen van de gemeente en het inzetten op de reductie van de hoeveelheid (grof) restafval. Onder de UPV (Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid) voor matrassen -die via een Algemeen Verbindend Verklaring (AVV) sinds 1 januari 2022 van kracht is- organiseert en financiert producentenorganisatie Stichting Matras Recycling Nederland (MRN) het afvalbeheer van consumentenmatrassen, met als doel dat in 2028 minimaal 75% van de in de handel gebrachte matrassen wordt gerecycled. De financiering loopt via een afvalbeheerbijdrage die producenten en importeurs per matras betalen; deze AVV maakt kosteloze inname op termijn mogelijk en regelt dat gemeenten (en inzamelaars) vergoed worden voor de inzamel-, transport- en verwerkingskosten van matrassen. Vanaf 2024 heeft MRN de vergoeding voor gemeenten en inzamelaars verhoogd naar 100%, waarbij containerkosten, transportkosten en verwerkingskosten volledig worden vergoed op basis van de bestaande declaratiemethodiek (en is het eerdere forfait van €540 per ton losgelaten). Dit stimuleert schone en droge inzameling en draagt bij aan het behalen van de recyclingdoelstellingen. Het uitdrukkelijke advies is om deze kosten te declareren via de website van MRN.19 De kosten voor het aantal ingeleverde matrassen moeten per kwartaal gedeclareerd worden.
Declareren kan vanaf de eerste dag van het nieuwe kwartaal (1 januari, 1 april, 1 juli en 1 oktober), binnen twee maanden na het verstrijken van het kwartaal. 6.5.3.4 Gescheiden inzameling piepschuim (EPS) Er wordt overwogen om Expanded Polystyrene (EPS) in afzetcontainers op de milieustraat in te zamelen en niet langer als onderdeel van het KCA/KGA. Het is een goede (en wettelijk verplichte) ontwikkeling om EPS gescheiden in te zamelen. Landelijk zijn er diverse bedrijven die het in knapzakken ingezamelde EPS in een route komen ophalen (en verwerken) tegen een zeer aantrekkelijk tarief (of zelfs gratis). 18 Dit valt als bedrijfsafval aan te merken. 19 De website hiervoor is: https://mrn.nl/inzamelaar/declaratie/ Evaluatierapport “Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021 – 2026” Pagina 38 van 43 Het advies is om nader te inventariseren of de inzameling via afzetcontainers (kostentechnisch) aantrekkelijk of dat het EPS beter in knapzakken ingezameld kan worden. Op voorhand wordt aangegeven dat inzameling via knapzakken en een separate inzamelaar veel milieuvriendelijker en normaal gesproken vele malen goedkoper is. Verpact vergoedt gemeenten en gecertificeerde bedrijven voor inzameling/recycling van verpakkingsafval op basis van registraties in WasteTool. Daarmee worden ook ketenprestaties en recyclingpercentages gemonitord.
6.5.3.5 Gescheiden inzameling lachgascilinders Het is mogelijk om lachgascilinders in te leveren op de milieustraat. Het inzamelen van drukhouders is meegenomen (en geprijsd) in het inzamelcontract met REMONDIS. Het is dus niet nodig om hier een afzonderlijke inzamelvoorziening voor te regelen. Wellicht dat er een toename is van het aantal op de milieustraat ingeleverde lachgascilinders, maar de impact daarvan blijft financieel beperkt. Voor de volledigheid, omdat het fijn restafval via de nascheidingslijn van de afvalverwerker gaat, is afkeur op grond van lachgascilinders niet aan de orde (mits het fijn restafval -conform de contractuele afspraken- via de scheidingsinstallatie verwerkt wordt). 6.5.4 Sorteeranalyse restafval 6.5.4.1 Resultaten sorteeranalyses De afgelopen jaren zijn er diverse sorteeranalyses van het fijn restafval van de gemeente Landsmeer gemaakt.20 Hieronder volgt het overzicht met de resultaten van de afgelopen jaren: Tabel 6: Vergelijking sorteeranalyses fijn restafval met resultaten verleden van gemeente Landsmeer 20 Voor dit evaluatierapport zijn de door de AfvalSpiegel opgestelde sorteeranalyses van 2023 en 2025 gebruikt.
Evaluatierapport “Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021 – 2026” Pagina 39 van 43 De recyclebare stromen in het fijn restafval die in de wijk ingezameld worden, laten de volgende trend zien (in de periode van 2012 tot en met 2025): Afbeelding 3: Trend recyclebare stromen wijkinzameling gemeente Landsmeer (2015–2025) Specifiek voor 2025 ziet de sorteeranalyse (verdeling van het fijn restafval) er als volgt uit: Afbeelding 4: Sorteeranalyse (verdeling van het) fijn restafval van gemeente Landsmeer (2025)
Evaluatierapport “Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021 – 2026” Pagina 40 van 43 De responsscore van de kerncomponenten afkomstig uit de sorteeranalyse van de gemeente Landsmeer versus de landelijke benchmark (2023)21 laat het volgende beeld zien: Afbeelding 5 Scheidingspercentages gemeente Landsmeer vs. landelijk benchmark (VANG – HHA) De AfvalSpiegel (die de sorteeranalyse uitvoert) definieert “respons” als het aandeel van een (potentieel) gescheiden deelstroom dat ook werkelijk gescheiden is aangeboden. Dit is dus een scheidingspercentage aan de voorkant, niet hetzelfde als het recyclepercentage. De respons op gescheiden inzameling binnen de gemeente Landsmeer (gemeten in 2023) ligt lager dan gemiddeld in vergelijkbare matig stedelijke gebieden. De focus binnen de gemeente Landsmeer zou op de stromen GFT, textiel en OPK moeten liggen. Op grond van de contractuele afspraken met REMONDIS én het feit dat de verzamelcontainers nagenoeg operationeel zijn, is het advies om komende jaar te sturen op het uitvoeren van de twee overeengekomen sorteeranalyses van het fijn restafval: één analyse van fijn restafval dat ingezameld is bij uitsluitend laagbouw en één analyse van fijn restafval dat ingezameld is bij uitsluitend hoogbouw.
De periode dat deze analyses uitgevoerd moeten worden is de maand mei en per uitgevoerde analyse volgt een rapportage.22 Met de resultaten hiervan is het mogelijk om verdergaande analyses op te stellen (en evt. maatregelen daaraan te koppelen). 21 https://www.nvrd.nl/wp-content/uploads/2024/11/Analyserapport-Benchmark-HHA-2023.pdf. NVRD-benchmarkcijfers zijn ongewogen gemiddelden binnen de benchmarkpopulatie (±55% van NL) en dus representatief voor deelnemers, niet 1‑op‑1 voor heel Nederland. 22 Er mogen geen afzonderlijke bedragen in rekening gebracht worden voor het uitvoeren van deze sorteeranalyses (zie eis FP-22 van het Programma van eisen en vraag 147 van de 1e Nota van Inlichtingen (beide documenten maken deel uit van het contract met REMONDIS).
Evaluatierapport “Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021 – 2026” Pagina 41 van 43 6.5.4.2 Geen andere voorgestelde maatregelen n.a.v. sorteeranalyses (m.u.v. GFT-bakjes) GFT Het aandeel GFT in het fijn restafval (vooral keukenafval) is de grootste fractie en in alle jaren substantieel aanwezig. Daarmee is GFT de belangrijkste reductiehefboom. De voor dit rapport geanalyseerde metingen/sorteeranalyses zijn eind maart 2023 en halverwege februari 2025 uitgevoerd, waardoor logischerwijs tuinafval nagenoeg afwezig is. De adviezen over de uitreiking van de (resterende) keukenemmertjes, toegangscontrole (GFT, maar ook fijn restafval) verzamelcontainers optimaal laten werken, voortzetten geregistreerde inzameling fijn restafval minicontainer en zorgen voor voldoende GFT verzamelcontainers, zijn hierboven al opgenomen. Een veelgehoord geluid van inwoners over de keukenemmertjes is dat deze als te groot bestempeld gezien worden voor op het aanrecht. We geven sterk in overweging om de inwoners van hoogbouwlocaties (aansluitingen op de verzamelcontainers) een kleinere/compactere uitvoering van een klein aanrechtbakje uit te reiken (of een keuze daarin te geven, in bijvoorbeeld grootte en/of kleur).23 Hiermee geef je als gemeente een signaal af en kan tijdens de verstrekking van de bakjes direct communicatie ingezet worden om het belang van gescheiden GFT-inzameling te benadrukken.
De kosten hiervan zijn relatief beperkt (ca. €10 per bakje * ca. 540 huishoudens aangesloten op verzamelcontainers = € 5.400,- excl. verzendkosten). Een andere mogelijkheid zou nog kunnen zijn om seizoensinzameling van GFT in te voeren (wekelijkse inzameling van juni t/m augustus en overige maanden eenmaal per 2 weken in plaats van de huidige inzamelfrequentie van eenmaal per 2 weken gedurende het hele jaar). Contractueel is hierop geanticipeerd in de overeenkomst met REMONDIS (optioneel voor de gemeente Landsmeer af te nemen dienstverlening). Uit de benchmark Huishoudelijk Afval van de NVRD blijkt echter dat de inzamelfrequentie voor GFT weinig relatie vertoont met de respons. Gemeenten met een wekelijkse inzameling gedurende de zomermaanden zamelen namelijk niet meer GFT in dan gemeenten die dat niet hebben.24 Naast dit argument speelt ook een grote rol dat de eventuele voordelen niet opwegen tegen de kosten ervan: de seizoensinzameling is bijna 50% duurder dan de huidige inzamelfrequentie van eenmaal per twee weken. Tot slot is hierbij van belang dat mocht seizoensinzameling toch overwogen worden, het stellige advies is om eerst de resultaten van de ingevoerde maatregelen op een frequente basis gemonitord moeten worden. Luiers Het aandeel hygiënische fractie (o.a. luiers, incontinentiemateriaal en doekjes) daalt duidelijk tussen 2023 en 2025.
Van het inzamelcontract met REMONDIS maakt gescheiden luierinzameling onderdeel uit (optionele dienstverlening die door de gemeente Landsmeer is af te roepen). Luiers worden in dat geval echter niet gerecycled maar verbrand. Er geldt hetzelfde poorttarief als voor fijn huishoudelijk restafval en bij luierverwerking is het aandeel waarover WBM betaald moet worden hoger (100%) dan bij fijn restafval (80%). Kostentechnisch en vanuit de recyclingdoelstelling loont het dan ook niet om de luiers apart in te zamelen (en te verwerken). Hoewel het een voordeel is dat door gescheiden luierinzameling de hoeveelheid restafval met circa max. 280.000 kg per jaar afneemt, weegt dit niet op tegen de eerder genoemde argumenten: de aanvullende kosten en het ontbreken van een 23 Belangrijkste lessen gft-bakjes, Hogeschool van Amsterdam (auteurs Bente Snäll, Carlijn Kappers, Ilse Tool, Maarten Mulder). Juni 2024 24 https://www.nvrd.nl/wp-content/uploads/2024/11/Analyserapport-Benchmark-HHA-2023.pdf.
Evaluatierapport “Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021 – 2026” bijdrage aan recycling.25 Overigens, de totale landelijke verwerkingscapaciteit voor recycling van luiers is ook niet afdoende om gemeente Landsmeer daarbij onder te brengen. Overig afval De categorie ‘Overig afval’ (zoals tas, deken, kussen, stofzuigerzakken, kattengrind, knuffels, tapijt) daalt als aandeel in fijn restafval. E | -waste (AEEA) in de fijn restafvalcontainer is ook laag in 2025. Het aandeel KCA/KGA is nog steeds als laag aan te | merken, als is er wel een zeer beperkte stijging waarneembaar in 2025. Dit alles duidt op een naar behoren functionerende inzameling | van deze stromen op de milieustraat. 6.6 Slotopmerkingen 6.6.1 Afronding maatregelen beleidsplan Het afronden van de maatregelen uit het huidige Beleidsplan binnen afzienbare tijd wordt voorgesteld. Afwijkingen (zoals textiel huis-aan-huis vervallen, andere aantallen / locaties containers, hogere GHA-frequentie en tarief) zijn uiteraard mogelijk, waarbij het advies is om deze afwijkingen helder te motiveren en te communiceren (op technische haalbaarheid, juridische uitvoerbaarheid, kosteneffectiviteit en effecten op het serviceniveau).
6.6.2 Monitoring en evaluatie Voordat conclusies kunnen worden getrokken over effecten van de (systeem)aanpassingen / maatregelen, is minimaal 6 maanden, maar bij voorkeur 12 maanden monitoring nodig (in verband met mogelijke seizoensinvloeden en gedragsadaptatie). De focus ligt daarbij op de goede werking van toegangssystemen voor verzamelcontainers fijn restafval en GFT, volledigheid plaatsing, geregistreerde inzameling fijn restafval en kwaliteit van gescheiden stromen. Dit sluit aan bij de VANG‑benadering waarbij gemeenten sturen op meer én schonere grondstoffen, met indicatoren voor recycling en CO₂‑reductie. Hierbij is het advies om in ieder geval het volgende te monitoren en te analyseren: data verzamelcontainers (aanbiedgedrag), aanbiedfrequentie minicontainers, kg/stroom, afkeurpercentages, bijplaatsingen, service‑ervaringen (inwonersenquêtes) en doorrekening van WBM en CO2-heffing. 6.6.3 Communicatie Communicatie met inwoners is een speerpunt. Goede scheiding voorkomt onnodige verbrandingskosten en daardoor een toename aan heffingen/belastingen zoals WBM en CO2-heffing. Beter scheiden verlaagt volumes restafval en dus deze kostenpost.
Zet in de communicatie in op: • | Nut van keukenemmertjes (GFT) en juist gebruik van verzamelcontainers: schone stromen verhogen recyclingrendement en CO₂‑reductie, gemiddeld 89 kg CO₂‑reductie per inwoner in 2023 volgens de NVRD‑benchmark.26 • | Wijkgerichte communicatie: inzet van lokale data en best practices uit de NVRD Benchmark HHA (peiljaar 2023) over scheidingsgraad, kwaliteit en bijplaatsingen. | 27 • | Kwaliteit boven kwantiteit: nieuwe VANG | ‑focus op recyclingpercentage (i.p.v. alleen kg restafval); EU‑doelen: minimaal 60% hergebruik/recycling in 2030. 6.6.4 Vervolgstappen pas als de basis op orde is Zodra inwoners een passend serviceniveau ervaren (gemakkelijke scheiding, goede voorzieningen, heldere regels), kunnen prikkels worden overwogen om het scheidingsresultaat te verhogen. Dit vraagt raadconsultatie en zorgvuldige onderbouwing. | Gemeenten met diftar kennen gemiddeld de 25 Overigens, de totale landelijke verwerkingscapaciteit voor recycling van luiers is ook niet afdoende om gemeente Landsmeer daarbij onder te brengen. 26 Analyserapport Benchmark Huishoudelijk Afval, peiljaar 2023 van de NVRD | , paragraaf 2.1. 27 Analyserapport Benchmark Huishoudelijk Afval, peiljaar 2023 van de NVRD | , onder meer paragraaf 2.2, hoofdstukken 3 en 5, en paragraaf 4.9 .
Pagina 42 van 43 Evaluatierapport “Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021 – 2026” Pagina 43 van 43 laagste afvalbeheerkosten en significant minder restafval. Landelijk neemt de toepassing toe (ca. 59% gemeenten in 2024). Het instrument is effectief, mits de basis op orde is, er sprake is van gedegen communicatie en monitoring. Voorbeelden zijn de zgn. “diftar‑light”-maatregelen (invoering stapsgewijs, laagdrempelig), zoals betalen per zak gecombineerd met strak ingeregeld anti-bijplaatsingsaanpak en belonen van schone stromen en monitoring afkeurpercentages. Op termijn kan ook gedacht worden aan het stimuleren van circular hubs/reparatie, wat een impuls kan zijn voor de lokale werkgelegenheid én het voorkomen van onnodige verbranding van restafval en verminderen van grof-afvalstromen. 6.6.5 Terughoudendheid bij uitbreiding tariefgroepen afvalstoffenheffing Het is advies is om zeer terughoudend te zijn met een verdeling waarbij grotere gezinnen (veel meerpersonen) substantieel meer gaan betalen.
Een onlangs uitgevoerd onderzoek van gemeente Amsterdam concludeert dat sterke differentiatie per ingeschreven persoon ‘niet uitvoerbaar’ en onevenredig is (complexiteit, beperkte effecten voor 97% van de huishoudens, forse lastenstijging voor zeer grote gezinnen en waarbij minderjarigen juridisch niet uit te zonderen zijn).28 Binnen de gemeente Landsmeer is er al sprake van 3 tariefgroepen. Scenario’s tonen aan dat budgetneutrale verschuivingen al snel leiden tot lastenstijgingen voor grotere huishoudens (bijv. +8% tot +40% afhankelijk van gekozen daling voor kleinere huishoudens). Parallel hieraan laten landelijke rapporten zien dat tariefdifferentiatie koppelen aan gedrag (diftar) effectiever is voor kostenbeheersing en reductie restafval dan louter tariefgroepen op basis van huishoudgrootte.29 6.6.6 Voorstel formele verlenging en voorbereiding nieuw Beleidsplan Het voorstel is om het huidige Beleidsplan formeel met 2 jaren te verlengen, gekoppeld aan een grondige analyseperiode (minimaal 1 jaar) en de voorbereiding van een nieuw Beleidsplan op basis van actuele prestaties, uitvoering van contractmanagement, systeemdata (toegangscontrole/registratie) en financiële doorrekening, inclusief VANG/EU‑doelen (recycling ≥ 60% in 2030, doorkijk 65% in 2035).
De verwachte effecten van deze aanpak zijn dat er een zuivere meting en versnelling van de restafvaltrend waarneembaar zijn, zodra de systemen en toegang zijn geborgd (objectieve registraties, minder bijplaatsingen door handhaving en pasgebruik). Daarnaast is er een hoger recyclingpercentage conform VANG/EU‑doelen door focus op kwaliteit en schone deelstromen. En tot slot zal er een betere beheersing van de kostenontwikkeling (minder verbrandingsvolume) en daarmee mitigatie van druk op de afvalstoffenheffing. 28 Amsterdam brengt mogelijkheden tariefdifferentiatie in kaart - AfvalOnline 29 Rapport “Afvalstoffenheffing 2023” van Rijkswaterstaat