RIB Peelakkoord bijlage Verslag 2e bijeenkomst Reg Ontwikkelstrategie en Dorpenstrategie

Verslag bijeenkomst over Ontwikkelstrategie Zuid-Oost Brabant en Dorpenstrategie voor de Peel op 17 april 2024 Genodigden:

raads- en commissieleden Peelgemeenten en bestuur waterschap Aa en Maas

Welkom Wethouder John Bankers heet als gastheer iedereen welkom. Hij blikt terug op de eerste bijeenkomst. De regio werkt al langere tijd aan de Regionale Ontwikkelstrategie. Deze is in de eerste bijeenkomst toegelicht en nu gaan we in de Peel van start met de Dorpenstrategie. Er zijn tijdens de eerste bijeenkomst veel vragen gesteld en opmerkingen gemaakt. Ook in het tweede deel tijdens de eerste bijeenkomst zijn tal van onderwerpen genoemd. Hij stelt vast dat het een positieve constructieve avond was. Vanavond gaan we actief aan de slag met de ‘wensen en bedenkingen’ met betrekking tot de Regionale Ontwikkelstrategie en daarna kunnen aan thematafels vragen worden gesteld en opmerkingen worden gemaakt die worden meegenomen in de Dorpenstrategie. Het traject met betrekking tot de Dorpenstrategie moet namelijk nog starten. Opmerkingen van de raden kunnen vanaf de start van de Dorpenstrategie worden betrokken. Hij adviseert iedereen om deze kans goed te benutten. Hierna stellen Simon Dona als opsteller van de Regionale Ontwikkelstrategie en Wytske Teeuwen-Besseling als programmamanager Peelsamenwerking zich voor. Vervolgens wordt nogmaals het doel van de avond toegelicht, namelijk het ophalen van ‘wensen en bedenkingen’ op de Regionale Ontwikkelstrategie en input voor de Dorpenstrategie.

Vooraf ingebrachte schriftelijke ‘wensen en bedenkingen’ Namens alle raadsfracties van gemeente Gemert-Bakel wordt gevraagd om de inhoud van een amendement behandeld door de raad van Gemert-Bakel bij de mobiliteitsvisie te betrekken bij de Regionale Ontwikkelstrategie.

Door de raadsfractie PGA van de gemeente Asten zijn per mail ‘wensen en bedenkingen’ ingebracht ten aanzien van de Regionale Ontwikkelstrategie en Dorpenstrategie. Door de raadsfractie Doe! van de gemeente Deurne kwam een vraag met betrekking tot de Regionale ontwikkelstrategie. Deze drie reacties zullen inhoudelijk aan de vanavond ingebrachte ‘wensen en bedenkingen’ en/of reacties op de Dorpenstrategie worden toegevoegd.

‘Wensen en bedenkingen’ op de Regionale Ontwikkelstrategie Zuid-Oost Brabant Hierna volgt het gesprek over de ‘wensen en bedenkingen’ en deze worden genoteerd. Vanuit Someren is men van mening dat mobiliteit het belangrijkste thema is en op nummer één moet staan. Bereikbaarheid/infra/goede ontsluiting is de belangrijkste basis voor een gezonde economie en de leefbaarheid van een kern. Goede verbindingen zijn belangrijk om verspreid over de regio de schaalsprong op te vangen. In het verleden zijn een aantal slagen gemist. We zijn goed in plannen bedenken, maar minder goed in het uitvoeren ervan. Er moet worden doorgepakt. Vanuit Laarbeek reageert men hierop dat er zwaar wordt ingezet op fietsverkeer en openbaar vervoer. De plattelandsgemeenten zijn ook vooral afhankelijk van auto en blijven dat ook in de toekomst. Vanuit Laarbeek wordt de reactie van Someren daarom onderstreept. Vanuit Laarbeek wordt gevraagd wat de logische plekken zijn om te bouwen, of er al afspraken in de Peel zijn gemaakt over te bouwen woningaantallen, of elke gemeente toch bouwt wat men wil en wie daarop controleert. John Bankers legt uit dat in de Woondeal afspraken zijn gemaakt over hoeveel woningen men mag bouwen. Nu bouwt iedere gemeente conform de eigen behoefte en nog geen enkele gemeente in de Peel bouwt de aantallen die in de toekomst conform de opgave moeten worden gebouwd.

Wil een gemeente meer bouwen dan moeten hierover in subregionaal verband nadere afspraken worden gemaakt. In de Dorpenstrategie worden ook afspraken gemaakt waar we wat gaan bouwen. Op de vraag of de provincie erop toeziet dat gemeenten afspraken ook nakomen, reageert John Bankers dat de provincie betrokken wordt bij de Dorpenstrategie. Eerder is ook de Ontwikkelstrategie met de provincie afgestemd. De Dorpenstrategie komt later vanavond aan de orde. Vanuit Gemert-Bakel wordt nog eens het belang van de bereikbaarheid van de landelijke gemeenten benadrukt. Ook de mogelijkheid om te bouwen is belangrijk. Vanuit GemertBakel wordt de wens uitgesproken dat de rol van de provincie ‘soepel’ moet zijn. Vanuit Laarbeek wordt gevraagd of de nummering van de tafels wat zegt of de belangrijkheid van de thema’s. Hierop wordt gereageerd dat alle thema’s even belangrijk zijn. De nummering van de tafels zegt niets over de belangrijkheid van een thema. Vanuit Someren wordt ‘vitale kernen’ als een heel belangrijk thema genoemd. Er is een combinatie van belangrijke onderwerpen en het is zaak om een goede balans te vinden. Waterschap Aa en Maas benadrukt dat waterkwaliteit en energieverdeling ook belangrijke thema’s zijn.

Het waterschap vraagt zich af hoe we ervoor kunnen zorgen dat de waterkwaliteit in onze regio goed blijft, of we hiervoor misschien bepaalde bedrijven zouden moeten weren, vergunningen moeten aanpassen, etc.. Ook een goede energieverdeling in de regio is belangrijk. Dus bepaal samen wat de beste locatie voor windmolens is en voorkom dat elk dorp gaat voor eigen windmolens.

Vanuit Asten wordt gevraagd wat het verschil is tussen een Ontwikkelstrategie en een Dorpenstrategie en wat de meerwaarde is van een Dorpenstrategie. John Bankers legt uit dat het traject voor een Regionale Ontwikkelstrategie enkele jaren geleden is gestart vanuit het bestuurlijk overleg MIRT. Veel opgaven zijn beland in het stedelijk gebied, terwijl de meer landelijke subregio’s ook wilde delen in deze extra opgaven. Dit heeft eerst geresulteerd in Ontwikkelstrategieën op subregionaal schaalniveau waaronder voor de Peel en uiteindelijk in de Regionale Ontwikkelstrategie voor de 21 gemeenten. De Dorpenstrategie is een uitwerking van de Regionale Ontwikkelstrategie. In Brabant wordt nog gepionierd over de vorm en inhoud van een Dorpenstrategie. Het is vanavond aan de raden om hierover aanbevelingen te geven. Onze regio wil in ieder geval zoveel als mogelijk concrete afspraken met concrete resultaten voor alle dorpen in de Peel en wijken waar het Helmond betreft. Het is nadrukkelijk de wens om niet weer een visie op te stellen, maat een resultaat. Dat zou de meerwaarde van een Dorpenstrategie moeten zijn. Het is aan de raden om mede een invulling te geven aan de Dorpenstrategie en welke onderwerpen terug moeten komen in de Dorpenstrategie.

Thematafels Dorpenstrategie en plenaire terugkoppeling

Hierna neemt iedereen deel aan één van de thematafels over de Dorpenstrategie. Iedereen kan deel nemen aan drie thematafels. Na de deelname aan de thematafels geven de gespreksleiders plenair een terugkoppeling op hoofdlijnen van hetgeen is besproken. De input wordt opgenomen in een separaat overzicht.

Vervolg -

Op korte termijn volgt het 1e bestuurlijk overleg met ‘Brabant’ over de Dorpenstrategie; De raden en waterschap Aa en Maas zullen betrokken blijven bij de verdere invulling van de Dorpenstrategie. U zult in het verdere traject worden meegenomen in de vervolgstappen. De vorm is nog niet bekend, maar dit zou kunnen via tussentijdse raadsinformatiebrieven of een bijeenkomst. We zullen samen blijven optrekken in het traject;

-

Er wordt een pakket aan raden voorgelegd met betrekking tot de besluitvorming over de Regionale Ontwikkelstrategie waarin de ‘wensen en bedenkingen’ zijn opgenomen. Hierin wordt ook de brief met de reactie van de provincie op de Regionale Ontwikkelstrategie opgenomen.

Afsluiting John Bankers bedankt als gastheer iedereen voor het inbrengen van ‘wensen en bedenkingen’ op de Regionale Ontwikkelstrategie Zuid-Oost Brabant en inbreng voor de Dorpenstrategie voor de Peel. Hij benadrukt nogmaals dat de Dorpenstrategie niet de zoveelste visie zal worden, maar een vertaling van de Regionale Ontwikkelstrategie naar concrete resultaten voor onze dorpen en wijken die de leefbaarheid zullen versterken en vergroten. Hij doet de oproep om er samen voor te zorgen dat de Dorpenstrategie daarvoor het middel is.

Bijlage: Totale input gesprekstafels 17 april 2024 mbt Dorpenstrategie en Regionale Ontwikkelstrategie ZuidOost Brabant - Samenredzaamheid! Buurtzorg/-cirkels - Praten met straten / zorgzaam wonen - Hoe krijgen we het voor elkaar - Balans groei – voorzieningen - Eigen identiteit/cultuur bewaren per kern - Commitment provincie bij groei: wonen + mobiliteit - Niet alles ‘vol’ bouwen, ook groen behouden - Aandacht voor inbreiding middels stapelen / relatieve hoogte - Balans in aantal – kwaliteit - Andere bouwmethoden - Integraliteit! Groen bouwen – water – mobiliteit – zorg – recreatie – werken - Hoe zorgen we voor zorg voor iedereen? - Rekening houden met toegankelijkheid / bereikbaarheid zorg - Buitengebied beschermen / contrast behouden met bebouwde kom - Doorstroming ook sociale huur / (midden) huur - Blijven wonen in eigen buurt - Woning delen bv ouderen – kinderen/woningen splitsen/andere samenleefvormen -> medewerking gemeenten! - Randen (aarzeling ook hoogte in) kernen uitbreiding wel dicht bij voorzieningen ipv alleen inbreiden -> daar waar kan - Betaalbare woning, grote projecten (randen) om daarin te voorzien - Hoe krijg je “ouderen” uit hun woning -> doorstroming -> hoe krijgen we die op gang? - Kleinere woningen –nieuwe concepten –zorg combi - Laat & creëer starterswoning - Huishoudensverdunning - Koop & huur verhouding - Wat in dorp aanwezig zijn, minimaal?

Basisvoorziening - Wat als er geen voorziening lukt; hoe zou je dan moeten redeneren? - Mogelijkheden hoogbouw; specifieke plekken - “Praten met straten; van onderuit; lokale participatie, ondersteunen initiatieven - Bij splitsen in balans met regels Tiny Houses -> flexibeler met regels omgaan - Meenemen van omgeving (bezwaarmakers) - Gebruik maken van hoogte -> gevoelig -> hoe hoog – context! - Aandacht voor juiste woningbalans -> 30% sociale huur

-

Woonvisie: aandacht voor balans / sociale cohesie – netwerken bewaken -> toewijzen in eigen omgeving.

- Sociale cohesie . groei van kernen mogelijk maken . maatwerk per kern - Gezondheid . groen - recreatie - fietspaden - Ontmoeten-> kijk naar doelgroepen . Plek om te ontmoeten jongeren & ouderen . 10-18 jaar vallen nu buiten boord. Ontmoetingsplek voor alle doelgroepen bijv. jeugd 10 -18 jaar. - Burgerinitiatieven . Ruimte bieden voor burgerinitiatieven => inrichting openbare ruimte => evenementen . speeltoestellen door inwoners (niet alles bij gemeente) . parken gerund door inwoners . stadsparken gezonde leefomgeving . toegankelijk voor recreëren - Toegankelijkheid . de Peel ook toegankelijk houden. Peel ook voor vrijetijd! . sommige gebieden nu niet meer toegankelijk, bijvoorbeeld door waterberging. . wat kan de natuur aan? . de Peel moet ook mogelijkheden bieden tot recreatie . toegankelijkheid te voet + per fiets - Eigenheid per dorp/maatwerk per dorp . prettig wonen . geen eenheidsworst . cultuurhistorie . natuurwaarden . saamhorigheid . bij inrichting bijv. wel/geen hoogbouw . kloosters bouwen - Leefbaarheid/Mens en welzijn . goede bevolkingsopbouw voor vitale dorpen . geen bejaardendorp. Jeugd is de toekomst . . verder kijken dat onszelf m.b.t. jeugd. . jonge mensen studeren-> weer terug . eigen inwoners . mensen buiten het dorp betrekken -> identiteit -> voorzieningen voldoende aanwas van buiten . supermarkt. .

gezondheid, recreëren, natuurgebied bereikbaar houden - Wonen . jonge mensen naar dorp (30-40) . doorstroming

. aandacht voor eigen inwoners . niet inbreiden op groen . woningbouw is onderdeel => 1-2 persoonshuishoudens => collectief => betaalbaar Woningvoorraad gezond houden. . compacter wonen (woningsplitsing) . kleine woonvormen . ouders . tussenperiode . bijwoningen / grotere woning . laat het buitengebied het buitengebied: niet wonen in buitengebied - Voorzieningen . omvang bewoners vs. behoeften in voorzieningen . afstanden . dorpen . bereikbaarheid . minimum aan voorzieningen voor kleine dorpen . voorzieningen evenredig houden met de groei: Utrechtse of Peel-barcode . Ouderen voorrang bij voorzieningen: geografisch sturen, veilig oversteken . wat kun je doen om scholen intact te houden - Verenigingen . leefbaarheid . alleen faciliteren . nieuwe inwoners actief betrekken (jeugd en ouderen). . OMNI verenigingen => samenwerking sport accommodatie bestuur posities . Integratie (mensen van buitenaf) -> jeugd gaat naar school - Hoe jeugd behouden? . woningen . ontmoeten bijv. kroeg als ontmoetingsplek . vrijheid voor ontmoeten (eigen strategie vanuit inwoners) . sportaanbod bouwen voor zelfbouw . elkaar leren kennen Basis Bodem & water sturend, lagenbenadering . Uitzicht behouden kan niet overal ivm uitbreiding . Bolle akkers niet bebouwen . groen-wateropslag => belastinggeld inzetten . behouden landschapselementen -

. we willen grond vrijhouden voor….. andersom beredeneren (niet iedereen mee eens) . waterkwaliteit . ontkoppeling . waterkwaliteit . waterberging kern & buitengebied . scheiden bij de bron = basis . problemen voorkomen -> ruim denken . nu beginnen bij nieuwbouw . water schoon . keuzes maken . afkoppelen als basis voorwaarde -> bij nieuwbouw -> schoon water -> zonder waterproblemen . mensen bewust maken waterzuivering - Vitaal groen in kernen . onderhoud groen . biodiversiteit . grote bomen . hittestress

- Ruimtelijke impact grootschalige opwek -> zorg; nieuwe afweging nieuwe opgaven - Netwerk (schaarste versus kansen) - Zoeken naar koppelkansen opwek – afname - Kernen inclusief buitengebied - Concrete ambities wateropgaven . wie is waarvoor verantwoordelijk? . ook voor bestaande wijken - Sturen op gedrag en bewustwording - Inzet op kwalitatieve vergroening – verdichten - Buiten stedelijk in relatie tot verdroging - Gezamenlijk invullen opgaven - Prettige woonomgeving <- zorgeloze woonomgeving - Goede voorwaarden creëren - (Benutten van grijs water) - Slimmer omgaan met water - Actief waterbeleid - Innovatie - Initiatieven kansen geven

- Deurne: . IC station behouden en intensiveren . Garantie op vervoerskwaliteit, betaalbaarheid . OV groter denken (tram) - Someren: . bussen < Heeze verbinding ontbreekt - Helmond: . Binnen stedelijk: Lopen- fietsen – OV - last mile beter Beperkte regionale schakel leefbaarheid . Lange afstand: directe verbinding A67 betere regionale verbinding A67 - Asten: . OV => slimmer afgestemd op behoefte N279 . OV: ontsluiting Deurne station - Laarbeek: . OV, hubs goed inrichten + aandacht OV sociale basisvoorziening op orde, kwaliteit, Faciliterend, verbinding naar Meierijstad . Fiets: veilige oversteken, als overheden samen . Duidelijkheid in terminologie, communicatie . Samenhang in opgaven. . N279 => hoogste prioriteit, ongelukken, stilstaan . Brug N615 - Gemert-Bakel: . Fijnmaziger OV (-> sociaal) voor verbindingen tussen de kernen, goedkoper zodat het ook gebruikt wordt, + juiste moment + ook mogelijk kleinere bus . OV => slimmer afgestemd op behoefte .

Aandacht specifieke knelpunten - Risico’s Brabant route spoorlijn icm DRC - Bedrijfsvestigingslocaties economie <-> mobiliteit afstemmen (waar lokaliseren we bedrijfslocatie van grote bedrijven + werkgeversaanpak) - Kansen voor transport over water + leidingen - Verbindingen realiseren ook buiten de Peel (auto-fiets-OV) ook provincie overstijgend - Samenwerken lobby infra A67 N279 hoofdwegen naar stedelijk gebied - Het doorgaande verkeer (boven regionaal verkeer) wordt te weinig benoemd, maar is wel het probleem Wensen en bedenkingen

Ontwikkelstrategie Zuid-Oost Brabant - De naam Dorpenstrategie leidt tot onduidelijkheid. - Gedeelde verantwoordelijkheid . provincie . gemeenten . inwoners - Dorpenstrategie moet concreter worden - Inwoners meenemen : begrijpelijk – concreet - Betaalbaarheid - Balans ecologie – maatschappij – economie - Kernen incl. buitengebied - Mobiliteit op 1: . nadruk op bereikbaarheid en goede ontsluiting . aandacht voor bereikbaarheid (met auto) kleine dorpskernen - Soepelheid Provincie - Vitale kernen vragen goede balans - Meer aandacht voor waterkwaliteit en (verdeling/plaatsing) energievoorzieningen (zoals windmolens)

Uitwerking Post-its Innovatie stimuleren Welke klasse industrie zouden we waar in de regio willen plaatsen Utrechtse barcode -> Peel barcode Goede balans recreatie en natuur Dorpen experimenteren met nieuwe soorten economie Belasting van bedrijven als ASML/Brainport in balans (woningdruk) Dorpen hun eigenheid niet laten verliezen: horeca – sport – supermarkt Saneren oude agrarische gebouwen. Ruimte bieden aan agrariërs die doorgaan door het mogelijk maken van een groter bouwblok dan 1,5 hectare, tot 2,5 hectare Dynamieken wisselwerking bedrijfsgebouwen en verzamelgebouwen, bedrijven + MKB Circulariteit Horeca Buiten eigen regio kijken Het concept ‘Herenboeren’ faciliteren (lokale producten voor inwoners) Verenigingsleven VAB locaties -> groeilocaties Luchtkwaliteit is mede afhankelijk van het Ruhrgebied Kwaliteit van leven Scan op bedrijventerreinen: effectieve benutting: mogelijk kansen voor nieuwe bedrijvengebouwen Ruimte voor lokale bedrijventerreinen. Concentreer niet alles in de stad of regio

MKB nabij In kleinere dorpen moet er voldoende ruimte zijn voor bedrijvigheid. Aandacht voor arbeidsmigranten Evenredige groei van voorzieningen met de groei van woningen en inwoners Meer vermarkten van toerisme en recreatie. Maak reclame voor de mogelijkheden. Elkerliekziekenhuis in Deurne behouden voor de subregio Herinrichting/revitalisering oudere bedrijventerreinen. Goed vestigingsklimaat waardoor bedrijven zich vestigen en in de dorpen blijven. Kleinere bedrijventerreinen in de kleinere kernen behouden en faciliteren. Buitengebieden als de kraamkamer van nieuwe bedrijven. VAB’s (vrijkomende agrarische bedrijfsbebouwing) kan daarvoor gebruikt worden. Agrarische bedrijven in het buitengebied behouden en steunen. Circulariteit van dorpsmaatschappij, flexibiliteit in betaalbaarheid van wonen en werken Recreatie is een belangrijke economische drager voor onze regio. Het volgen van de Peelse barcode à la Utrechtse barcode is belangrijk voor brede welvaart. Faciliteren van agrarische bedrijven. Biedt hen ook de mogelijkheid te innoveren en jaag ze niet weg.