RIB Financiële en beleidsmatige ontwikkelingen
Tekst van het document
Zaaknummer: | 11375-2026 Documentnummer: | 11375-2026:796348 Raadsinformatiebrief Onderwerp Financiële en beleidsmatige ontwikkelingen gemeente Laarbeek Datum 2 april 2026 Financiële ontwikkelingen In de kadernota van vorig jaar lag onze focus op het begrotingsjaar 2026 en 2027. Met het strategisch denkraam als leidraad realiseerden we toen een structureel sluitende begroting in de jaarschijven 2026 en 2027. De besparingsvoorstellen bestonden uit het scherper ramen van budgetten en beleidsmatige en formatieve bijstellingen. Daarnaast kwam financiële ruimte vrij door een tijdelijke Rijkscompensatie voor Jeugd en Wmo in de jaren 2025 t/m 2027. Vanaf 2028 blijft de onzekerheid echter bestaan. Onze financiële opgave is hiermee verschoven, maar niet van de baan. Hier komt bij dat de (voorlopige) begrotingen 2027 van onze gemeenschappelijke regelingen inmiddels zijn verschenen. De uitkomsten ervan leiden tot een negatieve bijstelling van onze begroting, oplopend tot ruim € 600.000 in 2030. Ondanks dat boekjaar 2027 nog structureel sluitend is, staan we ongeveer voor dezelfde financiële opgave als vorig jaar. Zie onderstaand overzicht van de reeds bekende wijzigingen. Hierin zijn de bijstellingen van bestaand beleid en/of nieuwe ontwikkelingen nog niet verwerkt.
Verloop begrotingssaldi | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingssaldi in Meerjarenbegroting 2026-2029 | -277.067 | -1.403.092 | -1.393.728 | -1.045.886 Besluitvorming ná Meerjarenbegroting 2026-2029 | 381.392 | 435.430 | 580.431 | 540.999 Vertrekpunt kaderbrief 2027 | 104.325 | -967.662 | -813.297 | -504.887 Gemeenschappelijke regelingen (voorlopige cijfers) GGD Brabant Zuidoost | -42.777 | -42.777 | -42.777 | -42.777 Peelgemeenten | -95.302 | -95.302 | -95.302 | -95.302 Senzer | 124.765 | 1.538 | -4.398 | -82.433 Belastingsamenwerking Oost-Brabant | -9.721 | -9.721 | -9.721 | -9.721 Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant | -55.252 | -55.252 | -76.263 | -76.263 Metropool Regio Eindhoven | -6.492 | -6.492 | -6.492 | -6.492 Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost | -315.672 | -306.006 | -307.604 | -307.314 Begrotingssaldi totaal | -296.126 | -1.481.674 | -1.355.854 | -1.125.189 - waarvan incidenteel | -383.724 | -53.724 | -19.118 | -6.000 - waarvan structureel | 87.598 | -1.427.950 | -1.336.736 | -1.119.189 De tendens van telkens stijgende kosten van gemeenschappelijke regelingen zet zich in de komende jaren voort. De dekking ervan komt direct te liggen boven op onze taakstelling op eigen beleid, uitvoeringskracht en inkomstenverhoging. Om de financiële opgave het hoofd te bieden stellen we voor om in de komende begroting te koersen op een structureel sluitende begroting in boekjaar 2027.
Om het negatieve perspectief in de jaren daarna behapbaar te houden zorgen we ervoor dat de structurele tekorten in 2028 t/m 2030 onder € 1 miljoen blijven. De begroting 2027 is hiermee stabiel en toekomstbestendig. Een van de mogelijkheden om de begroting structureel sluitend te krijgen is een verhoging van de OZB. Het streven is om niet alleen het eerste begrotingsjaar structureel sluitend te krijgen, maar ook stappen te zetten in de jaren erna. We willen voorkomen dat onze gemeente (op termijn) klemgezet wordt in ontwikkelingen. Als een van de mogelijke instrumenten brengen we de gevolgen hiervan in kaart tijdens het begrotingsproces. In de begroting voor zowel 2025 als 2026 is gekozen voor een reguliere verhoging van 5% van de legesinkomsten. Deze structurele verhoging van 5% wordt voor 2027 opnieuw voorgesteld. Het gaat om een inkomstenverhoging voor de levering van gemeentelijke diensten waarvoor de gebruiker betaalt. Daarnaast wordt voorgesteld om stapsgewijs toe te werken naar kostendekkende leges. Beleidsmatige ontwikkelingen We sturen sterk op het strategisch kader uit de begroting van vorig jaar door de kaders Brede welvaart en Bestaanszekerheid verder uit te werken en door te vertalen naar de begrotingsprogramma’s. In het huidige bestuursakkoord gaan we uit van 6 programma’s, waarbij de verdeling van taakvelden tussen de programma’s onderling fors verschilt.
Bijna de helft van de taakvelden zit in programma 5, terwijl andere programma’s maar enkele taakvelden bevatten. Om hier een betere balans in te krijgen stellen we voor om de programma’s 1 en 2 en de programma’s 3 en 4 vanaf de begroting 2027 samen te voegen: Begroting 2026 - huidig bestuursakkoord Begroting 2027 - nieu w bestuursakkoord (voorstel) Programma 1: Burger en bestuur Programma 1: Burger, bestuur en v eiligheid Programma 2: Veiligheid Programma 2: Woon-, leef- en werkklima at Programma 3: Woon- en leefklimaat Programma 3: Gezondheid, welzi jn, zorg en onderwijs Programma 4: Economie en werkgelegenheid Programma 4: Financiën en bedrijfsvoering Programma 5: Gezondheid, welzijn, zorg en onderwijs Programma 6: Financiën en bedrijfsvoering
Daarnaast werken we vanaf de komende begroting met een meer gestructureerde opzet van beleidsvoornemens, zodat we er doelgerichter verantwoording over af kunnen leggen aan de gemeenteraad. Dit doen we aan de hand van een indeling in: ambities – doelen – taken/acties – vraag naar middelen: Toek om stv isie Am bities Stip aan de horizon, g ebaseerd op Blik op L aarbeek D oelen 1e W -vraag : W at willen we bereiken? Beg r otin g / ja a r r ek en in g 2e W -vraag : W at g aan we ervoor doen? Vraag naar m iddelen 3e W -vraag : W at g aat het kosten? Taken/acties In de toekomstvisie staan ambities. Deze kunnen verder worden aangevuld vanuit het bestuursakkoord. Ambities vertalen we naar doelen en taken/acties. Hieruit volgt een vraag naar middelen (geld of capaciteit). In het bestuursakkoord zullen naar ons idee niet alleen ambities staan, maar ook doelen en (wellicht) concrete taken. Deze worden gerangschikt. Stel dat er een taak in het bestuursakkoord staat, dan nemen we dit op als 2e W-vraag in de begroting en jaarrekening. Hier ligt dan altijd een doel (1e W- vraag) en ambities aan ten grondslag. Als dit niet uit het bestuursakkoord blijkt, dan vullen we dit aan. Dus geen taak zonder doel en geen doel zonder ambitie. Zo borgen we de relatie tussen “ambities - doelen - taken/acties - vraag naar middelen”.
Kaderbrief Vanwege de gemeenteraadsverkiezingen heeft het college besloten om geen uitgebreide kadernota op te stellen, maar een kaderbrief. Een kaderbrief is een strategisch document dat de financiële kaders, prioriteiten en uitgangspunten vaststelt voor de komende begroting. Een kaderbrief in plaats van een kadernota biedt het nieuwe bestuur ruimte om eigen politieke keuzes te maken voor de komende vier jaar. Het zit op deze manier niet vast aan beleid dat vóór de verkiezingen door het voormalige bestuur is vastgesteld. De nieuwe raad geeft via behandeling van de kaderbrief het college de uitgangspunten mee voor het opstellen van de meerjarenbegroting 2027-2030. Vervolgstappen De planning van de kaderbrief is als volgt: Versturen kaderbrief aan raad | 10-06-26 Versturen RIB Uitkomsten meicirculaire aan raad | 16-06-26 Indienen technische vragen | 21-06-26 Behandeling kaderbrief in Auditcommissie | 22-06-26 Versturen beantwoording technische vragen aan raad | 25-06-26 Behandeling in raad | 2-07-26 Bijlagen Geen Het college van burgemeester en wethouders, gemeentesecretaris | burgemeester J.W.M. van de Ven | L.A.G.P. van der Aa