RIB Bijlage 1 Regionale meerjarenagenda 2026-2030 arbeidsmarktregio Helmond-De Peel

REGIONALE MEERJARENAGENDA HELMOND-DE PEEL 2026-2030 Asten, Deurne, Geldrop-Mierlo, Gemert-Bakel, Helmond, Laarbeek, Someren

Inhoudsopgave Voorwoord Samenvatting Inleiding De inhoud van dit plan 1 Inleiding en uitgangspunten 1.1 Inleiding 1.2 Uitgangspunten en randvoorwaarden 1.3 Opbouw van deze agenda 2 Herijking 3 Het profiel van Helmond-De Peel 3.1 Inleiding 3.2 Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel 3.3 Samenwerking 4 Lange en middellange termijnperspectief 4.1 Stip op de horizon (2040) 4.2 Middellangetermijnperspectief (2030) 5 Trends en ontwikkelingen 5.1 Inleiding 5.2 Transities 5.3 (Maatschappelijke) ontwikkelingen op de arbeidsmarkt 5.4 Economische ontwikkelingen en speerpunten 5.5 Overige ontwikkelingen 6 Opgaven, ambities en doelen 6.1 Opgaven en ambities 6.2 Focussectoren 6.3 Doelstellingen 7 Dienstverlening 7.1 Werkcentrum Helmond-De Peel 8 Verantwoording en financiën 8.1 Monitoring 8.2 Nieuwe initiatieven 8.3 Financiën Bijlage 1 Toelichting profiel van Helmond-De Peel 1.1 Inwoners en beroepsbevolking 1.2 Werkgevers en bedrijven 1.3 Onderwijs en aansluiting arbeidsmarkt Bijlage 2 Governance arbeidsmarktregio Helmond-De Peel Bijlage 3 Toelichting op enkele trends en ontwikkelingen 3.1 Transities 3.2 (Maatschappelijke) ontwikkelingen op de arbeidsmarkt 3.3 Economische ontwikkelingen en speerpunten 3.4 Overige ontwikkelingen Bijlage 4 Monitoring doelstellingen Bijlage 5 Overzicht stand van zaken doelstellingen arbeidsmarktplan 2023-2027

3 5 5 5 9 9 10 11 12 13 13 13 15 18 18 19 20 20 20 21 22 24 25 25 27 28 30 30 33 33 33 33 35 35 38 41 43 46 46 48 54 59 61 64

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

2

Voorwoord Met trots presenteren wij hierbij, namens de gezamenlijke arbeidsmarktpartners, de meerjarenagenda van de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel 2026-2030. De arbeidsmarktregio Helmond-De Peel is een regio om trots op te zijn; onderdeel van de internationale economische topregio Brainport maar tegelijkertijd een regio met een uniek eigen profiel waarin vakmanschap centraal staat. Juist deze combinatie biedt kansen voor onze inwoners en werkgevers. Samen aanpakken en samen doen is kenmerkend voor de regio en komt tot uiting in de vele initiatieven die in de regio de afgelopen jaren van de grond zijn gekomen. Daarbij is, ondanks onze florerende economische ontwikkeling, economische groei geen doel op zich. Het is een middel om alle aspecten van de brede welvaart voor onze inwoners te faciliteren. Daarvoor is een goed economisch klimaat en een goed functionerend, inclusieve en duurzame arbeidsmarkt van essentieel belang. We hebben daarbij álle talent nodig, ook groepen die op dit moment nog een afstand tot de arbeidsmarkt ervaren. Juist nú, in de huidige krappe arbeidsmarkt, hebben we de kans om iedereen mee te laten doen en een echte inclusieve arbeidsmarkt te realiseren. Een duurzame en inclusieve arbeidsmarkt vraagt om een wendbare (potentiële) beroepsbevolking en werkgevers met een leercultuur gericht op ‘skills’.

De arbeidsmarkt is immers continu in beweging en onderhevig aan lokale, regionale, nationale en internationale ontwikkelingen. Werk verandert steeds sneller, transities maken dat de arbeidsmarktvraag continu aangepast wordt en de economische conjunctuur is afhankelijk van steeds meer factoren. Dit vraagt van alle partners een blijvende inzet op bewustwording en het mogelijk maken van leven lang ontwikkelen voor inwoners én werkgevers. Gezien het profiel van de regio hebben we daarbij extra aandacht voor het ondersteunen van (klein) MKB rondom strategische HR-vraagstukken. Ook zetten we actief in op de verbinding tussen onderwijs en arbeidsmarkt en het aantrekken en behouden van talent voor het bedrijfsleven in onze regio. We leggen met deze meerjarenagenda wederom een stevige basis voor onze dienstverlening aan inwoners en werkgevers in de arbeidsmarktregio, maar kijken ook over onze grenzen heen. Samenwerking en verbinding met arbeidsmarktpartners binnen de Brainportregio biedt kansen en versterkt onze regio, met mooie voorbeelden zoals Beethoven ter illustratie. Om alle kansen te kunnen pakken en klaar te zijn voor de opgaven van morgen, hebben de multi helixpartners in onze arbeidsmarktregio de handen ineengeslagen en een regionale meerjarenagenda opgesteld voor de komende vijf jaar (2026-2030). Deze agenda geeft koers en richting en vormt onze inhoudelijke leidraad.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

3

Daarbij kiezen we bewust voor een adaptieve en flexibele agenda om blijvend in te kunnen spelen op (nieuwe) ontwikkelingen. In de afzonderlijke jaarplannen werken we de visie verder uit naar concrete activiteiten. Met dank aan allen die aan de agenda hebben meegewerkt en hun input hebben geleverd, wensen wij u veel leesplezier! Namens het Regionaal Beraad van de arbeidsmarktregio Helmond De Peel, Martijn de Kort, voorzitter arbeidsmarktregio Helmond-De Peel

Ernest Probst (SBB), Myriam Biekens (CNV), Jeroen Bruinsma (FNV), Anne Deelen (VNO-NCW), Ingeborg Janssen-Reinen (Ter AA), Martijn de Kort (voorzitter arbeidsmarktregio, gemeente Helmond), Marion van Limpt (Senzer), Kitty Schijven (gemeente Helmond), Janine Spoor (gemeente Asten), Enrico Sterken (UWV), Astrid van Deelen (Brainport Development)

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

4

Samenvatting Inleiding De arbeidsmarktregio Helmond-De Peel is een regio om trots op te zijn; onderdeel van de internationale economische topregio Brainport maar tegelijkertijd een uniek eigen profiel. Juist deze combinatie biedt kansen en versterkt elkaar om uiteindelijk alle inwoners hiervan te kunnen laten profiteren. Samen aanpakken en samen doen is kenmerkend voor de regio. Mooie bedrijven, mooie onderwijsvoorzieningen, mooie initiatieven en dat alles op maat van de regio waarin vakmanschap centraal staat. Ondanks onze florerende economische ontwikkeling is economische groei geen doel op zich. Het is een middel om brede welvaart in de regio voor alle inwoners te faciliteren. Daarvoor is een goed economisch klimaat en een duurzame arbeidsmarkt van essentieel belang. Brede welvaart is geen vanzelfsprekendheid. Er zijn nog te veel groepen die langs de kant staan. Juist nú is de kans om alle groepen mee te laten doen en een echte inclusieve arbeidsmarkt te realiseren. Zeker gezien de krappe arbeidsmarkt en alle ontwikkelingen die op ons afkomen hebben we álle talent de komende jaren hard nodig. Dit vraagt om een gezamenlijke koers. De multi-helix partners in de arbeidsmarktregio hebben daarom reeds in 2022 de handen ineengeslagen en een regionaal arbeidsmarktplan 2023-2027 opgesteld.

De afgelopen jaren heeft dit plan gefungeerd als overkoepelende leidraad voor de aanpak van de huidige en toekomstige uitdagingen op de arbeidsmarkt. In lijn met onder andere de landelijke hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur, de daaraan gerelateerde herziening van de regionale governance en een aantal actuele ontwikkelingen is dit plan nu opnieuw tegen het licht gehouden. Het plan is herijkt en is daarmee weer up-to-date en toekomstbestendig. Deze herijking heeft de afgelopen maanden in samenwerking met alle gezamenlijke partners plaatsgevonden. Vanuit diverse geledingen is input opgehaald en getoetst, met als resultaat onderliggend nieuwe meerjarenagenda 2026-2030.

De inhoud van dit plan Waar willen we naar toe? Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel bestaat uit de gemeenten Asten, Deurne, Geldrop-Mierlo, Gemert-Bakel, Helmond, Laarbeek en Someren. Als onderdeel van de internationale topregio Brainport combineren we economische kracht met een eigen, onderscheidend profiel. Een regio van innovatieve doeners, makers en aanpakkers, geworteld in een sterke historie. Helmond-De Peel is een industriële, praktisch ingestelde regio met een sterke MBO-structuur, unieke regionale onderwijscampussen en veel internationaal talent. De regio is van oudsher sterk gericht op de (technische) maakindustrie; tech en IT zit in de haarvaten van de regio en biedt een robuuste basis. Het ecosysteem is echter breder dan dat. Sectoren zoals zorg en onderwijs zijn cruciale pijlers, niet alleen economisch maar zeker ook sociaalmaatschappelijk.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

5

De regio kent echter ook uitdagingen zoals een relatief hoog percentage van mensen met verminderde basisvaardigheden, een groot aantal werkzoekenden zonder startkwalificatie en conjunctuurgevoeligheid in de technische sector. Naast het DNA van de regio zien we ook een aantal ontwikkelingen op ons afkomen die van invloed zijn op de (toekomstige) arbeidsmarkt: • Transities rondom o.a. verduurzaming, digitalisering, kunstmatige intelligentie (AI), robotisering en landbouw leiden tot een extra en andere vraag op de arbeidsmarkt en kansen voor mensen met afstand hiertoe. • Een veranderend perspectief: meer inzet op brede welvaart en tegengaan van sociale tweedeling zet de arbeidsmarkt in een ander perspectief. Niet enkel de inzet op economische groei is leidend. Werkgeluk en de betekenis van werk komt meer centraal komt te staan. • Vergrijzing maar ook kansen vanuit nieuwe doelgroepen op de arbeidsmarkt zoals zij-instromers, internationaal talent en mensen die voorheen nog afstand tot de arbeidsmarkt ervaarden. • Groei naar een meer skills-based economy waarbij leven lang ontwikkelen steeds belangrijker wordt. Het DNA van de regio gecombineerd met deze ontwikkelingen maakt dat we als arbeidsmarktregio voor uitdagingen staan. Dit vraagt van ons als regio een sterk middellang toekomstperspectief waar we in deze agenda op focussen:

De arbeidsmarktregio Helmond-De Peel is een duurzame, flexibele en inclusieve arbeidsmarkt die klaar is voor de opgaven van morgen en kan anticiperen op uitdagingen van vandaag. Dat betekent

dat iedereen voor wie dat mogelijk is deelneemt aan het arbeidsproces en gedurende zijn/haar hele loopbaan werk heeft dat bij hem of haar past én dat we voldoende en passend talent hebben om de komende maatschappelijke opgaven, transities en economische ontwikkeling van de regio vanuit human capital perspectief waar te maken.

De arbeidsmarktregio in cijfers en beeld

7 gemeenten

73,8% heeft een betaalde baan

263.000. inwoners 29.600 jongeren (15 t/m 24 jaar)

13.900 studerenden (MBO, HBO en WO)

30.700 bedrijven

123.000 bezette banen

15.000 kunnen of willen (meer) werken maar doen dat nu niet

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

6

Om dit toekomstperspectief te kunnen realiseren zetten we de komende jaren in op zes leidende ambities. In het plan zijn deze ambities vertaald naar concrete en meetbare doelstellingen. Van opgave

Naar Ambitie

Het vergroten van de ontwikkel- en veerkracht van de huidige en toekomstige beroepsbevolking en het (nog) on(der)benut arbeidspotentieel.

Iedere inwoner heeft, rekening houdend met zijn leefomgeving, een duurzame en passende plek op de arbeidsmarkt. Inclusieve arbeidsmarkt Iedereen die deel uitmaakt van de (potentiële) beroepsbevolking in de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel ontwikkelt zich continu door. Leven lang ontwikkelen

Het verbeteren van de aansluiting tussen de arbeidsmarktvraag en het regionale onderwijsaanbod.

Het onderwijsaanbod en arbeidsmarktvraag sluiten optimaal op elkaar aan; praktijkgericht, passend bij een continue leercultuur en gericht op skills. Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt

Het (beter) in kaart en in balans brengen van de vraag- en aanbodzijde van de regionale arbeidsmarkt.

We hebben op regionaal niveau voldoende talent met de juiste skills om de komende maatschappelijke opgaven, transities en economische ontwikkeling van de regio vanuit human capital perspectief waar te kunnen maken. Behouden en aantrekken van talent

Het versterken van het regionale bedrijfsleven rondom (toekomstige) human capital vraagstukken.

Bedrijven hebben op individueel niveau inzicht in hun strategische HR-vraagstukken en zijn actief bezig met het behouden en ontwikkelen van talent gericht op skills (leercultuur). De arbeidsmarktregio heeft op overkoepelend niveau inzicht in de ondersteuningsbehoefte van bedrijven. Versterken (human capital) werkgevers

Het stimuleren en ondersteunen van werkenden, werkzoekenden en werkgevers zodat zij zelf (beter) regie kunnen pakken over hun ontwikkeling en inzetbaarheid.

Alle werkenden, werkzoekenden en werkgevers hebben toegang tot een laagdrempelige en (meer) ontschotte dienstverlening waarin de klant centraal staat (randvoorwaarde). (Meer) integrale en ontschotte dienstverlening

Hierbij focussen we extra op de sectoren HTSM (incl. IT), food(tech), automotive, zorg (medische zorg en sociaal-maatschappelijke zorg), bouw en onderwijs.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

7

Wat gaan we daarvoor doen? Dit plan is een koersdocument; de partners zetten met elkaar een stip op de horizon op basis van gezamenlijke ambities en doelstellingen. In de uitvoeringsagenda wordt beschreven hoe we hier de komende jaren in regionaal verband gezamenlijk uitvoering aan geven. Daarnaast geven de multi-helix partners met hun eigen dienstverlening reeds uitvoering aan een breed scala van (reguliere) activiteiten. Ook liggen er plannen vanuit bovenliggende schaalniveaus (Brainport, provincie, Rijk) die bijdragen aan onze ambitie. Hoe financieren we dit plan? Regionale arbeidsmarktmiddelen die in de komende jaren - vaak via de centrumgemeente - beschikbaar komen voor arbeidsmarkt(dienstverlening), worden ingezet voor de uitvoering van dit arbeidsmarktplan. Hoe sturen we op dit plan? De arbeidsmarktregio Helmond-De Peel is een regionaal samenwerkingsverband van onderwijs, overheid, werkgevers, werknemers en uitvoeringsorganisaties. Het Regionaal Beraad treedt op als centraal sturingsorgaan van de regio en bestaat uit vertegenwoordigers van de verschillende pijlers; VNONCW (werkgevers), CNV en FNV (werknemers), Ter AA (onderwijs), gemeenten (overheid), UWV, Senzer, SBB, en Brainport Development (uitvoeringsorganisaties). Onderliggende meerjarenagenda is de leidraad voor de samenwerking in de regio.

Het Regionaal Beraad heeft de regie op de uitvoering en monitoring van deze agenda. Aan de hand van een dashboard worden de doelstellingen gemonitord. Op basis hiervan kan door het Regionaal Beraad in gezamenlijkheid worden besloten tot aanpassingen van de koers.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

8

1

Inleiding en uitgangspunten

1.1

Inleiding

Hoe kunnen we gezamenlijk het arbeidspotentieel in de regio Helmond-De Peel beter benutten? Hoe zorgen we voor een duurzame, flexibele en inclusieve arbeidsmarkt? Hoe zorgen we ervoor dat we onze economische ambities, ondanks de krapte op de arbeidsmarkt, als regio kunnen blijven waarmaken? Deze en andere vragen zijn van alle tijden, maar worden steeds urgenter. De laatste jaren maken steeds duidelijker dat een duurzame en gebalanceerde arbeidsmarkt een van de belangrijkste randvoorwaarden is voor brede welvaartsgroei van de regio. Het hebben van werk en opleiding zijn twee belangrijke indicatoren uit de meervoudige armoede index. Vanuit de arbeidsmarktregio kunnen wij hier onze bijdrage leveren. De regionale multi-helix partners in de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel hebben daarom reeds in 2022 de handen ineengeslagen om te komen tot een gezamenlijke koers, resulterend in het regionaal arbeidsmarktplan 2023-2027. De afgelopen jaren heeft dit plan gefungeerd als overkoepelende leidraad voor de aanpak van de huidige en toekomstige uitdagingen op de arbeidsmarkt. De koers zoals vastgelegd in het regionaal arbeidsmarktplan 2023-2027 is in basis nog steeds passend. Wel vraagt het plan om een actualisering. De arbeidsmarkt is continu in beweging. We zien nieuwe ontwikkelingen zoals Beethoven die invloed hebben op de arbeidsmarkt en waar we flexibel en adaptief op willen reageren.

Ook is de landelijke hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur en de daaraan gerelateerde herziening van de regionale governance aanleiding om het plan opnieuw tegen het licht te houden. Deze herijking heeft de afgelopen maanden in samenwerking met alle gezamenlijke partners plaatsgevonden. Vanuit diverse geledingen is input opgehaald en getoetst, met als resultaat onderliggend nieuwe meerjarenagenda 2026-2030. Met deze agenda wordt een geactualiseerde gezamenlijke regionale lijn geschetst voor een arbeidsmarkt die klaar is voor de opgaven van morgen en de uitdagingen van vandaag. Er wordt vanuit een middellange termijn gekeken naar de arbeidsmarkt en de gezamenlijke stappen die gezet moeten worden om hiertoe te komen, met als doel de regionale arbeidsmarkt minder kwetsbaar te maken. Daarbij realiseren we ons dat de arbeidsmarkt voor een groot deel geen maakbaar geheel is. Externe invloeden zoals economische groei en recessies hebben altijd invloed op de arbeidsmarkt. Met dit plan richten we ons op die onderdelen van de arbeidsmarkt waar we wel invloed op hebben, waar extra inzet nodig is en waar we inwoners en werkgevers die dat nodig hebben kunnen ondersteunen. Om hiermee een meer stabiele en wendbare arbeidsmarkt te creëren. Een stabiele basis leidt ertoe dat we als regio snel in staat zijn te profiteren van kansen, zeker in tijden van economische groei.

Daarnaast maakt een stabiele basis dat klappen minder hard aankomen en er sneller geanticipeerd kan worden. Daarom kiezen we wederom voor een adaptieve agenda, passend bij de regio, aansluitend bij bovenregionale ontwikkelingen maar altijd met als doel de dienstverlening aan onze inwoners en werkgevers zo optimaal mogelijk vorm te geven.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

9

1.2

Uitgangspunten en randvoorwaarden

1.

De regionale meerjarenagenda vormt de gezamenlijke koers voor de regionale samenwerking en dienstverlening aan inwoners en werkgevers in de arbeidsmarkt. 2. De regionale meerjarenagenda is een gezamenlijke agenda vanuit de brede multi-helix samenwerking zoals vertegenwoordigd in het Regionaal Beraad; werkgevers (vertegenwoordigd door VNO-NCW), werknemers (vertegenwoordigd door CNV en FNV), onderwijs (vertegenwoordigd door Ter AA), overheid (gemeente Asten, Deurne, Geldrop-Mierlo, Gemert-Bakel, Helmond, Laarbeek en Someren) en uitvoeringsorganisaties UWV, SBB, Senzer en Brainport Development. 3. De agenda is opgesteld vanuit een breed human capital perspectief; er wordt zowel vanuit economisch als sociaal-maatschappelijk perspectief gekeken naar de arbeidsmarkt. De agenda is gericht op werkgevers, werkenden, inwoners en studenten. 4. Onderliggende agenda betreft een regionale meerjarenagenda gericht op de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel, echter wel vanuit besef dat we als regio ook onderdeel zijn van bovenliggende netwerken. 5. De regionale meerjarenagenda richt zich op de middellange termijn: 2026-2030. In het jaarprogramma van de arbeidsmarktregio vindt de vertaling naar concrete projecten en activiteiten plaats. 6. Met het Werkcentrum Helmond-De Peel geven we invulling aan één van de ambities in de regionale meerjarenagenda.

De vertaling van de meerjarenagenda naar (de dienstverlening van) het Werkcentrum vindt plaats in afzonderlijke jaarplannen van het Werkcentrum. 7. Met de onderliggende agenda wordt zoveel mogelijk aangesloten bij bestaande beleidskaders. Dit betreft onder andere de economische en sociale agenda’s van de regio Helmond-De Peel en de Brainportregio. 8. De regionale meerjarenagenda geeft koers en richting, maar wel vanuit het besef dat de arbeidsmarkt geen maakbaar geheel is. Dit maakt echter juist dat we streven naar een stabiele en robuuste basis. In het verlengde hiervan kiezen we voor een adaptieve agenda, flexibel en aanpasbaar aan ontwikkelingen. 9. De regionale meerjarenagenda is gericht op arbeidsmarktthema’s. De invulling hiervan is deels afhankelijk van randvoorwaarden vanuit aanpalende beleidsterreinen, zoals bestaanszekerheid huisvesting, woon- en leefklimaat, kinderopvang, bereikbaarheid en mobiliteit en ruimte voor bedrijventerreinen. Vanuit deze samenwerking zijn we ons daarvan bewust en we spreken af dat we het belang en de urgentie hiervan meenemen naar de tafels waar gesproken wordt over deze thema’s. 10. De ambities in deze agenda zijn beschreven vanuit een breed perspectief.

De concretisering naar doelstellingen betreft de onderdelen waarop we in de regio vanuit de samenwerkende partners extra inzet willen plegen of focus op willen leggen, aanvullend op onze regionale inzet op landelijke doelstellingen. Veel regionale activiteiten vinden immers reeds plaats vanuit een landelijke opdracht (wetgeving). Denk daarbij bijvoorbeeld aan de uitvoeringsactiviteiten van Senzer en UWV. Deze doelstellingen liggen in principe vast in landelijke beleidskaders. 11. Met deze regionale meerjarenagenda wordt een algemene gezamenlijke koers neergezet. Verschillen in lokale invulling kan op onderdelen waardevol zijn en komt bij de concrete uitwerking/ uitvoering van projecten indien nodig aan bod, niet in deze agenda. 12. Het Regionaal Beraad van de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel heeft de regie op (de uitvoering) van deze agenda.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

10

1.3

Opbouw van deze agenda

Om tot een regionale koers voor de arbeidsmarktregio te komen is het van belang een beeld te hebben van het profiel van de regio (hoofdstuk 3) en zicht te hebben op komende ontwikkelingen (hoofdstuk 5). Daarbij redeneren we vanuit een langetermijnperspectief 2040 als stip op de horizon terug naar een middellangtermijnperspectief 2030 (hoofdstuk 4). Op basis van het profiel van de regio en komende ontwikkelingen destilleren we in hoofdstuk 6 van de onderliggende agenda vervolgens de belangrijkste opgaven – vertaald in leidende ambities. Deze ambities worden vervolgens geconcretiseerd naar een aantal doelstellingen. De operationalisering van doelstellingen naar projecten en activiteiten vindt plaats in afzonderlijke uitvoeringsagenda’s van de arbeidsmarktregio en jaarplannen van het Werkcentrum.

2040

Profiel/DNA

Trends & Ontwikkelingen

Opgaven

Ambities

Doelstellingen

Pagina 13

Pagina 20

Pagina 24

Pagina 25

Pagina 28

Focussectoren

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

11

2

Herijking

Hoewel de koers zoals vastgelegd in het regionaal arbeidsmarktplan 2023-2027 in basis nog steeds passend is voor de komende jaren, vraagt het plan om actualisering en herijking. Onder andere op basis van het dashboard van de arbeidsmarktregio, de stand van zaken van de uitvoering van de eerder opgenomen doelstellingen (bijlage 5) en actuele regionale en landelijke ontwikkelingen is het plan op een aantal punten aangepast. Zonder volledig te zijn, benoemen we enkele ontwikkelingen die zijn meegenomen in deze herijking. Nieuwe regionale trends en ontwikkelingen • Ontwikkelingen rondom Beethoven • Ontwikkelingen in de cijfers in het profiel van de arbeidsmarktregio • Actualisatie van de gezamenlijke economische speerpunten • Actualisatie MIRT onderzoek Brainportregio • Programmering werklocaties MRE • Peelakkoord 2025 Nieuwe landelijke trends en ontwikkelingen: • Ontwikkelingen rondom de handhaving op schijnzelfstandigheid door de Belastingdienst • Geopolitieke spanningen en invoer handelstarieven met de VS • Wetsvoorstellen Vereenvoudiging Banenafspraak en Participatiewet in balans • Wet Van School Naar Duurzaam Werk • Vergrote landelijke focus op defensie • Netcongestie Hervorming arbeidsmarktinfrastructuur: • Landelijke hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur en de daaraan gerelateerde herziening van de regionale governance • Doorontwikkeling Werkcentrum Helmond-De Peel

Bovenstaande ontwikkelingen en de stand van zaken van doelstellingen uit het regionaal arbeidsmarktplan 2023-2027 (bijlage 5) hebben geleid tot een aanscherping van het profiel, het lange en middellange termijnperspectief en een duidelijkere keuze voor focussectoren. De zes leidende ambities uit het regionale arbeidsmarktplan 2023-2027 zijn nog steeds passend en zijn overgenomen in onderliggende meerjarenagenda 20226-2030. Wel zijn een aantal doelstellingen aangepast naar aanleiding van deze herijking. Voor de specificering hiervan verwijzen we naar bijlage 5.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

12

3

Het profiel van Helmond-De Peel

3.1

Inleiding

Inzicht in het profiel van de regio is essentieel voor het opstellen van een meerjarenagenda. Dit hoofdstuk schetst een algemeen beeld van het DNA en de kleur van de regio, gebaseerd op de stand van zaken in het najaar van 2025. In bijlage 1 lichten we dit profiel op onderdelen verder toe. Het is daarbij belangrijk om te benoemen dat de specifieke cijfers in dit hoofdstuk weliswaar een momentopname laten zien, maar dat deze voor de beschrijving van het profiel in meer algemene zin en in sommige gevallen vanuit meer historisch perspectief zijn geïnterpreteerd.

3.2

Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel

7 gemeenten

73,8% heeft een betaalde baan

263.000 inwoners 29.600 jongeren (15 t/m 24 jaar)

15.000 kunnen of willen (meer) werken maar doen dat nu niet

30.700 bedrijven

13.900 studerenden (MBO, HBO en WO)

123.000 bezette banen

Helmond-De Peel is een arbeidsmarktregio met 263.000 inwoners, bestaande uit de gemeenten Asten, Deurne, Geldrop-Mierlo, Gemert-Bakel, Helmond, Laarbeek en Someren. Helmond-De Peel is een regio om trots op te zijn; een regio waarin de mens centraal staat en die gericht is op brede welvaart voor alle inwoners. Als onderdeel van de internationale topregio Brainport combineren we economische kracht met een eigen, onderscheidend profiel. Een regio van innovatieve doeners, makers en aanpakkers, geworteld in een sterke historie. Helmond-De Peel is een industriële, praktisch ingestelde regio met een sterke MBOstructuur, unieke regionale onderwijscampussen en veel internationaal talent. De regio is van oudsher sterk gericht op de (technische) maakindustrie; tech en IT zit in de haarvaten van de regio en biedt een robuuste basis. Het ecosysteem is echter breder dan dat. Sectoren zoals zorg en onderwijs zijn cruciale pijlers, niet alleen economisch maar zeker ook sociaal-maatschappelijk. De regio kent echter ook uitdagingen zoals een relatief hoog percentage van mensen met verminderde basisvaardigheden, een groot aantal werkzoekenden zonder startkwalificatie en conjunctuurgevoeligheid in de technische sector.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

13

Samengevat ziet het profiel van de regio, vanuit het perspectief van de arbeidsmarkt, er als volgt uit:

Profiel Helmond-De Peel: een regio van innovatieve doeners, makers en aanpakkers Onderwijs

Werkgevers en bedrijven

•

•

• •

•

•

Onderwijspartners zijn integraal onderdeel van het ecosysteem van de regio Veel opleidingsmogelijkheden tot vakmanschap Krachtige samenwerking tussen onderwijs (VO, MBO), bedrijfsleven en overheid in regionale onderwijscampussen en leerlijnen Jongeren kiezen in onze regio vaker voor (v)mbo, en in toenemende mate voor BBLopleidingen De kennisinfrastructuur rondom het hoger onderwijs is aanwezig in de regio en fysieke opleidingsinstellingen op korte afstand (TU/e en meerdere HBO’s)

•

•

•

•

•

•

Als onderdeel van de economische Brainportregio, draait de economie op volle toeren Economisch profiel dat gedreven is op HTSM, automotive, food(tech) en vrijetijdseconomie Groot aandeel (klein) MKB: tweederde van de bedrijfsvestigingen in de regio is eenmanszaak Grote industriële sector waar zowel traditionele maakindustrie als nieuwe technologische toepassingen samenkomen Conjunctuurgevoeligheid in technische bedrijven door sterke afhankelijkheid van enkele grote afnemers Vraag naar praktisch geschoold personeel, met veel kansrijke beroepen op mbo-4 niveau Krappe arbeidsmarkt in met name de sectoren techniek en IT, onderwijs, zorg en transport en logistiek

Inwoners / beroepsbevolking

Regionale samenwerking

T.o.v. het landelijke gemiddelde:

•

• • • • • • •

Lage werkloosheid Laag aandeel onbenut arbeidspotentieel Stijging in gemiddeld inkomensniveau Groot aandeel praktisch opgeleide beroepsbevolking Grote rol voor internationaal talent zoals arbeidsmigranten en kenniswerkers Hoog aantal laaggeletterden en/of mensen met beperkte digitale vaardigheden Een groot deel van de werkzoekenden beschikt niet over een startkwalificatie

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

• •

•

Goed georganiseerde en daadkrachtige regio met korte lijnen Multi-helix samenwerking zit in de haarvaten van de regio Sterke eigenstandige regio, op onderdelen versterkt door bovenliggende schaalniveaus (Brainportregio, provincie, etc.) Uitvoering participatiewet onder één gemeenschappelijke regeling

14

3.3

Samenwerking

Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel is een regionaal samenwerkingsverband van onderwijs, overheid, werkgevers, werknemers en uitvoeringsorganisaties. Het Regionaal Beraad treedt op als centraal sturingsorgaan van de regio en bestaat uit vertegenwoordigers van de verschillende pijlers; VNO-NCW (werkgevers), CNV en FNV (werknemers), Ter AA (onderwijs), gemeenten (overheid), UWV, Senzer, SBB, en Brainport Development (uitvoeringsorganisaties). De regio strekt zich uit over de gemeenten Asten, Deurne, Geldrop-Mierlo, Gemert-Bakel, Helmond, Laarbeek en Someren. Zoals eerder benoemd kenmerkt de regio zich door een sterke samenwerkingsbereidheid. We zien dan ook een constructieve samenwerking op alle niveaus. In 2025 is de governance van de arbeidsmarktregio herijkt in het kader van de herinrichting van de arbeidsmarktinfrastructuur. Het Regionaal Beraad is hiermee het centrale sturingsorgaan van de arbeidsmarktregio geworden. Het Regionaal Beraad wordt ondersteund door het Voorbereidend Regionaal Beraad en diverse werkgroepen (dan wel toekomstige thematafels en/of sectortafels). De eerdere conferentie vervult nog steeds een belangrijke functie in de regio ten aanzien van het ophalen en delen van kennis en informatie. De conferentie vervult echter geen formele positie meer in de regionale governance.

Voor een verdere toelichting op de governance wordt verwezen naar bijlage 2.

Regionaal Beraad Werkgroep

Werkgroep

Werkgroep Werkcentrum Helmond-De Peel

Projecten en Activiteiten

Werkgroep

Werkgroep

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

15

Ondanks het feit dat Helmond-De Peel een arbeidsmarkt met sterke sociale en economische verbondenheid is, bestaan er nog steeds verschillen tussen deze gemeenten en zien we ook verschillen op wijk- en buurtniveau. Als voorbeeld zien we in Helmond een sterke focus op automotive en heeft in de Peelgemeenten de landbouwsector een prominentere positie. In deze regionale meerjarenagenda zetten we echter een gezamenlijk en overkoepelend kader neer. Brainportregio Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel is een belangrijk onderdeel van de economische Brainportregio. De economie in de Brainportregio groeit nog steeds sterk en de vooruitzichten blijven positief. De bedrijvigheid uit de regio Helmond-De Peel vormt een belangrijke factor binnen het ecosysteem van Brainport. Vanuit dit economisch perspectief is ook de samenwerking binnen het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE) en de Metropool Regio Eindhoven (MRE) van belang. Het specifieke thema arbeidsmarkt is hier echter niet belegd. Deze unieke positie binnen het ecosysteem van de Brainportregio biedt nu en in de toekomstkansen en uitdagingen voor de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel De economische groei van de Brainportregio biedt kansen voor ondernemers en bedrijven. Bedrijven spelen in op de grote vraag vanuit binnen- en buitenland, innovatie wordt gestimuleerd en er staat een robuust ecosysteem.

Daarbij is er veel werk en de vraag naar talent neemt ook de komende jaren toe. De economische groei van de regio kan, naast een kwantitatieve groei, bijdragen aan een kwalitatieve groei van de regio. Wel zien we, zeker in tijden van een (tijdelijke) economische dip, dat de sterke afhankelijkheid van bedrijven met grote bedrijven als ASML een keerzijde heeft. Stabiliteit en diversificatie in het gehele ecosysteem is daarom van groot belang. In het kader van diversificatie heeft Brainport Development een verkenning uitgevoerd om de strategische koers van de regio op het vlak van Innovatie, Technologie, Ondernemen te herijken. Hierin is een analyse uitgevoerd naar kansrijke markten & technologieën, en zijn er een aantal prioritaire speerpunten en onderzoeksprojecten gedefinieerd. Maatschappelijk gezien kan de economische groei van de regio, mits goed georganiseerd en tot bepaalde hoogte geregisseerd, bijdragen aan een kwalitatieve groei van de regio. Tegelijkertijd zien we uitdagingen ontstaan zoals verdringingseffecten op de woningmarkt, op scholen en in de zorg. Het is van belang om deze effecten goed in de gaten te houden vanuit het perspectief van brede welvaart.

Zoals in hoofdstuk 1 aangegeven hebben we vanuit de samenwerking binnen de arbeidsmarktregio in dit kader vooral een signalerende rol en nemen we het belang en de urgentie hiervan mee naar de tafels waar gesproken wordt over deze thema’s. Daarnaast vraagt de groei van de Brainportregio om het maken van scherpe keuzes in beschikbare ruimte waar onder andere met de Programmering werklocaties MRE-invulling aan wordt gegeven. In deze regionale visie is vastgelegd dat de gemeenten het economisch profiel van de regio en subregio’s willen versterken. Keuzes ten aanzien van werklocaties zijn daarbij gebaseerd op twee uitgangspunten; het (sub)regionaal economisch profiel enerzijds (zie bijlage 1) en de regionale meerwaarde van bedrijven anderzijds. In dit kader is onder andere afgesproken dat in de regio in principe geen ruimte wordt geboden aan (grootschalige) logistieke bedrijven, tenzij dergelijke bedrijven van toegevoegde waarde zijn voor het Brainport ecosysteem. Het effect van deze keuzes is niet direct en op korte termijn van invloed op de arbeidsmarkt maar wel van invloed op de keuze voor bijvoorbeeld focussectoren (zie hoofdstuk 6) en op middellange termijn keuzes. Daarnaast leidt de opschaling van de regio tot mobiliteitsvraagstukken. In 2020 is een MIRT onderzoek Brainportregio gedaan om een beeld te schetsen over de aard, omvang en urgentie van de opgaven op

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

16

het gebied van bereikbaarheid en verstedelijking. In 2025 is het MIRT onderzoek geactualiseerd en kan gesteld worden dat een fors deel van de woningbouw en nieuwe werklocaties landt in Brainport-oost (Eindhoven, Helmond, knoop Deurne, Peelgemeenten). Momenteel wordt gewerkt aan een samenhangende aanpak voor ontsluiting van Brainport Oost. Ook hiervoor geldt dat dit niet direct en op korte termijneffect heeft op de arbeidsmarkt. Indirect draagt dit echter wel bij aan een versterking van het ondernemersklimaat en verbetering van mobiliteit van werknemers en daarmee een overwegend positief effect op de arbeidsmarkt. Rondom het thema talent wordt intensief samengewerkt binnen de Brainportregio, waarbij de focus ligt op technisch talent (HTSM). Zo wordt via een gezamenlijke Brainportagenda (ook wel schaalsprong talent) ingezet op de aanpak van de krapte op de arbeidsmarkt in de sectoren tech en IT. Daarnaast wordt samen met het Rijk en de regio gewerkt aan de uitvoering van de ‘Beethoven deal’ die zich rondom talent specifiek focust op de semiconsector. Ook op andere onderdelen rondom human capital vraagstukken vindt samenwerking binnen de Brainportregio plaats. Dit komt met name tot uiting in de samenwerking tussen de arbeidsmarktregio’s Helmond-De Peel, Zuidoost-Brabant en uitvoeringspartner Brainport Development.

Overige schaalniveaus Naast samenwerking binnen de arbeidsmarktregio en de Brainportregio, biedt ook samenwerking met de provincie, het Rijk en Europa kansen. Multi-helix samenwerking op provinciaal niveau is geformaliseerd in PACT Brabant. Deze samenwerking concentreert zich op dit moment op drie thema’s: jong talent, leven lang ontwikkelen en arbeidsproductiviteit.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

17

4

Lange en middellange termijnperspectief

4.1

Stip op de horizon (2040)

Het bepalen van een vastomlijnde langetermijnkoers voor de arbeidsmarktregio is onmogelijk en weinig zinvol. Met dit langetermijnperspectief plaatsen we een stip op de horizon voor onze gewenste ontwikkeling van de arbeidsmarkt. De arbeidsmarkt is continu onderhevig aan lokale, regionale, nationale en internationale ontwikkelingen. Werk verandert steeds sneller, transities maken dat de arbeidsmarktvraag continu aangepast wordt, economische conjunctuur is afhankelijk van steeds meer factoren en vanuit landelijk beleid wordt in dezelfde lijn ook niet op een duidelijk beeld of langetermijnperspectief gekoerst. We kunnen daarom nu geen inkijk geven in de arbeidsmarkt van de toekomst in 2040. Wel zien we echter op regionaal en nationaal niveau langetermijnontwikkelingen die deels de toekomst van de regio bepalen en daarmee effect hebben op de arbeidsmarkt. Op basis hiervan kunnen we een globale stip/wensbeeld op de horizon formuleren als langetermijnperspectief voor de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel: Helmond-De Peel is in 2040 een wendbare arbeidsmarkt gericht op skills, die economisch floreert, mede dankzij technologische innovatie. We benutten onze economische kracht, zonder onze ogen te sluiten voor de noodzaak van diversiteit, sociale samenhang en individuele ontwikkeling. Economische vooruitgang en brede welvaart zijn in balans.

We zijn een regio waarin talent de sleutel is en brede welvaart het doel. In 2040 is de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel een veerkrachtige, inclusieve en internationaal concurrerende regio, waar technologie, innovatie en brede welvaart hand in hand gaan. We benutten onze economische kracht, zonder afhankelijk te worden van één sector, en bouwen aan een toekomst waarin iedereen kan meedoen en meeprofiteren van groei en innovatie. In 2040 doet iedereen mee. We hebben de sociale tweedeling verder verkleind en zetten in op preventie en bestaanszekerheid. Duurzaam werk is en blijft de basis voor zelfredzaamheid en zingeving en kan bijdragen aan het verkleinen van meervoudige armoede. In Helmond-De Peel is het goed werken én goed wonen: mensen hebben duurzaam werk dat past bij hun leven, ambities en veranderende omstandigheden We hebben een economie die stevig geworteld is in technologie en innovatie, maar die breed en divers is. We investeren gericht in talentontwikkeling en in sectoren die bijdragen aan brede welvaart: van hightech tot zorg en onderwijs. Zo zorgen we voor economische groei die bijdraagt aan bestaanszekerheid, leefbaarheid en welzijn. Onze arbeidsmarkt is wendbaar en gericht op skills. Werkzekerheid betekent dat mensen zich kunnen blijven ontwikkelen en bewegen tussen sectoren (intersectorale mobiliteit).

Leren en ontwikkelen is een leven lang proces, ondersteund door een sterke samenwerking tussen onderwijs, werkgevers en overheid. Het mbo is dichtbij in de regio en speelt hierin een sleutelrol als schakel tussen innovatie en praktijk.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

18

4.2

Middellangetermijnperspectief (2030)

De komende jaren werken we toe naar deze stip op de horizon op lange termijn 2040. Daarvoor staan we als arbeidsmarktregio niet alleen aan de lat. We hebben we alle partners in de arbeidsmarkt en het ecosysteem van de hele Brainportregio nodig. Met de onderliggende agenda focussen we echter op de middellange termijn 2026-2030:

De arbeidsmarkt Helmond-De Peel is een duurzame, wendbare en inclusieve arbeidsmarkt gericht op skills, waarin talent centraal staat. Een toekomstbestendige arbeidsmarkt die klaar is voor de opgaven van morgen en de uitdagingen van vandaag en werkt voor onze inwoners en werkgevers. Dat betekent dat: • Iedereen voor wie dat mogelijk is duurzaam deelneemt aan het onderwijs en/of arbeidsproces en gedurende zijn of haar gehele loopbaan werk heeft dat bij hem of haar past. Het is voor iedereen mogelijk zich wendbaar te bewegen van school naar werk en van werk naar werk, passend bij zijn of haar situatie. • We voldoende en passend talent hebben om de komende maatschappelijke opgaven, transities en economische ambities van de regio vanuit human capital perspectief waar te maken. In de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel werken we toe naar een skills gerichte arbeidsmarkt waarin talent centraal staat. Een arbeidsmarkt met een wendbare en toekomstbestendige (toekomstige) beroepsbevolking en een arbeidsmarkt die aansluit op de vraag en behoefte van het regionale bedrijfsleven. Om dit te realiseren streven we naar een zo sluitend mogelijke ketenaanpak van onderwijs naar werk tot en met pensioen. We streven naar een inclusieve arbeidsmarkt die in balans is, waar iedereen kan meedoen en iedereen kan profiteren van de groei van de regio.

Een arbeidsmarkt die voor iedereen werkt en blijft werken. Zodat zoveel mogelijk inwoners betekenisvol werk kunnen doen en iedereen zijn of haar talent kan blijven ontwikkelen en inzetten. Werk is immers meer dan geld verdienen, werk geeft betekenis en voldoening, geeft een gevoel van ertoe doen en kan bijdragen aan het verkleinen van meervoudige armoede. Werk is waardevol en is een belangrijke pijler van een inclusieve samenleving en draagt bij aan bestaanszekerheid. Een arbeidsmarkt gericht op skills met arbeidsfitte werknemers die wendbaar zijn en die hun 21th century skills continu blijven ontwikkelen (leven lang ontwikkelen), met een duurzaam perspectief voor iedereen in de route van school naar werk en van werk naar werk. Een toekomstbestendige arbeidsmarkt voor het regionale bedrijfsleven waar zij op het juiste moment kunnen beschikken over de juiste mensen met de juiste skills en motivatie. Een arbeidsmarkt die niet alleen gericht is op het aantrekken maar ook het behouden van talent. Een arbeidsmarkt waarin werkgevers zich bewust zijn van het belang van de inzet op leven lang ontwikkelen en het duurzaam investeren in human capital. En tenslotte een flexibele arbeidsmarkt waarin de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt optimaal is; praktijkgericht, passend bij een continue leercultuur en gericht op skills.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

19

5

Trends en ontwikkelingen

5.1

Inleiding

Trends en ontwikkelingen hebben op zowel korte als lange termijn invloed op de arbeidsmarkt HelmondDe Peel. Door deze in beeld te brengen zijn we ons meer bewust van mogelijke kansen en bedreigingen en kunnen we hierop inspelen. In dit hoofdstuk benoemen we kort de meest relevante trends en ontwikkelingen die we op dit moment zien die direct invloed (kunnen) hebben op (de koers van) de arbeidsmarktregio. Vanzelfsprekend zijn trends en ontwikkelingen altijd onderhevig aan verandering en is het geven van een compleet overzicht een onmogelijke opgave. Wel geeft dit hoofdstuk in algemene zin een (toekomst)beeld. Voor meer informatie wordt verwezen naar bijlage 3.

5.2

Transities

Transities Verduurzaming (energietransitie, circulaire transitie, klimaatadaptatie)

Digitalisering, kunstmatige intelligentie (AI) en robotisering

•

•

•

•

Tekort aan personeel is een struikelblok voor het realiseren van deze transities Helmond-De Peel zet in op een gezamenlijke, langdurige, sector overstijgende (arbeidsmarkt)strategie rondom klimaatbanen. Hiervoor is in 2025 een uitvoeringsprogramma opgesteld: HCA Klimaatbanen. Ook kansen: de energietransitie zal onherroepelijk leiden tot de inzet van nieuwe technieken, verhogen van arbeidsproductiviteit, innovaties en nieuwe verdienmodellen.

•

•

Een deel van de huidige banen zal verdwijnen, dan wel fundamenteel van karakter veranderen. Digitalisering zorgt ook voor veel nieuwe banen: er zijn mensen nodig om nieuwe technologieën te ontwikkelen en nieuwe, gedigitaliseerde machines te produceren. Ook indirect ontstaan er nieuwe banen, voor mensen die met die nieuwe technologieën en machines aan het werk gaan. Op zowel regionaal als provinciaal niveau is een agenda opgezet in de vorm van HCA ICT.

Landbouw- en voedseltransitie • • •

De agrarische sector staat onder druk Onder andere de stikstofcrisis zorgt dat voor veel boeren de toekomst onzeker is Dit vraagt van de agrarische sector om opzoek te gaan naar nieuwe economische dragers of naar innovatie in bedrijfsvoering

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

20

5.3

(Maatschappelijke) ontwikkelingen op de arbeidsmarkt

(Maatschappelijke) ontwikkelingen op de arbeidsmarkt Brede welvaart als leidend perspectief

Participatiewet in balans

•

•

• •

Economische ontwikkeling wordt steeds meer gezien als middel voor het versterken van de brede welvaart. Groeiende sociale tweedeling is een belangrijke uitdaging. Het belang van betekenisvol ondernemen en duurzame inzetbaarheid groeit bij werkgevers.

Wetsvoorstel Participatiewet in balans moet knelpunten in de Participatiewet oplossen, met als doel meer balans te brengen tussen bestaanszekerheid, participatie en handhaving, en de wet menselijker te maken.

Leven Lang Ontwikkelen

Vergrijzing en ontgroening

•

•

Steeds meer aandacht voor Leven Lang Ontwikkelen en talentbehoud op de arbeidsmarkt.

Jongeren in een kwetsbare positie •

•

Landelijk en regionaal is er meer aandacht voor kansengelijkheid onder jongeren. De Wet Van School Naar Duurzaam Werk speelt hier op in en vergroot kansengelijkheid voor jongeren tot 27 jaar met afstand tot de arbeidsmarkt. Het nieuwe regionaal programma 2026-2029 focust op voorkomen voortijdig schoolverlaters, begeleiding naar onderwijs en werk, en behoud van duurzaam werk.

•

•

•

Helmond-De Peel vergrijst, net als de rest van Nederland; vooral in de regiogemeenten is dit zichtbaar. Hierin zijn er verschillen tussen sectoren: vergrijzing is sterk in o.a. industrie, zorg en bouw; minder in horeca en uitzendwerk. Toenemend aantal 60-plussers zorgt voor grote vervangingsvraag op de arbeidsmarkt. In de zorg leidt vergrijzing tot dubbel probleem: meer uitstroom en toenemende zorgvraag. Wel bestaat een kwart van de nieuwe instroom in de Brabantse zorg uit herintreders en iets minder dan een kwart is zij-instromer. Toename van vraag naar mantelzorgers.

Andere vormen van onderwijs

Werkenden van de toekomst

•

•

• •

Groei en doorontwikkeling van hybride leeromgevingen waar onderwijs en arbeidsmarkt samenkomen: innovatiehubs, fieldlabs en campussen. Ook binnen regulier onderwijs meer praktijkleren en hybride docenten. Onderwijs richt zich steeds meer op diverse doelgroepen, niet alleen jongeren.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

•

Groeiende kloof tussen generaties op de werkvloer. Jongeren hechten meer waarde aan zingeving, werkplezier en ontwikkeling. Beperkt aanbod in hoger onderwijs in de regio draagt bij aan de uitstroom van jongeren.

21

(Maatschappelijke) ontwikkelingen op de arbeidsmarkt Skills benadering

Groeiende groepen

•

•

Meer focus op vaardigheden (skills) op de arbeidsmarkt.

• Vereenvoudiging Banenafspraak •

5.4

Wetsvoorstel Vereenvoudiging Banenafspraak is aangenomen waarin de doelgroep wordt verbreed, het onderscheid tussen markt en overheid wordt opgeheven en een nieuwe quotumregeling ingaat.

Groei van arbeidsmigranten, expats en internationale studenten zet door. De groep gedeeltelijk arbeidsongeschikten en (jongeren) met een psychische kwetsbaarheid zal de komende jaren stijgen.

Economische ontwikkelingen en speerpunten

Economische ontwikkelingen en speerpunten Economische groei en arbeidsmarktontwikkeling •

•

Toenemende economische onzekerheid •

De regio profiteert van de Brainport-groei, maar blijft kwetsbaar door zeer sterke focus op hightech en semicon. Geopolitieke ontwikkelingen (zoals handelstarieven met de VS) kunnen regionale groei onder druk zetten.

• • •

Banengroei onder druk, vooral bij zelfstandigen • • • •

Banengroei stagneert Aantal zelfstandigen daalt door strengere regelgeving op schijnzelfstandigheid. Sectoren zorg & welzijn en specialistische zakelijke diensten groeien. Vervangings- en uitbreidingsvraag in de technische sector, met name semicon, groeit sterk.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

Geopolitieke spanningen (zoals invoerheffingen VS) vergroten risico op economische krimp. Druk op overheidsfinanciën neemt toe door hogere defensie-uitgaven. Internationale onzekerheid raakt ook de regionale economie. Ondernemers hebben vertrouwen in hun eigen prestaties, ondanks bredere zorgen over het ondernemersklimaat en, in mindere mate, de economie.

22

Economische ontwikkelingen en speerpunten Arbeidsmarktkrapte blijft aanhouden

Economische speerpunten

•

HTSM • Binnen de brede HTSM-focus legt HelmondDe Peel eigen accenten op mobiliteit, maakindustrie AUTOMOTIVE • Regio speelt sleutelrol in duurzame, slimme mobiliteit (e-mobility, voertuig-ICT, batterijen). FOODTECH • Koppelt technologie aan voedselproductie voor duurzame innovatie. VRIJETIJDSECONOMIE • Groeisector met impact op werkgelegenheid en regionale aantrekkingskracht. • Focus op spreiding, gastbeleving, duurzaamheid en digitalisering.

• •

Krapte blijft, ondanks economische afkoeling en oplopende werkloosheid. Mismatch tussen vraag en aanbod houdt spanning op de arbeidsmarkt in stand. Arbeidsaanbod groeit sneller dan het aantal banen.

Kansen en aanpassingen in een blijvend krappe arbeidsmarkt

Beperkte ruimte voor groei van bedrijven •

• • •

Werkgevers focussen op anders werven, behouden en organiseren van werk. Investeringen in technologie, opleiding en werkplezier nemen toe. Krapte biedt kansen voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

•

Steeds vaker ontstaat druk op bedrijven door een samenloop van factoren, waarbij de problemen niet meer tot één duidelijke oorzaak zijn terug te leiden. De voornaamste redenen zijn netcongestie, stikstokcrisis, schaarste aan beschikbare ruimte (lees: kavels), geopolitieke ontwikkelingen, regeldruk en beschikbaarheid van drinkwater.

23

5.5

Overige ontwikkelingen

Overige ontwikkelingen Beethoven •

•

•

•

Onder de noemer ‘Project Beethoven’ investeren het Rijk, provincie en de regio tot 2030 €2,51 miljard euro in de Brainportregio en in een landelijk talentplan voor voldoende talent in de microchipindustrie Alle regionale partners zetten in op het verhogen van de instroom en verlagen van de uitstroom van (nieuw) talent in de semiconsector door middel van het opzetten van de Brainport Academy. Er wordt gezamenlijk ingezet op een sluitende keten van (nieuwe) doelgroepen vinden, oriëntatie op de semiconsector, intake, scholing en ontwikkeling naar instroom en begeleiding naar werk. Daarbij staan alle partners aan de lat voor hun eigen (kern)taak. Via een continu proces van vraagarticulatie wordt met de opzet en invulling van de Brainport Academy zoveel mogelijk aangesloten bij de vraag van werkgevers.

Schaalsprong regio •

•

•

•

De regio Helmond-De Peel maakt de komende jaren een stevige schaalsprong door als onderdeel van de groei van de Brainportregio. In het Peelakkoord (2025) hebben de peelgemeenten afgesproken om gezamenlijk ruimte te bieden aan deze groei door te investeren in wonen, werken, bereikbaarheid en leefkwaliteit. Het Rijk heeft in de Nota Ruimte (2025) de stad Helmond officieel aangewezen als grootschalige woningbouwlocatie. Een belangrijke pijler in deze ontwikkeling is Brainport Oost: een nieuw regionaal bedrijventerrein van circa 100 hectare tussen Helmond (Varenschut) en Someren (Lungendonk). Naast woningbouw wordt fors ingezet op verbetering van mobiliteit en bereikbaarheid, met investeringen in openbaar vervoer, snelfietsroutes en bundelroutes, en op de versterking van energie- en klimaat-infrastructuur.

Defensiepersoneel • • • •

Defensie wil het personeel uitbreiden met beroepsmilitairen, reservisten, dienjaarmilitairen, burgermedewerkers en stagiaires en werkstudenten Daarbij is extra aandacht voor functies waar een tekort aan is: technisch personeel, IT’ers, logistieke planners en medisch personeel. Defensie kan als stabiele werkgever een concurrent worden van andere sectoren die nu al een tekort kennen Tegelijkertijd kan de groei van defensie kansen bieden voor regionale bedrijven die direct dan wel indirect, bijvoorbeeld als leverancier, verbonden zijn aan defensie.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

24

6

Opgaven, ambities en doelen

6.1

Opgaven en ambities

Wat is nodig om te komen tot een duurzame, wendbare en inclusieve arbeidsmarkt zoals verwoord in het middellangetermijnperspectief? Aan welke knoppen kunnen we draaien? Op basis van het profiel van de regio en de trends en ontwikkelingen zien we vijf gezamenlijke opgaven van alle arbeidsmarktpartners. Deze opgaven zijn vervolgens vertaald in ambities. De ambities laten een wensbeeld zien; hoe ziet de regio eruit in een ideale situatie? Hoe wij als arbeidsmarktregio hier aan bijdragen wordt vervolgens concreter in de opgestelde doelstellingen. Voor een deel is de uitvoering hiervan belegd in de reguliere taken van de partners. Voor het deel aanvullend op deze reguliere taken staat de arbeidsmarkt aan de lat. Dit deel is beschreven in de doelstellingen onderaan dit hoofdstuk. Opgaven

Ambities

Het vergroten van de ontwikkel- en veerkracht van de huidige en toekomstige beroepsbevolking en het (nog) on(der)benut arbeidspotentieel.

Inclusieve arbeidsmarkt Iedere inwoner heeft, rekening houdend met zijn leefomgeving, een duurzame en passende plek op de arbeidsmarkt. Leven lang ontwikkelen Iedereen die deel uitmaakt van de (potentiële) beroepsbevolking in de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel ontwikkelt zich continu door.

Het verbeteren van de aansluiting tussen de arbeidsmarktvraag en het regionale onderwijsaanbod.

Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt Het onderwijsaanbod en arbeidsmarktvraag sluiten optimaal op elkaar aan; praktijkgericht, passend bij een continue leercultuur en gericht op skills.

Het (beter) in kaart en in balans brengen van de vraag- en aanbodzijde van de regionale arbeidsmarkt.

Behouden en aantrekken van talent We hebben op regionaal niveau voldoende talent met de juiste skills om de komende maatschappelijke opgaven, transities en economische ontwikkeling van de regio vanuit human capital perspectief waar te kunnen maken.

Het versterken van het regionale bedrijfsleven rondom (toekomstige) human capital vraagstukken.

Versterken (human capital) werkgevers Bedrijven hebben op individueel niveau inzicht in hun strategische HR-vraagstukken en zijn actief bezig met het behouden en ontwikkelen van talent gericht op skills (leercultuur). De arbeidsmarktregio heeft op overkoepelend niveau inzicht in de ondersteuningsbehoefte van bedrijven.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

25

Opgaven

Ambities

Het stimuleren en ondersteunen van werkenden, werkzoekenden en werkgevers zodat zij zelf (beter) regie kunnen pakken over hun ontwikkeling en inzetbaarheid.

(Meer) integrale en ontschotte dienstverlening Alle werkenden, werkzoekenden en werkgevers hebben toegang tot een laagdrempelige en (meer) ontschotte dienstverlening waarin de klant centraal staat (randvoorwaarde).

Skills-based economy Toelichting per ambitie Inclusieve arbeidsmarkt In de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel streven we ernaar dat iedere inwoner, rekening houdend met zijn of haar leefomgeving en mogelijkheden, een duurzame en passende plek vindt en houdt op de arbeidsmarkt. Dit betekent dat we actief werken aan gelijke kansen. Door samen te werken met partners in de regio zetten we in op een arbeidsmarkt die toegankelijk is voor iedereen, waar talent wordt herkend en benut en waar werkgevers openstaan voor nieuwe perspectieven op werk en inzet van personeel. Leven lang ontwikkelen Een toekomstbestendige arbeidsmarkt vraagt om mensen die zich blijven ontwikkelen. In Helmond-De Peel stimuleren we dat iedereen in de (potentiële) beroepsbevolking zich bewust is van het belang van blijven leren en groeien. Of het nu gaat om (om)scholing, loopbaanstappen of het versterken van basisvaardigheden: we zorgen voor toegankelijke ondersteuning, inzicht in skills en ruimte om te ontwikkelen. Zo vergroten we niet alleen de wendbaarheid van mensen, maar ook de veerkracht van onze regionale economie. Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt Een sterke regionale arbeidsmarkt begint bij onderwijs dat aansluit op de praktijk en de vraag van het regionale bedrijfsleven.

In Helmond-De Peel werken we aan een soepele en sluitende overgang tussen leren en werken, met een onderwijsaanbod dat aansluit op de vaardigheden die werkgevers vragen. Door samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven te versterken en vernieuwende leertrajecten te stimuleren, bereiden we studenten én werkenden beter voor op een continu veranderende arbeidsmarkt. Behouden en aantrekken van talent Om ook de komende jaren onze samenleving draaiende te houden, de maatschappelijke transities te verwezenlijken en onze economische ambities waar te maken, is de inzet op het behouden en aantrekken van voldoende en passend talent essentieel. De groep internationaal talent (op elk niveau) speelt hier een cruciale rol. Daarnaast kijken we onder andere naar de mogelijkheden van talent dat op dit moment nog een afstand tot de arbeidsmarkt ervaart. Versterken (human capital) werkgevers De kwaliteit en wendbaarheid van de arbeidsmarkt worden in belangrijke mate bepaald door de manier waarop werkgevers omgaan met hun personeel. In Helmond-De Peel stimuleren we dat bedrijven, en in het bijzonder mkb-ondernemers, actief werk maken van strategisch HR-beleid en investeren in een

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

26

leercultuur binnen hun organisatie. We brengen de behoeften van werkgevers op het gebied van human capital in kaart en zorgen dat zij waar nodig toegang hebben tot passend advies en ondersteuning. Ook bevorderen we regionale samenwerking tussen bedrijven, zodat ze samen kunnen leren, innoveren, ontwikkelen en inspelen op de uitdagingen van een veranderende arbeidsmarkt. Hier komen ook thema's zoals het verhogen van arbeidsproductiviteit in beeld. (Meer) Integrale en ontschotte dienstverlening Om onze ambities te kunnen realiseren is een regionale, toegankelijke, laagdrempelige en meer ontschotte dienstverlening aan werkenden, werkzoekenden en werkgevers een noodzakelijke randvoorwaarde. Hier geven we met de ontwikkeling van Werkcentrum Helmond-De Peel en de reguliere dienstverlening van het brede arbeidsmarktveld invulling aan. Voor een toelichting en verdere uitwerking wordt verwezen naar hoofdstuk 7.

6.2

Focussectoren

Als arbeidsmarktregio staan we aan de lat voor de ondersteuning van alle inwoners en werkgevers. We sluiten in basis geen doelgroepen of sectoren uit. Beperkte capaciteit en middelen, maar ook de huidige arbeidsmarktkrapte, vragen echter wel om een bepaalde focus. Dit leidt tot een keuze voor bepaalde focussectoren waar we in onze dienstverlening extra aandacht voor hebben: HTSM, food(tech), automotive, zorg (medische zorg en sociaal-maatschappelijke zorg), bouw en onderwijs. We kiezen voor deze sectoren omdat deze sectoren: a. cruciaal zijn voor de samenleving b. nodig zijn voor de komende transities en c. nodig zijn voor de economische doorontwikkeling en innovatie van de regio. Toelichting a

Toelichting b

Toelichting c

Cruciale (tekort)sectoren (waar vergrijzing een versterkend effect heeft): met name zorg en onderwijs Sectoren die nodig zijn in het kader van de komende maatschappelijke transities: met name HTSM en bouw. Hierbij hebben we ook extra aandacht voor klimaatbanen, die niet direct aan een specifieke sector te koppelen zijn maar waar we wel een groeiende en veranderende vraag naar talent zien ontstaan. Sectoren die nodig zijn voor de economische ontwikkeling en ambities van de regio met HTSM, food(tech) en automotive

Het onderwijs is opgenomen als een cruciale sector, aangezien het een randvoorwaarde vormt voor het realiseren van onze ambities en doelstellingen. In principe staan de onderwijsregio’s hiervoor aan de lat. Wel is het van belang dat we als arbeidsmarktregio de verbinding met de onderwijsregio’s leggen en vanuit daar verkennen of een eventuele aanvullende aanpak nodig is. Daarnaast zien we dat in alle sectoren de vraag om IT-talent stijgt en veranderd. In de uitwerking van de benoemde focussectoren nemen we deze behoefte, indien nodig, mee. De extra aandacht op deze focussectoren komt terug in het interne afwegingskader, bedoeld voor het (voorbereidend) Regionaal Beraad, voor toetsing van projecten en initiatieven binnen de

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

27

arbeidsmarktregio. Het afwegingskader geeft antwoord op de vraag ‘wanneer kiezen we ervoor om een project in financiële zin of anderszins te ondersteunen vanuit de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel?’ Daarnaast werken we toe naar een aanpak per focussector om de arbeidsmarktkrapte in deze sectoren te verkleinen, mits daar vanuit werkgevers/sector behoefte aan is (zie doelstellingen, paragraaf 6.3). Zoals benoemd in de ambitie ‘versterken (human capital) werkgevers’, focussen we ons in het bijzonder op mkb-ondernemers.