Rekenkamerrapport2 Benchmark voorzieningen Laarbeek - versie 1.0 (11 maart 2026)

Rekenkamerrapport

Rekenkamer Gemert-Bakel en Laarbeek

Benchmark Voorzieningen Laarbeek versie 1.0

Adviesbureau xxxx Maart 2026

Voorwoord Voor u ligt het onderzoek/benchmark naar voorzieningen van de gemeente Laarbeek. Of – preciezer geformuleerd – naar de verhouding tussen de voorzieningen en de gemeentelijke lasten, in relatie tot andere gemeenten. Of nog simpeler: “krijgen de inwoners van Laarbeek waar voor hun geld?” Een plausibele vraag, waar niet simpelweg een antwoord op te geven is, zo bleek al gauw. Want wat verstaat men onder “voorzieningen” en over welke “gemeentelijke lasten” heeft men het dan? En zit tussen beide dan een relatie? En kan dat dan vergeleken worden met andere, relevante gemeenten? Toch boog de rekenkamer zich over deze vragen, die ontstonden in de boezem van de raad van Gemert-Bakel, maar ook relevant werden geacht voor Laarbeek, zo vonden de Laarbeekse leden van de regiegroep. Wetende dat er geen makkelijk, laat staan eensluidend antwoord op te geven zou zijn, ging de rekenkamer op weg….. De zoektocht naar de scope en daarmee aanpak van dit onderzoek bleek een ‘springprocessie van Echternach’: drie stappen voorwaarts en twee stappen terug. Want het bleek dat niet alle te onderzoeken variabelen makkelijk (of soms niet) te vinden waren, zonder in appels en peren – qua vergelijking - te vervallen. Daarom heeft deze ‘processie’ langer geduurd dan we aanvankelijk hadden verwacht. Maar beter een devote processie dan helemaal niks, zo dachten we bij de rekenkamer.

En daarmee werden we gesteund door zowel de aanvankelijk geraadpleegde klankbordgroep (uit beide gemeenteraden) als recent nog door de regiegroep van de rekenkamer. ‘Devoot ’in de zin van: levert het voldoende relevante informatie op voor de vergelijkingsvraag? We denken daar als rekenkamer voldoende in geslaagd te zijn. Voldoende in geslaagd, maar we zijn zeker nog niet tevreden. We hebben veruit de meeste variabelen in onze ogen goed (= valide) kunnen vertalen in indicatoren, waarvan de meting betrouwbaar is. Maar we zijn nog niet tevreden, omdat bijv. de variabele ‘armoedevoorziening’ nog niet te meten bleek. En we zijn natuurlijk ook benieuwd of (buiten de klankbord- en regiegroep) voor de andere raadsleden in Gemert-Bakel (en Laarbeek) de gezette onderzoekstappen navolgbaar blijken. Hebben we wellicht iets over het hoofd gezien? Daarom is voor de rekenkamer deze zoektocht naar ‘de heilige graal’ een voorlopige. We noemen deze benchmark dan ook “versie 1.0” omdat we zeker potentiële verbeteringen zien: Voorzieningen Laarbeek 1

a. De indicator(en) die we nog niet (goed genoeg) geoperationaliseerd konden krijgen, zoals het armoedebeleid; b. De reactie van de beide raden en colleges van Laarbeek en Gemert-Bakel op deze eerste ‘Proeve’; c. De nadere analyse op de ‘opmerkelijke verschillen’ die we nog willen uitvoeren, samen met de beide colleges; d. De verdiscontering van de benchmark ‘woonlasten 2026’ van het onderzoeksbureau Coelo, die over enkele maanden beschikbaar komt. Vandaar dat wij voornemens zijn om in mei/juni 2026 een ‘versie 2.0’ van deze benchmark uit te brengen. Die we dan vervolgens via de normale route (hoor- en wederhoor via de colleges) aan de beide gemeenteraden voor willen leggen. Wij denken dat ons rapport dan zal kunnen helpen om de zoektocht die ook de gemeente Laarbeek onderneemt op dit punt, te kunnen verlichten. Rest nog te vermelden dat de rekenkamer dit onderzoek/deze benchmark in eigen beheer heeft verricht. Als onderzoeker trad de voorzitter op.

De rekenkamer, Frits van Vugt (voorzitter, en onderzoeker) Laurens Elzinga (lid) Rob Malag (lid) Antje van den Berg (secretariaat)

Voorzieningen Laarbeek 2

1. Aanleiding en doorlopen proces Dit onderwerp was aanvankelijk door de CDA-fractie van Gemert-Bakel ingebracht, met als motivering: “Wij zouden graag willen laten onderzoeken hoe onze voorzieningen t.o.v. andere gemeente en de gemeentelijke lasten zich verhouden.” Vanuit de regiegroep (i.c. de raadsleden uit Laarbeek) kwam de suggestie om dat onderzoek niet alleen te doen voor Gemert-Bakel, maar ook voor Laarbeek. Aan deze wens heeft de rekenkamer graag voldaan. Als rekenkamer hebben we indertijd aangegeven dat dit onderwerp qua scope en diepgang nog nadere precisiering behoefde. Samen met een ingestelde klankbordgroep was daarvóór al ingezoomd op vragen die te maken hebben met de mogelijke scope van het onderzoek, te weten: -

over welke voorzieningen het gaat? gaat het over de aanwezigheid sec, of ook het gebruik? welke parameters (zowel objectieve data als kwalitatieve) het best kunnen worden gehanteerd? over welke gemeentelijke lasten gaat het? met welke andere gemeenten wil men vergeleken worden?

Vervolgens hebben wij informatie opgevraagd over de beschikbaarheid van data over deze onderwerpen. Dat bleek niet makkelijk. In een tweede overleg met de klankbordgroep hebben wij onze voorlopige conclusies ten aanzien van de scope van het onderzoek weer gedeeld met de klankbordgroep en op basis daarvan de onderzoeksopzet gemaakt. In deze sessie bleek brede consensus over de afbakening/scope van zowel de voorzieningen (en hoe deze in beeld kunnen komen) als over de afbakening/scope van wat onder (woon-)lasten moet worden verstaan. Op basis van deze 2e sessie is de scope van voorzieningen door de rekenkamer nog iets uitgebreid. Dit leidde tot de onderzoeksopzet, die met de beide raden is gedeeld. Vervolgens heeft de rekenkamer bezien op welke wijze de gewenste data ‘binnengehaald’ kunnen worden, en welke referentiegemeenten het best in het onderzoek betrokken kunnen worden. N.a.v. hiervan heeft in januari 2026 nog een laatste afstemming (in dit geval met de regiegroep) plaatsgevonden.

Voorzieningen Laarbeek 3

2. De onderzoeksvraag In het kort is de onderzoeksvraag de volgende: “Wat levert een vergelijking van de voorzieningen in Gemert-Bakel en Laarbeek met andere gemeenten op, mede in relatie tot de (woon-)lasten van die gemeenten.” Nadere duiding Achter deze vraag kunnen meerdere veronderstellingen schuil gaan. Bijvoorbeeld dat er een relatie zou kunnen zijn tussen de omvang/kwaliteit van voorzieningen en de (woon-)lastendruk voor de inwoners. Een andere kan zijn dat er een bepaald voorzieningenniveau ‘normaal’ zou zijn voor gemeenten van een vergelijkbare grootte, en méér voorzieningen op een bepaalde ‘luxe’ kan duiden. We hebben als rekenkamer gesteld dat pas gedurende het onderzoek duidelijk zou worden of er een ‘getrouwe’ benchmark mogelijk is. Om deze redenen gaven wij op voorhand (bij de onderzoeksopzet) de volgende disclaimers mee bij dit onderzoek: • Een causale relatie tussen het voorzieningenniveau en lokale lasten zal nooit aantoonbaar zijn. Daarvoor zijn beide componenten te zeer afhankelijk van andere factoren (niet in de laatste plaats van politieke keuzes) • In het onderzoek staat de benchmark centraal.

Het kan zijn dat bepaalde componenten die het ‘voorzieningenniveau’ bepalen moeilijk in een benchmark te vatten zijn (bijvoorbeeld omdat geselecteerde gemeenten geen data hierover of geen vergelijkbare data hebben); dat kan betekenen dat de ‘next best’ data gebruikt moeten worden.

3. De scope van de voorzieningen 3.1

Nadere precisering, samen met de klankbordgroep

Vragen die in het overleg met de klankbordgroep aan de orde waren: - Over welke voorzieningen gaat het? Bijv. alleen de door de gemeente bekostigd, en zo ja welke dan? Bijv. sociaal-cultureel, sport, kinderopvang, zorg, voorzieningen in de openbare ruimte, (zoals groen, wegen e.d.)? - Gaat het over de aanwezigheid sec, of ook het gebruik? Voorzieningen Laarbeek 4

Welke parameters het best kunnen worden gehanteerd, zowel voor de objectieve data (aantallen, m2, bezettingsgraad, etc.) als voor de kwalitatieve kant (voor dat laatste kon gebruik worden gemaakt van o.a. de Burgerpeiling 2021)? Op basis van deze discussie besloot de rekenkamer in de onderzoeksopzet het volgende. Focus leggen op: a. sociaal-culturele voorzieningen, incl. middelen armoedebeleid, sport, voorliggend veld; dan gaat het om gemeentelijke subsidies/uitgaven voor: 1. sociaal-culturele voorzieningen (incl. buurtvoorzieningen, jongeren- en ouderenvoorzieningen, bibliotheek) 2. sportsubsidies en gemeentelijke bijdragen in sportaccommodaties (in- en outdoor) 3. cultuursubsidies 4. onderwijsvoorrangsbeleid en peuteropvang 5. voorliggend veld zorg en welzijn (incl. mantelzorg) 6. armoede- en minimabeleid, incl. schuldhulpverlening Daarbij: - vooral kijken naar autonoom geld wat gemeente er zelf in stopt (dus excl. rijksmiddelen) - waar het zinvol is: ook aantallen c.q. het gebruik van de voorziening meenemen (mits te benchmarken) b. tevredenheid van inwoners over aspecten van woon- en leefomgeving en over voorzieningen zorg en welzijn1 c. waar het zinvol is: aantal/bereikbaarheid van overige voorzieningen meenemen (vergelijkbaar met benchmark Woonaantrekkelijkheid gemeenten)2

Af te leiden uit: Burgerpeiling wsjg.nl – hoofdstuk 3 (woon- en leefklimaat); zowel Laarbeek als Gemert-Bakel deden daaraan mee in 2021. Gemert-Bakel vervolgens ook in 2025 (zij het via een andere onderzoeksmethode). 2 Bureau Louter, Waar willen we wonen; woonaantrekkelijkheid gemeenten (2022); het gaat dan met name over de daarin gehanteerde categorieën 1. Onderwijs en kinderopvang, 2. Medische zorg; 4. Vrijetijdsactiviteiten. Nadien werden we nog opmerkzaam gemaakt op de Nulmeting voorzieningen metropoolregio Eindhoven. 1

Voorzieningen Laarbeek 5

3.2

Nadere precisering, samen met de regiegroep

Gedurende het onderzoek, bleek dat de rekenkamer toch nadere keuzes moest maken. Zo bleken aantallen voorzieningen & gebruik voorzieningen niet goed te benchmarken. Zo is het moeilijk, zoniet ondoenbaar om MFA’s/ ontmoetingsgebouwen/ theaters/ dorpshuizen/ musea /sporthallen te vergelijken, omdat die heel erg veel (kunnen) verschillen in aantal ruimtes /m2 per ruimte/ theaterzaal/ hal. Ook bezettingsgraden verschillen enorm in soort meting. Vandaar dat samen met de regiegroep is gekeken naar wel te benchmarken indicatoren; de meest stabiele en vergelijkbare data blijken te vinden zijn het in bedrag dat de gemeente er (per saldo) in stopt. Ook is gekeken of de onder a. (in paragraaf 3.1) genoemde 6 sociaal-culturele voorzieningen op eenduidige manier te meten zijn. Daarvan zijn 5 van de 6 sectoren redelijk goed te meten (althans qua kosten en tevredenheid). Dat geldt echter niet voor het onderdeel armoede- en minimabeleid.3 Dat betekent dat deze component vooralsnog buiten beschouwing is gelaten. Gepoogd wordt deze alsnog in versie 2.0 op te nemen. De overige beleidssectoren zijn te herleiden uit de taakvelden, die onderdeel uitmaken van de programmabegroting (elke gemeente volgt deze taakvelden): Ad 1. Sociaal-culturele voorzieningen / welzijn (excl.

bibliotheek): is de hoofdmoot van taakveld 6.1: “samenkracht en burgerparticipatie”; Ad 2 Sportsubsidies en sportaccommodaties: zitten achtereenvolgens in taakveld 5.1 (“sportbeleid en activering”) en 5.2 (“sportaccommodaties”); Ad 3 Cultuur: is de optelsom van de taakvelden 5.3 (“cultuurpresentatie, -productie en -participatie”), 5.4 (“musea”), 5.5 (“cultureel erfgoed”) en 5.5 (“media”, m.n. bibliotheek);

Ad 4 Onderwijs zit m.n. in taakveld 4.3 (“onderwijsbeleid en leerlingzaken”); Ad 5 Voorliggend veld zorg en welzijn is onderdeel van het al genoemde taakveld 6.1.

Gehoopt was dat Gemert-Bakel (nog steeds) mee deed aan de benchmark van DIVOSA: Armoede en schulden. Maar dat blijkt sinds vorig jaar gestopt te zijn. Laarbeek deed aan deze benchmark niet mee. Vervolgen is bezien of in Peelgemeenten verband er vergelijkbare bedragen per gemeente te destilleren zijn, aangezien er een gezamenlijk armoedebeleid wordt uitgevoerd; ook dat bleek vooralsnog niet mogelijk. Ook dat zal voor versie 2.0 nader bezien worden. 3

Voorzieningen Laarbeek 6

In overleg met de regiegroep is toegevoegd de voorziening “groen” (incl. speelvoorzieningen); deze maakt het hoofdbestanddeel uit van taakveld “Openbaar groen en (openlucht) recreatie”. Van al deze aspecten zijn – qua tevredenheid van de inwoners - ook data af te leiden uit (te benchmarken) tevredenheidsonderzoeken. Al zijn die niet allemaal uit hetzelfde jaar.

4. De scope van de gemeentelijke lasten De vraag die in het overleg met de klankbordgroep eerder aan de orde was: over welke gemeentelijke lasten het gaat: alleen de woonlasten (OZB, afvalstoffenheffing, rioolheffing) of ook andere belastingen en retributies? Als rekenkamer hebben we gemeend om als maatstaf de “lokale belastingdruk” te nemen, die namelijk al door beide gemeenten gebruikt wordt in de paragraaf Lokale heffingen (van de programmabegroting). Dus de combinatie van OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing, toegepast op de lastendruk per meerpersoonshuishouden. Hiervoor is al een goede benchmark beschikbaar, die beide gemeenten ook gebruiken ter vergelijking.4 Dit hebben we ook opgenomen in de onderzoeksopzet.

5. De benchmark: welke gemeenten? Tenslotte hebben we ons gebogen over de vraag: met welke andere gemeenten wil men vergeleken worden? Voor de rekenkamer waren de belangrijkste criteria: - gemeenten die vergelijkbaar zijn qua inwonersaantal; - gemeenten die vergelijkbaar zijn in meerkernigheid; - gemeenten die mee hebben gedaan aan de Burgerpeiling wsjg.nl; - bereidheid van gemeenten om vergelijkbare gegevens over voorzieningen aan te leveren.5

4

Coelo, Atlas van de lokale heffingen (2025)

Dit laatste kwam te vervallen, toen teruggegrepen kon worden op een andere indicator, namelijk de saldi die betrekking hebben op de diverse relevante taakvelden 5

Voorzieningen Laarbeek 7

Een selectie op basis van de eerste drie criteria levert (naast Gemert-Bakel en Laarbeek) de volgende vijf andere gemeenten op:

Gemeente

Inwoners Kernen Burgerpeiling

Gemert-Bakel

31.812

7

Ja

Laarbeek

23.543

4

Ja

Gilze-Rijen

28.361

4

Ja

Drimmelen

28.399

6

Ja

Bernheze

32.943

5

Ja

Eersel

20.539

6

Ja

Rucphen

23.984

5

Ja

Daar is, op verzoek van de regiegroep, daarna nog aan toegevoegd: Deurne

33.597

6

Ja

Overigens kan op onderdelen ook vergeleken worden met andere gemeenten, zoals bij de Burgerpeilingen (vergelijking met gemeenten in dezelfde inwonersklasse) en met de Metropoolgemeenten Eindhoven. Dat laatste zullen wij in versie 2.0 doen.

Voorzieningen Laarbeek 8

6. Relevantie voor Laarbeek “In Laarbeek is de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in voorzieningen in alle dorpen, waardoor er een uitstekend niveau aan sociale, culturele en educatieve voorzieningen aanwezig is. Dit willen we naar de toekomst toe ook zo behouden. Dat vraagt om reserveringen/ investeringen voor het beheer en onderhoud van de voorzieningen.” Deze passage staat op p. 26 van het Bestuursakkoord gemeente Laarbeek 2022 – 2026 (“Samen aan zet”). Verderop in datzelfde bestuursakkoord is te lezen: “We blijven investeren in het behoud van ons hoge voorzieningenniveau, met een realistische blik op mogelijkheden, onmogelijkheden en goed uit te leggen overwegingen. Onroerend Zaak Belasting is niet bij voorbaat sluitpost van de begroting. Er dient een balans te zijn tussen opbrengsten, kosten en het voorzieningenniveau in onze kernen” (p. 31). In de Rapportage Bestuursakkoord 2022 – 2026 (januari 2026) wordt m.b.t. de passage over het blijven investeren in het behoud van het hoge voorzieningenniveau verwezen naar de Kadernota 2026, waarin de meest recente ontwikkelingen op dit gebied zijn genoemd. Ook de ‘schaalsprong’ op het niveau van ‘brainport’ c.q. ‘metropool’ Eindhoven heeft ongetwijfeld invloed op de ontwikkeling van het voorzieningenniveau in brede zin. In MRE-verband wordt momenteel het onderzoek ‘Regionale Verkenning Voorzieningen’gedaan.

De nulmeting van de voorzieningen is inmiddels uitgevoerd (het rapport zullen wij betrekken bij de 2.0 versie).

7. Benchmark op het gebied van de gemeentelijke uitgaven en de waardering van voorzieningen Zoals in paragraaf 3.1 al is gesteld, hebben wij als rekenkamer een benchmark uitgevoerd op een vijftal beleidsterreinen/ voorzieningen: -

welzijn /voorliggend veld (w.o. sociaal- culturele voorzieningen); onderwijs; sport; cultuur; groen (en speelvoorzieningen).

Deze komen in de volgende paragrafen aan de orde. De data die gebuikt worden komen uit een tweetal bronnen.

Voorzieningen Laarbeek 9

Enerzijds uit de financiële cijfers die gemeenten hebben opgenomen in de begroting 2026, gespecificeerd per taakveld. Het betreft hierbij de saldi (lasten minus baten) per taakveld. De bedragen zijn per duidend euro. De redenering is: hoe hoger het saldo des te meer investeert de gemeente in het voorzieningenniveau (hoger ambitieniveau). Deze bedragen zijn vervolgens nog eens weergegeven in saldi per huishouden.6 Voor dat laatste is gekozen omdat de omvang van de nettokosten samenhangen met de grootte van de gemeente. Uitsplitsing per huishouden maakt (over het algemeen) beter de ambities per gemeente zichtbaar. Zeker omdat er - als het gaat om de vergelijking met woonlasten – deze laatste ook per huishouden zijn uitgedrukt. Naast de financiële inspanning die gemeenten zich getroosten (= ambitie) wordt vervolgens gekeken naar de waardering van inwoners voor deze voorzieningen. Dat wordt gedaan via de burgerpeiling7 die sommige gemeenten eens in de zoveel jaar gebruiken om de mening van inwoners te peilen. De score is een rapportcijfer van 0-10. Laarbeek heeft deze peiling alleen in 2021 uitgevoerd. Gemert-Bakel deed deze peiling nogmaals in 2025 8 Per onderdeel is aangegeven of de saldi van Laarbeek afwijken van de gemiddelde bedragen. Hetzelfde geldt voor de waardering:

Grote negatieve afwijking van het gemiddelde (veel lagere saldo / veel lagere waardering) Kleine negatieve afwijking van het gemiddelde (iets lager saldo/ iets lagere waardering) Ongeveer op het gemiddelde qua saldo en/of waardering Kleine positieve afwijking van het gemiddelde (iets hoger saldo/ iets hogere waardering) Grote positieve afwijking van het gemiddelde (veel hoger saldo/ veel hogere waardering)

Hierbij is gebruik gemaakt van Openspending.nl De burgerpeiling is een gestandaardiseerde peiling van de mening van inwoners van gemeenten op diverse terreinen. Zie: https://vng.nl/artikelen/burgerpeiling. De rekenkamer heeft zowel voor Gemert-Bakel als voor Laarbeek in 2021 een burgerpeiling uit laten voeren. 8 Opgemerkt zij dat de uitvoering van de burgerpeiling van Gemert-Bakel in 2025 op een andere wijze plaats vond dan die in 2021. Vooral de wijze van de toegang tot de enquête (in 2021 op basis van een aselecte steekproef; in 2025 op basis van open links) doet het vermoeden rijzen dat in de laatste versie er geen sprake was van een representatief beeld (ook al vanwege de veel lagere response). Daarom vergelijken we Laarbeek en Gemert-Bakel op basis van de burgerpeiling 2021. 6 7

Voorzieningen Laarbeek 10

7.1 Welzijn (w.o. sociaal-culturele voorzieningen) Welzijn: Samenkracht en burgerparticipatie (taakveld 6.1) ‘WELZIJNSVOOR -ZIENINGEN’ 9

Laarbeek GemertBakel

GilzeRijen

Deurne Eersel Drimmelen

Bernhez e

Rucphen

Gemiddelde 8 gemeenten

Score L.b.

Saldo (L-B) 3.491 2.681 3.147 3.528 4.524 2.051 3.327 1.898 Saldo per h.h. 355 200 278 242 518 165 244 182 273 (1e regel: saldo van het taakveld: lasten minus baten; 2e regel betreft het saldo van het taakveld gedeeld door het aantal huishoudens)

Tevredenheid voorzieningen SOCIAAL DOMEIN

Laarbeek Gemert- Gilze- Deurne Eersel Drim- Bernheze Rucphen Bakel Rijen melen 2021

2021 2020 2019 2025 2024

2022

Aanbod welzijnsvoorzieningen 10

64

56

63

44

64

54

65

Aanbod 84 80 89 79 73 (gezondheids-) 66 85 zorgvoorzieninge11 (het cijfer betreft het percentage respondenten dat “(zeer) tevreden” invulde.

2023

2023

56

43

80

80

2021

Gemiddelde referentiegemeenten (tot 25.000) in 2021

63

62

75

85

Score L.b.

Taakveld ‘Samenkracht en burgerparticipatie’: “Dit taakveld bestaat uit een breed palet aan voorzieningen, diensten, activiteiten en initiatieven gericht op het bieden van een sociale basis. Tot dit taakveld behoren algemene voorzieningen (waarvoor geen individuele beschikking van de gemeente nodig is) gericht op participatie: burgerinitiatieven, ondersteuning vrijwilligers en mantelzorg; sociaal en cultureel werk, Algemeen Maatschappelijk Werk (AMW), wijkopbouw, jongerenwerk, schoolmaatschappelijk werk, straathoekwerk; preventie op het gebied van participatie (bijv. eenzaamheidsbestrijding), preventie op het gebied van GGZ, aanpak risicojongeren, vroegsignalering; buurt- en clubhuizen”, e.a. voorzieningen. 10 Vraagstelling was: “In hoeverre vent u tevreden of ontevreden over het aanbod van welzijnsvoorzieningen (buurtwerk, jongeren-/ ouderenvoorzieningen etc.)” 11 Vraagstelling was: “In hoeverre vent u tevreden of ontevreden over het aanbod van (gezondheids)zorgvoorzieningen (huisartsenpost, consultatiebureau/centrum voor jeugd en gezin, verzorgingstehuis, etc)” 9

Voorzieningen Laarbeek 11

Constatering: - Laarbeek scoort hoger qua ambitie; de waardering voor welzijns- en (gezondheids)zorgvoorzieningen was gemiddeld in 2021

7.2 Onderwijs Onderwijs en leerlingzaken (taakveld 4.3)12 ONDERWIJS Saldo (L-B) Saldo per h.h.

Laarbeek GemertBakel 943 96

1.415 105

GilzeRijen 936 83

Deurne Eersel 1.198 82

678 78

Drimmelen 1.309 105

Bernheze

Rucphen

1.210 89

1.141 109

Gemiddelde 8 gemeenten

Score L.b

93.4

Constatering: - Laarbeek scoort iets boven gemiddeld qua ambitie; N.B in de burgerpeiling staat geen waarderingvraag over onderwijs

Taakveld ‘Onderwijs en leerlingzaken’: “Tot dit taakveld behoren het lokaal onderwijsbeleid en de leerlingvoorzieningen: achterstandenbeleid; coördinatie samen naar school, passend onderwijs; volwasseneneducatie; peuteropvang; leerlingenvervoer; stimuleren schooldeelname: leerplicht en voorkomen voortijdig schoolverlaten”, e.a. voorzieningen. 12

Voorzieningen Laarbeek 12

7.3 Sport Sport (taakvelden 5.1 en 5.2) SPORT

Laarbeek

Gemert- Gilze- Deurne Bakel Rijen

Eersel

Drimmelen

Bernheze Rucphen

Gemiddelde 8 gemeenten

Score L.b.

Sportbeleid en activering 13 Saldo (L-B) Saldo per h.h. Sportaccommodaties14 Saldo (L-B) Saldo per h.h.

143 15

195 15

1.089 96

469 37

-

187 15

243 18

95 9

1.143 116

2.086 153

3.307 292

1.578 108

1.361 156

1.399 112

1.717 126

1.466 141

TOTAAL SPORT Saldo (L-B) Saldo per h.h.

1.286 131

2.281 168

4.396 388

2.047 145

1.361 156

1.586 127

1.960 144

1.561 150

176.1

Taakveld ‘Sportbeleid en -activering’: “Tot dit taakveld behoren: de niet-fysieke maatregelen ter stimulering van professionele en amateursport; ondersteunen en stimuleren recreatieve sportbeoefening; ondersteunen van organisaties die zich met sport bezig houden; sport in de buurt en combinatiefuncties.” 13

Taakveld ‘Sportaccommodaties’: “Tot dit taakveld behoren alle accommodaties voor sportbeoefening: sporthallen, zwembaden, schaatshallen; (groene en kunst-)velden, terreinen en opstallen, inclusief faciliteiten en technische voorzieningen; trapveldjes in de wijk.” 14

Voorzieningen Laarbeek 13

Tevredenheid SPORT

Aanbod sportvoorzieningen 15

Laarbeek

Gemert -Bakel

2021

2021 2020 2019 2025 2024

2022

74

80

74

63

GilzeRijen

83

72

Deurne Eersel Drim- Bernheze Rucphen melen

74

2023

2023

76

74

2021 70

Gemiddelde referentiegemeenten (tot 25.000) in 2021

Score L.b.

77

Constatering: - Laarbeek scoort lager qua ambitie dan gemiddeld; de waardering voor sportvoorzieningen was ook iets lager dan gemiddeld in 2021

15 Vraagstelling was: “In hoeverre vent u tevreden of ontevreden over het aanbod van sportvoorzieningen”

Voorzieningen Laarbeek 14

7.4 Cultuur Cultuur (taakvelden 5.3, 5.4, 5.5 en 5.6) CULTUUR Cultuurpresentatie, -productie en – participatie16 Saldo (L-B) Saldo per h.h. Musea 17 Saldo (L-B) Saldo per h.h. Cult. Erfgoed 18 Saldo (L-B) Saldo per h.h. Media 19 Saldo (L-B) Saldo per h.h.

Laarbeek GemertBakel

GilzeRijen

Deurne Eersel

Drimmelen

Bernhez e

Rucphen

196 20

716 53

262 18

894 61

346 39

75 6

484 35

109 10

23 2

560 42

31 3

383 26

275 31

4 0

19 1

2 0

127 13

491 37

31 3

73 5

-

47 4

279 20

12 1

492 50

905 67

720 64

597 41

388 44

655 53

1.020 75

716 70

Gemiddelde 8 gemeenten

Score L.b.

Taakveld ‘Cultuurpresentatie, - productie en – participatie’: “Tot dit taakveld behoren activiteiten ter bevordering van beeldende kunst, muziek, dans en toneel: subsidiëren van podia voor muziek, dans en toneel; subsidiëren gezelschappen voor muziek, dans en toneel; accommodaties voor beeldende kunst; subsidies voor beeldend kunstenaars en projecten; kunstaankopen waaronder kunstwerken in de openbare ruimte; subsidiëren van cultuuruitingen op het gebied van film en video; kunstzinnige vorming en cultuureducatie, bevorderen van een educatief aanbod; culturele manifestaties waaronder herdenkingen.” 17 Taakveld ‘Musea’: “Tot dit taakveld behoren: musea, exposities; archeologie, heemkunde; historische archieven.” 18 Taakveld ‘erfgoed’: “Tot dit taakveld behoren taken gericht op conserveren en voor publiek toegankelijk maken van cultureel erfgoed: historische gebouwen, beschermde stads- en dorpsgezichten en overige objecten met historische waarde in de publieke ruimte; subsidie, beheer, onderhoud, toezicht en handhaven van cultureel erfgoed; het (digitaal) zichtbaar maken van cultuurhistorische waarden.” 19 Taakveld ‘media’: “Tot dit taakveld behoren: de zorg voor fysieke en elektronische cultuurdragers: bibliotheken, lokale pers/omroep; lokale informatievoorziening” 16

Voorzieningen Laarbeek 15

TOTAAL CULTUUR Saldo (L-B) Saldo per h.h.

Score L.b 838 85

2.672 119

1.044 88

1.947 133

1.009 114

781 63

1.802 131

839 81

101,8

Constatering: Laarbeek scoort lager qua ambitie dan gemiddeld; N.B in de burgerpeiling 2021 stond geen (vergelijkbare) waarderingvraag over culturele voorzieningen

7.5 Groen (en speelvoorzieningen) Openbaar groen en (openlucht) recreatie (taakveld 5.7) OPENBAAR GROEN 20 Saldo (L-B) Saldo per h.h.

Laarbeek GemertGilzeDeurne Eersel DrimBernheze Rucphen Bakel Rijen melen 2.971 4.854 3.988 3.623 2.338 3.428 2.685 2.419 302 361 352 249 268 275 197 232

Gemiddelde 8 gemeenten

Score

279,5

Taakveld ‘groen en (openlucht) recreatie’: “Tot dit taakveld behoren: aanleg, onderhoud openbaar groen, parken, graslanden zonder bestemming inclusief het plaatsen en onderhouden van kunstwerken in de openbare ruimte, gemeentetuin; aanleg en onderhoud van niet doorgaande openbare waterwegen: vijvers, sloten en overig water, waaronder onderhouden taluds; aanleg en onderhoud van speelvoorzieningen (zoals speeltuinen, speelplaatsen, speelwerktuigen) en recreatievoorzieningen (zoals hertenkampen, kinderboerderijen, visvijvers, kampeerterreinen, watertappunten, dierentuinen, plantentuinen, volkstuinen, recreatiestranden, toeristische fiets- en wandelpaden, vrijetijdsbesteding in de openlucht, hondenvelden)”; e.a. voorzieningen. 20

Voorzieningen Laarbeek 16

Tevredenheid GROEN en speelvoorzieningen in de buurt

Laarbeek

Gemert -Bakel

2021

Voldoende groen

Eersel

Drimmelen

Bernheze

Rucphen

2021 2020 2019 2025 2024

2022

2023

2023

2021

86

83

81

79

Groen goed onderhouden

67

54

39

56

Aanbod speelvoorzieningen

77

69

68

64

67

38

54

GilzeRijen

82

54

74

Deurne

76

39

65

78

70

50

52

60

62

Gemiddelde referentiegemeenten (tot 25.000) in 2021

77

81

50

59

46

65

Constatering: - Laarbeek scoort hoger qua ambitie dan gemiddeld; de waardering voor groenvoorzieningen (zowel over de hoeveelheid groen als het onderhoud ervan) was flink hoger dan gemiddeld in 2021

Voorzieningen Laarbeek 17

Score L.b.

8. Benchmark op het gebied van de gemeentelijke lasten Om te beoordelen in welke gemeente de burger duurder of goedkoper uit is, worden daarom de woonlasten vergeleken. Die bestaan uit de gemiddelde ozb-aanslag, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Zoals al in hoofdstuk 4 is aangeven gaan we uit van een meerpersoonshuishouden (m.p.h.). Dat kan weer onderverdeeld worden in de categorie eigenaar-bewoner en huurder.21

WOONLASTEN 2025 Eigenaarbewoner/ m.p.h. Woonlasten p.j.

Laarbeek

Gemert- Gilze Bakel Rijen

Deurne

Eersel

Drimmelen

Bernheze

Rucphen

1.022

1.105

862

1.065

926

1.044

951

918

Rangnummer Huurder /m.p.h. Woonlasten p.j.

162e

243e

23e

206e

60e

188e

80e

53e

525

498

362

542

537

635

252

335

Rangnummer

212e

187e

65e

226e

220e

297e

13e

48e

Gemiddelde van 8 gemeenten

Score G.B.

987

461

Constatering: - Laarbeek scoort hoger qua woonlasten dan het gemiddelde van de 8 gemeenten; de relatief hoge score blijkt ook in het rangnummer van alle Nederlandse gemeenten, nl. de 162e (eigenaar-bewoner) en 212e (huurder) plaats (op 328 gemeenten)

21 Cijfers zijn gebaseerd op Coelo, Atlas van de lokale heffingen (2025), tabel 33

Voorzieningen Laarbeek 18

9. Algemene constateringen Ofschoon nog niet perfect, laat deze 1.0 versie van de benchmark al wel zien dat het bekijken van wat het voorzieningenniveau – in vergelijking met andere gemeenten – een zeer divers beeld voor Laarbeek oplevert. Op basis van de gehanteerde indicatoren (de middelen die de gemeente voor bepaalde voorzieningen beschikbaar stelt, en de waardering van inwoners voor deze voorzieningen) zien we dat voorzieningen op het terrein van welzijn, onderwijs en groenvoorzieningen goed scoren qua financiële ambitie. Terwijl sportvoorzieningen en cultuur op dit punt juist minder scoren. Als het gaat over de waardering van inwoners dan zitten bijna alle voorzieningen rond het gemiddelde; de waardering voor groen springt er positief bovenuit. Qua woonlasten zit Laarbeek wat hoger dan gemiddeld. Maar zoals al in hoofdstuk 2 is aangegeven: er is geen causale relatie tussen de hoogte van het voorzieningenniveau en de hoogte van de lokale lasten aan te tonen. Daarvoor zijn er veel te veel andere oorzaken in het geding die relevant zijn voor deze niveaus. In de 2.0 versie van deze benchmark zullen wij wel proberen wat meer duiding te geven aan de constateerde verschillen tussen de gemeente Laarbeek en de referentiegemeenten.

Voorzieningen Laarbeek 19