beschouwing DWG begroting 2024 raad 7 november 2024

Reactie raadsfractie De Werkgroep op begroting 2024 Als fractie van De Werkgroep hebben we met het raadsprogramma “Handen ineen” en de Kadernota van dit voorjaar in ons achterhoofd naar de begroting gekeken. Daarbij kijken we niet alleen naar het financiële resultaat, maar ook naar wat we er voor doen en of dat goed voor Laarbeek en haar inwoners is. Een van de grootste aandachtspunten van de afgelopen en de komende jaren is of we in staat zijn op een duurzame manier voldoende woningen te laten bouwen. Inderdaad: laten bouwen, want –ook al denken mensen wel eens anders- de gemeente bouwt geen huizen en kan ‘alleen maar’ de voorwaarden scheppen dat andere partijen dat wel kunnen doen. Een van de belangrijkste daarbij is zorgen voor voldoende bouwgrond en voldoende onherroepelijke bestemmingsplannen. Het is bijna niet uit te leggen dat inmiddels heel wat plannen klaarliggen, maar dat veel daarvan nog steeds niet in uitvoering zijn We hebben de afgelopen tijd al heel wat gesproken over de plannen achter de Klokkengieterij en op het terrein van de voormalige pastorie in Aarle-Rixtel en over het complex op de hoek van mgr. Verhagenstraat en Bosscheweg in Beek en Donk. Het lijkt erop of de financiële belangen van ontwikkelaars en bouwbedrijven belangrijker zijn, dan de noodzaak om snel nieuwe en betaalbare woningen te bouwen.

Bovendien zijn er in Laarbeek, en dan vooral in Aarle-Rixtel en Lieshout- te weinig mogelijkheden om aan de kernranden nieuwbouwplannen te ontwikkelen. Daarom hebben ABL en De Werkgroep een motie ingediend die het College van B&W opdragen daarmee actief aan de slag te gaan. Dat de provincie daarin nog overtuigd moet worden, is misschien wel de grootste opdracht. Los daarvan moeten we helaas concluderen dat de ontwikkeling van bouwplannen in de kernen een zaak van de lange adem is. Zo loopt de ontwikkeling van woningbouwplannen aan De Heuvel in Lieshout inmiddels ook alweer 10 jaren. Waar we als gemeente gelukkig een grotere invloed op hebben, zijn de ruimtelijke ontwikkelingen: de omgevingsvisie, de versterking van natuur en landschap, de kwaliteit van het buitengebied en van onze monumenten. Los van de concrete voorstellen zijn wij blij dat nu gewerkt wordt aan een goede toekomst voor landgoed Eyckenlust. Ook het feit dat eindelijk gewerkt wordt aan de ontwikkeling van de Kop van Aarle vinden we een goede zaak. De grootste invloed hebben we als gemeente op de vormgeving van het sociaal domein: ervoor zorgen dat we met elkaar in de dorpen een levende gemeenschap zijn, waarin iedereen de kans krijgt actief mee te doen. Het programma “Gezondheid , welzijn, zorg en onderwijs” kent voor 2026 een toename van bijna M€ 7 t.o.v. de rekening 2023, oftewel 35% meer.

Door te blijven kiezen voor maatwerk, dichtbij de mensen, hopen we de voorzieningen de komende jaren in stand te kunnen blijven houden. Een belangrijk item voor de komende jaren is de verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed in onze gemeente. Daardoor zullen de bestaande voorzieningen ook de komende jaren beschikbaar en betaalbaar kunnen blijven. Nu de noodzakelijke aanpassingen van het gemeentehuis bijna achter de rug zijn, zullen ook sportparken en het Ontmoetingscentrum in Beek en Donk aangepakt kunnen gaan worden. We vertrouwen erop dat O&U een goede plek en een goede toekomst in het Ontmoetingscentrum gaat krijgen en het gebouw mede daardoor een meer levendige ontmoetingsplek gaat worden.

1

Dan nu toch de financiën. Uiteraard is het heel positief dat de structurele lasten en opbrengsten van de begroting 2025 in evenwicht zijn, zelfs een lichte plus geven. Dat geeft ons de ruimte akkoord te gaan met de voorgestelde uitbreiding van de griffie en de vergoeding van de commissieleden. Voor wat betreft de investeringsbudgetten 2025 hebben wij met instemming kennis genomen van de toezegging dat –ook al worden die budgetten nu vastgesteld- het College het toch aan de Raad zal voorleggen als grote investeringsuitgaven gedaan gaan worden. Het positieve begrotingssaldo is vooral ontstaan door veel uitgaven kritisch tegen het licht te houden. Het is goed als dat van tijd tot tijd gebeurt. In de praktijk zal duidelijk worden hoe realistisch die bezuinigingen zijn. In onze reactie op de Kadernota 2025 hebben we al onze grote zorgen uitgesproken over de bezuinigingen die door het Rijk vanaf 2026 op het Gemeentefonds toegepast gaan worden. Voor Laarbeek betekent dat bijna M€2,75 minder inkomsten, een grotere teruggang dan bij de Kadernota was voorzien. En dat, terwijl de door het Rijk aan de gemeente opgedragen taken hetzelfde blijven. Niet voor niets wordt het jaar 2026 in gemeenteland als ravijnjaar betiteld. Je zult als raadslid maar hoogtevrees hebben.

Volgens de meerjarenbegroting betekent dit voor Laarbeek een negatief resultaat van achtereenvolgens M€ 2,1 in 2026, M€ 2,4 in 2027 en M€ 2,5 in 2028. Voor de jaren nadien zal het niet veel anders zijn. Heeft het College al ideeën hoe deze jaarlijkse tekorten te kunnen opvangen? Of moeten we gemeentelijk ongehoorzaam gaan worden en alleen nog maar de rijksopdrachten uitvoeren, waarvoor voldoende geld beschikbaar wordt gesteld?

2