9 20231115 Raadsvoorstel Vaststelling verordening nadeelcompensatie gemeente Laarbeek
Tekst van het document
Zaaknummer:
22293-2021
Documentnummer:
22293-2021:654401
Raadsvergadering d.d. 23 november 2023
Aan de raad, Onderwerp Verordening nadeelcompensatie gemeente Laarbeek Portefeuillehouder De heer R. van den Berkmortel Beslispunten 1. De Verordening nadeelcompensatie gemeente Laarbeek vast te stellen. Samenvatting Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. De bestaande wetgeving op het gebied van de fysieke leefomgeving - ruimtelijke ordening zal dan veranderen en deels opgaan in de nieuwe Omgevingswet. Omdat door het handelen van de gemeentelijke overheid ook schade uit kan ontstaan, is het hebben van een Verordening Nadeelcompensatie waarin de procedureregels zijn opgenomen noodzakelijk. Aanleiding Met de nieuwe Omgevingswet veranderen ook de regels voor planschade en nadeelcompensatie. Het is dan ook noodzakelijk om een nieuwe Verordening nadeelcompensatie vast te stellen om structuur aan te brengen in het proces voor het afhandelen van aanvragen om schadevergoeding. We volgen daarbij in basis het model vanuit de Vereniging van Nederlandse Gemeente (VNG). We voorzien daarnaast nog in enkele gemeentelijke procedure bepalingen over het doen van een aanvraag, afhandeltermijnen en het instellen van een adviseur of adviescommissie. Daarnaast zijn alle onnodige gegevens in het kader van deregulering geschrapt.
Het gaat bij nadeelcompensatie niet alleen om schade veroorzaakt door rechtmatige besluiten, maar ook om schade veroorzaakt door rechtmatige feitelijke handelingen. Nadeelcompensatie is dus breder dan planschade. Nadeelcompensatie is de overkoepelende term voor schade die rechtmatig door de overheid wordt veroorzaakt. Beoogd effect en/of resultaat De Verordening nadeelcompensatie gemeente Laarbeek vast te stellen Argumenten 1.1 Een bestuursorgaan kan schade veroorzaken waarvoor een procedureregeling beschikbaar moet zijn Indien een bestuursorgaan in de rechtmatige uitoefening van zijn publiekrechtelijke bevoegdheid of taak schade veroorzaakt kan het zijn dat de benadeelde zich beroept op schadeloosstelling. Deze schade kan in sommige gevallen voor vergoeding in aanmerking komen. De wetgever hanteert daarbij in ieder geval de volgende uitgangspunten: de schade moet uit gaan boven het normale maatschappelijke risico, de schade moet een benadeelde in vergelijking met anderen onevenredig zwaar treffen, de schade moet redelijkerwijs niet voor
Zaaknummer:
22293-2021
Documentnummer:
22293-2021:654401
rekening van de aanvrager behoren te blijven en de tegemoetkoming mag niet voldoende anderszins zijn verzekerd. Het gaat hierbij niet alleen om schade veroorzaakt door besluiten maar ook om schade veroorzaakt door feitelijke handelingen. 1.2 De voorliggende Verordening Nadeelcompensatie is gebaseerd op het standaard VNGmodel De VNG heeft een standaard modelverordening Nadeelcompensatie opgesteld. De voor besluitvorming voorliggende nieuwe verordening is gebaseerd op dit nieuwe standaardmodel. Wel zijn er plaatselijke omstandigheden verwerkt in de verordening. Met name over de procedure voor het indienen van een aanvraag en de behandeling van de aanvraag zijn meer concreet in de Verordening verwerkt ter verduidelijking. Dit helpt zowel de gemeentelijke organisatie alsmede de aanvrager tot het doen van een aanvraag. Daarnaast zijn enkele onnodige regels geschrapt uit het kader van deregulering. 1.3 De procedure voor het aanvragen van nadeelcompensatie is grotendeels geregeld in de Algemene wet bestuursrecht en de nieuwe Omgevingswet De Verordening verwijst voor de te doorlopen procedure naar de nieuw in te voeren regeling voor nadeelcompensatie in de Algemene wet bestuursrecht (4:126 Awb ev.) en afdeling 15.1 nadeelcompensatie in de Omgevingswet. Op enkele punten zijn aanvullende keuzes gemaakt zoals vastgelegd in de Verordening nadeelcompensatie gemeente Laarbeek.
De relevante wetgeving is voor een gedeelte in de procedureverordening direct geïmplementeerd om duidelijkheid aan belanghebbenden te verschaffen. Dit maakt de verordening beter leesbaar en begrijpelijk voor een ieder. We hanteren ook een standaard aanvraagformulier, wat een aanvrager helpt om een complete aanvraag in te dienen. 1.4 De gemeente mag een recht heffen van maximaal € 500,-- voor het in behandeling nemen van een verzoek om nadeelcompensatie. Dit bedrag komt overeen met het drempelbedrag uit de planschaderegeling zoals we die al kennen. Het bedrag is bedoeld om lichtzinnige aanvragen tegen te gaan. Het dekt niet de gehele kosten van de procedure. 1.5 De anterieure overeenkomsten worden tijdig aangepast aan de Omgevingswet. In de huidige anterieure overeenkomsten zijn bepalingen omtrent planschade opgenomen. Deze zullen tijdig worden aangepast aan de Omgevingswet. Bij grondexploitatie plichtige plannen, niet zijnde gemeentelijke plannen, zal een bepaling opgenomen worden in de overeenkomsten dat de advieskosten worden verhaald op de initiatiefnemer van het schadeveroorzakende plan-besluit. Het bedrag zal terug worden gestort aan de aanvrager indien het bevoegde orgaan besluit tot het vergoeden van schade. Dit is onder huidig recht nog niet mogelijk, maar onder de Omgevingswet wel.
1.6 Het college kan kiezen tussen een vaste deskundige, adviescommissie en een tijdelijke adviescommissie Bij het benoemen van een vaste commissie wordt het aanstellingsbesluit door het college van burgemeester en wethouders genomen. Een vaste adviescommissie kan effectief zijn indien het aantal schadeaanvragen hiertoe aanleiding geeft, dat is op dit moment niet het geval in Laarbeek. Bij de gemeente Laarbeek worden jaarlijks gemiddeld 1 tot 4 aanvragen om planschade in behandeling genomen. Andere verzoeken om nadeelcompensatie buiten planschade om zijn er de afgelopen jaren niet geweest. Hierdoor is er geen noodzaak om een vaste commissie te benoemen.
Zaaknummer:
22293-2021
Documentnummer:
22293-2021:654401
Bij de eventuele benoeming van een (tijdelijke) onafhankelijke adviescommissie voor een specifieke aanvraag wordt de commissie bij het in behandeling nemen van die aanvraag aangesteld. Indien de deskundigheid in huis is, dan wel de schade onder de drempel valt van € 500,-- voor particulieren en € 1.000,-- voor bedrijven, dan wel het een herhaalde aanvraag of een aanvraag betreft waarvoor al advies is ingewonnen kan overwogen worden om geen adviescommissie in te stellen. 1.7 De uitbetaling van de tegemoetkoming in schade vindt pas plaats na het onherroepelijk worden van het besluit op de aanvraag In de huidige regeling wordt betaald na het toekenningsbesluit van het college. Partijen hebben daarna de mogelijkheid om in bezwaar en beroep te gaan tegen dit besluit. In de nieuwe regeling wordt aangesloten bij de wettekst van de Awb en de Ow. Uitkering van de toegekende nadeelcompensatie vindt plaats als het besluit op de aanvraag onherroepelijk is. Een plan is onherroepelijk indien tegen het besluit geen bezwaar en beroep meer open staat. Er bestaat altijd ruimte om hier van af te wijken, bijvoorbeeld indien partijen hiertoe aanleiding zien. Het voordeel van bijvoorbeeld eerder betalen is dat er geen of minder wettelijke rente in rekening wordt gebracht. Het nadeel is dat bij teveel aan betaling het bedrag teruggevorderd zal moeten worden.
Dat kan soms een traject zijn met financiële risico’s. Dit is niet altijd gewenst en vandaar dat er maatwerk mogelijk moet zijn per concreet geval. We hebben daarbij voorzien in de Verordening. Kanttekeningen o.a. financiële, juridische, communicatieve en veiligheidsaspecten 1.1 Geen andere schade- oorzaken De Verordening beperkt zich tot nadeelcompensatie op grond van titel 4.5 van de Awb en afdeling 15.1 Ow. Andere schade oorzaken behouden zijn eigen stelsel. 1.2 Er is niet voorzien in overgangsrecht Omdat de Omgevingswet niet voorziet in overgangsrecht, zal de bestaande Procedureverordening voor advisering tegemoetkoming in planschade Laarbeek 2013 nog niet worden ingetrokken. Deze blijft immers nog van kracht op de gevallen die zien op de uitvoering van de Wet ruimtelijke ordening. De Wet ruimtelijke ordening kent een overgangstermijn van 5 jaar. Als de verjaringstermijn is verlopen en er zijn geen lopende zaken meer, dan zal op termijn deze verordening separaat door het bevoegde gezag (gemeenteraad) worden ingetrokken. 1.3 Normaal maatschappelijk risico is aangepast Schade onder het normaal maatschappelijk risico van 4% komen niet voor vergoeding in aanmerking. Dit is het eigen normale maatschappelijke risico dat elke aanvrager moet accepteren. Onder de huidige wetgeving is dat standaard bepaald op 2%.
In de jurisprudentie was het gebruikelijk om dit te verhogen onder voorwaarden tot maximaal 5%. Nu dat het wettelijk is vastgelegd op 4%, is afwijking daarvan niet meer mogelijk. Dit schept duidelijkheid voor een ieder en voorkomt vele juridische discussies. Ook wordt nu alleen de werkelijke schade beoordeeld en niet zoals bij planschade de maximale planologische invulling. 1.4 Besluit adviescommissie is maatwerk Het is soms vooraf lastig te bepalen of er een adviescommissie moet worden ingesteld. In de Verordening zijn in ieder geval de gevallen benoemd, waarbij geen adviescommissie/deskundige zal worden ingesteld. Buiten deze gevallen blijft het maatwerk, waarbij het hebben van beleid kan helpen. Het formuleren van beleid kan door burgemeester en wethouders worden ingevuld, zodat vooraf duidelijk is wanneer wel en wanneer niet gebruik zal worden gemaakt van een adviescommissie. Vooralsnog zien we de noodzaak nog niet in tot het formuleren van beleid op dit aspect gezien de geringe aantal aanvragen.
Zaaknummer:
22293-2021
Documentnummer:
22293-2021:654401
Financiën Er zijn geen additionele kosten te verwachten met de invoering van de nieuwe verordening. Vervolgstappen Stap 1. Vaststelling van de Verordening nadeelcompensatie gemeente Laarbeek; Stap 2. Bekendmaking en inwerkingtreding van deze regeling; De Verordening nadeelcompensatie gemeente Laarbeek treedt tegelijk met de Omgevingswet in werking op 1 januari 2024. Bijlagen (meegezonden stuk(ken), ter inzage gelegde stukken) Verordening Nadeelcompensatie gemeente Laarbeek Het college van burgemeester en wethouders, de gemeentesecretaris van Laarbeek,
de burgemeester van Laarbeek,
J.W.M. van de Ven
F.L.J. van der Meijden