Document · PDF

9 20230323 Bijlagen Kerkenvisie Laarbeek.pdf

Raadsvergadering 23 maart 2023, gemeente LaarbeekBij agendapunt: H. Voorstel tot vaststelling van de Kerkenvisie Laarbeek7.116 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Bijlagen

Bijlage 1 Beeldverantwoording • • • • • • • • • • • • •

• • • • •

• • • •

Kerkenpaspoort

Onze Lieve Vrouw Presentatie, Aarle-Rixtel

BOUWSTIJL NEOCLASSICISME

BOUWJAAR 1844-1846

Adres Bouwjaar Architect Bouwstijl Denominatie Status + objectnr.

STATUS RIJKSMONUMENT

INTERIEUR MONUMENTAAL ORGEL

Dorpsstraat 5 1844-1846 Oorspronkelijke zaalkerk: E.C.B. van Rappard. Torenspits: J.Cuypers. Zijbeuken: H.W. Valk Neoclassiscisme Rooms-katholiek Rijksmonument: 6936

Bijzonderheden: Wordt gezien als één van de mooiste Waterstaatskerken. Oorspronkelijk een zaalkerk, in 1928 van zijbeuken voorzien. De kerk kent een rijk interieur waaronder het monumentale F.C. Smits-orgel, altaar en preekstoel. Ensemble: Naast en achter de kerk bevindt zich de begraafplaats. Voor de kerk staat een Heilig Hartbeeld en een beeld van de Pater Eustachius van Lieshout. De voormalige pastorie, naast de kerk, heeft ook een monumentale status. Bron: Eustachius parochie, RCE

Begraafplaats

Kerk

KERKENPASPOORT KERKENVISIE LAARBEEK

Waardenpaspoort

Onze Lieve Vrouw Presentatie, Aarle-Rixtel IDENTITEITSWAARDE GEBRUIKSWAARDE — Algemeen: Plek voor de kerkgemeenschap om te bidden, ontmoeten, vieren en herdenken met goede akoestiek — Aantal zitplaatsen: ± 500 — Bestemmingsplan: Maatschappelijke bestemming

— Kerk en kapel horen bij de identiteit van het dorp — Trots en nostalgie: werk aan de zichtbaarheid en laat je parels zien! — Baken in het dorp — Belangrijk onderdeel van het historisch dorpsgezicht — Uitstraling historische sfeer, harmonie en rust; combinatie met begraafplaats — Plek van dorpstradities (ook carnaval, kermis, gildes, processie) — Collectief geheugen en persoonlijke herinneringen — Samenkomen, geloof beleven, zingen, vieren en rouwen

BELEVINGSWAARDE — Algemeen positief gevoel (ook bij niet gelovigen) — Uitstraling architectuur waterstaatskerk – voorgevel en klokken — Combinatie met begraafplaats is belangrijk voor beleving — Klokken en carillon – het geluid — Kerkklok — Licht en ruim — Interieur: beeldbepalend altaar, preekstoel en Smits-orgel — Gesloten deuren – niet toegankelijk — Plek waar bijzondere gebeurtenissen zijn gedeeld en beleefd — Stilte, hier wordt nog geluisterd — Stemmige kerk: groot, maar toch intiem — Muzikale verzorging van de dienst zorgen voor meer sfeer en gemeenschapsgevoel

KERKENPASPOORT KERKENVISIE LAARBEEK

Theater

Een plek waar je s�l mag zijn

Huiskamer

Een plek voor samenkomen & ontmoeten

een rustpunt Speelplek voor kinderen Bidden

Vieren

Een plek voor zingeving Mindfulness

Medita�e

Toekomstwaarde O.L.V. Presenta�e kerk, Aarle-Rixtel

Combi zorg, werkplek, kantoor, horeca

Een openbare plek voor jong & oud

Een plek om meerdere func�es te combineren Combi kerk en (senioren)woningen

Mix van religieuze, sociale, toeris�sche func�e

Kerk openstellen voor profaan afscheid/uitvaartcentrum

Kerkenpaspoort

Onze Lieve Vrouw in t’ Zand, Aarle-Rixtel

BOUWSTIJL BASIS LAATGOTISCH

BOUWJAAR ONBEKEND

Adres Bouwjaar Architect Bouwstijl Denominatie Status + objectnr.

STATUS RIJKSMONUMENT

INTERIEUR PIJPAARDEN MIRAKELBEELDJE

Bosscheweg 18 Omstreeks 1500, daarna diverse keren verbouwd en vergroot Onbekend Basis laat-Gotisch Rooms-katholiek Rijksmonument: 6938

Functie: Van 1500 - 1648 in gebruik als kapel. In 1648 ging de kapel over naar de protestanten en werd ingericht als raadhuis. Sinds 1853 vervult de kapel haar religieuze functie weer. Bijzonderheden: In de kapel staat een XVIe eeuwse pijpaarden mirakelbeeldje van de Lieve Vrouw. Dit trok al sinds 1480 bedevaartgangers naar de kapel. Ensemble: De kapel maakt sinds 1856 deel uit van het klooster Mariengaarde. Bron: Eustachius parochie, RCE

Kapel

KERKENPASPOORT KERKENVISIE LAARBEEK

Waardenpaspoort

Onze Lieve Vrouw in t’ Zand, Aarle-Rixtel

GEBRUIKSWAARDE — Algemeen: Dagkapel, overdag vrij toegankelijk — Slechte akoestiek bij bijeenkomsten — Doopfaciliteit aanwezig (eigen geestelijke welkom) — Aantal zitplaatsen: ± 50 — Bestemmingsplan: Maatschappelijke bestemming — Bedevaartsoort: veel bezoekers aanbidden het beeld van Onze Lieve Vrouwe in ’t Zand.

IDENTITEITSWAARDE — Kerk en kapel horen bij de identiteit van het dorp — Trots en nostalgie: één van de parels van het dorp

BELEVINGSWAARDE — Algemeen positief gevoel (ook bij niet gelovigen) — Plek voor iedereen, ook passant — Besloten karakter: privé een kaarsje aansteken — Interieur als geheel, in het bijzonder de glas-in-lood ramen — Prettig formaat voor kleine diensten — Zichtbaarheid kan beter (wel aangesloten op kloosterpad + knooppuntenroute)

KERKENPASPOORT KERKENVISIE LAARBEEK

dopen

kapel

Behoud religieuze func�e voor: kleine begrafenissen

Een plek voor omwonenden

diensten Verbinding met Mariëngaarde (verzorgingstehuis) Let op: burgerlijk huwelijk kan niet als kapel in religieuze func�e is.

Een trouwloca�e Niet “rent a priest”

Toekomstwaarde

Kapel O.L.V. in ’t Zandt, Aarle-Rixtel

Kletsavond

Nagesprek

Toneel Feesten

Samen zi�en Koﬃe

Als uitloopruimte en plek voor andere ac�viteiten buiten de mis.

Vergaderingen Museum

Een plek voor samenkomen & ontmoeten

Kerkenpaspoort

St. Michaëlkerk, Beek en Donk

BOUWSTIJL BOUWJAAR DELFTSE SCHOOL OMSTREEKS 1500

STATUS RIJKSMONUMENT

INTERIEUR KRUISWEGSTATIES KERKBANKEN

Adres Bouwjaar Architect Bouwstijl Denominatie Status + objectnr.

Kerkstraat 1 1935 H.W. Valk Delftse school Rooms-katholiek Rijksmonument: 520153

Bijzonderheden

De kruisbasiliek is geheel in oorspronkelijke vorm bewaard gebleven.

Ensemble

De sacristie verbindt de kerk met de pastorie, die als ensemble in één stijl zijn ontworpen. Samen met de tuin vormen ze een belangrijk onderdeel van silhouet en aanzien van het dorp. Direct ten noorden van de westtoren van de kerk staat een Heilig Hartbeeld.

Bron

Eustachius parochie, RCE

Heilig Hartbeeld

Kerk Pastorie

KERKENPASPOORT KERKENVISIE LAARBEEK

Waardenpaspoort

St. Michaëlkerk, Beek en Donk GEBRUIKSWAARDE — Algemeen: Plek voor de kerkgemeenschap om te ontmoeten, samen te komen, bidden, vieren en herdenken. Eustachiuskapel in de kerk is overdag toegankelijk: — Plek om rust en stilte op te zoeken en een kaarsje aan te steken; boek van Eustachius. — Matige akoestiek (sommige delen kerk) en beperkte parkeergelegenheid — Aantal zitplaatsen: ± 440 — Bestemmingsplan: Maatschappelijke bestemming

IDENTITEITSWAARDE — Beeldbepalend, baken in het dorp — De kerk zorgt voor een THUIS gevoel — Een plek om tot rust te komen — Kerk zorgt voor binding en gemeenschapsgevoel

BELEVINGSWAARDE — De kerk vormt een mooi ensemble met de pastorie, tuin en vijver — Prachtig gebouw, architectuur, bouwstijl, beeldbepalend metselwerk — Kerkterrein solitair, beperkte samenhang met dorpskern — Het gebouw straalt veel rust uit — Het interieur van de kerk met de ornamenten, de beelden en het orgel is ook bijzonder. — Donker en koud — Akoestiek is aandachtspunt — Eustachiuskapel in kerk achter hek, waardoor wel kerk beleefd wordt. — Sfeervol; kerkgemeenschap met eigen koor, organist en koster

KERKENPASPOORT KERKENVISIE LAARBEEK

Mul�func�oneel gebouw met een deel voor religieus gebruik en een deel voor

Een plek om meerdere func�es te combineren

wonen

Opvang van vluchtelingen Rust

Uitvaartcentrum

Geloof

Een plek voor zingeving

S�lte

Gebed

Toekomstwaarde Sint-Michaëlkerk, Beek en Donk

Korendag Lezingen & culturele ac�viteiten

Theater

Een plek voor samenkomen & ontmoeten

Een plek voor muziekuitvoeringen Concerten

Trouw of feestloca�e

Kerkenpaspoort

Sint-Servatius kerk, Lieshout

BOUWSTIJL NAOORLOGS MODERNISME

BOUWJAAR 1962

Adres Bouwjaar Architect Bouwstijl Stroming Denominatie Status + objectnr. Status + objectnr. Eigenaar

STATUS NIET BESCHERMD

BIJZONDERHEDEN INTERIEUR ORGEL KERKMEUBILAIR

Burgemeester van den Heuvelstraat 4

1962 J.A. de Reus Naoorlogs Modernisme met invloeden van de Bossche School Rooms-katholiek Niet beschermd (beeldbepalend pand)

Huidige functie De gevels van de kerk vallen op door Bijzonderheden: Kerkbijzondere in functiemetselwerk. Het interieur bestaat uit het Bijzonderheden veel oorspronkelijk kerkmeubilair zoals de kerkbanken, het altaar, zijaltaar en het doopvont. Ook het orgel van Bernard Pels & Zoon is speciaal voor deze kerk ontworpen. Terrein en terreinafscheiding Ensemble: Het kerkgebouw is omgeven door de Toekomstvisie voormalige slotgracht van huize Ribbius. De historische Bron verschaft toegang tot de hoofdingang van de poort kerk. Naast de kerk staat een vrijstaande klokkentoren uit 1971. Aan de andere zijde staat een Heilig Hartbeeld. Bron: Eustachius parochie, Reliwiki

Heilig Hartbeeld Kerk

Klokkentoren

KERKENPASPOORT KERKENVISIE LAARBEEK

Waardenpaspoort Sint-Servatius kerk, Lieshout

GEBRUIKSWAARDE

— Kerk wordt lang niet door iedereen benoemd als kenmerkend icoon voor Lieshout — Gelaagdheid tijd van de plek: poort, gracht en kerkgebouw — Frankische driehoek van de Heuvel, daar hoort de kerk bij. — Kerk binding: herinneringen en mensen — Dorpsgevoel, saamhorigheid — Persoonlijke en collectieve herinneringen — Een THUIS — Sociaal, ontmoeten, verbinding, emoties.

KERKENPASPOORT KERKENVISIE LAARBEEK

BELEVINGSWAARDE — Muziek klinkt mooi daar — Charme, lichtinval, rust en ruimte — Metselwerk symbolisch: allemaal anders, maar smeltkroes wel samen samenleving — Geen typisch kerkgebouw, niet iedereen vindt de kerk mooi; je moet het gebouw leren kennen om het te waarderen — Tijdsbeeld: Gebouw uniek qua architect en architectuur, weinig meer van in NL. — De klokken worden gemist.

Inmiddels zijn de kerklokken teruggeplaatst.

IDENTITEITSWAARDE

— Algemeen: Grootste overdekte ruimte van Laarbeek — Prachtige akoestiek, wekelijkse koorrepetities (koor & ‘jongeren’ koor) — Geschikt voor multifunctioneel, cultureel gebruik; niet voor kleine groepen — De kapel biedt ruimte voor kleinere missen en het opsteken van een kaarsje — Evenementen, veel mensen; harmonie, koor, geschut, carnaval — Aantal zitplaatsen: ± 650. Banken kunnen los/ verplaatst — Bestemmingsplan: Maatschappelijke bestemming.

Kerkenpaspoort

Sociale func�e: breng jong en oud samen!

Een plek voor samenkomen & ontmoeten BOUWSTIJL

Theater of museum

STATUS BIJZONDERHEDEN Indoorspeeltuin met horeca

BOUWJAAR

Bidden

Een plek voor zingeving

Ruimte voor cultureel gebruik, evenementen Adres en muziek/ concerten Bouwjaar Architect (denk groter dan Laarbeek qua Bouwstijl bezoekers bijv. Openluch�heater Stroming bij slecht weer) Status + objectnr. Eigenaar Huidige functie Kerk in functie Bijzonderheden

Toekomstwaarde

Sint-Serva�uskerk, Lieshout Terrein en terreinafscheiding Toekomstvisie Bron

“

Het is de grootste overdekte ruimte van Laarbeek.

Een plek om meerdere func�es te combineren Een deel religieus gebruik en een deel betaalbare KERKENPASPOORT woningen voor jongeren KERKENVISIE LAARBEEK

Combineren met Sint Franciscushof

Woningen en zorgfunc�es ouderen

Kerkenpaspoort

Onze Lieve Vrouw van Lourdes kerk, Mariahout

BOUWSTIJL BOUWSTIJL BOUWJAAR BOUWJAAR EXPRESSIONISTISCH 1932-1933 & DELFSTE SCHOOL

Adres Bouwjaar Architect Bouwstijl Denominatie Status + objectnr.

STATUS STATUS RIJKSMONUMENT

INTERIEUR INTERIEUR MONUMENTAAL ORGEL & MARIABEELD

Mariastraat 27 1932-1933 P. Donders Expressionistische en Delftse School Rooms-katholiek Rijksmonument: 520162

Bijzonderheden: Kruisvormige, éénbeukige kerk met bakstenen gewelven. Er is een monumentaal F.C. Smitsorgel aanwezig en bijzondere interieur onderdelen zijn een koperen godslamp en een houten Mariabeeld. Ensemble: Ten oosten van de kerk ligt de pastorie, gebouwd als één ensemble met de kerk. Achter de kerk bevindt zich de begraafplaats, ernaast een processiepark, met twee beelden van Maria en Bernadette. Aan het kerkplein bevindt zich de Lourdesgrot. Het complex heeft bijzondere ensemblewaarde en is van betekenis als bedevaartsoord. Bron: Eustachius parochie, RCE, Reliwiki

Processsiepark

Pastorie

Kerk Begraafplaats Lourdes grot

KERKENPASPOORT KERKENVISIE LAARBEEK

Waardenpaspoort

Onze Lieve Vrouw van Lourdes kerk, Mariahout GEBRUIKSWAARDE Kerk — Algemeen: Samen bidden, vieren en herdenken > groepen komen samen — Overdekt: droge plek voor samenkomst — Kerk klein en intiem, bij drukte kerk eerder vol dan bij andere gebouwen. — Goede akoestiek en voldoende parkeerplaatsen — Aantal zitplaatsen: ± 350 — Bestemmingsplan: Maatschappelijke bestemming

GEBRUIKSWAARDE Lourdesgrot — Inwoners uit heel Laarbeek komen hier. — Bedevaartsoort; veel (buitenlandse) bezoekers/ toeristen, dagjesmensen op de fiets, ook veel Sinti, Roma, Polen. De combinatie met openstelling kerk wordt gemist.

GEBRUIKSWAARDE Openluchttheater — Goed bezocht, ook artiesten en bezoekers van buiten (mensen zijn hier trots op!) — Gebruik door toneelvereniging, koren, soms missen en vieringen

BELEVINGSWAARDE IDENTITEITSWAARDE — Bestaansrecht dorp ontstaan door kerk, hele dorp is toegewijd aan Maria — Het park, Lourdesgrot, openluchttheater én kerk vormen het hart van Mariahout. — Kerk is onderdeel van ensemble: uitnodigend geheel — Groen dorpshart, rust — Samenkomen, verbondenheid! — Collectieve geschiedenis en individuele herinneringen! eigen — Voor ons, door ons bijdrage, actieve vrijwilligers! — Plek om te blijven ontmoeten!

KERKENPASPOORT KERKENVISIE LAARBEEK

— Ensemble wordt als eenheid beleeft; je kunt de kerk niet loskoppelen van park, grot, begraafplaats en openluchttheater; het is één geheel. — Kerk met pastorie – samen als één geheel gebouwd — Lourdesgrot: kaarsje opsteken past bij de tijdgeest: altijd toegankelijk, zelf bepalen wanneer we geloof beleven — Begraafplaats: oorlogsgraven met herdenking in mei — Processiepark: rust, groen hart, voor jong en oud — Openluchttheater: ontmoeten, plezier met dorpsgenoten. — Borstbeeld van pastoor Van Eijndhoven — Nostalgie

Kerkenpaspoort

Mix van religieuze, sociale, toeris�sche func�e

Een deel beschikbaar voor het uitbreiden van het openlucht theater en sociale func�es

Een plek om meerdere func�es te combineren BOUWSTIJL

BOUWJAAR

bijvoorbeeld tiny houses, zorgwoningen of STATUS Een deel voor INTERIEUR seniorenwoningen betaalbare

Een deel voor religieus woningen voor Adres gebruik, jong en oud Bouwjaar Architect een deel voor horeca, Bouwstijl markt, kantoor. Stroming Status + objectnr. Eigenaar Huidige functie Kerk in functie Bijzonderheden

Terrein en Toekomstwaarde O.L.V. van Lourdeskerk, Mariahout terreinafscheiding Toekomstvisie Bron

Bijvoorbeeld opvang bij noodsitua�es

Poppodium

Theater

Een plek voor samenkomen & ontmoeten KERKENPASPOORT KERKENVISIE LAARBEEK

Tijdelijk andere func�e met behoud interieur en exterieur

Huiskamer; thuis voelen Let op concurren�e dorpshuis

Bijlage 3 Procesverantwoording

• • • •

Waardestelling Sint-Servatiuskerk Lieshout 04-04-2022

leon sebregts architect | architectuurhistoricus bernard de waalstraat 23 3555 bg utrecht +31 6 52085099 mail@leonsebregts.nl www.leonsebregts.nl

Sint-Servatiuskerk

Adres: Architect: Opdrachtgever: Ontwerpjaar: Bouwjaar: Bouwstijl: Status:

Burgemeester van den Heuvelstraat 1, Lieshout J.A. (Jan) de Reus (1909-2004) R.K. Kerk Lieshout 1960-1961 1961-1962 Naoorlogs modernisme met invloeden van de Bossche School Niet beschermd

Op de plek van het voormalige herenhuis Ribbius op de hoek van de Burgemeester van den Heuvelstraat en de Ribbiusstraat in Lieshout staat de rooms-katholieke Sint-Servatiuskerk. De kerk wordt omgeven door de voormalige gracht van het huis. Aan de Burgemeester van den Heuvelstraat geeft de vroegere poort van het huis toegang tot de hoofdentree van de kerk. De zeventiendeeeuwse poort is afkomstig van de Abdij van Binderen bij Helmond en rond 1800 naar Lieshout verplaatst. De poort is een rijksmonument (monumentnummer 25887). Via twee houten bruggen vanaf de Ribbiusstraat en de Franciscushof zijn de beide zij-entrees van de kerk te bereiken. Langs het pad aan de zuidzijde ligt een wat breder gazon met enkele grote bomen. Tussen de bomen staat een vrijstaande klokkentoren. Op de hoek van de Burgemeester van den Heuvelstraat en de Ribbiusstraat staat een Heilig Hartbeeld (1935), op de hoek van de Ribbiusstraat en de Franciscushof een beeldengroep van Christus aan het kruis met Maria en Johannes. Architect en bouwstijl De Sint-Servatiuskerk is in 1960-1961 ontworpen door architect Jan de Reus uit Oss en in 1961-1962 gebouwd door aannemer W.A. van der Pas, eveneens uit Oss. De Reus richtte in 1935 een zelfstandig architectenbureau op en ontwierp in de wederopbouwperiode vooral woningen, kerken, kloosters en scholen. Zijn werkgebied lag met name in het katholieke Noord-Brabant.

Eind jaren veertig, begin vijftig volgde De Reus in Den Bosch de Cursus Kerkelijke Architectuur (CKA). De architecten van de ‘Bossche School’ pasten hun ontwerpprincipes, waaronder de door monnik en architect Dom Hans van der Laan ontwikkelde maatverhoudingen van het plastische getal, in eerste instantie vooral toe in klassieke en vroegchristelijke gebouwvormen. Vooral het basiliekmodel was populair. Ook de vroege kerken van De Reus hadden deze opzet, zoals de Sint-Lambertuskerk in Maren-Kessel (1952) en de Don Boscokerk in Oss (1954, gesloopt). Vanaf halverwege de jaren vijftig raakte De Reus net als veel andere katholieke architecten steeds meer geïnspireerd door het Nieuwe Bouwen. De architecten van de Bossche School versoberden hun vormentaal en experimenteerden met moderne bouwtechnieken en vernieuwende materialen als staal en beton. Het basiliekmodel (met kolommen die het zicht belemmerden) werd in deze tweede fase van de Bossche School ingeruild voor het zaalkerkmodel (met vrij zicht op het altaar). Eind jaren vijftig was architect Jan de Jong de eerste die erin slaagde de ontwerpprincipes van Van der Laan in drie kubistische en sobere zaalkerken toe te passen. Diverse andere architecten, waaronder De Reus, gingen meer eclectisch te werk en lieten in hun zaalkerken het dogma van het plastische getal in meer of mindere mate los.

In de Sint-Servatiuskerk zijn nog wel typische Bossche School-motieven terug te vinden, zoals de nadruk op constructieve elementen en de dikte van muren, de kracht van de ritmische herhaling en de toepassing van onbewerkte materialen als schoon metselwerk, beton, gewassen grindbeton en hout.

Architectonische en constructieve opzet De Sint-Servatiuskerk is op hoofdlijnen een doosvormig gebouw met een rechthoekige plattegrond (ongeveer 31 x 42 meter). Het platte dak van de kerkzaal wordt gedragen door rijen vierkante kolommen, die zich onder het plafond verjongen. Aan de noord-, zuid- en oostzijde staan de kolommen binnen de gevels van de kerk. Aan de westzijde staan ze buiten de gevel, waar ze samen met het overstekende dak een monumentaal entreefront vormen. De gevels en kolommen zijn op staal gefundeerd middels een betonnen strokenfundering. Op de betonnen kolommen, die met geel metselwerk zijn omkleed, vormen stalen vakwerkliggers de dakconstructie. De staalconstructie is aan de onderzijde afgewerkt met een plafond van mahoniehouten delen in de lengterichting van de zaal. De 1,60 meter hoge dakrand is eveneens met (verticaal geplaatste) houten latten bekleed en vormt zo in het exterieur een doorlopend, vrij zwaar, horizontaal element. Aan de beide lange zijden van de kerkzaal zijn lagere, aan het hoofdvolume ondergeschikte aanbouwen aanwezig. In een langgerekt, doosvormig volume aan de zuidzijde zijn onder andere de sacristie, een vergaderruimte en een keuken opgenomen. De installatieruimte aan de oostkant is voorzien van een torenvormige schoorsteen. De aanbouw aan de noordzijde heeft een wat vrijere plattegrond en bestaat uit drie delen.

De aanbouw herbergt aan de westkant een doopkapel op een halfronde plattegrond en aan de oostkant een devotiekapel en een dagkapel op een half-ovale plattegrond. De beide volumes hebben een hangend betonnen dak dat vanaf de hoeken iets afloopt. De halfronde doopkapel en devotiekapel hebben in het dak een oculus. Tussen de organisch vormgegeven volumes bevindt zich een doosvormig volume met een gevel van glas-in-lood in een repeterende, vrije vlakverdeling. In deze gevel is de zij-entree van de kerk opgenomen. De gevels van de kerk zijn opgetrokken in schoon metselwerk in een vrij verband (‘schots en scheef’). Hierin zijn bakstenen in verschillende tinten en met zowel strek, kop als platte kant verwerkt. De gevels zijn opgemetseld rondom een betonskelet. De oostgevel is geheel gesloten. Centraal in deze gevel bevindt zich een kruis van gecementeerd metselwerk. De beide langsgevels hebben boven en aan weerszijden van de aanbouwen glasstroken. Het glas is in ranke, stalen kozijnen gevat en ligt terug in de gevel waardoor het dak en de metselwerk wanden zich sterk profileren. De westgevel heeft onder het doorstekende dak over de gehele breedte een glasstrook. De vrijstaande klokkentoren werd in 1971 aan de kerk geschonken door de in Lieshout gevestigde bierbrouwerij Bavaria.

De toren heeft een vierkante, betonnen fundering/voet en bestaat uit drie blauw geschilderde, stalen H-profielen. De profielen lopen naar boven taps toe en worden daar omsloten door drie stalen ringen, waarbinnen drie klokken hangen. Interieur Het schoon metselwerk in vrij verband van het exterieur is in het interieur doorgezet. De vloer bestaat uit rechthoekige platen van gewassen grindbeton. In de stroken tussen de kolommen is hierbij een fijnere toeslag gebruikt. Voor in de kerk (oostzijde) bevindt zich een podium (suppedaneum) met treden van zwart hardsteen. Zowel het altaar als het zijaltaar staat op een extra verhoging. De marmeren breukstenen waarmee de twee verhogingen zijn ingelegd, zijn afkomstig uit de oude Servatiuskerk, die tot 1967 aan de Heuvel stond. Het altaar bestaat uit een zandstenen voet met beeldhouwwerk rondom (afbeeldingen van de wonderbaarlijke broodvermenigvuldiging, de wonderbaarlijke visvangst, de mannaregen en de bruiloft van Kana) met daarop een zwaar, betonnen blad. Het kruis, de kandelaars en het tabernakel op het betonnen zijaltaar zijn ontworpen door edelsmid Harry van den Thillart uit Den Bosch. Links naast het podium staat een orgel. Het is in 1967 gebouwd door Bernard Pels & Zoon uit Alkmaar. Het front van het orgel is versierd met opaline panelen door Arnoud Paashuis uit Vught.

Pastoor Floris van der Putt, tevens musicus en componist, had een grote invloed op het concept en de vormgeving van het orgel.

Het oorspronkelijke kerkmeubilair is opgesteld in zes rijen. Het vertoont stilistisch grote verwantschap met het typische, door Dom Hans van der Laan en Jan de Jong ontworpen meubilair van de Bossche School. De zittingen, rugleuningen en voetenbanken van de langgerekte banken bestaan uit groen gebeitst hout, de onderstellen uit grijs geschilderde, stalen profielen. In de loop der tijd hebben er in het interieur van de kerk enkele wijzigingen plaatsgevonden. De dagkapel is dichtgezet met een wand van zware houten kozijnen met glas. Links en rechts van het houten portaal bij de hoofdentree zijn in een gelijke vormgeving en materialisering kasten gemaakt. De drie biechtstoelen aan de zuidzijde zijn omgevormd tot kastruimten. De vier heiligenbeelden op de kolommen en de achterwand achter het podium zijn recent geplaatst.

Waardering 1.

Cultuurhistorische waarden • Van belang als uitdrukking van de Rooms-Katholieke Kerk in Noord-Brabant. De kerk heeft letterlijk en figuurlijk een centrale positie in de gemeenschap. Het gebouw is nog steeds als kerk in gebruik, wat niet vanzelfsprekend is voor kerken van deze omvang. Veel vergelijkbare kerken zijn gesloopt of herbestemd.

Architectuurhistorische waarden • Van belang vanwege de plaats in het oeuvre van de regionaal bekende architect Jan de Reus. De kerk toont De Reus’ ontwikkeling richting een meer moderne vormentaal, een ontwikkeling die bij veel katholieke architecten rond de jaren zestig van de vorige eeuw plaatsvond. De Sint-Servatiuskerk is een van de weinige gebouwen van De Reus die nog grotendeels in oorspronkelijke staat verkeert. • Van belang als voorbeeld van een doosvormige zaalkerktypologie, zoals deze na WOII veel zijn gebouwd. Met moderne constructiemethoden (betonnen kolommen, dakconstructie van stalen vakwerkliggers) zijn grote overspanningen verkregen, waardoor het zicht op het altaar vanuit de gehele kerk optimaal is. De grootsheid van de ruimte dwingt respect af. • Van belang vanwege de invloeden van de Bossche School: de nadruk op constructieve elementen en de dikte van muren, de kracht van de ritmische herhaling (kolommen) en de toepassing van onbewerkte materialen als schoon metselwerk, beton, gewassen grindbeton en hout. De kerkbanken zijn qua vormgeving en materialisering verwant aan de kerkbanken die Dom Hans van der Laan en Jan de Jong ontwierpen. • Van belang vanwege de hoge mate van vakmanschap wat betreft verhoudingen, detaillering en materiaalgebruik.

De vormgeving van de kerk is in zijn combinatie van moderne vormen en constructietechnieken en ambachtelijke, onafgewerkte materialen uiterst verfijnd en evenwichtig. • Van belang vanwege de oorspronkelijke staat van de kerk. Het exterieur verkeert vrijwel geheel in oorspronkelijke staat. Slechts voor het glas-in-lood rond de zijentree zijn voorzetramen geplaatst. In het interieur zijn in de loop der tijd enkele (vrij kleine) aanpassingen gedaan (dagkapel dichtgezet met wand, biechtstoelen omgevormd tot kastruimte, kasten toegevoegd rondom portaal hoofdentree). • Van belang vanwege de aanwezigheid van het oorspronkelijke kerkmeubilair (o.a. kerkbanken, altaar, zijaltaar, doopvont, orgel van Bernard Pels & Zoon) en diverse oorspronkelijke kerkattributen (o.a. kruis, kandelaars en tabernakel op het zijaltaar door Harry van den Thillart). Ook de oorspronkelijke hangarmaturen zijn nog aanwezig.

Situationele en ensemblewaarden • Van belang als solitair, grootschalig bouwwerk op een historisch belangrijke plek in het dorp Lieshout. De kerk verrees op de plek van Huize Ribbius. De gracht rondom het huis en de zeventiende-eeuwse toegangspoort zijn bij de bouw van de kerk behouden. De in 1971 toegevoegde klokkentoren is een markante aanvulling op het ensemble. Het Heilig Hartbeeld op de hoek van de Ribbiusstraat en de Burgemeester van den Heuvelstraat vormt een herkenningspunt. • Van belang vanwege de modernistische vormgeving met invloeden van de Bossche School. Aan de Franciscushof zijn later op de Bossche School geïnspireerde woningen gebouwd. • Van belang vanwege de vier ‘verschillende gezichten’ van de kerk. Hoewel de kerk een eenheid is, is iedere gevel anders vormgegeven: volledig gesloten aan de oostzijde, kubistisch met veel glas aan de zuidzijde, monumentaal dankzij kolommen aan de westzijde en meer organisch met veel glas aan de noordzijde. De driedeling in de aanbouw langs de Ribbiusstraat zorgt ervoor dat de kerk zich in schaal voegt tussen de woningen aan de overzijde van de straat.

Identiteitswaarde • Van belang als belangrijk herkenningspunt in het dorp Lieshout, dankzij ligging en vormgeving. Als enige kerk in functie fungeert het gebouw als centrum van de gemeenschap.

Belevingswaarde • Van belang vanwege de bijzondere daglichttoetreding. Het hoog opgetrokken muurwerk schermt de kerk af van de buitenwereld. De Reus creëerde een in zichzelf gekeerde, mystieke ruimte die dankzij de strookvensters bovenin en de glasvlakken bezijden de aanbouwen toch in verbinding staat met de buitenwereld. Het invallende daglicht zorgt voor prachtige schaduwen in de kerk. De weidse, lichte kerkruimte staat in open verbinding (op de dichtgezette dagkapel na) met een drietal kapellen, die een meer besloten en intiem karakter hebben. • Van belang vanwege de collectieve herinnering die de kerk inneemt bij een groot deel van de inwoners van Lieshout (huwelijken, uitvaarten, bijzondere diensten). • Van belang vanwege de oorspronkelijke staat, waardoor de kerk de sfeer van de jaren zestig ademt.

Reis naar Italië met deelnemers van de Cursus Kerkelijke Architectuur (1952). Jan de Reus is de vijfde van links (De Haan en Haagsma, 2010).

Huize Ribbius met de Poort van Binderen op een ansichtkaart uit 1910 (Wikipedia).

De Sint-Servatiuskerk, waarschijnlijk vlak na de bouw in 1962 (Beeldbank Brabants Historisch Informatie Centrum, 1938-265-00010).

Impressies van de Sint-Servatiuskerk (Sebregts, 2022).

Langsdoorsneden (boven en midden) en dwarsdoorsnede over de Sint-Servatiuskerk (1961). De kerk is niet volledig volgens deze ontwerptekeningen uitgevoerd. De toren boven de doopkapel is bijvoorbeeld nooit gerealiseerd en ook het podium kreeg uiteindelijk een andere vorm (Bouwdossier gemeente Laarbeek).

Ontwerpplattegrond van de Sint-Servatiuskerk (1961) (boven). Diverse onderdelen (o.a. de indeling van de rechthoekige aanbouw) zijn niet volgens deze tekening uitgevoerd. De uiteindelijk gerealiseerde opzet is te zien in de plattegrond bij de bouwaanvraag voor de bouw van de losstaande klokkentoren (1971) (onder) (Bouwdossier gemeente Laarbeek).

Impressies van het interieur van de Sint-Servatiuskerk (Sebregts, 2022).

Overzicht van de toegepaste materialen in de Sint-Servatiuskerk (Sebregts, 2022).

Orgel en kerkbanken in de Sint Servatiuskerk (Sebregts, 2022).

Impressies van het interieur van de Sint-Servatiuskerk (Sebregts, 2022).

Raadpleging kerkenvisie gemeente Laarbeek Juni 2022

INLEIDING EN SAMENVATTING AANLEIDING

SAMENVATTING

De gemeente Laarbeek werkt samen met het bestuur van Parochie Zalige Pater Eustachius aan een toekomstvisie voor alle kerken in de gemeente Laarbeek. De kerken worden niet meer zo intensief gebruikt als vroeger. Bovendien zijn de kerken zijn te groot en te kostbaar om door een klein aantal vrijwilligers onderhouden te worden. De parochie en de gemeente denken daarom samen na over een toekomstvisie voor de kerkgebouwen.

De helft van de respondenten geeft aan nooit gebruik te maken van de kerk. Bijna een derde van de respondenten (29%) gaat jaarlijks naar de kerk. 13% van de respondenten maakt maandelijks gebruik van de kerk en 8% van de respondenten wekelijks.

DOEL Met dit onderzoek wil de gemeente Laarbeek meten hoe de inwoners van de gemeente denken over de toekomst van de kerken in de gemeente. De inzichten uit deze rapportage worden meegenomen bij het opstellen van de toekomstvisie voor de kerken.

38% van de respondenten geeft aan geen binding te hebben met een kerk in de gemeente Laarbeek. Respondenten die binding hebben met een kerk in de gemeente, geven relatief vaak aan binding te hebben met de kerk in hun eigen woonplaats. Respondenten die binding hebben met een van de genoemde kerken, is gevraagd welke invulling van het kerkgebouw zij graag zien in de toekomst. Bij alle kerken, behalve bij de Servatiuskerk in Lieshout, geven respondenten het vaakst aan: ‘Blijven zoals het nu is’. De meerderheid van de respondenten geeft aan nergens anders naar toe te gaan als ze niet meer naar de kerk kunnen gaan waar ze binding mee hebben (64%). Voor de helft van de respondenten heeft de kerk als betekenis een herkenningspunt in het dorp. 28% van de respondenten geeft aan dat de kerk een plek voor bezinning is. 21% ziet de kerk als een plek voor geloof/religieuze beleving. Voor een kwart van de respondenten heeft de kerk geen betekenis voor zichzelf.

ONDERZOEKSVERANTWOORDING

ONDERZOEKSVERANTWOORDING RESPONS

RAPPORTAGE In dit rapport zijn de resultaten visueel weergegeven, waarbij tekstueel duiding wordt gegeven. Naast het totaalniveau zijn de resultaten ook geanalyseerd op subniveau. Hierbij is gekeken naar de variabelen leeftijd, woonplaats en wel of niet-kerkganger. Respondenten die wekelijks/maandelijks gebruik maken van de kerk worden gezien als kerkgangers, respondenten die jaarlijks/nooit gebruik maken van de kerk worden gezien als niet-kerkgangers. In de tekst benoemde verschillen betreffen altijd statistisch significante en relevante verschillen. Leeftijd

Woonplaats

Kerkganger

<45 jaar

Aarle-Rixtel

Wel kerkganger (wekelijks/maandelijks gebruik kerk)

45 - 70 jaar

Beek en Donk

Niet-kerkganger (jaarlijks/nooit gebruik kerk)

70+

Lieshout Mariahout

METHODIEK • Alle leden (16+) van TipLaarbeek hebben mee kunnen doen aan het onderzoek. • Op 19 mei 2022 is een e-mail gestuurd met een link naar de online vragenlijst aan alle leden van TipLaarbeek. • Op 25 mei 2022 is een herinnering gestuurd aan alle niet-responderen panelleden van TipLaarbeek. • Op 31 mei 2022 is nogmaals een herinnering gestuurd aan alle niet-responderende panelleden van TipLaarbeek. • Een openbare hyperlink is gedeeld via verschillende (sociale) media kanalen van de gemeente Laarbeek. • Respondenten zijn tot 22 juni 2022 in de gelegenheid geweest om de online vragenlijst in te vullen. • Alle respondenten hebben de vragenlijst anoniem ingevuld.

In totaal hebben n=545 respondenten aan het onderzoek deelgenomen. De maximale foutmarge bij een steekproefgrootte van n=545 bedraagt 4,1% (bij een betrouwbaarheidsniveau van 95%)*. Om de resultaten van het onderzoek representatief te maken voor de inwoners van de gemeente Laarbeek, zijn deze herwogen naar de populatie-verhoudingen voor wat betreft de variabele woonplaats. Op deze pagina zijn de respons- en populatieverhoudingen tegen elkaar afgezet voor wat betreft geslacht, leeftijd en woonplaats. Woonplaats

Respons

Populatie

Leeftijd

Respons

Populatie

Aarle-Rixtel

22%

26%

<45 jaar

23%

38%

Beek en Donk

43%

46%

45 - 70 jaar

49%

43%

Lieshout

20%

70+

24%

19%

Mariahout

10%

Onbekend

Geslacht

Respons

Populatie

Man

49%

51%

Vrouw

49%

Onbekend

DE GEMEENTE LAARBEEK WERKT OP DIT MOMENT SAMEN MET HET BESTUUR VAN PAROCHIE ZALIGE PATER EUSTACHIUS AAN EEN TOEKOMSTVISIE VOOR ALLE KERKEN IN LAARBEEK. DE KERKEN WORDEN NIET MEER ZO INTENSIEF GEBRUIKT ALS VROEGER. ZIJ WORDEN TE GROOT EN TE KOSTBAAR OM DOOR EEN KLEIN AANTAL VRIJWILLIGERS ONDERHOUDEN TE WORDEN. DAAROM DENKEN DE PAROCHIE EN DE GEMEENTE SAMEN NA OVER DE TOEKOMST VAN DE KERKGEBOUWEN. DE GEZAMENLIJKE KERKENVISIE WORDT DIT JAAR OPGESTELD DOOR HET EXTERN ADVIESBUREAU THE MISSING LINK EN IS VOOR HET EINDE VAN HET JAAR KLAAR. KERKEN SPELEN EEN BELANGRIJKE ROL IN DE KERNEN VAN ONZE GEMEENTE. NIET ALLEEN ZIJN ZE BEELDBEPALEND, ZE ROEPEN SOMS HERINNERINGEN OP OF ZIJN EEN VERTROUWDE PLEK IN EEN DORP. WE VINDEN HET BELANGRIJK DAT ALLE INWONERS VAN ONZE GEMEENTE KUNNEN MEEDENKEN OVER DE TOEKOMST VAN DE KERKEN. DAAROM HEBBEN WE DEZE KORTE VRAGENLIJST GEMAAKT, DIE JE SNEL KUNT INVULLEN. HET KOST JE MISSCHIEN TWEE MINUTEN, MAAR HET GEEFT ONS VEEL INFORMATIE! NAAST DEZE VRAGENLIJST ORGANISEREN WE BIJEENKOMSTEN WAAR JE JE STEM KUNT LATEN HOREN. DE BIJEENKOMSTEN ZIJN GEPLAND OP DE VOLGENDE DATA. WE HOPEN JE OP ÉÉN VAN DE BIJEENKOMSTEN TE ZIEN: - 31 MEI 19.30 – 21.30 UUR ONTMOETINGSCENTRUM, BEEK EN DONK - 7 JUNI 19.30 – 21.30 UUR DE DREEF, AARLE-RIXTEL - 14 JUNI 19.30 – 21.30 UUR BUURTHUIS, MARIAHOUT - 21 JUNI 19.30 – 21.30 UUR DORPSHUIS, LIESHOUT

RESULTATEN

KERKGANGERS De helft van de respondenten geeft aan nooit gebruik te maken van de kerk. Bijna een derde van de respondenten (29%) gaat jaarlijks naar de kerk. 21% van de respondenten is wel kerkganger (maakt wekelijks (8%) of maandelijks (13%) gebruik van de kerk).

Alle respondenten (n=544)

<45 jaar (n=123)

Leeftijd Naarmate men jonger is, geeft men relatief vaker aan nooit gebruik te maken van de kerk (<45 jaar: 69%, 45 - 70 jaar: 51% en 70+: 29%). 70+’ers (26%) geven relatief vaker dan de andere leeftijdscategorieën aan wekelijks gebruik te maken van de kerk (<45 jaar: 0% en 45 - 70 jaar: 4%).

45 - 70 jaar (n=266 4%

Woonplaats Respondenten uit Lieshout (17%) geven relatief vaker dan respondenten uit Beek en Donk (7%) aan maandelijks gebruik te maken van de kerk. Respondenten uit Mariahout (49%) geven vaker dan respondenten uit Aarle-Rixtel (26%) en Beek en Donk (28%) aan jaarlijks gebruik te maken van de kerk. Daarnaast geven respondenten uit Beek en Donk (56%) relatief vaker aan nooit gebruik te maken van de kerk in vergelijking met respondenten uit Mariahout (34%).

Aarle-Rixtel (n=122)

13%

Beek en Donk (n=234)

51%

15%

12%

Mariahout (n=53) 4%

69% 32%

26%

50%

24%

70+ (n=130)

Lieshout (n=111)

29%

15%

30%

29%

26%

17%

47%

31%

13%

47%

49%

28%

34% 56%

Wel kerkganger (n=113)

40%

60%

Niet-kerkganger (n=431)

37%

63%

Wekelijks

Maandelijks

Jaarlijks

Nooit

Introductie vraag: Je kunt op verschillende manieren gebruik maken van de kerk, bijvoorbeeld door naar de mis te gaan, een kaarsje op te steken of voor een doop, communie, vormsel en/of uitvaart.

2. Hoe vaak maak je gebruik van de kerk? 6

Basis: Alle respondenten

BINDING KERKEN 61% van de respondenten heeft binding met minimaal één kerk in de gemeente Laarbeek. 38% van de respondenten geeft aan geen binding te hebben met een kerk in de gemeente Laarbeek. Leeftijd Respondenten <45 jaar (46%) geven relatief vaker aan geen binding te hebben met een kerk in de gemeente in vergelijking met 45 - 70 jarigen (41%) en 70+’ers (28%).

Alle respondenten (n=542)

61%

38%

Binding met een kerk in gemeente Laarbeek Geen binding met een kerk in gemeente Laarbeek

Binding met kerk respondenten uit woonplaats kerk

Woonplaats Respondenten die binding hebben met een kerk in de gemeente, geven relatief vaak aan binding te hebben met de kerk in hun eigen woonplaats. Zie de grafiek hiernaast voor details.

70% 64%

61% 55% 43%

Kerkganger Respondenten die niet-kerkganger zijn (48%), geven relatief vaker aan geen binding te hebben met een kerk in de gemeente dan respondenten die wel kerkganger zijn (3%).

Introductie vraag: Iedere kern van de gemeente Laarbeek heeft een kerk, in AarleRixtel zijn er zelfs twee kerken. Met een kerk kun je binding hebben/voelen en dit hoeft niet alleen met de kerk uit je eigen woonplaats te zijn. Bijvoorbeeld omdat je hier je eerste communie hebt gedaan, je er getrouwd bent of omdat je hier altijd naar de mis gaat.

1. Met welke kerk(en) in onze gemeente heb je binding? (Meerdere antwoorden mogelijk) 7

Basis: Alle respondenten n=542

INVULLING KERKGEBOUWEN Respondenten die binding hebben met een van de genoemde kerken is gevraagd welke invulling van het kerkgebouw zij graag zien in de toekomst. Bij alle kerken, behalve bij de Servatiuskerk in Lieshout, geven respondenten relatief het vaakst aan: ‘Blijven zoals het nu is’. In het algemeen geven kerkgangers relatief vaker dan niet-kerkgangers aan dat ze in de toekomst graag zien dat het kerkgebouw blijft zoals het nu is. Naarmate respondenten ouder zijn, geven ze relatief vaker aan: ‘Blijven zoals het nu is’. Naarmate respondenten jonger zijn, geven ze relatief vaker aan een maatschappelijke of commerciële invulling.

Respondenten die binding hebben met Servatiuskerk in Lieshout geven het vaakst aan een maatschappelijke functie (59%) en een deel van de kerk behouden als kleine kapel (43%). Respondenten die binding hebben met de Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdeskerk in Mariahout geven het vaakst aan: ‘Blijven zoals het nu is’ (46%) en ‘Een deel van de kerk behouden als kleine kapel’ (37%). Respondenten die binding hebben met de Michaelkerk in Beek en Donk geven relatief het vaakst aan dat het kerkgebouw moet blijven zoals het nu is (47%), gevolgd door een maatschappelijke functie (38%). ‘Blijven zoals het nu is’ wordt door respondenten die binding hebben met de Mariakapel in AarleRixtel (89%) het vaakst benoemd. Respondenten die binding hebben met de Onze-Lieve-Vrouw-Presentatiekerk in Aarle-Rixtel noemen relatief het vaakst ‘Blijven zoals het nu is’ (54%) en een maatschappelijke functie (48%).

Blijven zoals het nu is

Deel kerk behouden als kleine kapel

Maatschappelijke functie

Commerciële invulling

Woningen

Andere functie

Geen voorkeur/ weet niet

Servatiuskerk in Lieshout (n=86)

21%

43%

59%

21%

31%

18%

Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdeskerk in Mariahout (n=70)

46%

37%

36%

11%

25%

15%

Michaelkerk in Beek en Donk (n=119)

47%

34%

38%

13%

20%

Mariakapel in Aarle-Rixtel (n=91)

89%

12%

Onze-Lieve-Vrouw-Presentatiekerk in Aarle-Rixtel (n=103)

54%

26%

48%

19%

17%

Kerk

Introductie vraag: Als we kijken naar de toekomst, naar de invulling van het kerkgebouw.

>> Welke invulling zou jij dan graag zien in het kerkgebouw van de Servatiuskerk in Lieshout/Onze-LieveVrouw-van-Lourdeskerk in Mariahout/Michaelkerk in Beek en Donk/Onze-Lieve-Vrouw-Presentatiekerk in Aarle-Rixtel/Mariakapel in Aarle-Rixtel? (Meerdere antwoorden mogelijk)

Basis: Respondenten die binding hebben met een van de genoemde kerken

INVULLING KERKGEBOUWEN – DEEL BEHOUDEN ALS KLEINE KAPEL Respondenten die binding hebben met een van de genoemde kerken is gevraagd naar de invulling van het kerkgebouw in de toekomst. Daarbij is gekeken hoe vaak respondenten hebben aangegeven: ‘Een deel van de kerk behouden als kleine kapel’ in combinatie met een maatschappelijke functie, commerciële invulling, woningen of andere functie. Respondenten geven in het algemeen het vaakst aan ‘Een deel van de kerk behouden als kleine kapel’ in combinatie met een maatschappelijke functie.

Deel kerk behouden als kleine kapel in Servatiuskerk in Lieshout*

Deel kerk behouden als kleine kapel in Onze-LieveVrouw-van-Lourdeskerk in Mariahout**

Deel kerk behouden als kleine kapel in Michaelkerk in Beek en Donk***

Deel kerk behouden als kleine kapel in Mariakapel in AarleRixtel****

Deel kerk behouden als kleine kapel in Onze-Lieve-VrouwPresentatiekerk in AarleRixtel*****

Maatschappelijke functie

Commerciële invulling

Woningen

Andere functie

Kerk

*In totaal hebben 86 respondenten de neerkeuzevraag beantwoordt welke invulling ze graag zien in het kerkgebouw van de Servatiuskerk in Lieshout. **In totaal hebben 70 respondenten de neerkeuzevraag beantwoordt welke invulling ze graag zien in het kerkgebouw van de Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdeskerk in Mariahout. ***In totaal hebben 119 respondenten de neerkeuzevraag beantwoordt welke invulling ze graag zien in het kerkgebouw van de Michaelkerk in Beek en Donk. ****In totaal hebben 91 respondenten de neerkeuzevraag beantwoordt welke invulling ze graag zien in het kerkgebouw van de Mariakapel in Aarle-Rixtel. *****In totaal hebben 103 respondenten de neerkeuzevraag beantwoordt welke invulling ze graag zien in het kerkgebouw van de Onze-Lieve-Vrouw-Presentatiekerk in Aarle-Rixtel. Introductie vraag: Als we kijken naar de toekomst, naar de invulling van het kerkgebouw.

Basis: Respondenten die binding hebben met een van de genoemde kerken

BEZOEK ‘ANDERE’ KERK De meerderheid van de respondenten geeft aan nergens anders naar toe te gaan als ze niet meer naar de kerk kunnen gaan waar ze binding mee hebben (64%). Leeftijd <45 jaar (75%) en 45 - 70 jaar (68%) geven relatief vaker aan nergens anders naar toe te gaan dan 70+’ers (47%). Woonplaats Respondenten uit Mariahout (15%) geven relatief vaker dan respondenten uit AarleRixtel (1%) en Beek en Donk (2%) aan naar de Servatiuskerk in Lieshout te gaan. Respondenten uit Lieshout (20%) geven vaker aan naar de Onze-Lieve-Vrouw-vanLourdeskerk in Mariahout te gaan dan respondenten uit Aarle-Rixtel (3%) en respondenten uit Beek en Donk (7%). Kerkganger Respondenten die niet-kerkganger zijn (74%), geven relatief vaker aan nergens anders naar toe te gaan in vergelijking met wel kerkgangers (29%). Kerkgangers geven relatief vaker aan naar een andere kerk in de gemeente te gaan dan nietkerkgangers:

‘Andere’ kerk in Laarbeek

Wel kerkganger

Niet-kerkganger

Mariakapel in Aarle-Rixtel

26%

Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdeskerk in Mariahout

20%

Onze-Lieve-Vrouw-Presentatiekerk in Aarle-Rixtel

14%

Michaelkerk in Beek en Donk

13%

Servatiuskerk in Lieshout

Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdeskerk in Mariahout

Mariakapel in Aarle-Rixtel

Michaelkerk in Beek en Donk

Onze-Lieve-Vrouw-Presentatiekerk in Aarle-Rixtel

Servatiuskerk in Lieshout

Ik zou nergens anders naar toe gaan

Weet niet

4. Mocht je niet meer naar je ‘eigen’ kerk, de kerk waar je binding mee hebt, kunnen. Naar welke kerk in onze gemeente zou je dan gaan? (Meerdere antwoorden mogelijk)

64%

13%

Basis: Alle respondenten n=530

BETEKENIS KERK Voor de helft van de respondenten heeft de kerk (in het algemeen) als betekenis een herkenningspunt in het dorp. 28% van de respondenten geeft aan dat de kerk een plek voor bezinning is. 21% ziet de kerk als een plek voor geloof/religieuze beleving. Voor een kwart van de respondenten heeft de kerk geen betekenis voor zichzelf. 16% van de respondenten geeft aan dat de kerk een andere betekenis voor hen heeft. Thema’s die hierbij genoemd worden zijn: ‘herdenken’, ‘uitvaarten’ en ‘historisch gebouw’. Leeftijd 70+’er geven relatief vaker aan dat de kerk betekenis heeft als ‘Een plek voor mijn geloof/religieuze beleving’ (36%), ‘Een plek voor bezinning’ (41%) en ‘Een plek waar je anderen ontmoet’ (27%) in vergelijking met <45 jaar (respectievelijk: 15%, 18%, 9%) en 45 - 70 jaar (respectievelijk: 16%, 26%, 13%). De leeftijdscategorie 45 - 70 jaar (29%) geeft relatief vaker dan 70+ (15%) aan dat de kerk geen betekenis heeft voor zichzelf.

Woonplaats Voor respondenten uit Mariahout (28%) heeft de kerk relatief vaker als betekenis een plek waar je anderen ontmoet in vergelijking met respondenten uit Beek en Donk (12%). Respondenten uit Aarle-Rixtel (61%) en Mariahout (60%) zien de kerk vaker als herkenningspunt in het dorp dan respondenten uit Lieshout (35%). Kerkganger Kerkgangers geven relatief vaker aan dat de kerk een plek is voor bezinning (69%), een plek voor geloof/religieuze beleving (67%) en een plek waar je anderen ontmoet (42%) dan respondenten die nietkerkganger zijn (respectievelijk: 17%, 8%, 9%).

Geloof/ religieuze beleving

Bezinning

Ontmoeten anderen

Herkennings -punt

Andere betekenis

Geen betekenis voor mij

Weet niet

21%

28%

16%

50%

16%

25%

<45 jaar

15%

18%

55%

17%

25%

45 tot 70 jaar

16%

26%

13%

46%

17%

29%

70+

36%

41%

27%

51%

13%

15%

Aarle-Rixtel

23%

32%

16%

61%

26%

17%

Beek en Donk

17%

24%

12%

48%

13%

28%

Lieshout

25%

29%

17%

35%

12%

29%

Mariahout

23%

28%

60%

13%

19%

Wel kerkganger

67%

69%

42%

43%

16%

Niet-kerkganger

17%

51%

16%

31%

Totaal Leeftijd

Woonplaats

Kerkganger

3. Wat voor betekenis heeft de kerk voor jou? (Meerdere antwoorden mogelijk) 11

Basis: Alle respondenten n=536

TOPONDERZOEK Toponderzoek is een Horsters no-nonsense bedrijf, dat sterk is in het raadplegen van meningen. In een mondige wereld waarin men direct resultaat wil zien, is het raadplegen van meningen / ervaringen / beleving van belang om te overleven. Onze professionele en flexibele medewerkers hebben interesse voor uw onderzoeksvraag om de beleving en inzichten vanuit de maatschappij regulier zichtbaar te maken. Door een transparant inzicht in hetgeen leeft en speelt onder inwoners / bestuurders / politici, levert dit beter beleid en meer draagvlak op. Tips worden aangeleverd. Tevens toetst u of ingezette acties resultaat hebben. Toponderzoek faciliteert dit proces als onafhankelijk onderzoeksbureau TIPTOP voor u. Het onderzoeksbureau heeft de beschikking over ruim 100 eigen Tipburgerpanels, het overheidspanel ‘Overheid in Nederland’ en het ‘Ambtenarenpanel’.

Toponderzoek Herstraat 20 5961 GJ Horst www.Toponderzoek.com enquete@toponderzoek.com 085-4860100

Toponderzoek is lid van MOA.

Bijlage 6 Juridisch Kader

Infographic van de verwevenheid van erfgoed met andere beleidsvelden (Beeld @TML)

Bijlage 7 Van Kerkenvisie naar Omgevingsplan

Bijlage 8 Publicaties en Handreikingen

•

• •

• • •

•

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Laarbeek&id=6d587e54-d5b0-43da-aedc-5657c65d69a5