CConstaterende datLaarbeek
Koppel je AI →
Document · PDF

7 20260702 Jaarstukken 2025 incl. getekende controleverklaring

Raadsvergadering 2 juli 2026, gemeente LaarbeekBij agendapunt: Voorstel tot vaststelling van de Jaarstukken 202564.653 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 8

Vandaar dat het krediet kan worden afgesloten. 2022 | Vervanging en herinrichting raadszaal/ontvangsthal gemeentehuis | Uitvoering in 2026 | Nee 2022 | Vervanging inrichting binnenterrein gem | eentehuis | Uitgevoerd in 2025 | Ja Uitgevoerd in 2025, incl. DUMAVA | -subsidie € 170.377; restant krediet 2023 | Gemeentehuis - zonnepanelen (routekaart 8) | ad € 212.000 overhevelen naar krediet Gemeentehuis | - overige kosten | Nee (routekaart 8) Afwikkeling in 2026, incl. DUMAVA | -subsidie € 768.310, afgesloten 2023 | Gemeentehuis - overige kosten (routekaart 8) | restant krediet Gemeentehuis | - zonnepanelen (routekaart 8) ad | Nee € 212.000 per ultimo 2025 overhevelen naar krediet Gemeentehuis | - overige kosten (routekaart 8). 2023 | Vervanging software 2023 | Het is een oude investering. We verwachten hier geen uitgaven meer | Ja op. Vandaar dat het krediet kan worden afgesloten. 2023 | Integraal beheersysteem openb ruimte (BOR) | In 2025 is de software aangeschaft. De implementatiefase loopt nog | Nee door in 2026. 2025 | Krediet Gemeentehuis - inrichting/werkplekken | Uitvoering in 2025/2026 | Nee 2025 | Gemeentewerf - zonnepanelen (routekaart 14) | Uitgevoerd in 2024/2025 | Nee 2025 | Heftruck | Project is gereed.

| Ja 2025 | Gemeentewerf - overige kosten (routekaart 14) | Installatie LED-verlichting uitgevoerd in 2024/2025 | Nee 124 125 Verbonden partijen Verbonden partij Vorm Belastingsamenwerking Oost-Brabant (BSOB) Gemeenschappelijke regeling BNG Bank N.V. Deelneming door aandelenbezit Coöperatieve vereniging Dimpact Participatie in publiekrechtelijk rechtspersoon Stichting Bizob Participatie in publiekrechtelijk rechtspersoon Meer informatie over deze verbonden partijen staat in het overzicht Verbonden partijen.

Paragrafen Lokale heffingen en belastingen Lokale heffingen stellen de gemeente in staat eigen middelen te verkrijgen. Die middelen worden ingezet voor uitgaven voor de uitvoering van onze gemeentelijke taken. De invoering, wijziging of intrekking van lokale heffingen vindt plaats door middel van een verordening, die door de gemeenteraad wordt vastgesteld. Ook de tarieven worden vastgesteld door de gemeenteraad. In deze paragraaf wordt een beeld gegeven van de realisaties op het gebied van gemeentelijke belastingen. Na een samenvattende tabel volgt de lokale lastendruk, een toelichting per belastingsoort en uitleg bij het kwijtscheldingsbeleid. In de onderstaande tabel staat een vergelijking tussen de geraamde inkomsten uit de bijgestelde begroting met de realisatie. Begroting | Rekening | Verschil bedragen x € 1.000 | 2025 | 2025 Leges | 1.607 | 1.855 | 248 Verblijfsbelasting | 155 | 155 Onroerendezaakbelasting | 6.638 | 6.619 | -19 Afvalstoffenheffing | 2.077 | 2.113 | 35 Rioolheffing | 2.722 | 2.770 | 48 Reclamebelasting | 27 | 26 | -1 Totaal lokale heffingen | 13.226 | 13.537 | 312 126 127 Aanduiding belastingdruk per woonruimte Onderstaande tabel toont de lokale lastendruk per meerpersoonshuishouden in vergelijking tot omliggende gemeenten. Hiervoor is gebruik gemaakt van de rapportages van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere overheden (COELO).

Bron: Coelo 2025 Atlas van de lokale heffingen

Berekening lokale belastingdruk | Rekening 2024 | Rekening 2025 Uitgangspunten: Gezin met eigen woning, o.b.v. gehanteerde WOZ-waarde | 411.000 | 439.000 Aantal containerledigingen afval: Grijs 140 ltr | 4 | 4 GFT 140 ltr | 6 | 6 Ontwikkeling lastendruk: OZB | 409 | 426 Rioolheffing | 255 | 269 Afvalstoffenheffing | 194 | 199 Saldo | 858 | 894 Tarieven | Rekening 2024 | Rekening 2025 OZB - eigenaren woning | 0,09963% | 0,09706% Riool | €254,52 | €269,28 Afvalstoffenheffing - Container grijs 140 lt | €16,50 | €16,50 Afvalstoffenheffing - Container groen 140 lt | €1,25 | €1,25 Afvalstoffenheffing - Vastrecht | €120,36 | €125,28 Voor het samenstellen van de bovenstaande tabel zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • | De weergegeven WOZ-waarden zijn de gemiddelde WOZ-waarden voor onze gemeente op basis van de brondata van het CBS. • | Het aantal container-ledigingen is gelijk gehouden aan de uitgangspunten in de begroting. • | De lokale berekening afvalstoffenheffing wijkt af van de berekening door COELO. COELO hanteert cijfers van het CBS over gemiddeld aanbod rest- en gft-afval per inwoner. Deze gegevens zijn minder actueel. Daarnaast hanteert COELO sinds 2022 de gemiddelde WOZ-waarde van koopwoningen, voorheen werd de gemiddelde WOZ-waarde van koop- en huurwoningen tezamen gehanteerd.

128 129 Onroerende-zaakbelastingen Onder de naam ‘Onroerendezaakbelasting’ wordt een belasting geheven van de eigenaren en gebruikers van alle binnen de gemeente gelegen niet- woningen én van eigenaren van woningen. De grondslag voor de aanslagen onroerendezaakbelastingen is de vastgestelde WOZ-waarde van de onroerende zaak. De volgende beleidsuitgangspunten gelden bij de berekening van de OZB-tarieven: • OZB is een algemeen dekkingsmiddel, er is geen relatie te leggen met de bijhorende kosten. • Tariefdifferentiatie (gebruik niet-woningen, eigendom niet-woningen en eigendom woningen). • Trendmatige opbrengsten stijging om voorzieningen in de vier kernen te handhaven. • Belastingtarieven worden voor het begin van het kalenderjaar door de raad vastgesteld. De waardering van de onroerende zaak en vervolgens de heffing en inning van de onroerendezaakbelastingen is per 1 januari 2018 volledig overgedragen aan de Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking Oost-Brabant. Afvalstoffenheffing De volgende beleidsuitgangspunten zijn toegepast bij de berekening van de afvaltarieven: • Kostendekkende heffing, waarbij de uitgaven die betrekking hebben op afvalinzameling en verwerking worden gecompenseerd met de afvalstoffenheffing. • Bij de tariefberekening wordt rekening gehouden met btw, overhead- en kwijtscheldingskosten.

• De tarieven worden vóór het begin van het kalenderjaar door de raad vastgesteld. • Voor deze heffing is kwijtschelding mogelijk tot een bedrag van € 269,78 (2025). • In de raad van 4 juli 2024 is besloten om een egalisatiereserve afval te vormen. Het doel van deze egalisatiereserve is om ervoor te zorgen dat zo veel als mogelijk een gesloten exploitatie afval ontstaat én dat forse schommelingen in de tarieven afvalstoffenheffing worden voorkomen. • Als uitgangspunt is besloten dat een overschot of tekort binnen de exploitatie afval wordt toegevoegd of onttrokken aan de egalisatiereserve afval, vooruitlopend op de behandeling en besluitvorming van de jaarrekening door de raad. In 2025 is een bedrag van € 90.919 gestort in de egalisatiereserve afval. Dat betreft het saldo van baten en lasten op het taakveld afval, rekening houdend met BTW, overhead- en kwijtscheldingslasten zoals die in de begrotingsfase bij de tariefbepaling van afvalstoffenheffing zijn meegenomen. In de onderstaande tabel zijn de baten en lasten uit de jaarrekening 2025 afgezet tegen de oorspronkelijke (primaire) begroting 2025. Eventuele wijzigingen, bijvoorbeeld uit Financiële rapportage, zijn niet meegenomen omdat de primaire begroting 2025 de basis is geweest voor de tarieven 2025 zoals die door de raad zijn vastgesteld in december 2024.

Berekening kostendekkendheid Afvalstoffenheffing | Begroting | Rekening 2025 | 2025 Netto kosten taakveld | 1.591 | 1.627 Toe te rekenen kosten: Overhead | 118 | 118 BTW | 323 | 323 Kwijtschelding | 45 | 45 Totale kosten | 2.077 | 2.113 Opbrengst heffingen | 2.077 | 2.113 Dekkingspercentage | 100% | 100% Rioolheffing De volgende beleidsuitgangspunten passen wij toe bij de berekening van de tarieven rioolheffing: • | Kostendekkende heffing, waarbij alle uitgaven die betrekking hebben op riolering en watertaken worden gecompenseerd met de rioolheffing. • | Tariefdifferentiatie met betrekking tot woningen en niet-woningen. Het tarief voor niet-woningen wordt bepaald volgens een staffel (per 500 m3 per jaar). • | Bij de berekening wordt rekening gehouden met BTW, overhead- en kwijtscheldingslasten. • | De tarieven worden vóór het begin van het kalenderjaar door de raad vastgesteld. • | Trendmatige opbrengsten stijging met 3,6 | 1 % op basis van het gemeentelijk rioleringsplan 2019-2023 (GRP). • | Voor deze heffing is kwijtschelding mogelijk. • | De rioolheffing heeft het karakter van een bestemmingsheffing, bedoeld om alle kosten voor noodzakelijk geachte (collectieve) maatregelen ten aanzien van riolering, hemelwater en grondwater te kunnen verhalen.

Omdat het een bestemmingsheffing is, hoeft in de relatie tot de belastingplichtige geen sprake te zijn van een rechtstreekse tegenprestatie in de vorm van een verleende dienst of een voorziening waarvan de belastingplichtige gebruik maakt. • | De rioolheffing wordt geheven op basis van de uitgangspunten zoals die zijn opgenomen in het GRP 2019-2023 (raadsbesluit: 6 december 2018). 130 In de onderstaande tabel zijn de baten en lasten uit de jaarrekening 2025 afgezet tegen de oorspronkelijke (primaire) begroting 2025. Eventuele wijzigingen, bijvoorbeeld uit de Financiële rapportage, zijn niet meegenomen omdat de primaire begroting 2025 de basis is geweest voor de tarieven 2025 zoals die door de raad zijn vastgesteld in december 2024. Berekening kostendekkendheid Rioolheffing | Begroting | Rekening 2025 | 2025 Netto kosten taakveld | 1.826 | 1.907 Toe te rekenen kosten: Overhead | 674 | 674 BTW | 235 | 139 Kwijtschelding | 50 | 50 Totale kosten | 2.785 | 2.770 Opbrengst heffingen | 2.785 | 2.770 Dekkingspercentage | 100% | 100% Leges Bij de berekening van de legestarieven zijn de volgende uitgangspunten gebruikt: • | Het beleid is erop gericht om de komende jaren te groeien naar verdergaande kostendekking. • | De leges zijn in 2025 met 5 % verhoogd, voor zover mogelijk. Voor sommige leges geldt een wettelijk maximumtarief.

• | Bij het berekenen van de tarieven wordt geen rekening gehouden met btw en overheadkosten. • | De Legestarieven worden vóór het begin van het kalenderjaar vastgesteld door de raad. • | Voor leges is geen kwijtschelding mogelijk. In de onderstaande tabel zijn de baten en lasten uit de jaarrekening 2025 afgezet tegen de oorspronkelijke (primaire) begroting 2025. Eventuele wijzigingen, bijvoorbeeld uit Financiële rapportage, zijn niet meegenomen omdat de primaire begroting 2025 de basis is geweest voor de tarieven 2025 zoals die door de raad zijn vastgesteld in december 2024. 131 Berekening kostendekkendheid Leges | Begroting 2025 | Rekening 2025 Totale netto kosten | 1.953 | 2.374 Opbrengst leges | 1.183 | 1.856 Dekkingspercentage | 61% | 78% Markt- en staangelden Markt- en staangelden zijn vergoedingen die de gemeente vraagt voor het in gebruik geven van gemeentegrond voor private doeleinden. De mate van kostendekkendheid speelt geen rol bij deze heffing. Het gaat slechts om beperkte opbrengsten. De volgende beleidsuitgangspunten zijn van toepassing: • | Stabiele prijzen, geen indexering om zoveel mogelijk kraamhouders te behouden voor de markt in Laarbeek. • | Bij de tariefberekening houden wij geen rekening met btw en overheadkosten.

• | De tarieven worden vóór het begin van het kalenderjaar door de raad vastgesteld en dit kan ook betekenen dat verordeningen van oude jaren niet geactualiseerd worden. • | Voor markt- en staangelden zijn geen kwijtschelding mogelijk. Reclamebelasting Reclamebelasting wordt opgelegd in de winkelgebieden Piet van Thielplein en Heuvelplein. | De belasting is ingevoerd op verzoek van de ondernemersvereniging | en. Doel van de heffing is om alle winkeliers mee te laten betalen aan de verdere ontwikkeling van het gebied. Welke maatregelen genomen worden, hangt af van de wensen van de ondernemersverenigingen. De volgende beleidsuitgangspunten | zijn gebruikt bij de berekening van de reclamebelasting: • | Als heffingsgebied gelden de winkelgebieden Piet van Thielplein en Heuvelplein. • | 100% doorbetaling van de werkelijke opbrengst. • | Bij de tariefberekening | wordt geen rekening gehouden met btw en overheadkosten. • | De tarieven worden vóór het begin van het kalenderjaar door de raad vastgesteld, dit kan ook betekenen dat verordeningen van oude jaren niet geactualiseerd worden. • | Voor reclamebelasting is geen kwijtschelding mogelijk. 132 133 Verblijfsbelasting Per 1 januari 2025 is verblijfsbelasting ingevoerd voor niet-ingezeten van Laarbeek. De voornaamste uitgangspunten zijn: • De verblijfsbelasting wordt geheven per persoon per nacht.

• Er wordt onderscheid gemaakt voor verblijven met een vaste slaapplek (bijvoorbeeld hotel, B&B en huisvesting arbeidsmigranten) en verblijven waarbij mensen hun eigen bed meenemen (bijvoorbeeld camping). In het overzicht aan het begin van deze paragraaf is de realisatie gelijk aan de begroting. Dit komt omdat er nog geen actuele gegevens bekend waren op het moment dat BSOB de Financiële verantwoording 2025 opgesteld heeft. Daarom heeft BSOB in de Financiële verantwoording 2025 als “nog op te leggen” hetzelfde bedrag aangehouden als in de oorspronkelijke begroting. Dat is in lijn met de afspraken die we hierover met BSOB hebben gemaakt. De volledige uitgangspuntennotitie is in de raadsvergadering van 26 september 2024 vastgesteld. Kwijtscheldingsbeleid Op grond van de Gemeentewet is de gemeente bevoegd om kwijtscheldingen van de gemeentelijke heffingen te verlenen. Door de raad is in de "Kwijtscheldingsregeling gemeentelijke belastingen" vastgelegd dat een verzoek om kwijtschelding kan worden ingediend voor: 1. Rioolheffing; 2. Afvalstoffenheffing; 3. Onroerende-zaakbelasting met betrekking tot de gebruikersbelasting. De uitvoering van het kwijtscheldingsbeleid is in overeenstemming met de Uitvoeringsregeling invorderingswet 1990. Deze uitvoeringsregeling is beperkt door gemeentelijk beleid met betrekking tot onderstaande zaken: 1.

Bij kwijtschelding van de afvalstoffenheffing geldt een maximum van € 269,78 (bedrag 2025). 2. Er wordt alleen kwijtschelding verleend aan natuurlijke personen.

134 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Beleid Deze paragraaf geeft aan hoe de financiële positie van onze gemeente zich verhoudt tot de risico's. Oftewel het vermogen van onze gemeente om ook in ongunstige tijden de incidentele financiële risico’s op te kunnen vangen om zo onze taken ongewijzigd te kunnen voortzetten. Om het benodigde weerstandsvermogen te kunnen beoordelen geven we inzicht in de risico's. Onder een risico verstaan we het gevaar voor financiële schade of verlies als gevolg van interne en/of externe omstandigheden. Het risico heeft dan betrekking op het samenvallen van die bepaalde omstandigheden (de kans) en de negatieve gevolgen (de schade / bedrag). Jaarlijks inventariseren wij de risico’s die van invloed kunnen zijn op de bedrijfsvoering om deze (zo veel mogelijk) te beperken en de vermogenspositie te kunnen beoordelen. De belangrijkste risico’s qua financiële impact worden in kaart gebracht door middel van een scan van de organisatie. Uit de inventarisatie zijn in totaal 38 risico's in beeld gebracht. In deze paragraaf presenteren wij de risico's die de hoogste bijdrage hebben aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Het benodigde weerstandsvermogen uit de risico's zetten we vervolgens af tegen de beschikbare weerstandscapaciteit.

De beschikbare weerstandscapaciteit is dat deel van het eigen vermogen dat beschikbaar is om eventuele risico’s financieel op te kunnen vangen. De ratio weerstandsvermogen geeft aan in hoever wij als gemeente Laarbeek in staat zijn potentiële risico's financieel op te vangen.

135 Visueel ziet dat er als volgt uit:

136 Inventarisatie van beschikbare weerstandscapaciteit Zoals in het Besluit Begroting en Verantwoording is aangegeven, bestaat de weerstandscapaciteit uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken (artikel 11-1a). De beschikbare weerstandscapaciteit is dat deel van het eigen vermogen dat beschikbaar is om eventuele risico’s financieel op te kunnen vangen. Dit bedrag moet in verhouding zijn met de benodigde weerstandscapaciteit. Dit laatste bedrag komt voort uit het risicoprofiel van onze gemeente. De benodigde weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel vermogen een wij beschikbaar moeten hebben om calamiteiten financieel aan te kunnen. De opbouw van onze beschikbare weerstandscapaciteit, in duizendtallen, per 31 december ziet er als volgt uit: Beschikbare weerstandscapaciteit Algemene reserve 18.164 Reserve grondexploitatie 4.446 Onvoorzien incidenteel Onbenutte belastingcapaciteit 2.184 Vrij aanwendbaar deel reserves (algemene reserve) In de raadsvergadering van 8 mei 2025 heeft u de “Nota reserves en voorzieningen" vastgesteld. In deze nota wordt aangegeven aan welke criteria de diverse reserves en voorzieningen dienen te voldoen. Over de algemene reserve kunt u vrij beschikken en deze kunnen wij aanwenden voor het opvangen van eenmalige nadelen.

Hierdoor kunnen wij de algemene reserve meenemen in de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit. De algemene reserve bedraagt per 31 december 2025 ± € 18,164 miljoen. Reserve grondexploitatierisico’s Speciaal voor de risico’s die te maken hebben met grondexploitatie hebben wij een risicoreserve grondbedrijf gevormd. Deze reserve is onderdeel van de beschikbare weerstandscapaciteit. De stand van deze reserve bedraagt maximaal € 4,95 (volgens de grondnota 2026). Dit bedrag is gebaseerd op de risico's uit de Monte Carlo risicoanalyse. Deze bedraagt voor de grondexploitaties € 2,95 miljoen plus een vaste ophoging van € 2 miljoen. Als de reserve hoger wordt dan het maximale bedrag dan valt het overtollige deel vrij ten gunste van de algemene reserve. Hierdoor bedraagt de reserve € 4,45 miljoen per 31 december 2025.

Stille reserves Van stille reserves is sprake als bedrijfsmiddelen meer waard zijn dan uit de boekhouding blijkt. De stille reserves zijn een onderdeel van de bedrijfsmiddelen die de gemeente gebruikt. Het is niet mogelijk om de middelen direct beschikbaar te maken en daarom nemen we dit onderdeel niet mee. Onvoorzien incidenteel Het is mogelijk om voor incidentele zaken een bedrag op te nemen in de begroting. Met dit bedrag kunnen incidentele nadelen opgevangen worden. Het gaat dan om zaken die bij het maken van de begroting nog niet bekend zijn, maar door bijvoorbeeld wetswijziging wel kosten voor de gemeente met zich meebrengen. In onze gemeente is voor 2025 een raming opgenomen van € 60.000 (€ 45.000 College en € 15.000 Raad). Dit budget is in de begrotingswijziging bijgesteld waardoor per 31-12-2025 dit bedrag € 0 is. Onbenutte belastingcapaciteit Bij onbenutte belastingcapaciteit wordt uitsluitend gekeken naar de OZB-heffing. Wettelijk is namelijk bepaald dat de tarieven voor de overige heffingen maximaal 100%-kostendekkend mogen zijn. Bij afvalstoffenheffing en de rioolheffing is geen sprake van onbenutte belastingcapaciteit. Om de onbenutte belastingcapaciteit van de OZB te berekenen, maken we gebruik van de norm die het Rijk stelt aan de zogenaamde ‘artikel 12-status’.

Zodra een gemeente in financiële problemen komt, houdt het Rijk rekening met een minimaal OZB-tarief (voor het jaar 2026) van 0,1648 %. De WOZ- waarde komt uit de overzichten van de BSOB over 2025. De berekening van de onbenutte belastingcapaciteit ziet er als volgt uit: WOZ-waarde | Tarief | Tarief 2026 | Verschil | Onbenutte Onroerendezaakbelasting | 2025 | 2025 | art. 12 status | tarief | capaciteit bedrag x 1.000 | Laarbeek | bedrag x 1.000 Eigenaar Woningen | 4.357.942 | 0,10% | 0,16% | 0,07% | 2.952 Eigenaar Niet-woningen | 538.779 | 0,26% | 0,16% | -0,10% | -535 Gebruikers Niet-woningen | 468.370 | 0,21% | 0,16% | -0,05% | -233 Saldo onbenutte belastingcapaciteit | 2.184 137 Belangrijkste financiële risico’s Op basis van een risicoanalyse hebben wij de belangrijkste financiële risico's voor onze gemeente geïnventariseerd. In totaal zijn er 38 risico's bepaald. In onderstaand overzicht presenteren wij de tien risico’s die de grootste invloed hebben op de benodigde weerstandscapaciteit. bedragen x € 1.000 Risico | Kans | Max. gevolg | Effect in % 1. | Regionaal bedrijventerrein | 40% | 1.920 | 23,46 2. | Uitkering gemeentefonds | 60% | 400 | 7,25 3. | Extra uitvoerings- of programma kosten veiligheidsregio | 70% | 300 | 6,55 4. | Hogere kosten door hogere inflatie dan begroot | 60% | 300 | 5,63 5. | Extra uitvoerings-of programma kosten ODZOB | 70% | 250 | 5,38 6.

| Hogere prijzen door oorlog Iran | 80% | 200 | 4,92 7. | Informatiebeveiliging / cyberrisico | 40% | 350 | 4,32 8. | Hogere kosten inhuur | 40% | 300 | 3,91 9. | Hogere kosten netbeheer en energiekosten | 70% | 150 | 3,17 10. Extra uitvoerings- of programma kosten Blink | 50% | 200 | 3,15 Totaal grote risico's | 4.370 Totaal overige risico's | 4.018 Totaal alle risico's | 8.388 Op basis van de ingevoerde risico’s hebben wij een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie passen wij toe omdat het reserveren van het maximale bedrag (€ 8,39 miljoen) ongewenst is. De risico’s zullen zich immers niet allemaal voor doen en ook niet tegelijk en in hun maximale omvang manifesteren. De risico simulatie toont de onderstaande uitkomst: Toelichting: In de tabel wordt de omvang van de benodigde weerstandscapaciteit aangegeven, verbonden aan de mate van betrouwbaarheid van de simulatie. De grafiek toont de verdeling van de kansen en totale financiële gevolgen. Uit de grafiek en de bijbehorende tabel volgt dat met een zekerheidspercentage van 90% alle risico’s kunnen worden afgedekt (op basis van MonteCarlo analyse) met een risicobedrag van € 2,51 miljoen (benodigde weerstandscapaciteit). 138 139

Specifiek risico betreffende grondexploitaties Voor de risico-inventarisatie van de grondexploitaties hebben wij een separate risicoanalyse opgesteld (Monte Carlo risicoanalyse grondexploitaties 2026 over 2025. Uit deze analyse volgt dat het bruto risico voor de grondexploitaties € 6,11 miljoen is. Hiervan is al € 3,45 via verliesvoorzieningen gedekt. Hiervan wordt reservering winstneming naar Algemene reserve van € 0,29 gecorrigeerd. | Om met een zekerheidsmarge van 90% de geïnventariseerde risico’s af te kunnen dekken, is (middels MonteCarlo analyse) een reserve nodig van € 2,95 miljoen. Beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico's Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s (benodigde weerstandscapaciteit) en de beschikbare weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulaties voortvloeit is € 2,51 miljoen + het risico voor de grondexploitaties van € 2,95 miljoen is in totaal aan benodigde weerstandscapaciteit van € 5,46 miljoen. De beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 24,79 miljoen.

Hierdoor wordt de ratio weerstandsvermogen: Ratio weerstandsvermogen = | beschikbare weerstandscapaciteit | = | 24.794 | = 4,54 benodigde weerstandscapaciteit | 5.460 Om de ratio voor het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen, wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel die in samenwerking tussen NAR (Nederlandse Adviesbureau voor Risicomanagement) en de Universiteit Twente is opgesteld. Waarderingscijfer | Ratio weerstandsvermogen | Betekenis A | > 2,0 | Uitstekend B | 1,4 < x < 2,0 | Ruim voldoende C | 1,0 < x < 1,4 | Voldoende D | 0,8 < x < 1,0 | Matig E | 0,6 < x < 0,8 | Onvoldoende F | < 0,6 | Ruim onvoldoende De ratio bedraagt eind 2025: 4,54. Dit betekent dat de ratio uitkomt op een waardering A. Dit duidt op een uitstekend weerstandsvermogen. 140 Kengetallen In het streven naar meer transparantie, verbetering van het inzicht in de financiële positie en voor de vergelijking met andere gemeenten worden zowel in de begroting als jaarrekening een set van financiële kengetallen opgenomen. Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of balans. De kengetallen zijn het uitgangspunt voor de beoordeling van de financiële positie van onze gemeente. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV, art.11 lid 2d) bepaalt dat gemeenten een set van vijf financiële kengetallen moeten opnemen in deze paragraaf.

De op te nemen kengetallen zijn: schuldquota leningen, solvabiliteitsratio, grondexploitatie, structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit. Signaleringswaarden De provincie hanteert, voor het verkrijgen van een goed en uniform beeld, signaleringswaarden die afkomstig zijn uit de stresstest voor 100.000+ gemeenten. Daarbij moet benadrukt worden dat door de provincie aan deze categorieën geen kwalificatie is gegeven, omdat normering in eerste instantie aan de gemeente zelf is. Wij hebben geen eigen normering bepaald en hanteren hiervoor de onderstaande tabel. In de tabel hieronder is te zien tot welke signaleringswaarden gehanteerd worden en in welke categorie (A, B of C) deze vallen. Kengetal | Categorie A | Categorie B | Categorie C a. zonder correctie doorgeleende gelden | <90% | 90-130% | >130% Netto schuldquote b. met correctie doorgeleende gelden | <90% | 90-130% | >130% Solvabiliteitsratio | >50% | 20-50% | <20% Grondexploitatie | <20% | 20-35% | >35% Structurele exploitatieruimte | Begroting > 0% | Begroting 0% | Begroting < 0% Belastingcapaciteit | <95% | 95-105% | >105% 141 Uitkomsten Laarbeek In onderstaande tabel zijn de uitkomsten voor onze gemeente afgezet tegen de signaleringswaarden zoals de provincie die hanteert. Cellen zijn groen als onze gemeente in categorie A valt (minst risicovol), blauw voor categorie B en oranje bij categorie C (meest risicovol).

Onderaan deze paragraaf wordt een relatie gelegd tussen de kengetallen en worden opvallende zaken toegelicht. Kengetal | Rekening 2024 | Begroting 2025 | Rekening 2025 Netto schuldquote | a. zonder correctie doorgeleende gelden | -9% | -4% | -17% b. met correctie doorgeleende gelden | -9% | -4% | -17% Solvabiliteitsratio | 65% | 80% | 67% Grondexploitatie | 12% | 5% | 11% Structurele exploitatieruimte | 8% | 1% | 9% Belastingcapaciteit | 86% | 94% | 85% Netto schuldquote & de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Waar is het voor? Deze indicatoren brengen in beeld in hoeverre de nettoschulden zich verhouden tot de totale baten (inkomsten) van de gemeente. Hoe hoger het percentage, hoe meer externe financiering de gemeente heeft aangetrokken om de activiteiten (investeringen) te financieren. Hoe lager het percentage is, hoe gunstiger de financiële positie. Hoe werkt het? De netto schuldquote wordt volgens een vaste formule berekend: De netto schuldquote = (A+B+C-D-E-F-G)/H x 100% A Vaste schulden (cf. art. 46 BBV) B Netto vlottende schuld (cf. art. 48 BBV) C Overlopende passiva (cf. art. 49 BBV) D Financiële activa (cf. art. 36 lid d, e en f BBV) E Uitzettingen < 1 jaar (cf. art. 39 BBV) F Liquide middelen (cf art. 40 BBV) G Overlopende activa (cf. art. 40a BBV) H Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV (dus excl.

mutaties reserves)) 142 143 De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen (zie artikel 36, onderdelen b en c, van het BBV). Toelichting op ratio ontwikkeling De twee kengetallen zijn positiever geworden. De schulden zijn gedaald en de activa gestegen. Daarnaast zijn de totale baten toegenomen, waardoor de schulden ten opzichte van de totale baten lager zijn en hierdoor is de ratio verbeterd. Solvabiliteitsratio Waar is het voor? De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om op de lange termijn aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Met andere woorden: of ze alles kan betalen en of er voldoende geld beschikbaar is. Hoe lager de solvabiliteit, hoe minder eigen vermogen de organisatie heeft om eventuele tegenvallers op te vangen of om te investeren. Hoe werkt het? Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves: zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves. Ook het resultaat uit het overzicht van baten en lasten (het rekeningresultaat) is hier onderdeel van. A Eigen vermogen (volgens artikel 42 BBV) B Balanstotaal Solvabiliteit (A/B) x 100%.

Toelichting op ratio ontwikkeling Het kengetal heeft zich licht positief ontwikkeld ten opzichte van de jaarrekening 2024 door hogere bestemmings- en algemene reserve. Wel minder positief ten opzichte van de begroting omdat het balanstotaal hoger is dan van tevoren begroot. De solvabiliteitsratio valt in categorie A. Dit komt vooral door een hoger eigen vermogen en positief rekeningresultaat in 2025. Hierdoor is het eigen vermogen ten opzichte van het balanstotaal verbeterd.

144 Grondexploitatie Waar is het voor? De grondexploitatie kan een hoge impact hebben op de financiële positie van de gemeente. Als gemeenten leningen hebben afgesloten om grond te kopen voor een (toekomstig) woningbouwproject hebben wij een schuld. Bij de beoordeling van een dergelijke schuld is het van belang om te weten of deze schuld kan worden afgelost. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. Wanneer de grond tegen de prijs van landbouwgrond is aangekocht, loopt een gemeente relatief gering risico. Het is dus belangrijk om te kunnen beoordelen of er een reële verwachting is of grondexploitatie kan bijdragen aan de verlaging van de schuld. Hoe werkt het? Voor de berekening van dit kengetal worden de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de totale baten (vanwege artikel 17, onderdeel c, van het BBV) en uitgedrukt in een percentage. Als een formule: A Niet in exploitatie genomen gronden B Bouwgrond in exploitatie C Totale baten De grondexploitatie ((A+B)/E) x 100% Toelichting op ratio ontwikkeling Het kengetal ontwikkelt zich positief ten opzichte van vorig jaar.

De waarde van de niet in exploitatie genomen gronden als de bouwgronden in exploitatie zijn gedaald maar de verbetering wordt veroorzaakt door de hogere totale baten ten opzichte van vorig jaar en maar lager dan de begroting. Structurele exploitatieruimte Waar is het voor? Een begroting waarvan de vaste inkomsten en de vaste uitgaven over meerdere jaren niet veranderen en ongeveer even hoog zijn, is evenwichtiger en zekerder dan een begroting waarin de inkomsten en uitgaven per jaar in hoogte en aard verschillen. Bijvoorbeeld doordat er in het ene jaar inkomsten uit een verkoop zijn en er het jaar daarna niet. Dan is de begroting door de jaren heen afhankelijk van verschillende éénmalige zaken en daarmee zijn er meer onzekerheden. Dit kengetal geeft aan welke structurele exploitatieruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen.

145 Hoe werkt het? Om het structurele exploitatieoverschot te kunnen berekenen, wordt gekeken naar het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves en deze worden vergeleken met (gedeeld door) de totale baten (zie artikel 17, onderdeel c, van het BBV) en uitgedrukt in een percentage. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. Over het algemeen geldt dus als richtlijn: hoe hoger het kengetal structurele exploitatieruimte, hoe gunstiger dit is voor de gemeente. Als streefwaarde geldt voor onze gemeente voor dit kengetal een waarde >=0. Als een formule: A Totale structurele lasten B Totale structurele baten C Totale structurele toevoegingen aan de reserves D Totale structurele onttrekkingen aan de reserves E Totale baten De structurele exploitatieruimte ((B-A)+(D-C))/(E) x 100% Toelichting op ratio ontwikkeling De structurele exploitatieruimte laat bij de jaarrekening een positief resultaat zien. Deze ratio ligt daarmee boven hetgeen bij de begroting werd verwacht en hoger dan de jaarrekening 2024. Als ook boven de streefwaarde van >=0%.

De verbetering van de ratio ten opzichte van de begroting wordt voornamelijk veroorzaakt door het positieve rekeningresultaat, stijging van de baten en lagere structurele onttrekking aan reserves dan begroot. Belastingcapaciteit Waar is het voor? Deze indicator geeft inzicht in de hoogte van de woonlasten (belastingdruk) in onze gemeente die vergeleken wordt met het landelijke gemiddelde. Zo kan vergeleken worden met eerdere jaren en andere gemeenten. De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het is de bevoegdheid van uw raad met welke omvang de belastingen worden verhoogd.

146 Hoe werkt het? Onder de woonlasten wordt verstaan het totaal van: • OZB; • Rioolheffing; • Reinigingsheffing. Hiervoor wordt een referentiewoning gekozen met een gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. De belastingcapaciteit van gemeenten wordt daarom berekend door de totale woonlasten van een meerpersoonshuishouden in jaar t te vergelijken met het landelijk gemiddelde in jaar t-1 in en uit te drukken in een percentage. A OZB-lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde B Rioolheffing voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde C Afvalstoffenheffing voor een gezin D Eventuele heffingskorting E Totale woonlasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde (A+B+C-D) F Woonlasten landelijke gemiddelde voor gezin in t-1. Het Coelo publiceert ieder jaar deze lasten in de Atlas van de lokale lasten. Belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishouden t.o.v. landelijke gemiddelde (E/F) x 100%. Toelichting op de ratio ontwikkeling De uitkomst van de berekening van dit kengetal is licht gedaald ten opzichte van de jaarrekening 2024 (dus lagere gemiddelde woonlasten ten opzichte van het landelijk gemiddelde) en verbeterd ten opzichte van de begroting. Deze daling (verbetering) wordt voornamelijk veroorzaakt door de lagere OZB-lasten en afvalstoffenheffing ten opzichte van begroot. De rioolheffing was wel hoger ten opzichte van vorig jaar en ten opzichte van de begroting.

Hiermee kan geconcludeerd worden dat een gezin met een woning met gemiddelde WOZ-waarde in onze gemeente in 2025 lagere woonlasten heeft dan het landelijk gemiddelde.

147 Beoordeling verhouding kengetallen in relatie tot financiële positie Nu we in deze paragraaf de beschikbare weerstandscapaciteit, de risico’s en de financiële kengetallen in beeld hebben gebracht, kan een oordeel gegeven worden over de financiële positie van onze gemeente. Dit oordeel is gebaseerd op de onderlinge verhouding tussen de genoemde drie elementen. De beschikbare weerstandscapaciteit is € 24,79 miljoen en de benodigde weerstandscapaciteit is € 5,46 miljoen. Het blijkt dat de beschikbare capaciteit een factor 4,54 groter is dan nodig. De weerstandscapaciteit is hiermee uitstekend. De kengetallen voor onze gemeente zijn gespiegeld aan de normen die de provincie hanteert. Hieruit komt een positief beeld naar voren. Alle ratio's hebben een score in de categorie A. Risicomanagement is in de organisatie ingebed door koppeling aan de jaarlijkse planning en control-cyclus. Bij de actualisatie van het risicoprofiel ten behoeve van begroting en jaarrekening staan de huidige en mogelijke nieuwe risico’s expliciet op de agenda. Deze regelmatige bespreking van risico’s draagt bij aan het vergroten van het risicobewustzijn. Onderhoud kapitaalgoederen Beleidskader Voor de instandhouding van kapitaalgoederen wordt veelal gewerkt met beheerplannen. In de beheerplannen wordt het meerjarig onderhoudsprogramma en de daarbij behorende financiële middelen vastgelegd.

Beheerplan | Jaar vaststelling Gebouwen Beheerplan Bruggen en vlonders 2020 gemeente Laarbeek | 2020 Onderhoud gemeentelijke gebouwen | 2025 Groen Groenbeheerplan | 2023 Bomenbeleidsplan Laarbeek (2013) en bomenvervangingsplan Laarbeek (2020) | 2013 Beheerplan Natuurterreinen, Beheerplan landschapselementen en Bosbeheerplan | 2016 Speelplekkenplan | 2021 Riool & water Beheerplan Bermen en sloten | 2010 Water- en rioleringsprogramma Laarbeek 2025-2029 | 2025 Waterbeheerplan | 2021 Wegen & openbare verlichting Wegenbeleid gemeente Laarbeek 2024 | 2023 Beleidsplan: Licht in de openbare ruimte 2018 | 2017 148 149 Bermen en sloten Beleidskader In 2010 werd het beleidsplan bermen en sloten door de gemeenteraad vastgesteld. Dit beleid is vervolgens vertaald in een beheerplan. Door het onderhoud van bermen en sloten te combineren is een efficiencyvoordeel behaald. Bovendien kunnen er voor minder geld meer bermen ecologisch worden beheerd. Voor het slotenonderhoud geldt een maaifrequentie van één keer per jaar onder de voorwaarde dat de andere aangelande (eigenaar met grond langs de sloot) het slootmaaisel ontvangt en zorgt voor verwerking. Ontwikkelingen In juni 2024 werd het onderhoud van bermen en sloten aanbesteed voor een periode van 2 jaar, met 2× een verlengingsoptie van 1 jaar.

Dit biedt de mogelijkheid om in 2026 te bezien of aanpassingen in het beheer óf in het beleid met betrekking tot bermen en sloten gewenst zijn. Financiën Onderdeel Begroting 2025 Rekening 2025 Exploitatie (excl. dotatie aan voorziening) 249 247 Dotatie aan voorziening

150 Bomen Beleidskader In 2013 heeft u het Bomenbeleidsplan vastgesteld. In het Bomenbeleidsplan zijn de belangrijkste bomenstructuren in onze gemeente benoemd en wat het beleid daarvoor is. Er zijn spelregels opgenomen hoe wij in onze gemeente omgaan met het kappen van bomen en hoe er gecompenseerd moet worden. Ook wordt op het beheer en onderhoud van de gemeentelijke bomen ingegaan. Dit voeren wij planmatig en gestructureerd uit waardoor wij op een goede wijze invulling geven aan de wettelijke zorgplicht. In 2020 heeft u het bomenvervangingsplan vastgesteld. Dit plan voorziet in het structureel en planmatig vervangen van bomen. In 2023 heeft u het Groenbeheerplan 2023 vastgesteld. Hierin zijn ook enkele beleidswijzigingen voor het bomenbeleid en -beheer meegenomen. Het Bomenbeleidsplan blijft onverkort van kracht, maar is op onderdelen herzien via het Groenbeheerplan 2023. Ontwikkelingen Onderdeel van de beleidswijzigingen die opgenomen zijn in het Groenbeheerplan 2023 is het aanwijzen van toekomstbomen. Dit moet nog gebeuren. Financiën Onderdeel Begroting 2025 Rekening 2025 Exploitatie (excl. dotatie aan voorziening) 637 228 Dotatie aan voorziening

151 Bosbeheerplan, beheerplan natuurterreinen en beheerplan landschapselementen Beleidskader Voor de diverse groengebieden in het buitengebied van onze gemeente zijn een aantal beheerplannen opgesteld. Voor de gemeentelijke bosgebieden geldt het bosbeheerplan (2016), voor de overige natuurterreinen is het beheerplan natuurterreinen Laarbeek (2022) van toepassing. In het beheerplan landschapselementen (2016) worden de eindbeelden en onderhoudsmaatregelen voor een 75-tal landschapselementen omschreven. Het gaat dan om houtwallen, zandpaden, poelen en dergelijke. Voor de uitvoering van de diverse werkzaamheden hebben wij in 2022 een zesjarige beheerovereenkomst met Bosgroep Zuid-Nederland afgesloten. Ontwikkelingen Voor het onderhoud van nieuwe natuur (zoals 't Gulden Land) is een beheerplan opgesteld en is het onderhoud geborgd via de Bosgroep. Financiën Onderdeel Begroting 2025 Rekening 2025 Exploitatie (excl. dotatie aan voorziening) 284 257 Dotatie aan voorziening

152 Bruggen en vlonders Beleidskader Op 6 oktober 2020 stelde het college van Burgemeester en wethouders het ‘Beheerplan bruggen en vlonders 2020 gemeente Laarbeek’ vast. Ontwikkelingen In 2025 werd uitvoering gegeven aan het beheer volgens dit plan. Het streven is het beheerplan bruggen en vlonders in 2026 te herzien. Financiën Onderdeel Begroting 2025 Rekening 2025 Exploitatie (excl. dotatie aan voorziening) 42 37 Dotatie aan voorziening

153 Gemeentelijke gebouwen Beleidskader Op 8 mei 2025 heeft de gemeenteraad het Duurzaam Meerjarenonderhoudsplan Gemeentelijke gebouwen Laarbeek 2025-2034 vastgesteld. De gemeente Laarbeek is eigenaar, verhuurder en gebruiker van een diverse vastgoedportefeuille. De kern van de gebouwen wordt gebruikt voor huisvesting van gemeentelijk personeel en maatschappelijke functies zoals, sport, welzijn, buurthuizen, brandweerkazernes, cultuur en monumenten verspreid over de gemeente. Het Duurzaam Meerjarenonderhoudsplan (DMJOP) is een strategisch plan dat naast het reguliere onderhoud (klein & groot) van vastgoed ook duurzame maatregelen integreert (routekaart verduurzaming). Het doel van dit plan is om de technische staat van een gebouw op peil te houden, de veiligheid te waarborgen, en de levensduur van installaties te verlengen. Verder richt het zich op het verduurzamen van het gebouw en het verminderen van de CO₂- uitstoot. In de opgenomen kosten is een splitsing aangebracht in klein en groot onderhoud. Jaarlijks wordt het onderhoudsplan geëvalueerd en waar nodig financieel bijgesteld. We voldoen hiermee aan de geldende financiële regelgeving (BBV-regels). Ontwikkelingen De maatschappelijke waarde van de activiteiten die plaatsvinden in en bij onze gebouwen is hoog en niet in geld uit te drukken. Het beheer, onderhoud en verduurzaming brengen (hoge) kosten met zich mee.

Met wellicht naderende ravijnjaren in het vooruitzicht is het cruciaal dat we zorgvuldig de afweging (blijven) maken welke gebouwen de investering waard zijn. Daarom werken we in 2026 aan een toekomstbestendig beleidskader Maatschappelijk Vastgoed, waarbij we strategische doelstellingen van de gemeente in kaart brengen en koppelen aan concrete gebouwen. Zo ontstaat er een duidelijk beeld van de waarde die elk gebouw vertegenwoordigt. Gebouwen die niet meer voldoen aan onze gemeentelijke doelstellingen worden na integrale afweging afgestoten aan derden of herontwikkeld. Dit biedt mogelijkheden voor structurele besparingen, extra opbrengsten en meer duurzaamheid. Routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed Op 9 februari 2023 heeft de gemeenteraad de routekaart verduurzaming tot 2030 vastgesteld. De routekaart is bedoeld als strategisch kader voor de verduurzamingsopgave van de kernportefeuille van de gemeente Laarbeek. Dit is bezien als een totaalproject met budget. In de praktijk dient hier om technische reden wel een uitsplitsing gemaakt te worden. Per ultimo 2025 is het totaal beschikbare budget (inclusief tot dusver aangevraagde DUMAVA-subsidie) voor de 22 benoemde vastgoedobjecten tot en met 2030 € 4,9 mln. Hierop is in totaal € 3,6 mln uitgegeven, zodat per saldo eind 2025 nog € 1,3 mln resteert.

Alle afzonderlijke investeringsbudgetten/projecten van de Routekaart zijn weergegeven in programma 5 en 6 met de toevoeging: “(routekaart nr)”. Omdat het in het totaal bezien moet worden vindt er geen tussentijdse afsluiting plaats van de deel investeringsbudgetten. Bij de Financiële rapportage 2026 zullen we de financiële tussenstand van het totaalbudget Routekaart inzichtelijk maken en eventuele bijstellingen verwerken.

Financiën Onderdeel | Begroting | Rekening 2025 | 2025 Exploitatie (excl. dotatie aan voorziening) | 3.306 | 1.704 Dotatie aan voorziening | 206 | 215 Groenbeleids- en groenstructuurplan Beleidskader De gemeenteraad heeft in 2023 het Groenbeheerplan vastgesteld. In het groenbeheerplan is vastgelegd hoe de omvorming van het openbaar groen ter verhoging van de biodiversiteit, de leefbaarheid en het klimaatadaptiever maken van de openbare ruimte vormgegeven wordt. Er wordt gewerkt met een viertal groentypen met elk hun eigen onderhoudsniveau. Het groenbeheerplan 2023 bevat daarnaast ook een aantal beleidswijzigingen ten opzichte van het Groenbeleids- en groenstructuurplan uit 2011. Dat plan is nog steeds van toepassing met inachtneming van de wijzigingen uit het Groenbeheerplan 2023. Ontwikkelingen Voor het groenonderhoud is er een overeenkomst met Senzer. Zowel Senzer als de gemeente Laarbeek lopen tegen een aantal knelpunten aan m.b.t. het groenonderhoud en de gemaakte afspraken. De overeenkomst met Senzer loopt eind 2026 af. Het jaar 2026 wordt gebruikt om een nieuwe overeenkomst voor het groenonderhoud voor te bereiden en te bepalen welke rol Senzer daarin gaat vervullen. Per 1 januari 2027 moet er een nieuw onderhoudscontract zijn. Financiën Onderdeel | Begroting | Rekening 2025 | 2025 Exploitatie (excl.

dotatie aan voorziening) | 1.431 | 1.436 Dotatie aan voorziening 154 155 Openbare verlichting Beleidskader Op 7 december 2018 stelde de gemeenteraad het ‘Beleidsplan Licht in de Openbare Ruimte’ vast. Dit plan belicht de totale openbare ruimte, niet alleen de openbare verlichting maar ook de verlichting van bedrijven, monumenten en dergelijke. Gekozen is om de openbare verlichting binnen een planperiode van 12 jaar te verduurzamen en daarmee uiting te geven aan de ambities die Laarbeek heeft op het gebied van duurzaamheid. Elk jaar wordt een investeringsplan opgesteld. Ontwikkelingen Ook in 2025 werd een deel van de bestaande openbare verlichting vervangen door LED. In 2026 wordt het beleidsplan herzien. Financiën Onderdeel Begroting 2025 Rekening 2025 Exploitatie (excl. dotatie aan voorziening) 449 425 Dotatie aan voorziening

Riolering Beleidskader Op 7 oktober 2025 stelde het college het ‘Water- en rioleringsprogramma Laarbeek 2025-2029’ vast. Dit Wrp geeft aan hoe de gemeente Laarbeek de wettelijke taken uitvoert voor de zorgplichten voor stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater en grondwater. Om de kosten en baten op elkaar af te stemmen is een doorrekening gemaakt voor een periode van 80 jaar. Hieruit blijkt dat de komende 4 jaar een jaarlijkse tariefstijging van de rioolheffing nodig is van € 7, aangevuld met een compensatie voor de inflatie. Ontwikkelingen In 2025 werd het Water- en rioleringsprogramma vastgesteld. Onder de omgevingswet is het de bedoeling programma’s periodiek te actualiseren. Insteek bij het Wrp is het kostendekkingsplan om de 2 jaar te herzien en het programma zelf om de 4 jaar te herzien. Financiën Onderdeel | Begroting | Rekening 2025 | 2025 Exploitatie (excl. dotatie aan voorziening) | 1.940 | 1.578 Dotatie aan voorziening | -272 | 266 156 Speelplekken Beleidskader Het ‘Speelruimteplan gemeente Laarbeek 2021’ ziet toe op het structureel aanpassen en vervangen van speelplekken in Laarbeek binnen een tijdsbestek van 20 jaar. Ontwikkelingen In 2025 werd het speelveld op de Ratel in Beek en Donk gerenoveerd. Voor 2026 staat de renovatie van de speelplek op de Julianalaan te Aarle-Rixtel op de planning, in samenwerking met de Stichting Speelplezier Aarle-Rixtel.

Financiën Onderdeel | Begroting | Rekening 2025 | 2025 Exploitatie (excl. dotatie aan voorziening) | 27 | 41 Dotatie aan voorziening | 56 | 56 157 Waterbeheer Beleidskader Op 24 juni 2021 stelde de gemeenteraad het ‘Waterbeheerplan 2021’ vast. Dit plan beschrijft op welke wijze de gemeente Laarbeek de waterelementen zodanig beheert dat er geen ongewenste verdroging of vernatting plaatsvindt. Daarmee wordt zorggedragen voor een veilig en duurzaam waterbeheer en worden overlastsituaties tot een minimum beperkt. Ontwikkelingen In 2026 wordt het waterbeheerplan herzien. Financiën Onderdeel | Begroting | Rekening 2025 | 2025 Exploitatie (excl. dotatie aan voorziening) | -84 | -83 Dotatie aan voorziening | 168 | 168 158 Wegenbeleid Beleidskader Het 'Wegenbeleid gemeente Laarbeek 2024' werd op 12 oktober 2023 vastgesteld door de gemeenteraad. Dit beleid vormt de basis voor de wijze waarop het verhardingenbeheer in de gemeente Laarbeek wordt uitgevoerd. Bij het vastgestelde kwaliteitsniveau B (Basis) worden de wegen ‘heel en veilig’ onderhouden, volgens de landelijke standaard. Gelijktijdig werden de financiële middelen beschikbaar gesteld om de verhardingen op het vastgestelde kwaliteitsniveau te houden. Ontwikkelingen In 2025 werd een door raad en college vastgesteld uitvoeringsprogramma gerealiseerd. Financiën Onderdeel | Begroting | Rekening 2025 | 2025 Exploitatie (excl.

dotatie aan voorziening) | 630 | 696 Dotatie aan voorziening | 1.327 | 1.327 159 160 Financiering De paragraaf Financiering heeft betrekking op de gemeentelijke financieringsfunctie (treasuryfunctie). De financieringsfunctie zorgt ervoor dat voldoende middelen beschikbaar zijn zodat de gemeente aan al haar financiële verplichtingen kan voldoen. Hiervoor worden indien nodig kortlopende en langlopende leningen aangetrokken. Onder de financieringsfunctie valt ook het verstrekken van leningen, garanties en het beheersen van financiële risico's. Beleidsvoornemens risicobeheer van de financieringsportefeuille Om de financiële risico's zo goed mogelijk te beheersen, is het belangrijk om aandacht te schenken aan de kwalitatieve ontwikkeling van de treasuryfunctie. Als gevolg van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) worden door gemeenten een 2-tal instrumenten toegepast: 1. Treasurystatuut; 2. Paragraaf financiering. Treasurystatuut Hierin wordt een nadere invulling gegeven aan het wettelijk kader. Het statuut bevat de beleidsuitgangspunten voor het uitvoeren van de treasuryfunctie. De volgende regelgeving heeft betrekking op de financieringsfunctie van de gemeente: • Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). • Ministeriële regeling ‘Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden’ (Ruddo). • Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).

• Regeling schatkistbankieren decentrale overheden.

161 Paragraaf financiering Deze paragraaf wordt opgenomen in zowel de begroting als de rekening en biedt hiermee informatie over de uitvoering van treasurytaken. Het Rijk heeft de kasgeldlimiet, renterisiconorm en een drempelbedrag schatkistbankieren ingesteld om financiële risico’s in te perken die te maken hebben met herfinanciering van leningen. Deze drie elementen lichten wij in de volgende alinea's nader toe. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft aan wat het maximale bedrag is dat onze gemeente aan korte financieringsmiddelen (looptijd < 1 jaar) mag aantrekken. De kasgeldlimiet 2025 bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal, dus 8,5% van ± € 70,4 miljoen is ± € 6,0 miljoen. Kortdurende overschrijdingen zijn toegestaan. Echter zodra in drie opeenvolgende kwartalen een overschrijding ontstaat, moeten wij tijdig een verbeterplan presenteren aan de provincie als toezichthouder. In 2025 is de kasgeldlimiet in geen enkel kwartaal overschreden. Renterisiconorm De renterisiconorm geeft aan welk deel van de langlopende geldleningen afgelost mag worden. De renterisiconorm 2025 bedraagt 20% van het begrotingstotaal, dus 20% van ± € 70,4 miljoen is ± € 14,1 miljoen. In 2025 hebben wij een bedrag van ± € 2,1 miljoen afgelost en hierdoor is de renterisiconorm niet overschreden.

Drempelbedrag schatkistbankieren Het drempelbedrag schatkistbankieren 2025 bedraagt 2% van het begrotingstotaal, dus 2% van ± € 70,4 miljoen is ± € 1,4 miljoen. Het drempelbedrag schatkistbankieren is in geen enkel kwartaal in 2025 overschreden.

Rentelasten, renteresultaat & verdeling rentekosten In onderstaande tabel presenteren wij de rentekosten en de doorbelasting daarvan. In het overzicht hebben wij zowel de begrote verdeling als de werkelijke verdeling opgenomen. bedragen x € 1.000 Rekening | Begroting | Rekening 2024 | 2025 | 2025 Externe rentelasten over de korte en lange financiering - korte financiering (looptijd tot 1 jaar) | 13 | 0 | -1 - lange financiering (looptijd vanaf 1 jaar) | 172 | 131 | 139 Rentelasten | 185 | 131 | 138 De externe rentebaten over de korte en lange financiering - korte financiering (looptijd tot 1 jaar | -331 | -76 | -237 - lange financiering (looptijd vanaf 1 jaar) | -10 | 0 | -8 Rentebaten | -341 | -76 | -245 Saldo rentelasten en rentebaten | -156 | 55 | -107 Rente die aan de facilitaire grondexploitaties (kostenverhaal) moet worden doorberekend | -29 | -27 | 0 Rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend | 0 | 0 | 0 Rentebaat van doorverstrekte leningen als daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend | 0 | 0 | 0 Aan taakvelden toe te rekenen externe rente | -29 | -27 | 0 162 Rente over eigen vermogen | 0 | 0 | 0 Rente over voorzieningen | 55 | 52 | 67 Rentetoerekening eigen vermogen en voorzieningen | 55 | 52 | 67 Totaal aan taakvelden toe te rekenen

rente | -130 | 80 | -40 De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) | 0 | 77 | 0 Renteresultaat op het taakveld Treasury | -130 | 3 | -40 voordeel | nadeel | voordeel Wijze waarop rente wordt toegerekend: De verdeling van de rentekosten is gebaseerd op de volgende uitgangspunten: • | Voor de rentetoerekening aan de activa wordt volgens de Financiële verordening van de gemeente Laarbeek een vast rentepercentage toegepast. Bij het bepalen van de hoogte van het percentage is een berekening van de renteomslag gemaakt. Het tarief 2025 bedroeg bij de begroting 0,13%. Nacalculatie laat een percentage zien van -/- 0,06%. Aangezien de afwijking van de rentelasten (begroting versus werkelijk) meer is geweest dan 25% moet in de jaarrekening het nacalculatorisch percentage worden toegepast. Echter | een negatief rentepercentage mag niet worden toegepast, dus wordt in de werkelijkheid een renteomslag gehanteerd van 0%. • | Met betrekking tot de rentetoerekening over de boekwaarden | van de grondexploitatie wordt met ingang van 2025 geen apart rentepercentage berekend en toegerekend maar geldt hiervoor eveneens de berekende renteomslag. Ook hier geldt dat een negatief rentepercentage niet mag worden toegepast, dus wordt ook hier in de werkelijkheid een renteomslag gehanteerd van 0% | .

• | Over de reserves en voorzieningen (=interne financieringsmiddelen) | wordt géén rente toegerekend, behoudens één voorziening die gewaardeerd is tegen contante waarde. | Bij deze voorziening | passen wij een rentedotatie toe van jaarlijks 3%. Het betreft de voorziening Pensioen | - en wachtgeldverplichtingen voormalig | e bestuurders | . Financieringsbehoefte In de programmabegroting 2025 is aandacht besteed aan de financieringsbehoefte van onze gemeente. Het zou een verbetering zij | n als meer aandacht is aan het samenstellen van een liquiditeitsbegroting om de financieringsbehoefte beter in beeld te krijgen. In het dienstjaar 2025 is geen directe noodzaak geweest tot het aantrekken van vaste financieringsmiddelen (looptijd langer dan 1 jaar). Ook zijn in 2025 geen kasgeldleningen (looptijd korter dan 1 jaar) aangetrokken. Het is daarom niet direct noodzakelijk gebleken om een uitgebreide liquiditeitsbegroting op te stellen. 163 164 Bedrijfsvoering Organisatieontwikkeling Onze gemeente staat midden in een samenleving die voortdurend verandert. Inwoners, partners en collega’s verwachten een organisatie die meebeweegt, blijft leren en zich blijft ontwikkelen. Organisatieontwikkeling helpt ons daarbij. Het gaat over hoe we samenwerken, hoe we ons werk organiseren en hoe we inspelen op nieuwe opgaven en uitdagingen. We werken continu aan het verbeteren van onze organisatie.

Niet omdat het niet goed gaat, maar omdat het altijd beter kan. Kleine verbeteringen in onze manier van werken kunnen een groot verschil maken voor onze dienstverlening, ons werkplezier en onze impact voor de dorpen en hun inwoners. Organisatieontwikkeling is daarom geen eenmalig project, maar een doorlopend proces waarin iedere collega vanuit zijn of haar rol bijdraagt. Onze organisatie werkt vanuit een heldere missie en visie, ondersteund door kernwaarden en vertaald naar concrete organisatiedoelen. Samen vormen zij het fundament van onze strategie. Daarnaast stelt het MT jaarlijks een aantal focuspunten vast: onderwerpen waar we in dat jaar extra aandacht aan geven. Voor 2025 waren dit de volgende focuspunten plus bijbehorende acties: Leiderschapsontwikkeling Sinds 2023 vervullen coördinatoren hun rol en volgden zij in 2025 een ontwikkeltraject. Dit heeft geleid tot sterkere samenwerking, meer duidelijkheid over rollen en verantwoordelijkheden en meer aandacht voor prioritering en focus; Er is binnen de organisatie een teamenergiemeting en een effectmeting uitgevoerd. De teamenergiemeting geeft inzicht in de energie en samenwerking binnen teams, terwijl de effectmeting laat zien in hoeverre we onze organisatiedoelen realiseren.

De resultaten van de effectmeting laten zien dat we als organisatie duidelijke stappen vooruitzetten: op veel onderwerpen scoren we inmiddels een 7 of hoger. Daarmee is de basis voor deze onderdelen op orde en voldoen we aan de ambitie die het MT heeft uitgesproken. De uitkomsten van de teamenergiemeting worden gebruikt als input voor verdere teamontwikkeling. Projectmatig werken (PMW) Een projectgroep heeft samen met externe procesbegeleiders het Laarbeeks model voor projectmatig werken (PMW) binnen de organisatie geïntroduceerd. Hierdoor is de aandacht voor en bewustwording van projectmatig werken toegenomen en is er meer duidelijkheid ontstaan over rollen en verantwoordelijkheden binnen projecten. Ook zijn we gestart met capaciteitsplanning. De introductie van het Laarbeeks model PMW is inmiddels afgerond; de verdere verandering wordt voortgezet door de projectgroep.

165 Sterk samenspel We hebben verder gewerkt aan een sterk samenspel tussen bestuur en ambtelijke organisatie en tussen teams. Dit deden we onder andere via informele lunchbijeenkomsten tussen college en MT en gesprekken tussen MT en coördinatoren. Deze bijeenkomsten hebben bijgedragen aan laagdrempeliger contact, meer duidelijkheid over rollen en verwachtingen en een groter bewustzijn binnen teams om elkaar actief op te zoeken en samen te werken. Visie op dienstverlening Er is een programma Dienstverlening vastgesteld. Hiermee werken we planmatig aan het verbeteren van onze (digitale) dienstverlening, onder andere in reactie op nieuwe wettelijke taken, zoals de Wet open overheid, en technologische ontwikkelingen zoals de vervanging van ons zaaksysteem. Dienstverlening Laarbeek is een betrouwbare, moderne dienstverlenende gemeente. De ontwikkelingen van dienstverlening, zowel op digitaal gebied (o.a. Cloud, AI, robotisering) als op wettelijk gebied (o.a. Wet Open Overheid, Wet digitale overheid, Wet digitale toegankelijkheid), gaan onverminderd snel vooruit. We zetten alle zeilen bij om als gemeente in deze ontwikkelingen mee te kunnen en gaan. We zijn daarin slimme volgers en leren graag van wat grotere gemeenten en de VNG ontwikkelen en innoveren op het gebied van dienstverlening. We zijn een betrouwbare en moderne dienstverlenende gemeente.

De ontwikkelingen in dienstverlening, zowel digitaal (zoals cloudoplossingen, AI en robotisering) als wettelijk (onder meer de Wet open overheid, Wet digitale overheid en Wet digitale toegankelijkheid), blijven zich snel opvolgen. Als gemeente bewegen we hierin mee. We positioneren ons als slimme volger en maken gebruik van kennis en innovaties die onder meer door grotere gemeenten en de VNG worden ontwikkeld. In 2025 heeft de gemeente verdere ontwikkeling gegeven aan de dienstverlening. Nieuwe wetgeving en de vervanging van systemen, zoals het zaaksysteem, maken dat onze processen en werkwijzen continu in beweging zijn. In datzelfde jaar is het Programma Dienstverlening vastgesteld, waarin onze herijkte ambitie voor (digitale) dienstverlening is verankerd. Dit programma biedt richting aan zowel inwoners als medewerkers. De structurele metingen die nodig zijn om deze ambitie te volgen en tijdig bij te sturen, worden in 2026 uitgezet. Op basis van het programma wordt in 2026 ook het uitvoeringsprogramma opgesteld en uitgevoerd, waarmee de volgende fase van verbetering van de dienstverlening start.

166 Informatisering & Automatisering Informatievoorziening Een goede informatievoorziening is van belang om een gedegen en continu niveau van dienstverlening te bieden. Er zijn steeds veranderende wetgevingen en trends of ontwikkelingen volgen elkaar in een sneltreinvaart op. Deze zijn van invloed op onze (digitale) informatievoorziening. Met vijf ontwikkellijnen servicedesk, beheer van systeem- en netwerkbeheer, ontwikkelen informatiemanagement en functioneel beheer en digitale vaardigheden werken we aan een toekomstgerichte ICT-dienstverlening.  In 2025 zijn de volgende resultaten bereikt: • Uitbesteding systeem- en netwerkbeheer - In 2025 is ingezet op het vereenvoudigen van het ICT-landschap, waaronder de uitfasering van Citrix. - Verschillende applicaties zijn gemigreerd van on-premise naar SaaS zoals de BAG- en financiële applicatie. • Ontwikkeling functioneel beheer Het adviestraject voor de doorontwikkeling van functioneel beheer is in 2025 afgerond. In 2025 is gestart met de gefaseerde uitvoering van dit advies, gericht op het versterken van de rol en positionering van functioneel beheerders. • Ontwikkelen informatiemanagement - In 2025 is een start gemaakt met het in kaart brengen van de informatie-architectuur als basis voor verdere ontwikkeling van informatiemanagement.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://laarbeek.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/a58ee384-8846-40b2-8983-4f833f2d2452?agendaItemId=cf99204e-6e44-4cc7-bc43-69a5c735363e