7 20251203 Bijlage 2 bij Ontwikkelrichting Beek en Donk Oost 2025

BIJLAGEN bij CONCEPT Ontwikkelrichting Beek en Donk - Oost Gemeente Laarbeek

|

12 november 2025

Ontwikkelrichting Beek en Donk - Oost opdrachtgever: Gemeente Laarbeek datum: 12 november 2025 documentnaam: 2503_bijlagen bij ontwikkelrichting Beek en Donk Oost eindrapport Team Verhoeven de Ruijter: Maud Lansu, Marianne Verhoeven, Vivian van Gaal, Robin Brosens, Daan de Kleine & Jan Maurits van Linge contactpersoon: Jan Maurits van Linge janmaurits@verhoevenderuijter.nl

verhoeven de ruijter ideeën voor stad en land hoogstraat 301 5654 nb eindhoven www.verhoevenderuijter.nl

2

Inhoudsopgave 1

Beleid 1.1 Provinciaal beleid: Omgevingsverordening 1.2 Provinciaal beleid: Cultuurhistorische waardenkaart 1.3 Gemeentelijk beleid: Structuurvisie 2010-2020 1.4 Gemeentelijk beleid: Omgevingsvisie buitengebied 1.5 Gemeentelijk beleid: Historische bebouwingslocaties 1.6 Gemeentelijk beleid: Omgevingsvisie kernen 2040 1.7 Gemeentelijk beleid: Omgevingsplan 1.8 Gemeentelijk beleid: sectoraal beleid 1.9 Gemeentelijk Waterschap Aa en Maas

2 Het landschap 2.1 De ondergrond 2.2 Watersysteem 2.3 Historische ontwikkeling 2.4 Natuur 2.5 Mobiliteit 2.6 Recreatief padennetwerk 2.7 Functioneel landschap

4

Particpatieverslag Verslag 6 mei

53

Verslag 27 augustus 2025

59

24

3

1 Beleid 1.1

Provinciaal beleid: Omgevingsverordening

De basisopgave uit de omgevingsvisie van de provincie is werken aan

ontwerpende aanpak, met artistieke inbreng en vormgeving, helpt hierbij. (…)

veiligheid, gezondheid en omgevingskwaliteit: ‘Een gebiedsgerichte

Thema’s als veilig, gezond en omgevingskwaliteit vormen de basis van alle

benadering van de beekdalen waar stad en land samenkomen is nodig. Een

handelen vanuit deze omgevingsvisie. Daarom zijn deze thema’s integraal

aantrekkelijk landschap is essentieel voor een goede omgevingskwaliteit.

verweven met het ‘diep, rond en breed kijken’ en de kernwaarden die richting

Belangrijke dragers van het landschap zijn de natuurlijke, cultuurhistorische

geven aan de toepassing daarvan’.

en aardkundige structuren en elementen. Het gaat daarbij niet alleen

•

Werken aan de Brabantse energietransitie

om de groene elementen maar juist ook om rode elementen (…) Maar

•

Werken aan een klimaatproof Brabant

landschapsontwikkeling is niet statisch. Er ontstonden en ontstaan

•

Klimaatbestendig beekdal landschap: klimaatbestendige en waterrobuuste

steeds nieuwe landschappen. De opgaven vanuit klimaatverandering en energietransitie voegen weer een nieuwe identiteit toe. Dit roept soms

•

Werken aan de slimme netwerkstad

spanning op. De uitdaging is om de hoofdopgaven te laten landen met

•

Werken aan een concurrerende, duurzame economie (incl. agrofood)

behoud en versterking van een aantrekkelijk Brabants landschap. Een

Omgevingsvisie Noord Brabant

4

inrichting

Stedelijk, landelijk gebied en maatwerk bebouwd gebied Het plangebied is nu grotendeels geduid als landelijk gebied. In noordwesten en zuidwesten bevinden zich een klein deeltjes stedelijk gebied die vroeger bij de dorpskern hoorden. Het is het voornemen om een deel van het gebied te bestemmen als ‘maatwerk bebouwd gebied’. Bebouwd gebied is een (zeldzame) verbijzondering van landelijk gebied (Instructieregels gemeenten: specifieke ontwikkelingen en maatwerk in Landelijk gebied). Een nieuwe bouw- of gebruiksactiviteit binnen een ‘maatwerk bebouwd gebied’ is volgens om omgevingsverordening mogelijk wanneer:

•

het past binnen de opgestelde ontwikkelrichting (hiervoor is deze analyse de basis)

•

het bijdraagt aan het fysiek versterken en borgen van de omgevingskwaliteit

•

qua omvang moet de tegenprestatie voor versterken van de omgevingskwaliteit vergelijkbaar zijn met een ruimte voor ruimte kavel

• •

een passende rood-groenverhouding wordt gebruikt rekening wordt gehouden met natuur netwerk Brabant, aardkundige, cultuurhistorische en groenblauwe waarden

Legenda

Omgevingsverordening stedelijk-landelijke gebied (Provincie Noord-Brabant)

5

Natuur

Glastuinbouw en veehouderij

Vrijwel het gehele landgoed en het kanaal valt onder het regime van de

Ten zuiden van de Gemertseweg is het gebied aangeduid als een

NNN & NNB met uitzondering van de landbouwkamers maar inclusief alle

‘glastuinbouwconcentratiegebied’. Het hele gebied valt onder ‘beperking

opgaande beplanting. De gebied met groenblauwe waarden is inclusief de

veehouderij’ m.u.v. gebied rond Broekkantsestraat. Mondeling wordt

landbouwkamers, Boort en de Aa. ‘Binnen Groenblauwe waarden is het beleid

echter door de provincie aangegeven dat handhaven van huidige

gericht op het behoud en vooral de ontwikkeling van een klimaatbestendig

veehouderij en glastuinbouw uitgangspunt is en er geen sprake is van

en veerkrachtig watersysteem en de ontwikkeling van groenblauwe waarden,

uitbreidingsmogelijkheden.

natuur en landschap’ (bron Provincie Branbant).

Legenda

Omgevingsverordening Natuur (Provincie Noord-Brabant)

6

Legenda

Omgevingsverordening beperking veehouderij en glastuinbouwgebied (Provincie Noord-Brabant)

Instructieregels waterschappen De omgevingsverordening geeft normen voor wateroverlast. Langs de Aa is grotere kans op overlast toegestaan wat van invloed is op de toekomstig functies. Opvallend is dat enkele ‘normvrij’ zijn.

Legenda

Omgevingsverordening water (Provincie Noord-Brabant)

7

Geur

Geluid N-wegen

De intensieve veehouder aan de Lage Broekkant heeft een geurzonering die

Rondom de N229 en N625 geeft de omgevingsverordening een

opgenomen is in de omgevingsverordening. Deze beïnvloed de kwaliteit van

attentiezone geluid. Deze beïnvloed de kwaliteit van leefomgeving van de

leefomgeving van de bebouwingsconcentraties en Langoed Eyckenlust.

bebouwingsconcentraties en Langoed Eyckenlust.

Legenda

Legenda

Geur

Geluid

Achtergrondgeurbelasting veehouderijen - kaarten worden nog uitgesplitst

8

Geluidscontouren wegen - kaarten worden nog uitgesplitst

1.2 Provinciaal beleid: Cultuurhistorische waardenkaart Het kaart van de provincie duidt alle eigendommen van het landgoed onder cultuurhistorische waarden. Dit in tegenstelling tot de RCE die een beperkter deel van het landgoed zo duidt. Vrijwel het hele studiegebied wordt aangeduid als archeologisch en cultuurhistorisch landschap, m.u.v. het oostelijk deel van Broekkant.

Legenda

Cultuurhistorische waardenkaart (Provincie Noord-Brabant)

RCE versus provincie (bron Masterplan Eyckenlust, Strootman en FAA)

9

g-gebied kschot

•

1.3 Gemeentelijk beleid: Structuurvisie 2010-2020 De gemeente stelde een structuurvisie voor Laarbeek op voor de periode 2010 – 2020. Belangrijke punten uit de structuurvisie voor het plangebied zijn: •

Groene long vanaf overzijde kanaal ‘aansluitend’ op het landgoed Eyckenlust

•

Ontwikkelen beekdalzone Aa met ecologische functie

•

Entree bij Beekse brug verbeteren

•

Lijnversterking Lieshoutse- naar Gemertseweg

•

Segmentbepaling N279

Omdat de structuurvisie aanstonds wordt vervangen door de omgevingsvisie kernen wordt er niet verder op in gegaan.

renvooi visiekaart

Hoogwaardige beeldkwaliteit

renvooi visiekaartLijnversterking

renvooi visiekaart

Reserveringsgebied waterberging Noordelijke variant oost-westverbinding (indicatieve ligging)

Hoogwaardige beeldkwaliteit

Reserveringsgebied waterberging Lijnversterking Recreatieve potentie

Lijnversterking

Groene buffer (groene long - Eyckenlust) Entreeverbetering Segmentbepaling

Groene buffer (groene long - Eyckenlust) Wilhelminavariant oost-westverbinding (indicatieve ligging - ondertunneld en verdiept aangelegd) Noordelijke variant oost-westverbinding (indicatieve ligging)

Entreeverbetering

Noordelijke variantaan oost-westverbinding (indicatieve Recreatieve potentie Mogelijkheden voor wonen water ligging)

Recreatieve potentie

Hoogwaardige beeldkwaliteit

Reserveringsgebied waterberging

Segmentbepaling Zoekgebied aanlegsteiger Wilhelminavariant oost-westverbinding (indicatieve ligging - ondertunneld en verdiept aangelegd) Mogelijkheden voor wonen aan water Overslagterminal

renvooi visiekaartHoogwaardige beeldkwaliteit Hoogwaardige beeldkwaliteit

Reserveringsgebied waterberging Segmentbepaling waterberging Reserveringsgebied

Lijnversterking

Groene buffer (groene long - Eyckenlust)

Hoogwaardige Lijnversterking Lijnversterking beeldkwaliteit

Reserveringsgebied Groene buffer Mogelijkheden voor waterberging wonen water(groene long - Eyckenlust) Groene buffer (groene long -aan Eyckenlust)

Entreeverbetering

Noordelijke variant oost-westverbinding (indicatieve ligging) Groene buffer (groene long - Eyckenlust) Noordelijke variant oost-westverbinding (indicatieve Zoekgebied aanlegsteiger Noordelijke variant oost-westverbinding (indicatieve

Lijnversterking Entreeverbetering

Entreeverbetering

Groene buffer (groene long - Eyckenlust)

Hoogwaardige beeldkwaliteit Entreeverbetering

Legenda

renvooi visiekaart renvooi visiekaartrenvooi visiekaart

Reserveringsgebied waterberging

ligging)

ligging)

Wilhelminavariant oost-westverbinding (indicatieve ligging - ondertunneld en verdiept aangelegd)

Zoekgebied aanlegsteiger Herstel ven

Overslagtermina l Te realiseren robuuste ecologische verbinding

Recreatieve potentie Entreeverbetering Recreatieve potentie

Recreatieve potentie

Segmentbepaling Recreatieve potentie Segmentbepaling

10

Wilhelminavariant oost-westverbinding (indicatieve Noordelijke variant Overslagtermina l oost-westverbinding (indicatieve ligging - ondertunneld en verdiept ligging) Wilhelminavariant oost-westverbinding Wilhelminavariant oost-westverbinding aangelegd) (indicatieve en ligging - ondertunneld en verdiept (indicatieve ligging - ondertunneld verdiept aangelegd)

Segmentbepaling

aangelegd)

Mogelijkheden voor wonen aan water

Herstel ven Wilhelminavariant oost-westverbinding (indicatieve ligging - ondertunneld en verdiept aangelegd)

Segmentbepaling Mogelijkheden Mogelijkheden voor wonen aan water voor wonen aan water

Te realiseren robuuste ecologische verbinding

Zoekgebied aanlegsteiger Mogelijkheden voor wonen aan water Zoekgebied aanlegsteiger Zoekgebied aanlegsteiger Overslagterminal Zoekgebied aanlegsteiger Overslagterminal Overslagtermina l

Herstel ven Te ontwikkelen Beekdalzone met ecologische functie

Te ontwikkelen Beekdalzone met ecologische functie 96

Te realiseren robuuste ecologische verbinding

landgoedzone

Te ontwikkelen Beekdalzone met ecologische functie

Structuurvisie 2010-2020 (Gemeente Laarbeek)

gebiedsvis d’n heikan

1.4 Gemeentelijk beleid: Omgevingsvisie buitengebied De omgevingsvisie geeft een streefbeeld van de ruimtelijke ontwikkeling in het buitengebied van de gemeente voor de periode tot 2031. De omgevingsvisie omschrijft de kernkwaliteiten van Laarbeek: Dorpen op hoge zandgronden – beekdalen, broekgebieden, weiden/productiebos. Specifiek voor het plangebied: combinatie van lage zandgronden, dekzandruggen en beekdalen. Laarbeek profileert zich als waterpoort van de Peel met bijzondere confrontaties tussen beken en kanaal. De gemeente schetst als toekomstbeeld: ‘een landelijke, zelfbewuste gemeente die haar positie op korte afstand van Helmond en Eindhoven benut door te werken aan een aantrekkelijk buitengebied en woon- en leefklimaat. Aantrekkelijk voor zowel de inwoner als de (stedelijke) recreant die rust en ruimte ambieert. Om dit te bereiken streeft Laarbeek door een gebiedsgerichte benadering naar een gevarieerd, multifunctioneel landelijk gebied. Hierbij wordt ingezet op behoud en versterking van een authentiek en gewaardeerd boerenlandschap. De gemeente Laarbeek neemt hierbij haar duurzame verantwoordelijkheid in het kader van grootschalige energieopwek’. Het studiegebied valt onder twee deelgebieden uit de gebiedsgerichte benadering: •

Aa-landschap (ten noorden Gemertseweg)

•

Ontwikkellandschap (ten zuiden Gemertseweg)

Omgevingsvisie buitengebied (2021) - Visie deelgebieden

11

Aa-landschap (ten noorden Gemertseweg)

Ontwikkellandschap (ten zuiden Gemertseweg)

Kenmerken: natte omstandigheden (broek = moeras) - beekdal en

Kenmerken: beekdal van de Aa - late ontginningen van natte beemdgronden

overstromingsvlake van de Aa - broekontginningen, bossen en boomlanen,

- landschap wordt (autonoom) doorsnede door N279 en Zuid-Willemsvaart

zandwegen, donken, sloten en houtwallen - Eyckenlust 17e eeuws landgoed

- weinig van oorsponkelijke landschap te herkennen.

met poortgebouw, kasteelboerderij en verschillende bijgebouwen en hoeves.

Ontwikkelrichting Innovatie: behoud open karakter – grootschalige

Ontwikkelrichting: toekomstbestendig agrarisch gebied mits geen conflict

ontwikkelingen in principe mogelijk (met beperkte ruimtelijke impact)

met historische waarden en bebouwingsconcentraties – stimuleren verbrede

- doorgroeigebied glastuinbouw – duurzame energie – recreatie -

natuurinclusieve landbouw – natuurlijke beekdalherstel en evz - recreatie -

natuurontwikkeling.

behoud evenemententerrein.

Omgevingsvisie buitengebied (2021) - Aa-landschap

12

Omgevingsvisie buitengebied (2021) - Ontwikkellandschap

Recreatie De omgevingsvisie duidt het landgoed als recreatie landschap en geeft een netwerk van paden en routes aan door het landschap, over het landgoed en langs de Aa. De omgevingsvisie duidt het evenemententerrein aan de zuidzijde van de Lekerstraat. Een maal per jaar is hier ruimte voor een grootschalig evenement (festival Wish). Hierbij is een reeks van regels van toepassing. Klimaatstresstest In kader van de omgevingsvisie werd een klimaatstresstest uitgevoerd. Bijzonder is dat diverse problematieken dicht bij elkaar liggen binnen het plangebied. De hoge zandkoppen zijn gevoelig voor verdrogingsrisico. Daarentegen kennen de lage gebieden een overstromingsrisico. Het open

Omgevingsvisie buitengebied (2021) - recreatie

landschap ten noorden van het landgoed is kwetsbaar voor hittestress. Context De omgevingsvisie benoemt het plangebied als een groene dwarsverbinding ter verfijning van het landschappelijk casco: de Groen Long, een belangrijk uitloop gebied voor Beek en Donk. Historische landschap en bouwkunst Grote delen van het plangebied worden benoemd als bolle akker (ook archeologische waarde).

Naast de rijksmonumenten van landgoed

Eyckenlust worden er ook gemeentelijke monumenten en beeldbepalende Festivalterrein Wish

13

panden en historische lokale wegen aangeduid in de omgevingsvisie (industrieel complex Willemstraat 13 valt buiten het plangebied). Bebouwingsconcentraties Er worden twee soorten bebouwingsconcentraties aangeduid in de omgevingsvisie: •

Historische bebouwingconcentraties: verdichting niet mogelijk (wel binnen bouwvlak) - grijs

•

Niet historisch bebouwingslint: verdichting mogelijk afhankelijk van deelgebied - licht groen

Voor beiden geldt altijd strenge welstand en kwaliteitsimpuls inrichting en landschap bij deze bebouwingsconcentraties.

Omgevingsvisie buitengebied (2021) - historisch landschap

N.B. In de omgevingsvisie wordt geen aandacht besteed aan het bebouwingslint van de Gemertseweg.

Omgevingsvisie buitengebied (2021) - bebouwingsconcentraties

14

Historisch landschap en bouwkunst Beekdalontginning

Rijksmonument

1.5 Gemeentelijk beleid: Historische bebouwingslocaties De gemeente werkte de historische bebouwingsconcentraties in een separate notitie uit (Historische bebouwinglocaties in Laarbeek 2020). Daarin worden twee locaties in het gebied toegelicht. Het niet historische bebouwingslint Broekkantsestraat krijgt geen nadere duiding. Historische bebouwingsconcentratie Lekerstraat De basis is het gehucht Leek op een hoge kop in het broeklandschap aan de oude weg naar Gemert. Vijf beeldbepalende boerderijen (type langgevel). aan de zuidzijde doorzichten tot het landgoed. Aan de noordzijde verdicht het lint zich naar het dorp. De Aa is de grens van het lint dat doorloopt tot in de kern van Beek. Kleinschalige verkaveling, wegen en bijbehorende landschapselementen zijn grotendeels verdwenen. Een laatste houtsingel en vrijstaande boom herinneren aan het oude landschap. Essen langs de straat vormen een primaire boomstructuur.

Lekerstraat - Historische bebouwinglocaties in Laarbeek (2020)

15

Historische bebouwingsconcentratie Hoge Broekkant Basis is een hogere zandkop tussen natte (moeras)gebieden van de Aa en de Broek Aa. De Loopweg 3 is in 1730 gebouwd als pachtboerderij van het landgoed Eyckenlust. Nadien is er veel gebouwd en verbouwd. Het langgevel boerderij ensemble Loopweg 1-3 is beeldbepalend. ‘De concentratie vormt waardevol historische omgeving in een sterk veranderd landschap. Het geeft een hint aan het verleden en oorspronkelijke landschap. Het is een vrij open bebouwingsconcentratie met meerdere zichtlijnen naar het achterliggende landschap. Een gedeelte van de Loopweg en Biezenweg is een karakteristieke zandweg. Door de groene omgeving vallen de nabijgelegen kassen (in de zomer)bijna niet op. De groene elementen in de concentratie zorgen voor een kleinschalig ogend landschap’. De oostelijke zijde van de concentratie wordt begrensd door de Broek Aa, een zijtak van de Aa. Langs de zandweg van de Biezenweg is een loofhoutsingel van lindes aanwezig. Bij de zandweg van de Loopweg een landschappelijk gewaardeerde rij bomen, bestaande uit els en knotwilg. De dynamiek in de directe omgeving van de bebouwingsconcentratie is groot: een tuincentrum (met parkeren), kassen, zagerij, vollegrondstuinbouw en de drukke Gemertseweg. Daarmee is de relatie met het landgoed slecht beleefbaar.

Hoge Broekkant - Historische bebouwinglocaties in Laarbeek (2020)

16

F279

1.6 Gemeentelijk beleid: Omgevingsvisie kernen 2040 De gemeente stelde de Omgevingsvisie kernen 2040 op. Deze wordt later samengevoegd met de omgevingsvisie buitengebied als opvolger van de structuurvisie. Het concept lag tot 17 juli 2025 ter inzage. Op de plankaart worden de volgende onderwerpen benoemd: •

Het cultuur historische belang van Eyckenlust en landgoedontwikkeling

•

Afronden van de kernen bij Beek en Donk met een kwalitatief hoogwaardige dorpsrand

•

Het verbijzonderen van de dorpsentrees van Beek en Donk bij de bruggen

15

F6

F279

waar gelijktijdig de doostroming moet verbeteren en een verkeersveilige situatie moet ontstaan voor langzaamverkeer •

Zoekgebieden woningbouw bij Boort en de Beekse brug

•

Bemmer V uitbreiding bedrijventerrein met aandacht voor beeldkwaliteit

•

Evenemententerrein

•

Vekeerskundig afwaarderen van de Bosscheweg

•

Creeeren van een doorfietsroute Gemert Eindhoven langs Gemertseweg

•

Ruimte voor de beek, EVZ en beekherstel voor de Aa en Broekkant Aa

•

Nieuwe natuur en uitloopgebied ten noorden van het landgoed

•

Zoekgebied waterberging ten noorden landgoed en in Boort

•

Groene Hart verbindt groene wig met landgoed over het kanaal

F279

en N279

15

F6

Kaart omgevingsvisie

17

1.7 Gemeentelijk beleid: Omgevingsplan Het vigerende bestemmingsplan buitengebied dateert uit 2010. De belangrijkste bestemmingen zijn: •

Agrarisch vaak met archeologische waarden en soms landschaps- en natuurwaarden (licht groenen). Daarbinnen is glastuinbouw specifiek bestemd zonder marge

•

Wonen (geel)

•

Bos (donker groen), waarbij diverse bossen, landschapselementen en enkele cultuurhistorische bomen specifiek zijn bestemd

•

Bedrijven (paars) specifiek bestemd met hoogtes en bouwvlak

•

Groot deel gebied is reconstructiewet (groene tanden) •

‘extensiveringszone’ *

•

‘verwevingsgebied’ ** (noord oostelijke deel)

De reconstructiewetzones zijn echter vervallen en vervangen door de bepalingen in de provinciale omgevingsverordening. Zie hiervoor provinciaal beleid. * ‘Reconstructiewetzone - extensiveringsgebied’ vergroting bestemmingsvlak agrarisch bedrijf uitsluitend is toegestaan indien dit noodzakelijk is in verband met de wettelijke eisen van dierenwelzijn, waarbij de vergroting niet meer mag bedragen dan 15% van het bestemmingsvlak. ** idem 25% Vigerende bestemmingskaart

18

1.8 Gemeentelijk beleid: sectoraal beleid nieuwe gebruiksfuncties

Programma toerisme en recreatie 2022 - 2027 Doelstelling:‘In 2027 kunnen recreanten van alle leeftijden hier minimaal

•

duurzame omgang met erfgoed - vanuit actueel klimaatbeleid

4 dagen verblijven én recreëren. Recreëren in Laarbeek is het antwoord

•

opzetten erfgoed communicatie - over regels en richtlijnen maar ook over verhalen en plekken

op onze behoefte om te vertragen, om ons drukke leven even op pauze te zetten. In Laarbeek neem je de tijd om te ervaren en wordt je uitgedaagd om jezelf open te stellen voor de omgeving en de mensen die je ontmoet. In

Koersdocument omgevingsvisie kernen

plaats van een strakke planning met heel veel bezienswaardigheden op een

Dit document kent een reeks van denkrichtingen. Aanknopingspunten voor

rij, reis je in een relaxed tempo en geniet je van het moment.’

deze opgave zijn:

Aanpak:

•

We varen qua groeiambitie een gemiddelde koers, in het perspectief

1.

De toeristisch/recreatieve routestructuren te optimaliseren;

van de door onze inwoners zo gewaardeerde, groene en dorpse

2.

Diversiteit in recreatie te stimuleren en het DNA van de kernen te

kernkwaliteiten van Laarbeek

benadrukken; 3.

Aan te blijven sluiten bij de regionale promotie;

4.

Kansen aanpakken om te komen tot onderscheidende waterrecreatie-

5.

•

Bij woningbouwontwikkelingen wordt zo veel mogelijk gestuurd op betaalbare woningen

•

Bij nieuwbouw(wijken) wordt gestreefd naar een gemengde samenstelling

gebieden;

van de bewoners en worden kleinschalige buurten gecreëerd, binnen

Een divers en kwalitatief aanbod aan verblijfsaccommodaties stimuleren.

het stedenbouwkundig ontwerp

Erfgoed handboek 2021 - 2026

•

Cultureel erfgoed geeft karakter aan onze kernen en wordt gekoesterd

•

De Zuid-Willemsvaart is de belangrijkste ruimtelijke structuurdrager van

Vier ambities:

Laarbeek. De gemeente bepaalt de toekomstige kansen, belemmeringen

•

en ontwikkel mogelijkheden aan de boorden van dit kanaal

integraal gebruik van erfgoed - niet alleen als doel maar ook als middel voor bijvoorbeeld een mooire leefomgeving

•

betere bescherming van erfgoed - met wettelijke regels maar ook met

•

We kiezen ervoor om gebiedsgericht een waterbergingsnorm voor te schrijven, rekening houdende met de plaatselijke regenwateropgave

19

Huisvestingsbeleid Laarbeek Mobiliteitsvisie en plan Laarbeek (maart 2025)

Aangezien er binnen het plangebied sprake is van nieuwe woningbouw is

In de visie worden de Lekerstraat en beiden bruggen over het kanaal genoemd

ook het huisvestigingsbeleid van Laarbeek relevant. Het beleid zet in op

als knelpunt (doorstroming) en aandachtspunt verkeersveiligheid. Relevante

toegankelijke/betaalbare huisvesting voor starters, ouderen en gezinnen.

ingrediënten uit dit plan zijn:

Toegankelijk staat ook voor betaalbaar, 2/3 van de nieuwe woningbouw

•

stimuleren van fietsen met aanpak bruggen Beek en Donk, snelfietsroute

moet betaalbaar zijn. De doelgroep verordening 2023 is hier van toepassing.

over de Gemertseweg en fietsroute over de Lekerstraat

Ook het beleid van het sociaal domein moet worden meegenomen: sociale

gemotoriseerd verkeer: herinrichting Lekerstraat (GOW 30/60) en

inclusie / bereikbaarheid voorzieningen / omzien naar elkaar. Indien er

verblijfsvriendelijke Bosscheweg

sprake is van hoogbouw dient dat dorpse hoogbouw te zijn.

•

Water- en rioleringsprogramma Laarbeek 2025-2029

Algemeen beleid is aandacht voor: biodiversiteit, klimaatadaptatie,

Voor stedelijk afvalwater, hemelwater, grondwater en oppervlaktewater.

duurzaamheid – vergroten groen blauwe dooradering – uitbreiden

Relevant voor de opgave zijn de ambities:

waterberging, huisvesting arbeidsmigranten

•

We houden afvloeiend (schoon) hemelwater zoveel mogelijk schoon en verwerken dit zoveel mogelijk daar waar het valt.

•

We dragen eraan bij om de leefomgeving zo klimaatadaptief mogelijk in te richten. We verminderen zo de kans op hinder, overlast en schade door neerslag, maar we kunnen niet voorkomen dat dit bij hevige buien toch optreedt.

•

We hebben overzicht van de grondwaterstanden en -fluctuaties in de gemeente en werken met andere overheden aan het verminderen van de grondwateroverlast en -tekorten.

20

1.9 Gemeentelijk Waterschal Aa en Maas Het doel van het waterschap is een klimaatbestendig beekdal van de Aa, waar water, natuur, landbouw, recreatie, cultuurhistorie en landschap elkaar

Beleid uit ‘het verhaal van de Aa’ is om de beek te herontwikkelen met

versterken. Het project Eyckenlust is onderdeel van Beekdalontwikkeling ‘t

een zogenaamd accolade profiel. De versmalde beekzone zorgt voor een

Aa-dal Noord. Dit project draagt bij aan de doelen uit de Kaderrichtlijn

altijd stromende beek in droge tijden. In natte tijden gebruikt het water

Water (KRW).

de innudatiezone. In de calamiteitenzone kan water worden geborgen in een noodsituatie. Vanuit dit principe profiel wordt een maatwerk profiel

‘Waterschap Aa en Maas werkt aan de transformatie van de Aa naar een

gemaakt voor iedere situatie. Daarbij kan ook sprake zijn van een bypass

veel duurzamer en klimaatrobuust watersysteem, dat is gericht op het

om afvoer te vertragen en/of natuurwaarde toe te voegen.

IDEA ALBEELD - Beekdal

tegengaan van droogte en wateroverlast door water vast te houden. Daarbij worden natuurwaarden en waterkwaliteit verbeterd wat bijdraagt aan de

Ideaalbeeld Beekdal

doelstellingen voor de Kaderrichtlijn Water. Het met de transformatie van

•

de landbouw gepaard gaande gezonde bodemsysteem is hier onlosmakelijk

•

Onderverdeling: 1. Beekzone - (vrijwel) altijd stromend

•

2. Inundatiezone - ruimte voor de beek - kades

mee verbonden.’

opheffen - erosie en sedimentatie • •

Om de doelstelling van een klimaatrobuust Aa-dal te behalen is er op de schaal van het totale watersysteem van de Aa door het waterschap

3. Calamiteitenzone - noodwaterberging Vertraagd afvoeren Ruimte voor natuurlijke dynamiek, maar stuurbaar als het moet 3. Calamiteitenzone

het ‘Verhaal van de Aa’ onderzocht. Dit document uit juni 2020 toont

2. Inunda�ezone

•

1. Beekzone

Gebruiksfuncties afgestemd op het risico van overstroming Noodventielen op de Zuid-Willemsvaart bij extreme droogte of regenval Scheiding van stromen van de Aa en Zuid-Willemsvaart

2. Inunda�ezone

3. Calamiteitenzone

het gewenste toekomstbeeld van de Aa en bevat bouwstenen om dit te realiseren in verschillende projecten. De in de gebiedsvisie en dit masterplan voorgestelde maatregelen moeten worden gezien als onderdeel van deze planvorming’ (Masterplan Eyckenklust 2025). NAAR BOUWSTENEN BEEKDAL >>

15

KNELPUNTEN

DEELGEBIEDEN

TOEKOMST

IDEA ALBEELD

BOUWSTENEN

VERHA AL vd A A

21

Plankaart

1.10 Plannen en ontwikkelingen Masterplan Eyckenlust 2025 / gebiedsvisie 2024

Samenvattend is het doel om het Landschapspark Eyckenlust duurzaam voor de toekomstige generaties te behouden. Het landschapspark wordt onderdeel van de Groene Contramal/Groene Long die verbindingen creëert met omliggende natuurgebieden. Fundamenten van het masterplan zijn: erfgoed en historie, cultuur en maatschappij, natuur en groen, weg en water, wonen en verbinden Ingrediënten voor uitvoering: Hestel en groot onderhoud gebouwen landgoed,

nieuwe

bossen

en

lanen,

houtwallen,

boomgaard,

landschapsinclusief en kleinschalig boeren, duurzame landbouw, duurzaam watersysteem meer ruimte voor de Aa en meestromende nevengeulen, aandacht biodiversiteit, recreatief wandelnetwerk met bijzondere plekken, 4 nieuwe bruggen (duikers) die oude vervangen, ontwikkellocaties woningbouw, snelfietsroute, brug over de Zuid-Willemsvaart. (Strootman & Alkemade, 2025)

Masterplan Eyckenlust 2025 - (Strootman & Alkemade 2025)

22

Ruimtelijke visie Zuid-Willemsvaart De gemeente Laarbeek liet de een visie op de Zuid-Willemsvaart opstellen. 4.1 Visie voor Zuid-Willemsvaart

Langs het kanaal wel men inzetten op meer verblijfskwaliteit. Het kanaal wordt in de visie ontwikkeld tot een parklaan die aantrekkelijk is voor zowel fietsers als voetgangers. Specifiek voor Relatie groene long – Eyckenlust herstellen. Bosscheweg wordt groene hart van het kanaal, inrichten voor wandelen en fietsen met contactpunten met het water en pleisterplekken die een ommetje waard zijn. Ook ecologisch verbeteren dwarsrelatie (vraagt nadere uitwerking). Visie doet een reeks van suggesties voor verkeersproblematiek. Donkse en Beekse brug worden benoemd als ontwikkellocaties voor wonen/werken respectievelijk landschappelijk wonen. (LOS stad om land, 2023)

44

Andere ontwikkelingen/plannen: • Gebiedsontwikkeling Aa-dal Noord • Beekse Brug studie - Verkeersafwikkeling rondom brug Gemertseweg en doorstroming • Gemertseweg herprofileren met o.a. snelfietspad en oversteekbaarheid • Studie toekomst voor de N279. Notitie Reikwijdte en Detailniveau N279 Veghel Asten 2025 • Stedenbouwkundige verkavelingen i.o.v. landgoed - twee locaties Broekkant en Boort - Tom van Tuijn stedenbouw - heden in uitvoering. Kanaalvisie - LOS 2023

23

2 Het landschap 2.1 De ondergrond Er is een duidelijke tweedeling van het gebied tussen Gemert en Beek en Donk: de dorpen liggen op zanderige hoogtes met beekdalen, daartussen

Gemert

ligt een langgerekt beekoverstromingsvlakte. Deze tweedeling is terug te Beekoverstromingsvlakte

zien op verschillende facetten van de ondergrond. Geomorfologie •

Het studiegebied ligt grotendeels op de hogere zandkop, dit is een

Dekzandrug

Vlakte van ten dele verspoelde dekzanden

oudakkercomplex waarop zijn de kernen Beek en Donk ontstaan en hier ligt het Aa-dal. •

Dekzandrug

Aan de zuidoostkant van het studiegebied ligt de overgang naar de Beek en Donk

beekoverstromingsvlakte, een moerassig broekgebied, gevoed met kwel vanuit de Peel. Hoogte •

In het peil van het maaiveld zijn de hoge kop met kernen en de vlakte goed herkenbaar.

•

De N279 begrenst het studiegebied aan de oostzijde. Ten noorden van de rotonde N279-N615 ligt de weg op de rand van de hoge zandkop. Ten zuiden van de rotonde ligt de weg door de beekoverstromingsvlakte.

24

Geomorfologie

Vlakte van ten dele verspoelde dekzanden

Beekdalbodem

Boerdonk Gemert

Sne

rt

9 27 N

a va ms

ille

op

-W

o lle l

id Zu Aa

Donk

72 N2

a r-A ke

oe Br

ask

ng di lei Af al na

Beek

op

rlo pe

Es

N279

15 N6

l

aa a kan

n elmi Wilh

Aarle-Rixtel

Hoogte kaart met waterlopen

25

Bodem De tweedeling tussen de hoge zandkop en overstromingsvlakte is ook terug

Beekeerdgronden

te zien in de bodemsamenstelling: •

Op de hogere dekzandgronden is het eeuwenlang gebruik van de

Hoge zwarte enkeerdgronden

gronden als akkers zichtbaar, de bodem bestaat uit Enkeergronden en laarpodzolgronden. Ook de invloed van het water is hier zichtbaar, de beekdalgronden rondom de Aa en de Broekkant Aa bestaan uit Beekeerdgronden. •

De vlakte tussen Beek en Donk en Gemert bestaat ook uit Beekeerdgronden.

Laarpodzolgronden

Bodem

26

De Aa ter hoogte van Landgoed Eyckenlust Bron: foto gepubliceerd door Wil Paes

27

2.2 Watersysteem Aan de oostzijde van Beek en Donk liggen twee watersystemen, het Kanaal de Zuid-Willemsvaart en het beekdal van de Aa. Het Kanaal de Zuid-Willemsvaart Het kanaal is een veel gebruikte waterweg vanuit de Maas. Ter hoogte

loop

de Aa

Donk

rt uw

st

is

slu

staat dan ook niet in contact staat met het bekensysteem.

a va ms

Het is een eigenstandig watersysteem. Het water niet gebiedseigen en

ille

een sluis.

-W

het noorden, westen of zuidoosten. Ter hoogte van het studiegebied ligt

id Zu

van Beek en Donk is een kruising van waterwegen, met vaarroutes naar

•

r Espe

•

Door het studiegebied stroom de Aa. In het zuidoosten takt de Broekkant Met een licht verval stroomt het water richting het noorden, om uiteindelijk uit te monden in de Maas.

•

l

•

aa

Aa hierop aan.

a ker-A Broe

an sk

ng

di

•

lei Af

Het beekdal van de Aa

Beek

De beeklopen zijn gekanaliseerd. De beek doorsnijdt nu het landschap en ligt op meerdere plekken ingeklemd tussen woningen en/of bedrijven. Ter hoogte van het landgoed bevindt zich een stuw in de Aa, die bij De grondwaterstanden zijn in het hele gebied relatief hoog. De gronden langs de beeklopen en op landgoed Eyckenlust zijn drassig.

Kaart aanvullen met het gebied hieronder rt svaa

•

illem

droogte water bovenstrooms vasthoudt.

De hoogtekaart met het watersysteem

28

a de A

•

-W Zuid

Het watersysteem is gericht op het afvoeren van water.

Beekoverstromingsvlakte • 14,2 • 13,9

Vlakte van ten dele verspoelde dekzanden of löss Dekzandrug

• 14,4

• 14,4

Dalvormige laagte Beekdalbodem

• 14,1

• 14,0

• 13,6

• 13,2

• 13,8

• 20-40

• 13,9 • 14,1 • 14,0

• 16,0

Geomorfologie

• 40-60 • 13,8

• 14,1

Hoogtekaart in m1 NAP (AHN)

Grondwaterstanden (GHG) in cm t.o.v. maaiveld

29

Afleidingskanaal •

Rond 1945 is het Afleidingskanaal aangelegd, een afwateringskanaal voor de Aa. Bedoelt om bij aanhoudend hoogwater in het bekensysteem water te kunnen lozen op de Zuid-Willemsvaart. Het kanaal kwam uit voorbij de sluis, waardoor het water met een vrij verval kon worden afgevoerd.

•

Het afwateringskanaal is buiten functie geraakt. De waterloop is overkluisd met de ontwikkeling van het bedrijventerrein.

•

Het Afleidingskanaal staat nu, met een persleiding, in verbinding met de Blauwe Poort, een natuurlijk ingericht waterbergingsgebied.

•

Het Afleidingskanaal ligt op een belangrijke locatie in het regionaal watersysteem

waar

gezocht

wordt

naar

mogelijkheden

voor

waterberging.

Zuid-Willemsvaart (1826): veel bevaren kanaal aan westzijde studiegebied

Afleidingskanaal: afwateringskanaal buiten functie, onderdeel van Aawatersysteem 30

Gekanaliseerde Aa (1930), ter hoogte van landgoed Eyckenlust

Gekanaliseerde Aa (1930), ingeklemd tussen kassengebied t.h.v. Peeldijk

Stuw in Aa, ter hoogte van landgoed Eyckenlust

Afleidingskanaal, water staat met duiker in verbinding met de Blauwe Poort 31

Hemelwaterafvoer •

In Tuinstraat en directe omgeving wordt bij piekbuien (zware regenval) wateroverlast ervaren door omwonenden. Volgens het waterschap worden hier echter geen normen overschreden. De locatie moet volgens het waterschap de eerste regen eigen terrein kunnen opvangen en daarna kan de locatie afvoeren op het Afleidingskanaal. Het Waterschap denkt graag mee hoe de ervaren overlast kan worden opgelost.

•

In het masterplan Eyckenlust is sprake van de ontwikkeling van een tweede slotgracht om water te kunnen bergen.

•

Het waterschap geeft aan de waterberging in het Afleidingskanaal en

Bron: foto gepubliceerd door Willy Verschuren Slotgracht Landgoed Eyckenlust

in de oostelijk gelegen percelen in de toekomst mogelijk gemaakt kan worden.

Gekanaliseerde Aa (1930), ingeklemd tussen woningen Gemertseweg 32

Opgave ondergrond en watersysteem •

“Water en bodem sturend” vormt de basis voor uitspraken in de ontwikkelrichting. Dit betekent dat de natuurlijke kenmerken van water en bodem leidend zijn en dat er rekening wordt gehouden met de mogelijkheden en beperkingen van de natuurlijke systemen. Het doel is een robuuster systeem te creëren dat beter bestand is tegen extreme weersomstandigheden, zoals lange droogte en zware piekbuien.

Beek en Donk-Oost •

Het inrichten van een klimaat robuust watersysteem voor de Aa en Broekkant Aa. In een breder beekdal krijgt het water de ruimte om op een natuurlijke manier zijn weg te vinden. Ambitie waterschap zone van circa 100m beekdal-profiel.

•

Inzetten op het zo veel mogelijk vast houden en bergen van water, zodat grondwatervoorraaden aangevuld worden en piekmomenten verder stroomafwaarts verminderen. Zowel in het beekdal als op de hogere en drogere gronden.

•

•

Ruimte zoeken voor extra voor waterberging, zoals het Afleidingskanaal en tweede slotgracht rondom het landhuis.

Onderzoek of extra opvang van hemelwater bij Boort-Tuinstraat nodig is voor verminderen overlast.

33

2.3 Historische ontwikkeling Situatie rond 1837 •

Het studiegebied was onderdeel van een groot akkercomplex rondom de kernen Donk en Beek. Het gebied werd gekenmerkt door veel natte delen, in gebuik als hooilandje, een zeer diverse percelering, grote afwisseling tussen hooilandjes en akkers, zandpaden en veel opgaande landschapselementen. De Aa vond op een natuurijke manier haar weg over de rand van het akkercomplex en stroomt dwars door het studiegebied.

•

Gemertseweg was in 1837 al belangrijke verbinding tussen Beek en Gemert. Ook de Lekerstraat is al herkenbaar op de kaart.

•

Landgoed Eyckenlust is goed herkenbaar. De omvang van het landgoed is door de tijd heen veranderd. De huidige plek van het landhuis is altijd de centrale plek van het landgoed geweest.

•

Het gebied ten oosten van het akkercomplex is een broekgebied, een laaggelegen gebied dat blijvend nat is. Op de kaart zijn de eerste ontginningsstructuren zichtbaar.

•

Beek was een buurtschap op het akkercomplex en bestond uit verschillende gegroepeerde boerderijen. Donk bestond uit enkele langere agrarische linten. Lekkerstraat (nu Lekerstraat) was er hier een van.

•

Het kanaal, de Zuid-Willemsvaart, is in 1826 als een autonome structuur dwars door het akkercomplex, landgoed en door de buurtschappen aangelegd.

34

Historische kaart rond 1837

35

Ontwikkeling van het gebied in de 20e en 21e eeuw •

Rond 1900 is de landschappelijke setting van het oud akkercomplex nog goed herkenbaar. De ontginning van het broekgebied, met een zeer kleinschalige percelering, is gestart. De linten Lekkerstraat (nu Lekerstraat) en Gemertseweg vormen de belangrijkste verbindingen.

•

Begin 20e eeuw veranderde het agrarisch gebruik door de intrede van de kunstmest. Het broekgebied wordt volledig ontgonnen en de Aa wordt gekanaliseerd. De kleinschalige percelering blijft in het gebied nog relatief goed herkenbaar.

•

Het tweede deel van de 20e eeuw veranderen het landschap sterk. O.a. door ruilverkaveling en het verder kanaliseren van het watersysteem vonden er een grote verandering in het landschap plaats. Veel landschapselementen verdwijnen, het landschap wordt grootschaliger en meer eentonig. Beek en Donk zijn inmiddels aan de westzijde van het kanaal uitgegroeid tot een dorp. Aan de Bosscheweg komt rond 1990 de eerste bedrijvigheid.

•

Rond 2000 wordt de N279 aangelegd. Aan de ene zijde ligt het grootschalige agrarisch landschap in het broekgebied. Aan de andere zijde, aan de oostzijde van Beek en Donk, ontstaat er een ‘tussen-gebied’. Aan de noordzijde ontwikkeld het bedrijventerrein Bemmer zich verder en verdwijnt het agrarisch landschap. Centraal in het gebied ligt het Landgoed Eyckenlust en het agrarisch cluster Broekkant, hier zijn weinig ontwikkelingen. In het zuidelijk deel komt er glastuinbouw, wat een grote verandering is in het tot dan toe relatief kleinschalig agrarisch landschap.

36

Historische kaart rond 1900

Historische kaart rond 1955

Historische kaart rond 1990

Huidige situatie (2024)

37

Opgave historische ontwikkeling Koesteren en waar mogelijk versterken van: •

De vele cultuurhistorische waarden die Landgoed Eyckenlust herbergt. Het Masterplan Eyckenlust en omgeving (Strootman 2025) geeft hier invulling aan.

•

De rijke historie van het hele gebied. Door de wisselende omvang

Lekerstraat

van het landgoed en het afsplitsen van verschillende hoeves zijn op veel plekken in het hele plangebied, ook buiten het ensamble, stukjes historie van Landgoed Eyckenlust te vinden. •

Relicten in het landschap. Het landschap heeft de laatste eeuw een grote verandering doorgemaakt, waardoor veel onderdelen

Lage Broekkant

van de oude landschappen verloren zijn gegaan. Enkele bomen herinneren nog aan het vroegere landschap. •

Relicten in de buurtschappen. In de (oude) buurtschappen zijn meer relicten bewaard gebleven. Zo zijn er in de omgeving van de Peeldijk, tussen de grote kassencomplexen, verschillende kleinschalige landschapselementen en oude boerderijen te vinden.

38

Hoge Broekkant

Relicten in buurtschappen

oude route nog herkenbaar

zeer oude boerderij aan zandpad

boerderij aan voormalige kruispunt van wegen

oude fruitboomgaard

kassencomplex

beplanting markeert oude paden

39

Voorbeeld van grote veranderingen in het landschap Locatie: brug Lekerstraat over de Aa •

Situatie

rond

1900:

een

afwisselend

akkercomplex, met kleine akkers en hooilandjes, opgaande perceelsrandbeplanting en een brede beekdalzone met meanderende beek •

Huidige

situatie:

naar

een

ortogonaal

en

grootschalig en leeg landschap, waar de beek diep uitgesneden en gekanaliseerd door heen stroomt. •

Vanaf de brug is een weids landschap dat functioneel

ingericht

is

voor

grootschalig

agrarisch gebruik zichtbaar, een groot contrast met het vroegere kleinschalig landschap. In de huidige situatie pronkt nog een grote boom, Historische kaart rond 1900

Luchtfoto 2024

heden een weids landschap

relict van verdwenen landschapsstructuur

Foto huidige situatie

40

die ooit onderdeel was van de vele opgaande beplantingstructuren in het gebied.

Landschapskamer Landgoed Eyckenlust aan de Gemertseweg Solitaire boom staat op oude perceelsrand en was ooit onderdeel van een grotere landschapsstructuur.

41

2.4 Natuur das

Geïsoleerde ligging •

Natuur rondom Landgoed Eyckenlust ligt geïsoleerd. Enkel de smalle en steile oevers van het kanaal en de Aa vormen een verbinding met omliggende natuur.

•

!

Op Langoed Eyckenlust leeft een bever. In het gebied rondom de Lekerstraat ligt een migratieroute van dassen, (de verkeersdrukte op) de Lekerstraat vormt een knelpunt voor de dassen (mondelinge mededeling

das

ambtelijk overleg).

bever

Legenda EVZ

Natuurnetwerk Brabant NNN

Groenblauwe waarden Groenblauwe mantel

Omgevingsverordening Natuur (Provincie Noord-Brabant)

42

Landschapselementen Er zijn verschillende landschapselementen aanwezig in het gebied: •

Bossen en lanen op het landgoed

•

Laanbeplanting bij diverse wegen

•

Houtwallen op de percelen aan de Lekerstraat

•

Enkele individuele bomen op akkers

•

Diverse restanten van beplanting van het voorheen kleinschalige

!

landschap in het gebied ten zuiden van de Gemertseweg De verschillende landschapselementen zijn onderling maar beperkt verbonden. Daarnaast zijn er rondom de Lekerstraat, Lage Broekkant en het kasssengebied rondom de Peeldijk weinig opgaande groenstructuren aanwezig.

Landschapselementen

43

Laanbeplanting kenmerkt het gebied

landschapskamers typerend voor landgoed

Peeldijk

Landgoed Eyckenlust

kleinschalig coulissen landschap ten zuiden Gemertseweg

Kassengebied

houtwal op achtergrond akkers zijn open en grootschalig waterlopen niet natuurvriendelijk ingericht stijle oevers en diepe watergang

Weids agrarisch landschap Lekerstraat 44

Opgave natuur •

Vergroten groenblauwe dooradering van het landschap. Dit houdt in dat het netwerk van groene en blauwe elementen, zoals bomen, houtwallen, sloten en natuurviendelijke oevers wordt versterkt. Het doel is om een biodivers, adaptief en aantrekkelijk landschap te creëren.

Beek en Donk-Oost •

Versterken

natuurwaarden,

uitbreiden

en

inrichten,

o.a.

natuurvriendelijk oevers en brede en soortenrijke zones langs de Aa en Broekkant Aa •

Gebiedseigen landschapselementen koesteren en versterken

•

Versterken kamerstructuur op en rondom Landgoed Eyckenlust

•

Natuurnetwerk Brabant behouden en waar mogelijke aanvullen en versterken. Verbinding met natuur in omgeving versterken.

•

Verbindingen realiseren van het plangebied met de Blauwe Poort en de Biezen (o.a. contramal masterplan Eyckenlust en omgeving en omgevingsvisie kernen).

45

2.5 Mobiliteit Gemert

t ar va ms

ille

-W

Bemmer

Donk

Br oe kd ale rb aa n/ N2 79 t a a tr rs e k e L

eg ew ch ss Bo

Beek

72 N2

Ge m er ts ew eg

id Zu

Functioneel verkeer • Door het plangebied liggen meerdere regionale wegen. De Gemertseweg (N272/N615) vormt een belangrijke oost-west verbinding, de Broekdalerbaan (N279) de noord-zuid ontsluiting. • Er spelen verschillende problemen met de verkeersafwikkeling in en rond het plangebied, zoals de opstopping bij de Beekse Brug, de oversteekbaarheid van de Gemertseweg en de verkeersafwikkeling van de rontonde bij de N279 en N272. • Omwonenden geven aan dat de Donks Brug en de Peeldijk ook als verkeersonveilig wordt ervaren en er een sterke samenhang is tussen de problematieken. Daarnaast zijn er zorgen over mogelijk sluipverkeer via de Lekerstraat naar Bemmer V. • Er is een snelfietsroute tussen Beek en Donk en Gemert gepland, over de Gemertseweg.

Peeldijk

Bereikbaarheid • Het gebied heeft meerdere dorpscentra op fietsafstand: - Donk: 5min - Beek: 5min - Gemert: 15min

15 N6

79 N2

ille

W idZu

W

l

anaa na k

mi ilhel

rt

46

a va ms

Aarle-Rixtel

Opgave mobiliteit

•

Verbeteren van de verkeerssituatie (veiligheid en doorstroming):

• • •

• •

Beekse brug vormt bottleneck voor veel verkeersstromen

•

Beekse brug Donkse brug Gemertseweg, incl. oversteekbaarheid. Ook herprofilering met snelfietsroute verkeersveiligheid algemeen (o.a. Peeldijk)

De onderzoeken naar aanpassingen voor het kruispunt van N-wegen is gaande. Uitkomsten hiervan worden overgenomen als uitgangspunt in deze ontwikkelingsrichting. Voorkomen van sluipverkeer Bemmer V op de Lekerstraat.

lastig oversteekbaar voor fieters en voetgangers

47

2.6 Recreatief padennetwerk

•

Landgoed Eyckenlust

N279

48

Groene Long

eg ew

oversteekbaar t.h.v. de Lekerstraat, Gemertseweg en Peeldijk.

72

N2

ch

•

at Lekerstra

ss

•

79

Bo

•

N2

er ste we g

•

Tussen Beek en Donk-Oost en de Groene Long (parkzone in het dorp) ligt het kanaal. Dit beperkt de bereikbaarheid van Beek en Donk-Oost. De Donkse brug en Beekse brug vormen de entrees voor wandelaars uit Beek en Donk naar het gebied. Vanuit de bruggen zijn diverse ommetjes op Landgoed Eyckenlust mogelijk. Wandelaars ervaren rust en stilte op het landgoed. Door stevige bossages voelt verkeersdrukte van de N-wegen ver weg. Bij de uitvoering van het Masterplan Eyckenlust en omgeving (Strootman 2025) worden nieuwe wandelpaden op het landgoed aangelegd. Langs de Aa tussen het landgoed en de Lekerstraat ligt laarzenpad dat periodiek begaanbaar is. Er zijn geen andere mogelijkheden om van uit het langoed naar het noorden te wandelen. De Bosscheweg vormt een belangrijke fietsroute, in de Kanaalvisie Zuid-Willemsvaart (LOS 2023) is de ambitie opgenomen om de Bosscheweg te transformeren tot parklaan met contactpunten met het water. De Broekdalerbaan (N279) vormt een barrière voor de aansluiting van fiets- en wandelroutes vanuit de omgeving. De weg is enkel

Ge m

•

Brabantse Kluis

Onderhoudspad is toegankelijk als laarzenpad

goed begaanbare paden op landgoed Eyckenlust

Opgave recreatief padennetwerk • Verbeteren relatie dorp - landgoed en Beek en Donk-Oost en overzijde N279. • Het uitbreiden van de wandelmogelijkheden in Beek en Donk-Oost, in aansluiting op de (nieuwe) wandelpaden op Landgoed Eyckenlust. Ter inspiratie: oude jachtpaden. • Vergroten bereikbaarheid van het gebied, o.a. door oversteekbaarheid en verkeersveiligheid te verbeteren. • Bosscheweg transformeren tot een parklaan met voor fietsers en voetgangers verblijfskwaliteit en contactpunten met het water (Kanaalvisie ZWV).

Broekkant Aa

Vanuit Donkse burg en Tuinstraat zijn wandelpaden goed bereikbaar

49

2.7 Functioneel landschap • •

•

• •

• •

50

Beek en Donk-Oost is een dynamisch gebied met een diversiteit aan soorten ondernemers en bedrijvigheid. Aan de noordkant ligt het bedrijventerrein Bemmer. Aan de oostzijde van het bedrijventerrein is de uitbreiding Bemmer V gepland. De landschappelijke inpassing aan de Broekdalerbaan wordt doorgetrokken, verder invulling van de uitbreiding is nog niet bekend. Zorg bij inwoners is mogelijk sluipverkeer via de Lekerstraat. Het centrale deel wordt grotendeels agrarisch gebruik, als akkers en weides. In Lage Broekkant zijn enkele intensieve veehouderijen gevestigd. Het zuidelijk deel van het gebied is ook grotendeels in agrarisch gebruik, met name kassen en teeltondersteunende functies. Opvallende ondernemingen in het gebied: - tuincentrum aan de Gemertseweg, in het verlengde van het dorpse lint. - zagerijen aan de Peeldijk, transport tussen verschillende locaties is niet optimaal. - transportbedrijf aan de Bijenweg, grote verkeersbewegingen zorgen voor overlast en functie is niet passend in de bebouwingsconcentratie Lage Broekkant. Naast ondernemingen zijn er veel woonbestemmingen, met name aan de Gemertseweg en in de bebouwingsconcentraties. Jaarlijks vindt het muziekfestival Wish Outdoor plaats.

Legenda

Tuinder Tuincentrum Zagerij Varkens Koeien Transport Loonwerker Akkerbouw Kinderopvang Wonen

Kassencomplex

Grootschalige functie rondom de Peeldijk

Zonneveld

landschappelijke inpassing Bemmer 4 met brede waterrijke zone aan Broekdalerbaan

Opgave functioneel landschap • Toekomstig mogelijkheden van ondernemingen moeten passend in het landschap. Dit vraagt met name aandacht voor de intensieve veehouderijen en de tuinbouwbedrijven. • Uitbreiding bedrijventerrein Bemmer is uitgangspunt, ontwikkeling landschappelijke inpassen t.o.v. Lekerstraat • Behoud van mogelijkheden voor jaarlijks muziekfestival Wish

Grootschale landbouwensembles in de openheid

Houtzagerij over drie locaties in kleinschalige landschap

51

Bijlage 2. Samenvatting participatie bijeenkomsten Gemeente Laarbeek

52

Reacties bewonersavond 6 mei

53

54

55

Reacties klankbordgroep 6 mei

56

57

58

Verslag Bewonersavond Beek en Donk, 27 augustus 2025 Op woensdag 27 augustus 2025 vond in het Ontmoetingscentrum aan de Otterweg in Beek en Donk de tweede bewonersavond en klankbordbijeenkomst plaats over de ontwikkelrichting Beek en Donk Oost. Wethouder Ron van den Berkmortel opende beide sessies, waarna gemeentelijk projectleider Saskia Hornix en landschapsarchitect Jan Maurits van der Linge (Verhoeven | De Ruijter) de hoofdlijnen van de concept ontwikkelrichting voor Beek en Donk Oost presenteerden. Daarbij gingen zij in op de o.a. de landschappelijke opzet, woonmogelijkheden en de verbinding met het dorp. Na de plenaire toelichting gingen deelnemers in kleine groepen in gesprek aan drie thematafels: • Landschapskamers & dorpse enclaves • Kleinschalig ervenlandschap & functioneel landschap • Kern landgoed & beekdal & gemeentelijke procedure De avond trok circa 45 bewoners en betrokkenen in de eerste ronde en 12 leden van de klankbordgroep in de tweede. Opmerkingen en suggesties zijn verzameld op posters en post-its. Hieronder volgt een samenvatting van de punten die naar voren kwamen. Verschillende suggesties zijn verwerkt in de definitieve ontwikkelrichting, maar niet alle opmerkingen zijn overgenomen.

1. Samenvatting feedback van bewoners Natuur en landschap Bewoners hechten belang aan het behoud van zichtlijnen en openheid langs het kanaal. Er wordt voorgesteld om de N279 deels te verdiepen om natuurverbindingen te verbeteren en ruimte te creëren voor waterberging aan de westzijde van de Aa. Ook klinkt er enthousiasme voor het vergroten van biodiversiteit zoals deze is opgenomen in de plannen. Wonen, bebouwing en erfgoed Het dorpse karakter van Beek en Donk moet behouden blijven, vinden bewoners. In Broekkant en Boort zien de meeste mensen (maar niet allemaal) mogelijkheden voor woningbouw. Bij de omwonenden van Boort en Broekkant is weerstand tegen uitbreiding die hoger is dan twee lagen met een kap. Sommige bewoners maken zich zorgen over ongelijke ontwikkelkansen tussen grondeigenaren. Bouwen van erfgoed mag eigentijds zijn, mits het zorgvuldig wordt ingepast in het landschap. Ondernemen en functies Bewoners vragen om duidelijkheid over de balans tussen wonen en agrarisch gebruik. Nieuwe woningen mogen geen beperkingen opleggen aan bestaande agrariërs. Er is belangstelling voor coöperatieve modellen zoals Land van Ons, waarin burgers en boeren samen investeren in natuur. Uitbreiding van kassen wordt als onwenselijk beschouwd.

59

Mobiliteit Er bestaan zorgen over de verkeersveiligheid en doorstroming in het gebied. Bewoners zijn positief over het versmallen en autoluw maken van de weg langs het kanaal. Sommige mensen suggereren dat doorgaand verkeer om het gebied heen geleid kan worden in plaats van over de Gemertseweg. Ook leven er zorgen over wandelpaden bij boerderijen, die volgens sommigen tot overlast of criminaliteit kunnen leiden. Proces Veel bewoners vragen om meer duidelijkheid en communicatie over de ontwikkelrichting, vooral over waar wel of niet gebouwd mag worden binnen het kleinschalige ervenlandschap. Men wil tijdig betrokken worden en weten wat de plannen betekenen voor de eigen omgeving.

zijn Vanwege privacy kt namen hier afgepla

zijn Vanwege privacy kt namen hier afgepla

reacties werden verzameld op post-it memo’s

60

2. Samenvatting feedback klankbordgroep Natuur en landschap De klankbordgroep onderschrijft de kwaliteit van de ontwikkelrichting. Iemand suggereert een ecoduct op te nemen bij het ‘hartje’ als symbool van de verbinding tussen kanaal, landgoed en groene long. Ook zijn er ideeën voor experimenten met CO₂-opslag en bodemherstel via schimmels en kruidenrijk grasland, en voor de oprichting van een landschapscoöperatie om agrariërs in de transitie te ondersteunen. Verder wordt gesuggereerd om erfgoedbakens en herkenningspunten zichtbaar te maken op de kaart en zien sommige mensen kansen om Beek en Donk oost door educatie als voorbeeldproject voor groen, klimaat en ecologie te positioneren in de regio.

ve landbouw of natuurbeheer zonder te veel verlies aan waarde. De ZLTO benadrukt dat moet worden vastgelegd dat wonen ondergeschikt blijft aan agrarisch gebruik. Nader onderzoek naar juridische borging hiervan is nodig. Mobiliteit De groep vraagt om afstemming met de provincie over de N279 en de ontsluiting van nieuwe ontwikkelingen in het gebied. De ontwikkelrichting kan daarbij voorwaarden meegeven om de landschappelijke kwaliteit te waarborgen. Er is waardering voor nieuwe wandelroutes, al benadrukt men dat ligging en veiligheid zorgvuldig moeten worden afgewogen.

Wonen, bebouwing en erfgoed De concept ontwikkelrichting wordt door de klankbordgroep als zorgvuldig en goed afgestemd op het masterplan van Landgoed Eyckenlust gezien. Men is tevreden dat agrarische gronden grotendeels blijven behouden en er is draagvlak voor een geleidelijke overgang naar duurzame landbouw. De Heemkundekring pleit ervoor te behouden wat er is, zonder historiserende toevoegingen. De Dorpsraad vraagt aandacht voor de balans tussen erfgoed, architectuur en wonen. Ondernemen en functies De klankbordgroep vraagt aandacht voor de gevolgen van vergroening voor ondernemers. Er moet duidelijkheid komen over compensatieregels bij functieverandering, zodat agrariërs kunnen omschakelen naar extensie-

61