20230620 RIB Herstel historische verbinding Landgoed Eyckenlust - Groene Long.pdf

Zaaknummer:

19515-2023

Documentnummer:

19515-2023:544127

Raadsinformatiebrief

Onderwerp Herstel historische verbinding Landgoed Eyckenlust- Groene Long Datum 20 juni 2023

Aanleiding Landgoed Eyckenlust is een speciale plek in onze gemeente. Het landgoed is een Rijksmonument en van grote cultuurhistorische waarde. Het landgoed is sinds 1745 in eigendom van de familie De Jong van Beek en Donk. Het is van belang dat het landgoed in stand blijft. Ook voor de gemeente liggen er diverse opgaves in en rondom het landgoed, denk hierbij aan mobiliteit, klimaat en natuur. Op 10 februari jl. heeft de gemeente een samenwerkingsovereenkomst ondertekend met landgoed Eyckenlust om te komen tot een masterplan het behouden en verduurzamen van het landgoed. In het masterplan worden de bredere opgaves van gemeente Laarbeek op en rondom het landgoed meegenomen.

Hoofdlijnen concept masterplan Op dit ogenblik wordt er druk gewerkt aan het concept masterplan bureau Strootman i.s.m. Floris

Alkemade

onder

begeleiding

van

een

begeleidingscommissie

bestaande

uit

vertegenwoordiging van Waterschap Aa en Maas, de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, de provincie Noord-Brabant, Landgoed Eyckenlust en gemeente Laarbeek. Het doel is te komen tot een gedragen plan voor langdurige instandhouding en verduurzaming van het landgoed, zeer nadrukkelijk ook in relatie tot de omgeving. In het masterplan wordt het verleden gebruikt als inspiratiebron voor het omgaan met de grote maatschappelijke opgaves die op ons afkomen. De thema’s cultuurhistorie, de klimaatopgave, de biodiversiteitsopgave, de transitie van de landbouw, het verbeteren van de verkeersstructuur, de toegankelijkheid van het buitengebied voor wandelaars en fietsers en de woningbouwopgave komen aan de orde. Door de opgaves in samenhang op te pakken kan er een aanzienlijke kwaliteitsimpuls aan de leefomgeving worden gegeven. Door te kiezen voor deze aanpak heeft het masterplan een bredere scope dan alleen het landgoed. Deze bredere scope van het masterplan is om Eyckenlust het hart van een groene contramal te maken. Eeuwenlang was er een innige band tussen het landgoed Eyckenlust en de dorpen

Beek en Donk, die inmiddels tot één dorp zijn uitgegroeid. Deze verbinding is 200 jaar geleden geblokkeerd door de komst van de Zuid-Willemsvaart. Aan de andere kant van het kanaal, tegenover het landgoed, ligt de Groene Long dat eerder tot het landgoed behoorde. Deze groene wig tussen het oorspronkelijke Beek en Donk is een belangrijk onderdeel van de identiteit van het dorp. Door de verbinding tussen het dorp en het landgoed te herstellen, start de ontwikkeling van een groene bufferzone aan de oostkant van Beek en Donk, die rijkt tot in het dorp. Het landgoed wordt het hart van een groene contramal waarin de blauw-groene verbindingen centraal staan. Dit zorgt voor een robuuster natuurnetwerk en versterkt de kwaliteit van de leefomgeving. Deelproject ‘Herstel historische verbindingen’ Sinds de komst van de Zuid-Willemsvaart is Landgoed Eyckenlust afgesneden van het centrum van Beek en Donk. Voor beide partijen is het een grote meerwaarde als het dorp weer verbonden kan worden met het landgoed. Dit kan, in een nieuwe gedaante: met het realiseren

van

een

bijzonder

vormgegeven

voetgangersbrug

over

het

kanaal,

het

terugbrengen van drie bruggen over het afleidingskanaal, het aanleggen van een aantal nieuwe wandelpaden en het herstellen van historische laanstructuren wordt het landgoed zowel functioneel als visueel weer met het dorp verbonden. Daarmee krijgen de inwoners van Beek en Donk niet alleen toegang tot het landgoed, maar ook tot het groene achterland waartoe het landgoed als het ware de poort vormt. De verbinding draagt ook bij aan de leefkwaliteit voor de inwoners van het landgoed en daaromheen. Voor hen komt er weer een directe verbinding met het dorp. Brug over de Zuid-Willemsvaart Er kan een hernieuwde verbinding ontstaan tussen de Groene Long en landgoed Eyckenlust door het aanleggen van een voetgangersbrug over de Zuid-Willemsvaart die wordt aangesloten op de te herstellen historische lanenstructuur (zie bijlage 1 en 2 ter referentie). Deze verbinding slaat letterlijk een brug tussen de woonkern en het groene landgoed. Zo ontstaat er een aantrekkelijk uitloopgebied binnen handbereik van de kern van Beek en Donk. Deze verbinding draagt bij aan de uitstraling van Laarbeek als groenste gemeente, verhoogt de recreatieve waarde en stimuleert de vitaliteit van de bewoners. Het is een belangrijke impuls voor het uitvoeren van het masterplan dat nu vormt krijgt. De noodzakelijke gemeentelijke bijdrage aan deze brug is als reservering opgenomen in de Kadernota 2024.

Deze kan ingezet worden als de Erfgoed Deal een subsidie toekent aan dit project. Erfgoed Deal De Erfgoed Deal is een samenwerkingsverband tussen de rijksoverheid, gemeenten, provincies

en

maatschappelijke

organisaties

actief

in

de

ruimtelijke

ordening

en

erfgoedzorg. Zij ondersteunen projecten waarbij erfgoed een rol van betekenis speelt in een veranderopgave.

Via de landelijke Erfgoed Deal kan de gemeente als penvoerder i.s.m. het Waterschap en landgoed Eyckenlust een aanzienlijke subsidie aanvragen voor het erfgoedinclusief maken van een project. Eén maal per jaar is er een indienperiode. De subsidie wordt na toekenning overgemaakt via de Decentralisatie-uitkering. De Erfgoed Deal levert een cofinanciering van 47,5% voor het erfgoedinclusief maken van een project. Het aanleggen van een brug is over het algemeen beperkt subsidiabel. Het in te dienen projectplan moet voorzien in een verklaring van B&W dat de gemeentelijke cofinanciering gedekt wordt als de subsidie wordt toegekend. Daarom is de noodzakelijke gemeentelijke bijdrage voor de brug opgenomen in de Kadernota 2024.

Bijlagen Bijlage 1: Visualisatie van een mogelijkheid voor de voetgangersbrug over Zuid-Willemsvaart Bijlage 2: Voorbeeld voetgangersbrug tussen landgoed Twickel en het stadje Delden (ontwerp Strootman)

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders, gemeentesecretaris

burgemeester

J.W.M. van de Ven

F.L.J. van der Meijden

Bijlage 1: Visualisatie van een mogelijkheid voor een voetgangersbrug over ZuidWillemsvaart

Bijlage 2: Voorbeeld voetgangersbrug tussen landgoed Twickel en het stadje Delden (ontwerp Strootman)