20220510 RIB Wijziging wet gemeenschappelijke regelingen Bijlage.pdf

Bijlage 1 raadsinformatiebrief

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

> Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haaq

Gemeente Laarbeek (NB) t.a.v. de burgemeester Postbus 190 5740 AD BEEK EN DONK

DGBRW Democratie en Bestuur

Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag www.linked in.com/com pa nYl m inisterie-van- bzk

Contactpersoon info, openbaa rbestuur@m inbzk .nl

Kenmerk 2022-0000 102455

Datum

L9 april2O22

Betreft

wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen

uw kenmerk

Geachte heer/mevrouw,

Met ingang van l juli 2022treedt een wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen in werking.l Deze wijziging heeft als doel de democratische legitimatie uan ger""nschappelijke regelingen en de kaderstellende en controlerende rol van gemeenteraden, provinciale staten en algemene besturen van waterschappen in relatie tot gemeenschappelijke regelingen te versterken. Om de kaderstellende en controlerende rol van de volksvertegenwoordiging beter in te kunnen vullen en de democratische legitimatie te verbeteren wordt met deze wetswijziging een aantal aanpassingen en aanvullingen geïntroduceerd op de al bestaande wettelijke juli bevoegdheden en instrumenten. Een aantal van deze wijzigingen treedt op 1 jaar inwerkingtreding na twee binnen zal deel direct in werking, maar een ander geïmplementeerd moeten worden in alle gemeenschappelijke regelingen. Met deze brief informeer ik u over deze wijzigingen' Volksvertegenwoordigingen2 krijgen door deze wijziging meer mogelijkheden om invloed uit te oefenen op samenwerkingsverbanden. De verschillende aanpassingen en aanvullingen zullen hierna kort worden toegelicht. De wijziqingen van de wqr zijn onder te verdelen in drie categorieên:

1. De versterking van de positie van gemeenteraden bij besluitvorming in gemeenschappelijke regelingen. 2. De introductie van aanvullende controle-instrumenten voor gemeenteraden 3. Het verbeteren van de positie van gemeenteraden met betrekking tot het functioneren van de regeling. Ad. 1 Versterken positie raden bij bestuitvorming in gemeenschappeliike regeling

a. Zienswiize bU treffen regeling: Om de positie van de raad te

verbeteren wordt de raad het recht toegekend om bij een ontwerpregeling een zienswijze naar voren te brengen. De raad

L Stb.2O2Z,18 (voor de parlementaire behandeling zie Kamerstukken 33 513)' of raden worden tevens provinciale staten en de algemene besturen van waterschappen bedoeld.

2 Waar hierna wordt gesproken over gemeenteraden

Pagina 1 van 4

DGBRW Democratie en Bestuur

kan zijn opvatting binnen acht weken kenbaar maken. Wanneer volgens de raad te weinig is gedaan met een zienswijze kan de raad ervoor kiezen geen toestemming te verlenen voor de gemeenschappelijke regeling. b. Zienswiize voor besluiten: Ook wordt een verplichting geïntroduceerd om in de gemeenschappelijke regeling afspraken te maken over welke besluiten van het bestuur van een gemeenschappelijke regeling vatbaar zijn voor een zienswijze aan de gemeenteraden. Hierdoor wordt het voor gemeenteraden mogelijk hun opvatting te geven over een voorgenomen besluit. In de gemeenschappelijke regeling kan ook worden afgesproken dat geen besluiten vatbaar zijn voor een zienswijze van de gemeenteraden, maar dat is dan een keuze waar de gemeenteraden bij het voorleggen van de wijzigingsregeling mee in dienen te stemmen (art. 1 Wgr). c. Gemeenschaopelijke adviescommissie: De gemeenteraden van de deelnemende gemeenten krijgen de mogelijkheid om bij een gemeenschappelijke regeling zijnde een openbaar lichaam een gemeenschappelijke adviescommissie in te laten stellen bestaande uit raadsleden van de deelnemende gemeenten, Door middel van deze adviescommissie kunnen gemeenteraden in een vroeg stadium worden betrokken bij geplande besluiten van het bestuur van het openbaar lichaam.

Daarnaast kan de adviescommissie het bestuur adviseren omtrent voorgenomen besluiten en (gezamenlijke) standpunten van de raden van de deelnemende gemeenten ten aanzien van de gemeenschappelijke regeling (openbaar lichaam) voorbereiden. De gemeenschappelijke adviescommissie is onderdeel van de gemeenschappelijke regeling en wordt daarom ingesteld door het algemeen bestuur. Het algemeen bestuur van een gemeenschappelijke regeling (openbaar lichaam) is verplicht om de commissie in te stellen als de raden hierom vragen. Er is geen sprake van delegatie van bevoegdheden aan de gemeenschappelijke adviescommissie. Uiteindelijk blijven de raden beslissingsbevoegd. d. Afspraken over participatie: In elke regeling moet worden opgenomen of, en zo ja op welke wijze, burgers de mogelijkheid krijgen tot inspraak over bepaalde onderwerpen die bij de gemeenschappelijke regeling zijn belegd. e. Actieve informatieplicht: Het bestuur van de gemeenschappelijke regeling heeft een actieve informatiepÍicht over wat er binnen de regeling speelt. Deze informatieplicht komt overeen met de informatieplicht die het college van B&w heeft ten opzichte van de gemeenteraad. In de gemeenschappelijke regeling moeten afspraken worden gemaakt over de wijze waarop deze informatie wordt aangeleverd.

f' Extra vergoeding voor lidmaatschap nieuwe gemeenschappelijke commissies: Raadsleden die naast hun reguliere raadslidmaatschap lid zijn van een gemeenschappelijke adviescommissie of een gemeenschappelijke

Kenmerk 2022-OOOOtoz4ss

Pagina 2 van 4

DGBRW Democratie en Bestuur

Datum

onderzoekscommissie/ zoals geïntroduceerd met deze wetswijziging, kunnen aanspraak maken op een extra vergoeding. Voor de hoogte van de aanvullende vergoeding wordt aangesloten bij de hoogte van bestaande vergóedingen, zoals geregeld in het Rechtspositiebesluit decentrale pol itieke a m btsd ragers.

Kenmerk 2022-0000702455

Ad. 2 De introductie van aanvullende controle-instrumenten voor gemeenteraden

g. Recht van onderzoek: Door het recht van onderzoek, ook wel recht van enquête genoemd, krijgen de gezamenlijke gemeenteraden de mogelijkheid om een gezamenlijke enquête uit te voeren naar de bestuursvoering van een gemeenschappelijke regeling. Voorwaarde voor de instelling van een gemeenschappelijke onderzoekscommissie is dat alle raden hiermee instemmen. Verder is het van belang dat een gezamenlijke enquête nietkan wbrden ingesteld als een gemeenschappelijke regeling getroffen of mede getroffen is door de raden. h. .O-nd grzoeksmooel ij kheden loka le reken ka mers : Reken ka rners zijn al bevoegd onderzoek te verrichten bij gemeenschappelijke regelingen, inlichtingen in te winnen, documenten te vorderen en indien nodig bij de betrokken instelling een onderzoek in te stellen. Met deze wijziging wordt verduidelijkt dat de lokale 'rekenkamers, waaronder gezamenlijke rekenkamers, de mogelijkheid hebben om onderzoek te doen naar het gevoerde bestuur van een gemeenschappelijke regeling waaraan een gemeentè deelneemt. Ad. 3 Het verbeteren van de positie van gemeenteraden met betrekking tot het functioneren van de regeling

i. Afspraken over evaluatie: Het wordt verplicht om afspraken te

j.

maken over evaluatie van de gemeenschappelijke regeling. De meerwaarde van een evaluatie is dat periodiek wbrdt stilgestaan bij het functioneren van de gemeenschappelijke regeling. Waar de evaluatie specifiek op gericht moet zijn, hoe vaak die moet plaatsvinden en op welke wijze wordt niet voorgeschreven. Er kan dus ook worden gekozen voor de afspraak om de regeling niet te evalueren, maar dit is dan een bewuste keuze waar de gemeenteraad bij het voorleggen van de wijzigingsregeling mee dient in te stemmen. Afspraken over uittredino: Met het oog op mogelijke uittreding uit een gemeenschappelijke regeling kan niet langer worden volstaan met de afspraak dat het (algemeen) bestuur de uittredingsvoorwaarden vaststelt. Voortaan moeten in ieder geval afspraken worden gemaakt over de gevolgen voor het vermogen voor de rechtspersoon, waarbij moet worden gedacht aan afspraken over personeel, contracten, huisvesting en investeringen.

Pagina 3 van 4

DGERW Democratie en Bestuur

k. Aanpassinq beorotinoscyclus: Bijdragen aan een

gemeenschappelijke regeling zijn verplichte uitgaven voor een gemeente die moeten worden verwerkt in de begroting van de gemeente zelf. om gemeenteraden meer positie te geven in de begrotingscycrus van een gemeenschapperijke regering is ervoor gekozen de termijnen voor de indiening van de kádernota, ontwerpbegroting en begroting aan te passen, De begrotingscycrus van gemeenschapperijke regeringen sruit daardoor beter aan op die van gemeenten, waardoor het voor gemeenteraden gemakkelijker wordt te overzien wat de gevolgen zijn van uítgaven aan regeringen voor de eigen gemeente. ook krijgen gemeenteraden langer de tijd om eán zienswijze op de concept-begroting van een regering te geven en ontvangen zij de kadernota later.

Datum

Kenmerk 2022-0000L02455

Van deze wijzigingen treden de zienswijze van de gemeenteraad bij het treffen, wijzigen, uittreden of beëindigen van een regeling, de bevoegdheid om een gemeenschappelijke adviescommissie in te (laten) stellen, dà actieve informatieplicht, het recht van onderzoek, de onderzoeksmogelijkheden van lokale rekenkamer(commissie)s en de wijziging in de begroti-ngscyctus per juli 1 direct in werking. De overige wijzigingen vragen om een vertaling binnen elke gemeenschappelijke regeling. U heeft twee jaar de tijd om hierin te voorzien (uiterlijk L juli 2024).

omdat de wijzigingswet op L juli 2022 in werking treedt, kan deze wijziging gevolgen hebben voor de termijnen die bij de begrotingscyclus voor 2023 worden gehanteerd. In de praktijk zullen veel gemeenschappetiike regelingen al vóór 1 juli hun ontwerpbegrotingen aan de vertegenwoordigende orgun"n toezenden voor een zienswijze. Het is van belang dat de gemeenschappelijke regelingen hierbij reactietermijnen stellen conform de nieuwe termijnen die op r juli 2022 ingaan. Dit betekent concreet dat de gemeenschappelijkL regelingen een reactietermijn dienen op te nemen die eindigt na het ,or"rré.ur. Uitzondering hierop vormen die procedures waarvoor de zienswijzetermijn eindigt voor t iuli. In deze gevallen mag rekening worden gehouden met de verruiming, maar is dit niet verplicht. Mocht u naar aanleiding van deze brief vragen hebben, dan kunt u contact opnemen via de postbus info.openbaarbestuur@minbzk.nl.

De minister

nnenlandse Zaken en Koni nkrijksrelaties,

ns Slot

Pagina 4 van 4