15 20220127 Rapport Rekenkameronderzoek naar schuldhulpverlening in Laarbeek - 24.12.21.pdf

De motie ‘Zelfstandigen met schulden’ is ingetrokken omdat dit meegenomen zou worden in het beleid - PvdA in raadsvergadering 5 november 2020. | 45 | Rapport Rekenkameronderzoek naar schuldhulpverlening 5

Bijlage 1

Normenkader

Onderzoeksvraag

Norm

Beleid 1.

Welke kaders en richtlijnen hebben raad en college met elkaar afgesproken ten aanzien van de schuldhulpverlening?

● ● ● ●

2.

Welke ambities, doelen en bijbehorende effecten prestatie-indicatoren heeft de gemeente daarbij opgesteld en zijn deze SMART geformuleerd?

Het beleidskader is vastgesteld en actueel. De beoogde maatschappelijke effecten zijn expliciet benoemd. De raad heeft mee kunnen denken en beslissen in het kader van hun kaderstellende rol. Relaties met andere beleidsterreinen zijn expliciet benoemd en duidelijk gemaakt.

● ●

De doelen zijn benoemd en SMART geformuleerd . Er is expliciet in kaart gebracht welke streefwaarden gerealiseerd dienen te worden.

●

Er is een convenant of een ander samenwerkingsdocument opgesteld waarin duidelijke afspraken zijn gemaakt tussen de gemeenten met betrekking tot het bieden van schuldhulpverlening. Indien de gemeente nog een rol heeft in bijvoorbeeld het doen van de intake of op het gebied van preventie van schulden, dan is voor beide partijen duidelijk wie welke rol belegd heeft.

Organisatie en uitvoering 3.

Welke taken heeft de gemeente bij de GR Peelgemeenten belegd en welke afspraken zijn hierover gemaakt?

●

4.

Hoe is de samenwerking met de LEVgroep, woningbouwcorporaties, energieleveranciers, zorgverzekeraars en andere lokale maatschappelijke en kerkelijke organisaties geregeld?

●

Er zijn duidelijke afspraken gemaakte tussen de gemeente en de verschillende ketenpartners. De samenwerking biedt meerwaarde voor de inwoners van de gemeente.

5.

Hoe is de vroegsignalering/preventieve aanpak, de Voorziening Kleine Schulden, het Maatwerkbudget, één regisseur, financieel dienstverlener ingericht en geïmplementeerd?

● ●

Er is duidelijkheid over de inrichting van vroegsignalering. Alle betrokken partners zijn bekend bij de gemeente.

6.

Is de (lokale en regionale) organisatie en aanpak rondom de schuldenproblematiek en schuldhulpverlening (inclusief de relatie tot de toegang en de relatie met de vrijwilligers) adequaat? (En in hoeverre is er sprake van een effectieve samenwerking bij de uitvoering van de schuldhulpverlening in de keten van (voorliggende) voorzieningen en organisaties?)

●

Daar waar het speciale doelgroepen (zoals ondernemers) betreft, is duidelijk wat hiervoor de handelswijze is. Alle doelgroepen worden geholpen bij de aanvraag voor schuldhulpverlening dan wel geholpen of verwezen naar een andere oplossing/instantie.

7.

Wat is de actuele situatie met betrekking tot: a. de schuldenproblematiek in de gemeente Laarbeek (aantallen, type problematiek, ernst)? b. Het gebruik van de diverse vormen van schuldhulpverlening, door welke instanties?

Hiervoor bestaat in beginsel geen norm, dit moet uit het onderzoek blijken.

8.

Worden de uitgangspunten van de schuldhulpverlening door elk van de betrokken instanties (goed) toegepast?

●

De uitgangspunten zijn: ● Schuldhulp sluit aan bij de inwoner. ● Schuldhulp is integraal. ● Schuldhulp is maatwerk. ● De ondersteuner werkt resultaatgericht. ● De dienstverlening is bereikbaar en toegankelijk. ● Schuldhulp is vrijwillig maar niet vrijblijvend.

| 46 | Rapport Rekenkameronderzoek naar schuldhulpverlening

9.

Welke instrumenten zet de gemeente in voor het doelgroepenbeleid? En worden de doelgroepen bediend?

●

●

Indien er speciaal doelgroepenbeleid is gecreëerd, is ook duidelijk op welke manier (met welke instrumenten of specifieke trajecten) deze geholpen zijn. De gemaakte keuzes binnen het beleid zijn vastgelegd in documenten en herkenbaar voor de uitvoering en klanten.

Resultaten 10. Is de dienstverlening adequaat?

Hiervoor bestaat in beginsel geen norm, dit moet uit het onderzoek blijken.

11. Worden de geformuleerde doelen en resultaten van de schuldhulpverlening behaald?

●

●

Er kan zowel kwantitatief als kwalitatief een overzicht worden verstrekt over de stand van zaken bij de schuldhulpverlening. De prestaties van de gemeente zijn inzichtelijk te maken door de uitvoeringsorganisaties. De prestaties van de gemeente Laarbeek zijn in lijn met de geformuleerde streefwaarden.

12. Wat is het percentage van mensen dat na een traject weer terugkomt?

● ●

Er is inzicht in hoe hoog het recidivepercentage is. Indien er sprake is van nazorg verleend door de Peelgemeenten of de gemeente Laarbeek, zijn hier heldere kaders voor gesteld.

13. Wat is de impact van het gevoerde beleid vanuit cliëntperspectief: is dit beleid volgens hen effectief? (Zijn ze goed geholpen?)

●

Inwoners van de gemeente Laarbeek die te maken hebben met schuldhulpverlening zijn in hun ogen goed geholpen door de verschillende instanties (zoals de GR Peelgemeenten en LEVgroep) waardoor zij uitzicht hebben of krijgen op een schuldenvrij leven. Er is sprake geweest of er is sprake van een helder traject. Klanten zijn gedurende het traject vriendelijk en juist bejegend door de medewerkers van schuldhulpverlening.

● ●

Evaluatie en verantwoording 14. Hoe worden de taken die bij de GR Peelgemeenten en LEV-groep zijn belegd gemonitord, geëvalueerd en op welke wijze vindt hierover terugkoppeling plaats aan de raad?

● ●

●

15. Hoe wordt de gemeenteraad over de voortgang van het beleid geïnformeerd (tijdig, juist en volledig)?

● ● ●

16. Wat zijn best practices op het gebied van schuldhulpverlening en zijn de gemeente en de betrokken organisaties ermee bekend?

Er vinden regelmatig evaluaties plaats van de uitvoerende organisaties. De uitvoerende organisaties leggen verantwoording af aan de gemeente; schriftelijk, maar ook middels presentaties en bijeenkomsten. Er is een dashboard of een monitor waaruit de voortgang op de uitvoering valt te monitoren. Het college rapporteert over de voortgang van het beleid. Er vindt een jaarlijkse evaluatie plaats die gedeeld wordt met de gemeenteraad. De gedeelde informatie is tijdig, toegankelijk en duidelijk voor de gemeenteraad.

Hiervoor bestaat in beginsel geen norm, dit moet uit het onderzoek blijken.

| 47 | Rapport Rekenkameronderzoek naar schuldhulpverlening

Bijlage 2

Bestudeerde documenten

Beleid Beleidsplan Schuldhulpverlening Peelgemeenten 2019-2022 ● Lokale uitwerking regionaal beleidsplan SHV Peelgemeenten 2019-2022 ● Beleidsregels schuldhulpverlening ● Toelichting beleidsregels schuldhulpverlening ● Minima- en Armoedebeleid gemeente Laarbeek 2021-2024 ● Start aanpak vroegsignalering gemeente Laarbeek 2021 en verder ● Notitie Dienstverlening Heroriëntatie en Schuldhulp ● Raadsvoorstel Schuldhulpverlening in Laarbeek, d.d. 20 juni 2019 ● Raadsvoorstel GR Peelgemeenten inzake Regionale beleidsplan Schuldhulpverlening ● raad 20 juni 2019 Verordening beslistermijn schuldhulpverlening ● Voorstel structurele inzet lokale schuldhulpverlener ● Voorziening Kleine Schulden ● Evaluatie Voorziening Kleine Schulden ● Businesscase heroriëntatie en schuldhulpverlening ● Kadernota’s (2018-2021) ● Programmabegrotingen (2018-2021) ● Raadsinformatiebrief heroriëntatie en schuldhulpverlening ondernemers ● Raadsinformatie inzake vroegsignalering ● Vijfpartijenakkoord Raadsprogramma 2018-2022 Laarbeek ● Laarbeeks Preventieakkoord (juni 2021) ● Communicatieaanpak schuldhulpverlening ● Algemene Subsidieverordening gemeente Laarbeek 2021 ● Subsidieprogramma 2021-2023 ● Vastgesteld privacybeleid Laarbeek ● Concept collegevoorstel sluitende keten schuldhulpverlening ● Jaarrekening 2018 Stichting Leergeld ● Jaarrekening 2020 Stichting Leergeld ● Meerjarenbeleidsplan 2021-2024 Stichting

Leergeld ● Actieplan laaggeletterdheid 2022 ● Cliëntenraad Advies beleidsplan schuldhulpverlening ● Advies vroegsignalering ● Verantwoording Programmarekeningen (2018-2020) ● Jaarrapportage 2020 zorgkosten Laarbeek ● GR Peelgemeenten GR Peelgemeenten 2020 ● Dienstverleningsovereenkomst Peelgemeenten - Stichting Kredietbank Nederland ● Dienstverleningsovereenkomst inkomensbeheer Peelgemeenten - Stichting Kredietbank ● Nederland Jaarrapportage 2020 zorgkosten Laarbeek ● Samenvatting BMS Laarbeek kwartaalrapportages Q1, Q2 en Q3 2021 ● Koersagenda 2021-2024 Samenwerken door samen werken ●

| 48 | Rapport Rekenkameronderzoek naar schuldhulpverlening

GR Senzer Dienstverleningsovereenkomst GR Peelgemeenten - GR Senzer ● Dienstverleningsovereenkomst Heroriëntatie van & Schuldhulpverlening aan zelfstandig ● ondernemers GR Peelgemeenten - gemeente Helmond - GR Senzer Dienstverleningsovereenkomst TONK GR Peelgemeenten - GR Senzer ● Jaarverslag 2020 Bijzondere Bijstand ● Kwartaalverslag Bijzondere Bijstand Q1 en Q2 2021 ● Kwartaalverslag Schuldhulpverlening ondernemers Q1 en Q2 2021 ● LEVgroep Brief optimale inzet vrijwilligers ● Stroomschema ● Uitvoeringsdocumenten Folder Beter uitkomen met een laag inkomen ● Jaarplanning 2021 Sociaal Domein ● Uitvoeringsplan jeugd 2021-2022 ● Procesbeschrijving voor inzet uitzonderlijk maatwerk ● Processchema behandeling bezwaarschriften en interne afspraken ● Werkproces vroegsignalering ● Werkinstructie collegiale toetsing ● Raadsstukken 20201105 Motie PvdA - Zelfstandigen met schulden ● Besluitenlijst raadsvergadering 5 november 2020 ● Besluitenlijst raadsvergadering 18 maart 2021 ● Diverse besluitenlijsten ●

| 49 | Rapport Rekenkameronderzoek naar schuldhulpverlening

Bijlage 3

Lijst van gevoerde gesprekken

Interne gesprekspartners gemeente Laarbeek Vertegenwoordiging van de gemeenteraad Bestuurlijk portefeuillehouder Beleidsmedewerker Sociaal Domein Gebiedsmanager Sociaal Domein Manager dienstverlening en informatie Medewerker schuldhulpverlening Cliëntenraad Uitvoerende organisaties Medewerkers GR Peelgemeenten (kwaliteitsmedewerker en klantbegeleider schulddienstverlening) Medewerkers GR Senzer Medewerkers LEVGroep Inforing Ketenpartners Kredietbank Nederland GR Peelgemeenten Kledingbank Laarbeek Mentum bewindvoering GR Senzer Stichting Leergeld Super Sociaal Wocom

| 50 | Rapport Rekenkameronderzoek naar schuldhulpverlening

Bijlage 4 Topiclijst interviews met klanten Achtergrond 1. Hoe lang zit u in schuldhulpverlening? a. In welke fase van het traject zit u? (intake, lopende regeling, nazorg) 2. Heeft u nog contact met de gemeente in het kader van schuldhulpverlening? 3. Hoe kwam u in aanraking met schuldhulpverlening? Aanmelding en aanvraag/intake 4. Hoe liep het proces? (aanmelding, contact met LEV-groep, contact met SHV-er, Ondernemerspunt, dorpsondersteuner) 5. Werd er duidelijk uitgelegd wat u kon verwachten? 6. Wat vond u van het intakegesprek? 7. Kon u goed al uw vragen stellen? 8. En kreeg u antwoorden waar u iets mee kon? Contact en ervaringen consulent en/of andere hulpverlening 9. Heeft u te maken gehad met de schuldhulpverlener die uiteindelijk is ontslagen door de gemeente? 10. Wat zijn uw ervaringen met uw consulent? Denk aan bereikbaarheid, bejegening, deskundigheid en vertrouwen. 11. Wat zijn uw ervaringen met de ingezette ondersteuning? 12. Welke ondersteuning is ingezet? En wat vindt u daarvan? Voorbeelden van ingezette ondersteuning: a. Informatie en advies b. Budgetcoaching c. Betalingsregeling d. Herfinanciering e. Het minnelijk schuldregelingstraject met eventueel budgetbeheer f. De Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP) 13. In hoeverre wordt u door andere organisaties ondersteund, zoals: a. LEV-groep b. Maatschappelijk werk c. Kledingbank d. Super Sociaal 14.

Werken de verschillende organisaties die u helpen goed samen? 15. Ontvangt u ook andere ondersteuning? Bijvoorbeeld: een uitkering, jeugdhulp, Wmo ondersteuning, psychische hulp, et cetera. Stimuleren financiële zelfredzaamheid 16. Hoe bereiden schuldhulpverleners u voor op uw leven na afronding van de schuldhulpverlening? 17. Hoe zorgen ze dat u zelf goed (of beter) met uw geld om kan gaan? (Denk aan cursus omgaan met geld, gegeven adviezen en (budget)coaching.) 18. Hoe kijkt u naar de toekomst? Vertrouwen? Behoefte aan nazorg? Wat gaat goed en wat kan beter? 19. Wat gaat er goed/is er goed gegaan aan uw schuldhulpverlening? 20. Wat zijn dingen die beter kunnen? En waarom? 21. Wat is de belangrijkste tip voor het team schuldhulpverlening?

| 51 | Rapport Rekenkameronderzoek naar schuldhulpverlening

BMC Databankweg 26D 3821 AL Amersfoort Postbus 490 3800 AL Amersfoort (033) 496 52 00 info@bmc.nl www.bmc.nl KvK BMC Advies 32078667 IBAN NL91ABNA0504035754 BTW NL80.86.63.598 B.01

Colofon 24 december 2021

Classificatie

:

Vertrouwelijk

Naam adviseurs

:

Hans Slooijer, Tom Plat, Pauline de Jong

Projectnummer

:

PO021840

Correspondentienummer

:

DH-2412-1331