12 20260129 Samenwerkingsagenda verbonden partijen def
Tekst van het document
Samenwerkingsagenda Verbonden Partijen Prioriteren op goedschaligheid en krachtig samenspel
Inhoud Visie op samenwerking: goedschaligheid 4 Prioritering 8 Inzicht in verbonden partijen 13 Vervolg samenwerkingsagenda 15 Bijlage 1 - Samen Daadkrachtig en energiek naar 2030, visie op samenwerking 17 Bijlage 2 - Onderscheid samenwerkingspartner en verbonden partij
18
Bijlage 3 - Overzichtskaart verbonden partijen
20
3
Inleiding In de toekomstvisie Laarbeek ‘Samen daadkrachtig en energiek naar 2030’ is opgenomen dat een Samenwerkingsagenda wordt opgesteld:
meer inzicht geven en van meerwaarde zijn. Door hier gericht stappen in te zetten kunnen we als gemeente meer betekenen voor de inwoners, organisaties en bedrijven van Laarbeek.
We stellen een samenwerkingsagenda van Laarbeek vast waardoor gemeenteraadsleden overzicht krijgen over de samenwerkingsverbanden en inzicht krijgen in de doelen en de resultaten van die verbanden. Bedoeling is om zicht te krijgen op de samenwerkingsagenda en lijnen uit te zetten en doelen te formuleren (herijking) die voor het college input vormen om te komen tot aanscherping en bijstelling van de samenwerkingsagenda.
Raadswerkgroep Om de samenwerkingsagenda vorm te geven is er een presentatie aan de gemeenteraad verzorgd. Vervolgens is er een raadswerkgroep gevormd om dit onderwerp verder uit te werken. Op basis van de input uit de raadswerkgroep is deze samenwerkingsagenda tot stand gekomen.
In Laarbeek werken we samen met andere gemeenten en partners in veel verschillende samenwerkingsverbanden. Op deze manier kunnen we op een goede en efficiënte manier onze taken uitvoeren en de inwoners, ondernemers en andere organisaties in Laarbeek ondersteunen. We kunnen niet zonder deze samenwerkingsverbanden. Dit doen we op basis van goedschaligheid, per opgave gaan we op zoek naar de daarvoor geschikte partners. Aandachtspunt is dat de gemeenteraad haar kaderstellende en controlerende taak op een goede manier kan vervullen. De complexiteit is groot. We zien mogelijkheden om de informatiestroom meer te structureren. De informatie kan zo
Leeswijzer Deze notitie gaat allereerst in op de uitgangspunten van de Samenwerkingsagenda. Vervolgens wordt de visie op samenwerking weergegeven. En wordt beschreven hoe de gemeenteraad haar kaderstellende en controlerende taak wil uitvoeren voor verbonden partijen. Daarna wordt in hoofdstuk 2 beschreven waarom en hoe er geprioriteerd wordt bij verbonden partijen. In hoofdstuk 3 wordt er nog ingegaan op hoe de gemeenteraad wordt geïnformeerd, inzicht krijgt over de verbonden partijen en hoe zij het gesprek willen voeren over de verbonden partijen. Tot slot in hoofdstuk 4 wordt er afgesloten met de vervolgstappen en vormen om te komen tot aanscherping en bijstelling van de samenwerkingsagenda.
4
1. Visie op samenwerking: goedschaligheid In de toekomstvisie Laarbeek ‘Samen Daadkrachtig en energiek
Doelen
naar 2030’ is de visie op samenwerking uitgebreid beschreven
Voor de Samenwerkingsagenda zijn een aantal doelen
(weergegeven in bijlage 1). De kern van visie op samenwerking
opgesteld. Dit is wat we met de Samenwerkingsagenda willen
is:
bereiken:
Samenwerking moet gebaseerd moet zijn op inhoudelijke vraagstukken, op basis van ‘goedschaligheid’. Per opgave gaan we op zoek naar de daarvoor geschikte partners. Hierbij gaan we op basis van zelfkennis en vanuit een multi-helix aanpak, waarbij waar nodig externe partners aansluiten, aan de slag. Uitgaande van vertrouwen en elkaar iets gunnen.
•
Scherper maken waar we op focussen, waar onze prioriteiten liggen.
•
Beter anticiperen op (financiële) kansen voor Laarbeek.
•
Beter benutten van het netwerk en de expertise binnen de regiogemeentes.
•
Beter sturing geven aan maatschappelijke opgaven bij verbonden partijen (meer aandacht en tijd aan de geprioriteerde partijen met grotere maatschappelijke opgaven).
•
Versterken van de samenwerking met de verbonden partijen.
•
Versterken van de planning en control cyclus.
•
Beter ondersteunen van periodieke inhoudelijke discussies over verbonden partijen
•
Vergroten van het inzicht van de gemeenteraad in de verbonden partijen.
•
Vergroten van de mogelijkheden van de gemeenteraad om de kaderstellende en controlerende taak te verrichten.
•
Vergroten van de mogelijkheden om het college richting mee te geven over ontwikkelingen bij verbonden partijen.
5
Uitgangspunten
Afbakening samenwerkingsagenda
Vervolgens hebben we ook uitgangspunten opgesteld die in
Naast de verbonden partijen heeft de gemeente nog
beeld brengen hoe we dit doel willen bereiken:
vele samenwerkingsrelaties. Denk bijvoorbeeld aan
•
We hebben samenwerkingsverbanden nodig om inwoners,
de peel samenwerking, 10 voor de jeugd en de VNG.
ondernemers en andere organisaties in Laarbeek goed te
Samenwerkingsrelaties ziet de gemeenteraad niet altijd
ondersteunen, we kunnen als Laarbeek dit niet alleen.
direct maar kunnen wel grote impact hebben op de gemeente
Samenwerking vullen we in vanuit goedschaligheid. We
en/of de ambtelijke capaciteit. Het verschil tussen een
kiezen de best passende schaalgrootte bij de opgave.
samenwerkingspartner en een verbonden partij zit vooral in de
We voeren regionaal alleen werkzaamheden uit of doen
juridische en financiële relatie die de organisatie met die partij
voorstellen aan onze gemeenteraad als het ook realistisch en
heeft. Een samenwerkingspartner is een organisatie waarmee
uitvoerbaar is. Mocht dit niet het geval zijn zal dit duidelijk
wordt samengewerkt, maar zonder dat er sprake is van een
worden aangegeven.
formele of financiële verbondenheid. Een verbonden partij
Wat goed is voor de regio is ook goed voor Laarbeek omdat
is een juridisch zelfstandige organisatie waarin een publiek
de gehele regio dus ook de inwoners van Laarbeek er profijt
orgaan zowel een financieel belang als bestuurlijke invloed
van hebben.
heeft. Een verdere uitleg over het onderscheid tussen een
We zien de Samenwerkingsagenda als een continu proces.
samenwerkingspartner en verbonden partij is beschreven
Stap voor stap willen we kleine verbeteringen doorvoeren.
in bijlage 2. De afbeelding in bijlage 3 geeft inzicht in de
We maken keuzes en maken daarbij duidelijk wat we nog wel
meeste verbonden partijen die de gemeente heeft. Als ook het
doen en wat we niet meer doen.
overzicht in de paragraaf prioritering.
• •
•
• • •
•
We gaan uit van de professionaliteit van verbonden partijen en samenwerkingspartners (inclusief andere gemeenten) en
De focus van deze samenwerkingsagenda ligt op de verbonden
wij geven hierin ook vertrouwen.
partijen. Maar heeft ook invloed op de manier hoe we
Als gemeente zijn we slimme volgers bij verbonden partijen
samenwerken met andere partners. De wijze van samenwerking
met een lage prioriteit. Dit betekent niet als eerste overal
met andere partners wordt, in lijn met deze notitie verder
energie insteken en ontdekken maar de beste voorbeelden
uitgewerkt. Als ook voor de samenwerking van het college en de
van andere gemeenten overnemen en in de gaten houden
ambtelijke organisatie.
wat er speelt.
6
Verhouding gemeenteraad – college
gemeenten. Op deze manier kan de raad haar democratische
Ten aanzien van de verbonden partijen hebben de gemeenteraad
verantwoordelijkheid invullen en bijdragen aan een evenwichtige
en het college andere rollen.
sturing op de publieke belangen die via verbonden partijen worden gerealiseerd.
Gemeenteraad De gemeenteraad vervult bij verbonden partijen een belangrijke
Voor zowel de kaderstellende als controlerende taak geldt dat de
kaderstellende en controlerende rol. In haar kaderstellende
sturing van de gemeenteraad op hoofdlijnen is. Dat betekent dat
taak bepaalt de raad de uitgangspunten en grenzen voor
de gemeenteraad zich richt op beleidskaders, uitgangspunten
deelname aan en samenwerking met verbonden partijen. Dit
en doelen op hoofdlijnen. Zo kan de raad bewaken dat het
gebeurt onder andere door het vaststellen van beleidskaders,
gemeentelijk beleid aansluit bij de behoeften van inwoners en
deelnamecriteria en de gewenste mate van invloed en
dat publieke middelen zorgvuldig worden ingezet.
verantwoording. Bij nieuwe of gewijzigde deelnemingen
Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk
beoordeelt de raad of deze passen binnen de gemeentelijke
voor de uitvoering van dit beleid. Daarbij hoort ook het maken
doelstellingen en financiële kaders.
van keuzes op detailniveau. Deze verdeling zorgt ervoor dat het college slagvaardig kan werken, terwijl de raad op afstand
In haar controlerende rol ziet de raad erop toe dat het
toezicht houdt, duidelijke kaders stelt, controleert en kan
college de belangen van de gemeente op een transparante,
bijsturen wanneer dat nodig is.
doelmatige en rechtmatige wijze behartigt. Dit vraagt om periodieke en toegankelijke rapportages over de prestaties,
College
risico’s en financiële positie van de verbonden partijen. De
Het college heeft de uitvoerende en beheersende rol en is
raad maakt daarbij gebruik van informatie van het college, de
verantwoordelijk voor de dagelijkse relaties en besluiten
jaarstukken van de verbonden partijen en – waar mogelijk –
rond de verbonden partijen. Zij geeft uitvoering aan het
gezamenlijke informatievoorziening met andere deelnemende
beleid van de gemeenteraad over verbonden partijen. Door
7
zitting te nemen in een (algemeen of dagelijks) bestuur of aandeelhoudersvergadering vertegenwoordigt zij de gemeente in
Raad
Kaderstellen
Controleren
Beheersen
Verantwoorden
de verbonden partij. Zij houdt toezicht op risico’s, het financieel beheer, prestaties en naleving van de gemaakte afspraken. Zij verschaft de benodigde informatie aan de gemeenteraad over belangrijke ontwikkelingen of risico’s (informatieplicht, art. 169
College
lid 2 Gemeentewet).
(inrichting bestuurlijk arrangement en aansturing verbonden partij)
(over doeltreffendheid, doelmatigheid en rechtmatigheid)
De afbeelding hiernaast geeft visueel de verhouding tussen gemeenteraad en college weer.
College
Verbonden partij
Sturen
Toezicht
(duidelijke doelstellingen en afspraken over prestaties)
(realisatie van de gemeentelijke doelen)
Beheersen
Verantwoorden
(realisatie van de gemeentelijke doelen)
(over de realisatie van gemeentelijke doelen)
8
2. Prioritering De gemeente beschikt over een groot aantal verbonden partijen,
gespecialiseerde kennis en capaciteit om goed te kunnen sturen
elk met eigen doelstellingen, financiële stromen en bestuurlijke
op de verbonden partijen. Hierdoor is het ook van belang om
verantwoordelijkheden. Het continu en diepgaand volgen van al
regionaal samen te werken, te vertrouwen op andere gemeenten
deze partijen vraagt aanzienlijke capaciteit en expertise. Gezien
en een slimme volger te zijn. We kunnen simpelweg als kleine
de beperkte personele en organisatorische middelen is het niet
gemeente niet op alles sturen en invloed uitoefenen waar
haalbaar om alle verbonden partijen met dezelfde intensiteit te
grotere gemeenten meer capaciteit en kennis hebben.
monitoren en aan te sturen. Ook voor de gemeenteraad is het ondoenlijk om over alles te worden geïnformeerd en te kunnen
Afwegingskader prioritering
sturen op alle verbonden partijen. Daarom is het noodzakelijk
Door periodiek de belangrijkste aandachtspunten voor Laarbeek
om te prioriteren en de focus te leggen op die verbonden
per verbonden partij te benoemen, creëren we een focus waarop
partijen die het grootste financiële of maatschappelijke
zowel de raad, als bestuurders en medewerkers zich kunnen
belang vertegenwoordigen, of waar het risico op ongewenste
richten. Daarbij is het zinvol om ook tussen verbonden partijen
ontwikkelingen het grootst is. Hierbij is het uitgangspunt dat
een prioritering te maken, waardoor ook de rol en inzet van
geprioriteerd wordt op de 5 hoogst geprioriteerde verbonden
raad, bestuurders en ambtelijke medewerkers duidelijker wordt.
partijen.
De prioritering wordt bepaald op basis van het afwegingskader met vier criteria.
Daarnaast is het belangrijk om waar mogelijk samen te werken met andere gemeenten die in dezelfde verbonden partijen
Per criteria wordt de score hoog, midden of laag gegeven. De
participeren. Door informatie en capaciteit te bundelen, kan
score hoog krijgt 3 punten, midden 2 punten en laag 1 punt. De
efficiënter toezicht worden gehouden en kan de gemeente
eerste twee criteria wegen zwaarder dan de andere twee
beter gebruikmaken van gezamenlijke kennis en ervaring.
criteria en krijgen dubbele punten.
Immers andere gemeenten hebben ook de kennis of zelfs meer
9
De vier criteria zijn: Criteria
Toelichting
Risico’s en aandachtspunten uit actualiteiten
Dit criteria gaat over in hoeverre er op basis van actuele gebeurtenissen of trends er bij de verbonden partij sprake kan zijn van een ontwikkeling. Bijvoorbeeld wanneer er externe onderzoeken, zijn, grote financiële tekorten, aandachtspunten zijn op basis van de samenwerking, negatieve nieuwsberichten etc.
Bestuurlijk / maatschappelijke impact
Financiële bijdrage
Organisatie Laarbeek
Bij dit criteria wordt beoordeeld wat de bestuurlijke en maatschappelijke impact is van de verbonden partij. Wat merkt de inwoner en het gemeentebestuur van de impact van deze verbonden partij. Het criteria financiële bijdrage gaat over wat de gemeente betaald aan de verbonden partij (op basis van hun begroting). Het uitgangspunt hierbij is wanneer de gemeente een hogere financiële bijdragen betaalt, dat de verbonden partij ook belangrijker is voor de gemeente omdat er meer geld in omgaat. De categorie hoog is wanneer de gemeentelijke bijdrage hoger is dan € 1,5 miljoen. Midden voor een bijdrage tussen € 400.000 en € 1,5 miljoen en laag bij een bijdrage lager dan € 400.000. Bij dit criteria wordt bepaald wat de impact is van de verbonden partij op de ambtelijke organisatie (werkbelasting).
Risico / aandachtspunten uit actualiteiten
Bestuurlijk / maatschappelijk impact
Financiele bijdrage
Organisatie Laarbeek (werkzaamheden)
Totaal punten
ODZOB
6
6
3
3
18
VRBZO MRE + bereikbaarheidsagenda
6
6
3
3
18
6
6
2
3
17
Peelgemeenten
4
6
3
3
16
Senzer
4
6
3
3
16
Blink
6
4
3
2
15
IGS G-B & Laarbeek
2
4
2
3
11
BSOB
4
2
2
2
10
GGD
4
2
2
1
9
BIZOB
2
2
1
2
7
Dimpact
2
2
1
2
7
De hoge regt
2
4
1
1
8
Brabant water
2
4
1
1
8
Veiligheidshuis
2
2
1
1
6
BNG bank
2
2
1
1
6
De criteria “risico / aandachtspunten uit actualiteiten” en criteria “bestuurlijk / maatschappelijk impact” wegen zwaarder (dubbele punten) ten opzichte van de andere criteria omdat deze worden beschouwd als zwaarder wegende criteria. Op basis van de criteria zou het afwegingskader er als volgt uitzien.
Hoge score
Geprioriteerd
Midden score
Niet Geprioriteerd
Lage score
Bovenstaand overzicht is een eerste voorzet voor het boekjaar 2026. De eerste vijf verbonden partijen zijn geprioriteerd. De daadwerkelijke afweging vindt jaarlijks bij de kadernota plaats.
10
Voor het eerst bij de kadernota 2027. Bovenstaand overzicht
Impact van prioritering
bevat nog niet het Regionaal Bedrijventerrein Brainport Oost
Bij de verbonden partijen die geprioriteerd zijn doen we meer
en GR 10 voor de jeugd. Deze worden meegenomen vanaf het
dan bij niet-geprioriteerde verbonden partijen. De focus ligt
moment deze GR’en zijn opgericht.
op de geprioriteerde verbonden partijen tenzij er iets speciaals speelt. Dan kan het voor de gemeenten van belang zijn om het
Actualisatie prioritering
actiever te volgen. Hierdoor kan de ambtelijke en bestuurlijke
De prioritering wordt jaarlijks ambtelijk voorbereid en in de
inzet beter worden geprioriteerd en afgestemd. In plaats van op
kadernota opgenomen voor het volgende jaar (het nieuwe
meerdere plekken een klein beetje in te zetten kan er gericht en
vast te stellen begrotingsjaar). Deze wordt vervolgens als
voldoende aandacht besteed worden aan de prioriteiten.
onderdeel van de kadernota besproken en vastgesteld door de gemeenteraad. De prioritering wordt bepaald op basis van het
Impact voor geprioriteerde verbonden partijen
afwegingskader. Het afwegingskader wordt jaarlijks geüpdatet
Door de prioritering kan er meer focus worden aangebracht bij
waarbij er ook een korte toelichting wordt gegeven hoe tot
de verbonden partijen die voor de gemeente het meest relevant
de totstandkoming is gekomen. Deze wordt besproken in de
zijn om actief op te sturen. Hierdoor kan de ambtelijke en
commissie sociale en algemene zaken voorafgaand aan de
bestuurlijke inzet beter worden geprioriteerd en afgestemd. We
behandeling van de kadernota.
kunnen een belangrijke partner en trekker zijn voor de regio. De gemeenteraad wordt ook actiever en beter geïnformeerd en
Mocht er gedurende het begrotingsjaar ontwikkelingen voordoen
geadviseerd.
bij verbonden partijen of nieuwe verbonden partijen worden opgericht dan is het uitgangspunt dat wij terughoudend zijn
•
met het prioriteren hiervan. In principe bepalen we bij de
Betere informatie verzorging en advisering voor de gemeenteraad (zie hoofdstuk 3).
volgende kadernota of het een van de prioriteiten wordt. Indien
•
Ambtenaren in staat gesteld tot betere advisering.
er uit grote urgentie gehandeld moet worden zal het met de
•
Belangrijke partner en betrokkenheid bij de verbonden
portefeuillehouder en gemeentesecretaris worden afgestemd hoe te handelen. Hierover zal de gemeenteraad ook geconsulteerd worden.
partijen en verschillende overleggen. •
Actieve bijdrage aan samenwerking. Wanneer nodig is er ruimte om een trekkersrol voor een ontwikkeling of project
11
op ons te nemen.
•
De gemeenteraad heeft altijd het recht om vragen te stellen,
•
Ondersteuning en advisering voor AB / DB overleggen.
•
Er wordt actief ambtelijk en bestuurlijk regionaal afgestemd.
•
Zienswijzen worden ambtelijk voorbereid en worden door de
beantwoord en hierbij wordt de reactie van de verbonden
gemeenteraad ingediend.
partij of andere deelnemende gemeente gevraagd. Hierdoor
Stukken vanuit de verbonden partij worden inclusief
kunnen gestelde termijnen mogelijk niet altijd gehaald
ambtelijk advies verstrekt aan de gemeenteraad.
worden.
•
maar maakt hier slechts in uitzonderingen gebruik van. •
•
Vragen door de gemeenteraad worden op hoofdlijn
Stukken die worden opgesteld vanuit de verbonden partij
Impact voor niet-geprioriteerde verbonden partijen
die ter informatie verstrekt worden aan de gemeenteraad
Bij de verbonden partijen die niet geprioriteerd zijn hanteren wij
worden één op één doorgestuurd zonder toelichting / advies
het uitgangspunt van ‘slimme volger’. De gemeenteraad wordt
(geen Laarbeeks format voor RIB etc. meer).
ambtelijk minder ondersteund voor deze niet geprioriteerde verbonden partijen. Er wordt gesteund op andere gemeenten en
Als voorbeeld, stel dat de Blink geen geprioriteerde verbonden
de gemeente volgt de ontwikkelingen op hoofdlijn, er is sprake
partij is dan zal dit betekenen dat:
van vertrouwen richting de GR. De reguliere werkzaamheden
•
Er geen zienswijze voor de gemeenteraad wordt voorbereid.
blijven wel doorgaan. Dus inhoudelijke werkzaamheden en
•
De gemeenteraad minder wordt geïnformeerd over Blink.
afstemming die benodigd zijn met bijvoorbeeld een BSOB, of
•
Er slechts een beperkt aantal vragen wordt gesteld
Blink etc. blijven verricht worden. We doen slechts dat wat
door gemeenteraad. Vragen die worden gesteld,
noodzakelijk is voor ons inhoudelijk werk.
worden doorgeleid naar de werkorganisatie van Blink en
•
beantwoording is afhankelijk van die reactie.
We dienen geen zienswijzen in. De zienswijzen worden niet ambtelijk voorbereid. Met uitzondering als we regionaal
•
•
Stukken geadresseerd aan de gemeenteraad worden direct
signalen krijgen dat er een zeer belangrijke of grote
doorgestuurd zonder ambtelijke of bestuurlijke reactie /
(financiële) ontwikkeling is.
advies.
Minder informatie richting de gemeenteraad.
12
Evaluatie De verandering om te gaan werken met prioritering bij de verbonden partijen is niet eenvoudig. De gemeenteraad zal nadrukkelijker op hoofdlijnen gaan sturen en ook meer op haar handen moet zitten voor de niet geprioriteerde partijen en dus ook durven los te laten. Het is zeer begrijpelijk dat dit een ingrijpende verandering is. Maar wel een die noodzakelijk is om vooruit te komen en effectiever te kunnen sturen op de verbonden partijen. Doordat dit ook een nieuw proces is zal dit ook niet zonder kleerscheuren gaan. Gedurende de nieuwe werkwijze zal de gemeenteraad, college, ambtelijke organisatie, maar ook de verbonden partijen en andere gemeenten hier ervaring mee op doen. Omdat het van belang is dat het college en de ambtelijke organisatie goed samen werken met de gemeenteraad is het belangrijk om goed met elkaar de werkwijze te bespreken. Is de werkwijze voor iedereen comfortabel? Houden we ons aan de afspraken? En maken we dit ook bespreekbaar? Bij de twee, nog in te plannen, jaarlijkse momenten waarbij de geprioriteerde partijen uitgebreider besproken worden zal ook de evaluatie plaats vinden om met elkaar deze vragen te bespreken. Als ook de goede werkwijze te verkennen en waar nodig aan te scherpen.
13
3. Inzicht in verbonden partijen Om haar kaderstellende en controlerende taak adequaat
te hebben dat het college (lees de verantwoordelijke
te verrichten, is een goede informatievoorziening voor de
portefeuillehouder) bij de commissievergadering een
gemeenteraad essentieel. Hierbij is het van belang dat
korte actieve terugkoppeling geeft bij de geprioriteerde
de gemeenteraad tijdig en goed geïnformeerd wordt over
verbonden partijen over de AB vergaderingen die hebben
belangrijke ontwikkelingen die spelen binnen of in relatie tot de
plaatsgevonden. Hiernaast kan de raad geïnformeerd worden
verbonden partijen. Hierbij is het van belang dat er voldoende
over andere ontwikkelingen bij de prioriteerde verbonden
kennisoverdracht is en ook extra toelichting wordt gegeven. En
partijen maar kunnen raadsleden ook vragen stellen.
vervolgens de gemeenteraad in positie wordt gebracht om de
•
De gemeenteraad wordt bij de planning en control producten
kaderstellende en controlerende taak te kunnen verrichten. Niet
(P&C) bij de begroting en jaarrekening geïnformeerd over
alleen op de momenten dat er besluitvorming gevraagd wordt
de ontwikkelingen, risico’s en financiële getallen van de
over een specifieke verbonden partij, maar juist op reguliere
verbonden partijen.
basis.
•
Bij de financiële rapportages en bij eventuele andere begrotingswijzigingen wordt de gemeenteraad geïnformeerd
Inzicht in verbonden partijen
en dienen ze te besluiten over financiële wijzigingen van de
Voor zowel de geprioriteerde als niet-geprioriteerde verbonden
verbonden partijen gedurende het begrotingsjaar.
partijen geldt dat we hier op de volgende manieren inzicht over bieden: •
Bij de commissievergaderingen zijn verbonden partijen een vast agenda punt. Momenteel wordt dit echter gebruikt voor vraagstelling en nog niet om actief informatie te delen. De gemeenteraad heeft aangegeven actief behoefte
14
Inzicht in geprioriteerde verbonden partijen
comfortabel en houden we ons aan de afspraken kan dan
Voor de geprioriteerde verbonden partijen geldt dat er drie
besproken worden (zie eerdere paragraaf evaluatie).
aanvullende middelen worden ingezet om extra inzicht te
•
We gaan onderzoeken hoe we de paragraaf Verbonden
vergaren:
Partijen zoals nu in de begroting en jaarrekening
•
Twee keer per jaar wordt in een raadsbijeenkomst
is opgenomen verder optimaliseren tot een
voorafgaand aan de raadsvergadering (die niet wordt
samenwerkingsmonitor of dashboard. Dit zou bijvoorbeeld
uitgezonden) de gemeenteraad geïnformeerd over de vijf
kunnen via een website en mogelijk ook in iBabs. In 2026
belangrijkste verbonden partijen.
komt het college met een voorstel hiervoor. In het gekozen
Er is een korte presentatie met zo nodig een financiële
format kan algemene informatie per verbonden partij, als
toelichting met aandacht voor enkele belangrijke besluiten
financiële gegevens gedeeld worden die nog zichtbaar zijn
die voorliggen of genomen zijn. Er is ruimte voor vragen
in de P&C producten. Alsmede actuele ontwikkelingen,
en wanneer mogelijk wordt de verbonden partij zelf ook
nieuwsbrieven en bijvoorbeeld ook de agenda van AB
uitgenodigd om te presenteren en vragen te beantwoorden.
vergaderingen. Deze zou bijvoorbeeld minimaal twee keer
Het heeft een opzet van een mini themabijeenkomst
per jaar geactualiseerd kunnen worden.
voorafgaand aan de raadsvergadering.
•
Bij de verbonden partijen die een speciale overlegtafel
Het betreft één in het voorjaar voorafgaand aan de
hebben voor raadsleden, de Raadstafel21 van de MRE
behandeling van de zienswijze van de GR’en en één in het
en klankbordgroep van de GR Peelgemeenten, werken
najaar voorafgaand aan de begrotingsbehandeling van de
we verder uit hoe we de voorbereiding voor deze
gemeente Laarbeek.
overlegmomenten kunnen vormgeven.
Er wordt gekozen voor een openbare raadsbijeenkomst, maar die niet wordt opgenomen / publiekelijk wordt uitgezonden, zodat voorstellen die al in de maak zijn voor bestuurlijke besluitvorming, maar nog niet openbaar zijn wel al, op hoofdlijn, met de gemeenteraad besproken kunnen worden. In deze bijeenkomsten maken we ook ruimte om met elkaar de werkwijze te bespreken. Is dit voor iedereen
15
4. Vervolg samenwerkingsagenda Uitwerking college en ambtelijke organisatie
mogelijk inzetten dat de ambtelijke en bestuurlijke inzet aansluit
De werkwijze heeft ook gevolgen voor de samenwerking
op de prioritering van de gemeenteraad met betrekking tot de
tussen het college en de ambtelijke organisatie. Er moet verder
verbonden partijen. De meerwaarde zit deels in kwaliteit (met
uitgewerkt worden wat dit betekent voor werkafspraken en
een aantal medewerkers vanuit verschillende invalshoeken een
-processen, voor zowel de geprioriteerde als niet geprioriteerde
goed advies uitwerken) als in efficiency (het voorwerk wordt
partijen. Deze detailuitwerking wordt in 2026 verder opgepakt,
verdeeld). Iedere gemeente heeft vervolgens de mogelijkheid
na de vaststelling van de samenwerkingsagenda en is een
om lokaal nog aan te vullen of af te wijken. In sommige
collegebevoegdheid.
samenwerkingsverbanden bijvoorbeeld voor de MRE gebeurt dit deels al. We zien de meerwaarde om het adoptieproces in de
Adoptieproces
regio verder te gaan verkennen. Hierbij ligt de focus in eerste
Als we nog een stapje verder kijken om het proces efficiënter
instantie in de Peelregio. Doordat het niet eenvoudig is om dit
te organiseren en de ambtelijke werkdruk en kwetsbaarheid
met alle gemeente afgestemd en ingevoerd te krijgen zal dit
beter te ondervangen, is het te overwegen om een zogenoemd
naar waarschijnlijkheid meerdere jaren duren om te realiseren.
‘adoptieproces’ in de regio of sub regio te gaan verkennen. In de regio Noordoost Brabant wordt al jaren op deze
Intensiveren samenwerking tussen gemeenten
wijze gewerkt. Kort gezegd houdt het adoptieproces in dat
Daarnaast is het belangrijk om waar mogelijk samen te werken
bijvoorbeeld twee gemeenten regionaal trekker zijn en vooral
met andere gemeenten die in dezelfde verbonden partijen
op proces en planning m.b.t. alle verbonden partijen zaken
participeren. Door informatie en capaciteit te bundelen, kan
coördineren. Daarbij is er per verbonden partij een adoptiegroep
efficiënter toezicht worden gehouden en kan de gemeente
van adviseurs van enkele gemeenten die de adviezen m.b.t.
beter gebruikmaken van gezamenlijke kennis en ervaring. Een
P&C stukken voorbereidt en uitwerkt. Hierbij zullen wij zoveel
informatieavond over een verbonden partij kan bijvoorbeeld in
16
gezamenlijkheid georganiseerd worden met andere gemeenten. Immers hebben andere gemeenten ook de kennis of zelfs meer gespecialiseerde kennis en capaciteit om goed te kunnen sturen op de verbonden partijen. Hierdoor is het ook van belang om regionaal samen te werken, te vertrouwen op andere gemeenten en een slimme volger te zijn. We kunnen simpelweg als kleine gemeente niet op alles sturen en invloed uitoefenen waar grotere gemeenten meer capaciteit en kennis hebben.
17
Bijlage 1 – Samen Daadkrachtig en energiek naar 2030, visie op samenwerking Voor Laarbeek is samenwerking een natuurlijk uitgangspunt.
‘goedschaligheid’. De peelgemeenten werken samen op basis
Voor een groot deel van de taken waar Laarbeek voor staat is
van inhoud en kiezen daarbij het juiste schaalniveau. Per opgave
de lokale schaal belangrijk. Samenwerking vertaalt zich dan in
gaan we op zoek naar de daarvoor geschikte partners. Hierbij
nabijheid, kennis van de sociale structuur van de samenleving
gaan we op basis van zelfkennis en vanuit een multi-helix
in Laarbeek en aansluiting daarop bij de beleidsvorming en
aanpak, waarbij waar nodig externe partners aansluiten, aan
uitvoering van onze taken. Daarbij gaan wij op zoek naar
de slag. Deze werkwijze vraagt om flexibele netwerken en een
(samenwerkings)partners en naar de rol die van ons wordt
benadering op verschillende niveaus.
verwacht. Voor een deel van de maatschappelijke opgaven kan de uitvoering het best plaatsvinden op het laagste schaalniveau,
Op basis van de principes van ‘goedschaligheid’ zullen de
namelijk dat van de gemeente Laarbeek. Het gedachtegoed
maatschappelijke opgaven door de zes peelgemeenten
achter de grote transformaties in het sociale en ruimtelijke
steeds zo passend mogelijk worden opgepakt. Uitgaande van
domein gaat bijvoorbeeld uit van aansluiting op de sociale
vertrouwen en elkaar iets gunnen. Op het moment dat er zich
infrastructuur in de lokale gemeenschap. Bij andere opgaven ligt
nieuwe opgaven voordoen, zal in gezamenlijkheid op basis van
het echter voor de hand om de samenwerking met omliggende
flexibiliteit worden beoordeeld wat een geschikte schaal is.
gemeenten op te zoeken. De gemeente houdt vast aan het principe dat samenwerking gebaseerd moet zijn op inhoudelijke vraagstukken, op basis van
18
Bijlage 2 – Onderscheid samenwerkingspartner en verbonden partij Samenwerkingspartner
Verbonden partij
Een samenwerkingspartner is een organisatie waarmee wordt
Een verbonden partij is een juridisch zelfstandige organisatie
samengewerkt, maar zonder dat er sprake is van een formele of
waarin een publiek orgaan zowel een financieel belang als
financiële verbondenheid.
bestuurlijke invloed heeft.
•
•
•
De samenwerking is meestal gebaseerd op een wederzijds belang of doel, dat zich uit in afspraken, convenanten of
Verantwoording (BBV) van gemeenten en wordt verplicht
contracten.
opgenomen in de gemeentelijke jaarrekening onder
Er is geen gezamenlijk eigendom, geen/weinig bestuurlijke
“verbonden partijen”.
zeggenschap en geen financieel risico.
•
De organisatie is juridisch zelfstandig.
•
Bestuurlijke invloed betreft het meebeslissen over beleid of
Voorbeeld: •
Dit begrip komt ook terug in het Besluit Begroting en
bestuur (bijv. via een aandeel, bestuur, of stemrecht).
Meerdere gemeenten werken gezamenlijk aan één of
•
Het financieel belang gaat om het inbrengen van middelen
meerdere samenhangende maatschappelijke opgaven.
(bijv. kapitaal, leningen, garanties) en loopt risico op verlies
•
Een gemeente werkt samen met een welzijnsorganisatie.
of voordeel.
•
Er is een subsidie of contract, maar de gemeente heeft geen aandelen of zeggenschap in die organisatie.
Voorbeelden: •
Denk bijvoorbeeld aan de Peelland samenwerking, de Peelsamenwerking, 10 voor de jeugd of de Vereniging 1
Nederlandse Gemeenten.
Gemeenschappelijke regeling (bijv. regionale afvalverwerking)
•
Deelname in een NV of BV (bijv. regionale ontwikkelingsmaatschappij)
19
•
Vereniging of stichting waarin de gemeente bestuurszetels heeft én geld heeft ingebracht
•
Denk bijvoorbeeld aan de veiligheidsregio, MRE, GR peelgemeente, Senzer etc.
Denk bijvoorbeeld aan de veiligheidsregio, MRE, GR peelgemeente, Senzer etc. 10 voor de jeugd wordt op termijn wel een GR
1
20
Intergemeentelijke samenwerking Gemert-Bakel & Laarbeek
Gemert-Bakel
Laarbeek Best Oirschot
Son en Breugel Helmond
Nuenen Eindhoven Eersel
Deurne
GeldropMierlo
Veldhoven ReuselDe Mierden
Asten Waalre
Bladel
Someren
Heeze-Leende
Bergeijk
Valkenswaard
Overige verbonden Partijen Cranendonck