11 20250703 RIB Meicirculaire 2025 gemeentefonds

Zaaknummer:

6598-2025

Documentnummer:

6598-2025:667309

Raadsinformatiebrief

Onderwerp Meicirculaire 2025 gemeentefonds Datum 16 juni 2025

Toelichting De meicirculaire 2025 gemeentefonds (in het vervolg: meicirculaire 2025) verscheen op 28 mei 2025. De uitkomsten ervan konden we niet meer op tijd verwerken in de Kadernota 2026. In de Kadernota 2026 zijn we daarom uitgegaan van de prognose uit de Voorjaarsnota 2025. De inhoud van de meicirculaire 2025 geeft aanleiding tot bijstellingen van het financieel meerjarenperspectief 2025 t/m 2029. In deze raadsinformatiebrief wordt deze circulaire inhoudelijk en financieel toegelicht. De budgettaire effecten voor de jaren 2025 t/m 2029 verwerken we in de financiële rapportage 2025. Argumenten Onderstaand een aantal belangrijke aandachtspunten uit de meicirculaire 2025: Accressen De jaarlijkse veranderingen in het gemeentefonds noemen we accressen. Het gemeentefonds kent er twee: een volume accres en een LPO accres. Volume accres (=groei): Het volume accres wordt gebaseerd op een 8-jaars (t-9 t/m t-2) historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp (=bruto binnenlands product) waardoor meer stabiliteit in de ontwikkeling. LPO accres (=loon- en prijsontwikkeling): Het LPO accres wordt telkens gebaseerd de ontwikkeling van het bbp (=bruto binnenlands product) van het lopende jaar. BTW-compensatiefonds Het BTW-Compensatiefonds (BCF) heeft een plafond. Dit is het maximale bedrag dat alle gemeenten kunnen declareren voor terugbetaling van btw.

Gemeenten zijn in 2023 landelijk € 332 miljoen onder dit plafond gebleven met declaraties. In de septembercirculaire 2024 werd al een voorschot van landelijk € 447 miljoen uitbetaald. De definitieve afrekening BCF bedraagt hierdoor landelijk € 115 miljoen extra en dit bedrag wordt nu in 2025 incidenteel onttrokken. Op basis van de ruimte onder het plafond van het jaar 2024 van landelijk € 332 miljoen, mag in de begroting 2026 een structurele stelpost opgenomen worden. Voor gemeente Laarbeek is dit een structureel bedrag van maximaal ±€ 349.000. De provinciaal toezichthouders gebruiken dit als richtlijn bij het beoordelen van de (meerjaren)begroting. Wel adviseert het ministerie van BZK, gezien de onzekerheid over de toekomstige ontwikkeling van de ruimte, om voorzichtig te zijn met het opnemen van een structurele raming voor dit dekkingsmiddel. Momenteel heeft gemeente Laarbeek hiervoor een stelpost ingerekend van structureel € 200.000.

Jeugdzorg Hervormingsagenda Jeugd, Aanvullende Post De bedragen, die bij het Ministerie van Financiën op de Aanvullende Post (AP) voor de Hervormingsagenda Jeugd waren gereserveerd, worden toegevoegd aan het gemeentefonds. Het gaat om een bedrag van landelijk € 356 miljoen in 2026 oplopend tot € 342 miljoen in 2030.

Tekorten Jeugd voor rekening Rijk De deskundigencommissie Van Ark adviseerde op 30 januari 2025 om het structurele tekort in de jeugdzorg van € 828 miljoen gelijk te verdelen over Rijk en gemeenten. Nu is voor het gemeentefonds vanaf 2025 structureel landelijk € 414 miljoen extra opgenomen. Ook heeft de deskundigencommissie Van Ark het Rijk geadviseerd de helft van de tekorten op de jeugdzorg van 2023 (€ 628 miljoen) en 2024 (€ 828 miljoen) te compenseren. De gemeenten zouden dus voor 2023 en 2024 € 728 miljoen compensatie moeten krijgen, maar deze tekorten zijn nu nog niet gecompenseerd.

Groeipad maatregelen Hervormingsagenda Het ingroeipad van de maatregelen van de Hervormingsagenda wordt voor de jaren 2026 en 2027 verzacht met landelijk € 498 miljoen respectievelijk € 447 miljoen. De volledige besparing van de Hervormingsagenda wordt in 2028 gerealiseerd.

Nieuw financieel arrangement Jeugdzorg Vanaf 2028 komt er een nieuw ‘financieel arrangement’ voor Jeugdzorg. In 2028 komt ook het volgende advies van de deskundigencommissie. Om hier niet op vooruit te lopen, heeft het Kabinet geen extra middelen toegevoegd vanaf 2028 en is er dus nog geen structurele oplossing.

Eigen bijdrage Jeugdzorg Er wordt een eigen bijdrage ingevoerd voor jeugdzorg per 1 januari 2028. De maatregel moet landelijk € 260 miljoen opleveren. Als tegenhanger van deze korting is door gemeente Laarbeek met ingang van 2028 een gecorrigeerde stelpost opgenomen van structureel € 245.000.

Sturen op trajectduur jeugdzorg Rijk en gemeenten gaan met de sector afspraken maken over hoe beter te sturen op trajectduur. Deze maatregel moet landelijk € 68 miljoen opleveren vanaf 2028. Als tegenhanger van deze korting is door gemeente Laarbeek met ingang van 2028 een gecorrigeerde stelpost opgenomen van structureel € 65.000.

Indexeren opbrengst Hervormingsagenda De besparingsopgave van de Hervormingsagenda is in prijs- en volumepeil 2019 ingeboekt. Er is vanaf 2028 een hogere besparing van landelijk € 507 miljoen te veronderstellen aangezien prijs en volume sinds 2019 zijn gestegen. Als tegenhanger van deze korting is door gemeente Laarbeek met ingang van 2028 een gecorrigeerde stelpost opgenomen van structureel € 485.000. Het opnemen van deze

stelpost wordt geadviseerd door de VNG maar wordt niet toegestaan door de provinciaal toezichthouder en zal dus naar verwachting worden gecorrigeerd. Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage wordt uitgesteld tot 1 januari 2027. De geplande uitname uit het gemeentefonds van landelijk € 225 miljoen in 2026 wordt daardoor teruggedraaid en gaat nu pas in vanaf 2027. IBO Problematische schulden Het kabinet voert een pakket aan maatregelen in om problematische schulden fundamenteel aan te pakken. Voor 2025 worden voor het onderdeel ‘vroegsignalering’ middelen overgemaakt naar het gemeentefonds van landelijk € 18,7 miljoen. Gemeente Laarbeek heeft hiervoor een stelpost opgenomen in 2025 van incidenteel € 13.000. Alleenverdienersproblematiek Gemeenten kunnen huishoudens die getroffen zijn door de alleenverdienersproblematiek individuele bijzondere bijstand bieden. Hiervoor is landelijk € 25,4 miljoen beschikbaar gesteld in 2025. Gemeente Laarbeek heeft hiervoor een stelpost opgenomen in 2025 van incidenteel € 46.000. Invoerings-/uitvoeringskosten Omgevingswet Met het uitkeren van landelijk € 80,7 miljoen in 2025 kunnen de ontvangen partijen in hun transitie ervoor zorgdragen dat ze aangesloten, geoefend en ingeregeld zijn en voldoen aan de in de Omgevingswet gestelde eisen.

Laarbeek heeft hiervoor een stelpost opgenomen in 2025 van incidenteel € 131.000. Financiën Vooruitlopend op de uitkomsten van de meicirculaire 2025 is in de Kadernota 2026 een voorlopige doorrekening verwerkt op basis van de Voorjaarsnota 2025. Aanvullend hierop worden nu de budgettaire effecten uit de meicirculaire 2025 over de periode 2025 t/m 2029 verwerkt hetgeen leidt tot bijgestelde resultaten in de gepresenteerde Kadernota 2026. Dit geeft het volgende beeld: (+=voordelig budgettair effect / -=nadelig budgettair effect) (bedragen x 1.000)

Meicirculaire gemeentefonds 2025

Structurele saldi Kadernota 2026 Structurele saldi Kadernota 2026 - bijgesteld

2025 1.008

2026 -94

2027 -30

2028 365

2029 719

644 550

168 138

-889 -524

-1.211 -492

Aanvullend op de reeds in de Kadernota 2026 verwerkte Voorjaarsnota 2025 geeft deze meicirculaire 2025 zowel nadelige (2026+2027) als voordelige (2025+2028+2029) aanvullende bijstellingen. De verwerking van de hieruit voortvloeiende financiële bijstellingen 2025 t/m 2029 vindt plaats in de financiële rapportage 2025.

Bijlagen 1. Meicirculaire 2025

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders, de gemeentesecretaris van Laarbeek

de burgemeester van Laarbeek

J.W.M. van de Ven

L.A.G.P. van der Aa