11 20250703 Raadsvoorstel Kadernota 2026

Zaaknummer:

19994-2025

Documentnummer:

19994-2025:107940

Raadsvergadering d.d. 3 juli 2025

Aan de raad, 10 juni 2025 Onderwerp Kadernota 2026 Portefeuillehouder J.H.C.M. Briels Beslispunten 1. De Kadernota 2026 vaststellen Samenvatting De kadernota is een belangrijk document in de planning- en controlcyclus van de gemeente Laarbeek. Het stelt kaders in aanloop naar de Meerjarenbegroting 2026-2029. Vorig jaar is bij de raadsbehandeling van de kadernota aangegeven dat onze focus dit jaar ligt op een reëel en structureel sluitend perspectief voor meerdere begrotingsjaren. Vorig jaar was alleen het eerste begrotingsjaar in evenwicht. Om hierin stappen te zetten leggen we in deze kadernota beleidskeuzes voor aan de gemeenteraad. Aanleiding De kadernota geeft inzicht in de beleidsmatige en financiële koers voor de komende jaren. De koers is dit jaar extra uitdagend vanwege de eerder aangekondigde ravijnjaren. Vanaf 2026 ontvangen gemeenten aanzienlijk minder geld vanuit het Rijk. Daarnaast lopen landelijk de tekorten op jeugdzorg hoog op. In de onlangs verschenen Voorjaarsnota 2025 komt het Rijk de gemeenten enigszins tegemoet met extra geld voor jeugdzorg in 2026 en 2027. In voorbereiding op deze kadernota hebben het college en de ambtelijke organisatie gezamenlijk onderzocht waar er, door het maken van gerichte beleidskeuzes, financiële ruimte gecreëerd kan worden om zo de financiële opgave het hoofd te bieden en ruimte te creëren voor gewenste ontwikkelingen.

Beoogd effect en/of resultaat In de Meerjarenprogrammabegroting 2026-2029 van de gemeente Laarbeek presenteren wij een reëel en structureel sluitende begroting voor de eerste twee begrotingsjaren (2026 en 2027).

Zaaknummer:

19994-2025

Documentnummer:

19994-2025:107940

Argumenten 1.1 Scherpe keuzes met Brede Welvaart en bestaanszekerheid als afwegingskader Brede Welvaart gaat om dat wat mensen van waarde vinden, over de kwaliteit van leven. Als gemeente staan we voor alle thema’s van Brede Welvaart. Het gaat om de samenhangende kwaliteit van zowel de leefomgeving als de samenleving. Juist de combinatie en samenhang tussen de thema’s maakt dat het gaat om brede welvaart voor álle inwoners. Gelet op de voorliggende financiële opgave moeten we hier keuzes in maken. Hierbij zijn we teruggegaan naar de kern van de (wettelijke) taken van de gemeente: het instaan voor de basisbehoeften van inwoners. Dit maakt dat onze prioriteit ligt bij bestaanszekerheid. 1.2 Scherpe keuzes hebben geleid tot besparingsvoorstellen De besparingsvoorstellen zijn tot stand gekomen door beleidsmatige bijstelling of scherpere ramingen (€ 1.500.000). De besparingsvoorstellen zijn per programma opgenomen in de kadernota. Hierbij is ook gekeken naar formatie. Natuurlijke momenten zijn gebruikt om kritisch te kijken naar werkzaamheden en formatie. Formatieve bijstellingen hebben we gekoppeld aan beleidsmatige keuzes. 1.3 De OZB wordt alleen verhoogd met de inflatie De onroerendezaakbelasting (OZB) wordt in 2026 alleen verhoogd met de inflatiecorrectie van 1,6%.

Het college acht een verdere verhoging niet noodzakelijk gelet op het structureel sluitende begrotingssaldo in de begrotingsjaren 2026 en 2027. De exploitaties van afval en riolering worden tijdens het begrotingsproces geactualiseerd. Op basis hiervan berekenen we de tarieven 2026 voor afval en riolering. 1.4 We stellen een verhoging van inkomsten uit leges voor Naast besparingsvoorstellen stellen we een verhoging van inkomsten uit leges voor. In de begroting van vorig jaar is al gekozen voor een reguliere verhoging van 5% van de legesinkomsten. Deze structurele verhoging van 5% wordt voor 2026 opnieuw voorgesteld. Het gaat om een inkomstenverhoging voor de levering van gemeentelijke diensten waar de gebruiker voor betaald. Daarnaast willen we versneld toewerken naar kostendekkendheid van leges. Verschillende leges komen nu met een structurele verhoging uit op een gemiddelde kostendekkendheid van 50%. Beide maatregelen leveren tezamen € 200.000 extra aan structurele inkomsten op. 1.5 We houden rekening met geldvragers, autonome en gewenste ontwikkelingen In de kadernota staan geldvragers binnen het bestaande beleid (-€ 700.000). Daarnaast verwachten we extra kosten in het sociaal domein (-€ 1.200.000). De overige ontwikkelingen bestaan uit autonome (€ 200.000) en gewenste ontwikkelingen (-€ 300.000).

De autonome ontwikkelingen bestaan uit de actualisatie van financieringsrente, extra vergoedingen voor raadsleden (wettelijk) en bijstelling van de OZB-opbrengst door toepassing van de geactualiseerde financiële uitgangspunten (woonruimten). De autonome ontwikkelingen komen per saldo op een voordeel uit, omdat we vooruitlopend op de geactualiseerde nota ‘Investeringen, afschrijving en waardering’ ook de afschrijvingstermijnen van onze activasoorten onder de loep hebben genomen. Een aantal afschrijvingstermijnen hebben we op een verantwoorde (realistische) manier verruimd. Het spreiden van kapitaallasten (= afschrijving en rente) over een langere periode zorgt voor lagere structurele kosten per jaar.

Zaaknummer:

19994-2025

Documentnummer:

19994-2025:107940

Door het opnemen van de gewenste ontwikkelingen willen we voorkomen dat onze gemeente in een later stadium klemgezet wordt in ontwikkelingen. In de cijfers zijn de volgende dossiers meegenomen: Mobiliteitsplan, Ontmoetingscentrum Beek en Donk, uitbreiding OBS De Driehoek, aanvullende bijdrage SDL en Centrumplan Lieshout. 1.6 De concept begrotingen van onze gemeenschappelijke regelingen (GR’en) zijn verwerkt Over het algemeen gaan alle GR’en over tot indexatie en/of bijstelling van uitvoeringsbudgetten en/of vragen geld voor nieuw beleid (-€ 400.000). Een aantal GR’en heeft een sobere uitvraag gedaan, andere GR’en staan voor grote opgaven met bijbehorende vraag naar geld. 1.7 Het gemeentefonds geeft financiële ruimte voor de jaren 2026 en 2027 De uitkomsten van de Decembercirculaire 2024 pakken positief uit. De prognose van de Voorjaarsnota 2025 zorgt in de jaren 2026 en 2027 voor financiële ruimte (€ 2.400.000). De definitieve cijfers verschijnen in de Meicirculaire. We verwachten de uitkomsten van de Meicirculaire pas nadat we de kadernota hebben verstuurd aan de gemeenteraad. Daarom sturen we de uitkomsten van de Meicirculaire na via een raadsinformatiebrief. Hierin brengen we ook in beeld wat de gevolgen zijn voor het begrotingssaldo. De kadernota en raadsinformatiebrief worden gezamenlijk betrokken bij de besluitvorming over de kadernota op 3 juli 2025.

Kanttekeningen 1.1 We volgen het begrotingsadvies van VNG op Recent heeft de VNG een begrotingsadvies uitgebracht waarin zij voorstelt een stelpost op te nemen die de baten en lasten voor jeugdzorg in 2028 en 2029 in balans brengt. In de Voorjaarsnota 2025 is alleen een gedeeltelijke oplossing gekomen voor de begrotingsjaren 2026 en 2027. Met deze stelpost wordt veronderstelt dat wij dit geld vanaf 2028 van het Rijk zullen ontvangen. Begin 2027 komt er een oordeel van de commissie Van Ark over de verhouding tussen kosten en budget voor jeugd. Het VNG-advies wacht dit niet af. Voor de gemeente Laarbeek gaat het om de volgende stelposten vanaf 2028: - Stelpost ‘Extra opbrengst eigen bijdrage jeugdzorg’

€ 300.000

- Stelpost ‘Sturen op trajectduur jeugdzorg’

€ 100.000

- Stelpost ‘Indexeren opbrengst Hervormingsagenda’

€ 500.000

Hoewel de provincie als toezichthouder aangeeft niet akkoord te gaan met opname van de laatste stelpost kiezen wij ervoor om het begrotingsadvies van de VNG op te volgen. In de Meerjarenbegroting 2026-2029 nemen we hiervoor een passage op in de risicoparagraaf.

Zaaknummer:

19994-2025

Documentnummer:

19994-2025:107940

Financiën De gevolgen voor het begrotingssaldo staan op hoofdlijnen vermeld in onderstaand overzicht. Hierbij nemen we het primaire meerjarenperspectief uit de begroting 2025 als vertrekpunt. Verloop begrotingssaldi (bedragen x € 1.000) Begrotingssaldi in MPB 2025-2028

2026

2027

2028

2029

-1.612

-1.681

-1.763

-1.656

180

12

-455

-1.118

-2.079

-1.948

-1.935

-1.921

Gemeenschappelijke regelingen

-397

-485

-491

-564

Gemeentefonds

2.416

2.435

1.921

2.173

Dekkingsvoorstellen: - Besparingsvoorstellen

1.607

1.554

1.632

1.671

- Verhoging inkomsten

202

202

202

202

Begrotingssaldi totaal - waarvan incidenteel - waarvan structureel

317 -327 644

88 -80 168

-889 0 -889

-1.211 0 -1.211

Eerdere besluitvorming raad na vaststelling begroting

Kadernota 2026 Bestaand beleid

Op basis van provinciale richtlijnen is het toegestaan maximaal 10% van de vrije algemene reserve in te zetten ter dekking van structurele tekorten. De vrije algemene reserve is de algemene reserve minus het berekende bedrag aan risico's. In de kadernota maken we geen gebruik van deze 10%-regel. De begrotingsoverschotten in 2026 en 2027 komen ten gunste van de algemene reserve. De begrotingstekorten in 2028 en 2029 komen ten laste van de algemene reserve. Vervolgstappen Technische vragen over de kadernota die uiterlijk op 23 juni om 9.00 uur worden ingediend bij de griffie beantwoorden we op 27 juni. Technische vragen die daarna volgen beantwoorden we zo snel mogelijk, maar op een later moment. Amendementen en moties op de kadernota dienen bij voorkeur uiterlijk op 30 juni te worden ingediend. Dit bevordert een gedegen en onderbouwde reactie van zowel het college als andere fracties. Uiteraard maakt dit de mogelijkheid onverlet om op een later tijdstip amendementen en moties in te dienen. De kadernota wordt op 23 juni besproken in de Auditcommissie en op 3 juli behandeld en vastgesteld in de raadsvergadering.

Bijlagen 1. Kadernota 2026 2. Raadsbesluit

Zaaknummer:

19994-2025

Documentnummer:

19994-2025:107940

Het college van burgemeester en wethouders, gemeentesecretaris

burgemeester

J.W.M. van de Ven

L.A.G.P. van der Aa