RIB26-111 Septembercirculaire 2026
Tekst van het document
RAADSINFORMATIEBRIEF Gevolgen septembercirculaire 2017Intern VAN HET COLLEGE VAN B&W VOOR | Gemeenteraad CC DATUM | 1 oktober 2026 ONDERWERP | Septembercirculaire 2026 Beste heer, mevrouw, Op 15 september is de septembercirculaire 2026 verschenen. Deze circulaire informeert u in hoofdzaak over de gemeentefondsuitkeringen voor 2026 en verder, gebaseerd op de miljoenennota 2026. De belangrijkste informatie in deze circulaire betreft een actualisatie van het volumeaccres en LPO (loon- en Prijsontwikkeling) accres op basis van de actuele raming van de ontwikkeling van het bbp door het Centraal Planbureau (CPB) Macro Economische Verkenning (MEV) 2027. In deze circulaire is ook een geactualiseerde raming voor ruimte onder het BCF plafond opgenomen voor de jaren 2026 tot en met 2031. Naast de zaken die zijn opgenomen in de septembercirculaire 2026 zijn een aantal maatstaven op basis waarvan de algemene uitkering wordt berekend geactualiseerd. Het gaat hierbij bijv. om aantal woningen en aantal bijstandsgerechtigden. In de septembercirculaire 2026 zijn een aantal taakmutaties en decentralisatie-uitkeringen opgenomen. Conform bestaand beleid zijn deze mutaties meegenomen als ramingen aan de uitgavenkant. Voor een toelichting hierop verwijzen we naar de meer gedetailleerde toelichting in de bijlage.
Onderstaande tabel laat een uitsplitsing zien van de belangrijkste onderdelen uit de septembercirculaire voor de jaren 2026-2030: Totaal x € 1.000 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Uitkering gemeentefonds conform begroting | 125.015 | 129.603 | 124.708 | 123.368 | 126.150 Septembercirculaire 2026 | 124.361 | 130.472 | 125.319 | 124.243 | 126.961 Mutatie septembercirculaire 2026 | -654 | 869 | 611 | 875 | 811 Totaal x € 1.000 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Wijziging uitkeringsfactor | -610 | 455 | 370 | 633 | 568 Ruimte onder het BCF plafond 2026 | -424 Taakmutaties, decentralisatie en integratie-uitkeringen* | 380 | 414 | 241 | 242 | 243 (A) Mutatie op basis van septembercirculaire 2026 | -654 | 869 | 611 | 875 | 811 Taakmutaties, decentralisatie en integratie-uitkeringen* | -415 | -414 | -242 | -242 | -243 (B) lastenraming | -415 | -414 | -242 | -242 | -243 (A-B) Mutatie na verwerking lasten | -1.069 | 455 | 369 | 633 | 568 De bovenstaande tabel is opgebouwd uit twee onderdelen. Onderdeel A is de berekening van de algemene uitkering voor de gemeente Krimpenerwaard. Onderdeel B gaat over de lasten die we als gemeente Krimpenerwaard zelf naar eigen inschatting ramen. Ten opzichte van de meicirculaire 2026 is er in 2026 een nadeel en vanaf 2027 een voordeel.
Een deel is vrij te besteden en een deel wordt ontvangen voor de compensatie van specifieke uitgaven, zoals bijvoorbeeld de wet versterking regie volkshuisvesting. In de bijlage volgt een uitleg over de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de meicirculaire 2026. pag. 2/2 Aandachtspunten Herijking gemeentefonds De vervolgonderzoeken die gaan plaats vinden inzake de herijking van het gemeentefonds hebben geen gevolgen voor de omvang van het gemeentefonds: het betreft een (her)verdeling van het beschikbaar budget. Anders ligt dat bij het advies van de commissie van Ark over de Hervormingsagenda Jeugd. Dit advies is zal uitspraken doen over de omvang van de benodigde middelen. Dit advies wordt begin 2027 verwacht. De herijking van het gemeentefonds is tot en met 2028 bevroren. In 2029 zal een volgende stap worden gezet in de ingroei naar het nieuwe verdeelmodel. Begroting 2026 De septembercirculaire 2026 heeft in meerjarenperspectief een aantal wijzigingen tot gevolg. Deze wijzigingen hebben in 2026 een negatief effect en vanaf 2027 een positief effect voor onze begrotingspositie tot gevolg. Hoewel verwerking in de 2e tussentijdse rapportage niet gebruikelijk is, kon de septembercirculaire 2026 door de vroege verschijning nog worden meegenomen. De financiële consequenties voor 2026 en verder zijn daarom structureel verwerkt.
Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Bijlage 1. Mutaties septembercirculaire 2026 2. Septembercirculaire 2026 Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard, de secretaris, de burgemeester, J. Hennip Ir. J. Beenakker Gemeentefonds Krimpenerwaard Wijzigingen uitkeringen Circulaire september 2026 16-09-2026 2 1. Overzicht van uitkeringen Deze rapportage voor gemeente Krimpenerwaard is automatisch gegenereerd op 17-09-2026 op basis van data uit gemeentekas. De gepresenteerde getallen en de toelichting daarop betreffen de mutaties tussen de circulaires mei 2026 en september 2026. Op 15 september is de septembercirculaire van het gemeentefonds gepubliceerd. In dit overzicht informeren wij u over de financiële effecten van de Rijksbijdrage voor de jaren 2026 t/m 2031, gebaseerd op de Miljoenennota en de Macro Economische Verkenning van het CPB. Totaal uitkeringen per circulaire
3 2. | Specificatie van wijzigingen Uitkering | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Basisregistratie Personen | -28 Bijstand jongerennorm | 6 | 2 | 1 Europese Richtlijn Energieprestaties | 4 van Gebouwen (EPBD IV) Handelsregister KVK | -7 IBO Problematische schulden | 40 | 40 | 40 | 40 Landelijke aanpak adreskwaliteit | 5 Openbare bibliotheken | 177 Participatie | -2 | -2 | -3 | -3 Ruimte onder BCF plafond | -424 Spreidingswet | 50 Uitvoeringskosten inburgering | 65 Veilig vergaderen | 81 Wet op de lijkbezorging | 4 | 4 | 4 Wet versterking regie volkshuisvesting: | 27 | 9 | 9 | 9 | 9 integrale dienstverlening Wet versterking regie volkshuisvesting: | 178 | 187 | 188 | 190 | 193 uitvoeringskosten Wetsvoorstel Onderwijshuisvesting | 2 | 2 | 2 Wijziging uitkeringsfactor | 176 | 445 | 434 | 773 | 694 Wijziging volumes | -610 | 10 | -65 | -140 | -126 Totaal | -654 | 869 | 611 | 875 | 811 Alle bedragen x € 1.000,- 4 3. Toelichting op de wijzigingen Basisregistratie Personen Rond de BRP vinden in 2026 verschillende mutaties plaats. Gemeenten ontvangen extra middelen voor verschillende noodzakelijke systeemaanpassingen. Daar staat een (grotere) korting tegenover voor extra gebruik door gemeenten in 2025 en 2026. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €-27.768.
Bijstand jongerennorm Gemeenten kunnen vanuit de bijzondere bijstand een aanvulling op de bijstand aan 21-minners geven als hun ouders niet kunnen bijspringen. Met het wetsvoorstel 'Participatiewet in balans' is de bijzondere bijstand met ingang van 1 januari 2026 overgeheveld vanuit het gemeentefonds naar de algemene bijstand (ministerie van SZW). Omdat een deel wettelijk gezien door gemeenten nog toegekend moet worden, wordt voor de gefaseerde afbouw een deel teruggeboekt naar het gemeentefonds. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €5.821. Europese Richtlijn Energieprestaties van Gebouwen (EPBD IV) Gemeenten krijgen te maken met extra uitvoerings-, toezicht- en handhavingskosten als gevolg van de nieuwe Europese richtlijn voor energieprestaties van gebouwen. Voor de eerste tranche wordt in 2026 € 1,4 miljoen beschikbaar gesteld. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €4.394. Handelsregister KVK Gemeenten dragen bij aan de kosten van het overheidsgebruik van het Handelsregister van de Kamer van Koophandel. Voor 2026 wordt hiervoor € 2,3 miljoen aan de algemene uitkering onttrokken. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €-7.167.
IBO Problematische schulden Het kabinet voert een pakket aan maatregelen in om problematische schulden fundamenteel aan te pakken, gebaseerd op het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Problematische schulden. Vanaf 2027 stelt het Rijk structureel € 19,7 miljoen beschikbaar om de vroegsignalering van problematische schulden te verbeteren. De inzet is erop gericht het bereik van de doelgroep te verdubbelen en ongewenste uitval te halveren. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2027 om een bedrag van €40.070. Landelijke aanpak adreskwaliteit Gemeenten ontvangen in 2026 middelen voor de extra werkzaamheden die voortvloeien uit de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit. De bijdrage is gebaseerd op de verwerking van circa 22.000 signalen over mogelijke onjuistheden in de Basisregistratie Personen. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €4.540. 5 Openbare bibliotheken Gemeenten krijgen op grond van de gewijzigde Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen een zorgplicht voor een toegankelijk bibliotheekaanbod die een fysieke collectie heeft en over een professionele personeelsbezetting beschikt. Hiervoor ontvangen gemeenten extra middelen. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2027 om een bedrag van €176.589.
Participatie De verdeling van de Rijksbijdrage sociale infrastructuur wordt aangepast op basis van actuele gegevens over het aantal inwoners in het gemeentelijke doelgroepenregister: een landelijk register van het UWV waarin mensen staan met een arbeidsbeperking die vallen onder de banenafspraak. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2027 om een bedrag van €-2.226. Ruimte onder BCF plafond In deze circulaire is een geactualiseerde raming voor de ruimte onder het plafond voor gemeenten opgenomen. Hiervoor zijn al middelen opgenomen in de begroting waardoor het een nadelig effect heeft van € -424.000 in 2026. Spreidingswet Gemeenten hebben op grond van de Spreidingswet een nieuwe taak bij het realiseren van opvangplekken voor asielzoekers. Hiervoor is in 2026 in totaal € 15,3 miljoen beschikbaar. Iedere gemeente ontvangt € 20.000; het resterende bedrag wordt verdeeld op basis van de indicatieve verdeling van opvangplaatsen per gemeente. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €49.610. Uitvoeringskosten inburgering Onderzoek naar de Wet inburgering 2021 laat zien dat gemeenten een tekort hebben op de uitvoeringskosten, vooral door hogere aantallen inburgeringsplichtigen. Het Rijk stelt daarom voor de periode 2026-2028 in totaal € 93 miljoen beschikbaar.
De middelen voor 2027 en 2028 worden naar verwachting in het voorjaar van 2027 beschikbaar gesteld. De middelen voor 2026 zijn in deze circulaire toegevoegd. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €64.719. Veilig vergaderen Vergaderingen van gemeenteraden kunnen gepaard gaan met maatschappelijke onrust, ongeregeldheden en zelfs bedreigende situaties. Vanuit het programma Weerbaar bestuur ontvangen 24 gemeenten en 5 provincies een bijdrage om zich beter voor te bereiden op mogelijke verstoringen. Deze gemeenten en provincies nemen ook deel aan het leernetwerk Veilig Vergaderen. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €80.834. Wet op de lijkbezorging De invoering van de Wet bestemming lichaam van overledenen is voorzien per 1 januari 2028. Aanpassingen in het wetsvoorstel leiden voor gemeenten tot extra structurele kosten voor de schouw en voor het vaststellen van de identiteit van overledenen. Vanaf 2028 wordt hiervoor jaarlijks extra middelen aan de algemene uitkering toegevoegd. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2028 om een bedrag van €3.527.
6 Wet versterking regie volkshuisvesting: integrale dienstverlening Gemeenten moeten vanwege de Wet Versterking regie volkshuisvesting hun Wmo-beleidsplan aanpassen en daarin aangeven hoe zij samen met aanbieders zorgen voor integrale dienstverlening rond wonen, zorg en ondersteuning. Hiervoor is € 9,8 miljoen beschikbaar in 2026 en vanaf 2027 structureel € 3 miljoen. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €26.666. Wet versterking regie volkshuisvesting: uitvoeringskosten De Wet Versterking regie volkshuisvesting zorgt ervoor dat overheden kunnen sturen op hoeveel, waar en voor wie er wordt gebouwd. Dit leidt tot extra uitvoeringslasten voor gemeenten. Voor incidentele uitvoeringslasten zijn 2025 al middelen ontvangen. De nu toegevoegde middelen zijn ter compensatie van de structurele uitvoeringskosten. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €178.495. Wetsvoorstel Onderwijshuisvesting Vanaf 1 januari 2027 worden gemeenten verplicht een integraal huisvestingsplan voor onderwijshuisvesting vast te stellen. Het plan moet onder meer investeringsbedragen, beleid en informatie per schoolgebouw bevatten. Voor deze taakverzwaring ontvangen gemeenten in de periode 2027-2029 extra middelen. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2027 om een bedrag van €2.128.
Wijziging uitkeringsfactor De omvang van het gemeentefonds stijgt in de periode 2027 t/m 2031 op basis van nieuwe ramingen van lonen en prijzen door het Centraal Plan Bureau. Wijziging volumes De prognose van de volumes (zoals de ontwikkeling van het aantal inwoners, bedrijven etc.) is gewijzigd. Hierdoor wijzigt ook de uitkering. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €-609.689. Gemeentefonds Septembercirculaire 2026 Werken aan de basis. Van Nederland en ons Koninkrijk.
de gemeentebesturen, ter attentie van de raden en de | DGOBDR/ Bestuur, Financiën colleges van B&W | en Regio’s Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag www.rijksoverheid.nl Contactpersoon eventuele vragen per e- | mail postbus.gf@minbzk.nl Datum 15 september 202 6 Kenmerk 2026-0000488267 Onderwerp | septembercirculaire gemeentefonds 2026 Doelstelling | bekendmaking van beleid en het geven van informatie Juridische grondslag Relaties met andere circulaires meicirculaire 2025 (2025-0000332806); septembercirculaire 2025 (2025- | 0000554447); decembercirculaire 2025 (2025- | 0000688416); meicirculaire 2026 (2026- | 0000247887) Ingangsdatum | 15 september 2026 Geldig tot | 1 juli 2027 Septembercirculaire gemeentefonds 2024 Septembercirculaire gemeentefonds 2026 1 Voorwoord Voor u ligt de septembercirculaire gemeentefonds 2026. Gemeenten ontvangen op drie tijdstippen in het jaar informatie over de gemeentefondsuitkeringen: in mei op basis van de Voorjaarsnota, in september op basis van de Miljoenennota en in december, ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota. De septembercirculaire 2026 informeert u over de gemeentefondsuitkeringen voor 2026 en verder, gebaseerd op de Miljoenennota 2027 en de bijbehorende ontwerpbegroting van het gemeentefonds.
In het algemeen geldt voor de informatie uit de circulaires het voorbehoud van parlementaire besluitvorming. Dat geldt dit jaar uiteraard ook. De politiek-bestuurlijke zaken worden in hoofdstuk 1 belicht. De circulaire is in belangrijke mate een financieel-technisch document. De latere hoofdstukken richten zich vooral op de doelgroep van financieel specialisten. Ik wens u veel succes toe bij de uitvoering van uw taken Mede namens de Staatssecretaris van Financiën, De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, P.E. Heerma Septembercirculaire gemeentefonds 2026 2 Inhoudsopgave 1 | Hoofdpunten ....................................................................................................... 6 1.1 | Inleiding ...................................................................................................... 6 1.2 | Algemene uitkering....................................................................................... 6 1.3 | Decentralisatie- en integratie-uitkeringen ........................................................ 7 2 | Algemene uitkering .............................................................................................. 8 2.1 | Inleiding ...................................................................................................... 8 2.2 | Wijzigingen in de omvang van de algemene uitkering | .......................................
8 1. | Accres tranches ............................................................................................ 9 2. | Afrekening ruimte onder plafond BCF 2026 | .................................................... | 11 3. | Almere ...................................................................................................... | 12 4. | Wet Versterking regie volkshuisvesting ......................................................... | 12 4a. Wet Versterking regie volkshuisvesting: uitvoeringskosten ................................. | 12 4b. Wet Versterking regie volkshuisvesting: integrale dienstverlening ....................... | 13 5. | Basisregistratie Personen (BRP) ................................................................... | 13 5a. BRP Logisch Ontwerp .................................................................................... | 13 5b. BRP experiment ........................................................................................... | 13 5c. Bijdrage gebruik BRP 2026............................................................................. | 14 5d. Naheffing BRP 2025 | ...................................................................................... | 14 6. | Handelsregister KVK ................................................................................... | 14 7.
| Wet op de lijkbezorging ............................................................................... | 14 8. | Uitvoeringskosten inburgering ...................................................................... | 14 9. | Bijstand jongerennorm ................................................................................ | 15 10. | Wetsvoorstel Onderwijshuisvesting ............................................................... | 15 2.3 | Verdeling mutaties algemene uitkering ...........................................................15 2.4 | Maatstaven, bedragen per eenheid, uitkeringsfactor en overige uitkeringsonderdelen ...................................................................................16 3 | Decentralisatie- en integratie-uitkeringen ...............................................................21 3.1 | Inleiding .....................................................................................................21 3.2 | Omvang en verdeling decentralisatie- | en integratie- uitkeringen .........................21 1. | Vrouwenopvang ......................................................................................... | 23 1a. Vrouwenopvang: Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming ........................ | 23 1b. Vrouwenopvang: opvangplekken mensenhandel ............................................... | 23 2.
| Spreidingswet ............................................................................................ | 23 3. | Pilot wijkgerichte vaccinatieaanpak ............................................................... | 24 4. | Faciliteitenbesluit opvangcentra .................................................................... | 24 5. | Impulsbudget arbeidsmarktregio's ................................................................ | 24 6. | Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) ......................................................... | 25 7. | Gebiedsontsluiting Lisserbroek ..................................................................... | 25 8. | Startbanen statushouders ........................................................................... | 25 Septembercirculaire gemeentefonds 2026 | 3 9. | Veilig vergaderen ....................................................................................... | 26 10. | Nationale Agenda Laadinfrastructuur ............................................................ | 26 11. | Kolenfonds ................................................................................................ | 26 12. | Europese Richtlijn Energieprestaties van Gebouwen (EPBD IV) ......................... | 26 13. | Project De Thuisgevers ............................................................................... | 27 14.
| Aanpak overlast asielzoekers ....................................................................... | 27 15. | Veerkracht en weerbaarheid | ........................................................................ | 27 16. | Regionale Energie Strategieën...................................................................... | 28 17. | Pilots Preventieve aanpak gestapelde problematiek ........................................ | 28 18. | Basisregistratie Personen (BRP): centralisering inschrijving vergunninghouders.. | 28 19. | Economische Agenda Groningen ................................................................... | 29 20. | Isolatieaanpak VvE's Nij Begun .................................................................... | 29 21. | Gemeentebalie Schiphol .............................................................................. | 29 22. | Work in NL Betrekken zelforganisaties en sleutelpersonen ............................... | 29 23. | Vrouwelijke statushouders ........................................................................... | 30 24. | Aanpak ondermijning zeehavens .................................................................. | 30 25. | Signaalmanagement systeem ...................................................................... | 30 26. | Maasterras Dordrecht .................................................................................
| 30 27. | Ontwikkeling Masterplan Stationsgebied Deventer .......................................... | 31 28. | Stedendialoog ............................................................................................ | 31 29. | Openbare bibliotheken ................................................................................ | 31 30. | IBO Problematische schulden ....................................................................... | 31 31. | Regeling heroïnebehandeling | ....................................................................... | 32 32. | Accres Beschermd Wonen ............................................................................ | 32 3.3. | Verdeling bestaande decentralisatie- | en integratie- uitkeringen en overige mededelingen .............................................................................................33 3.3.1. | Maatschappelijke opvang..............................................................................33 3.3.2. | Vrouwenopvang ..........................................................................................33 3.3.3. | Impulsbudget sociale infrastructuur ...............................................................34 3.3.4. | Beschermd Wonen (IU) ................................................................................34 3.3.5.
| Rijksbijdrage sociale infrastructuur (IU Participatie) .........................................34 4 | Overige mededelingen .........................................................................................35 4.1 | Inleiding .....................................................................................................35 4.2 | Gemeentefondstotalen, bevoorschotting en nominale ontwikkelingen .................35 4.3 | Individuele referentiewaarden EMU-saldo medeoverheden 2027 ........................36 4.4 | Stand van zaken onderzoeksagenda verdeelmodel algemene uitkering ...............37 4.5 | Wegenbeheer ..............................................................................................38 4.6 | Website gemeentefinanciën: www.findo.nl ......................................................38 4.7 | Jaarlijkse weging decentralisatie- en integratie-uitkeringen...............................38 4.8 | Cijfers belastingcapaciteit .............................................................................39 Bijlagen ...................................................................................................................40 Bijlage 2.1.1 | Bedragen per eenheid en uitkeringsfactor 2026 ....................................41 Septembercirculaire gemeentefonds 2026 | 4 Bijlage 2.1.2 | Bedragen per eenheid 2026 per cluster
...............................................43 Bijlage 2.1.3 | Bedragen per eenheid en uitkeringsfactor 2027 ....................................45 Bijlage 2.1.4 | Bedragen per eenheid 2027 per cluster ...............................................47 Bijlage 2.2.1 | Opbouw algemene uitkeringen 2026- | 2031 ...........................................49 Bijlage 2.4.1 Aantallen per gemeente ophoging maatstaf Woonruimten .........................50 Bijlage 2.4.2 Volumina maatstaven 2026- | 2031 ..........................................................58 Bijlage 3.3- 2 Decentralisatie-uitkering Spreidingswet ..................................................61 Bijlage 3.3- 3 Decentralisatie-uitkering Pilot wijkgerichte vaccinatieaanpak ....................65 Bijlage 3.3- 4 Decentralisatie-uitkering Faciliteitenbesluit opvangcentra .........................66 Bijlage 3.3- 5 Decentralisatie-uitkering Impulsbudget arbeidsmarktregio's .....................67 Bijlage 3.3- 6 Decentralisatie-uitkering Landelijke aanpak adreskwaliteit ........................68 Bijlage 3.3- 8 Decentralisatie-uitkering Startbanen statushouders .................................
| 72 Bijlage 3.3- 9 Decentralisatie-uitkering Veilig vergaderen .............................................73 Bijlage 3.3- 12 Decentralisatie-uitkering Energy Performance of Buildings Directive .........74 Bijlage 3.3- 15 Decentralisatie-uitkering Veerkracht en weerbaarheid | ............................78 Bijlage 3.3- 16 Decentralisatie-uitkering Regionale Energie Strategieën .........................79 Bijlage 3.3- 18 Decentralisatie-uitkering Basisregistratie Personen (BRP): centralisering inschrijving vergunninghouders .....................................................................80 Bijlage 3.3- 22 Decentralisatie-uitkering Work in NL Betrekken zelforganisaties en sleutelpersonen ...........................................................................................81 Bijlage 3.3- 23 Decentralisatie-uitkering Vrouwelijke statushouders ...............................82 Bijlage 3.3- 29 Decentralisatie-uitkering Openbare Bibliotheken ....................................83 Bijlage 3.2- 30 Decentralisatie-uitkering IBO Problematische schulden ...........................87 Bijlage 3.2- 31 Decentralisatie-uitkering Regeling heroïnebehandeling ...........................91 Bijlage 3.3.1 Decentralisatie- uitkering Maatschappelijke opvang ..................................92 Bijlage 3.3.3 Decentralisatie- uitkering Impulsbudget sociale infrastructuur
....................93 Bijlage 4.3 Referentiewaarden EMU-saldo 2027 gemeenten .........................................96 Septembercirculaire gemeentefonds 2026 | 5 Septembercirculaire gemeentefonds 2026 6 1 Hoofdpunten 1.1 Inleiding Deze circulaire informeert gemeenten over de gemeentefondsuitkeringen. Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van gemeenten. Daarnaast bepalen factoren als specifieke uitkeringen, belastingopbrengsten, gemeentelijke heffingen, gemeentelijke rentebaten- en lasten, dividendopbrengsten en grondexploitatie mede de financiële ruimte van gemeenten. Zij vallen echter buiten het bestek van deze circulaire. In deze circulaire wordt u geïnformeerd over de gevolgen van de mutaties uit de Miljoenennota 2027 en de bijbehorende ontwerpbegroting 2027 voor de gemeenten. De informatie is onder het voorbehoud van parlementaire goedkeuring. Dit hoofdstuk bevat een beknopte weergave van de belangrijkste mutaties uit de circulaire. De indeling van de circulaire is afgestemd op de soorten uitkeringen die het gemeentefonds kent: de algemene uitkering, de decentralisatie- en integratie-uitkeringen. 1.2 Algemene uitkering Accres Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van gemeenten. De jaarlijkse toe- en afname van het gemeentefonds wordt het accres genoemd. In deze circulaire is het accres voor uitkeringsjaar 2027 en verder geactualiseerd.
BTW-compensatiefonds (BCF) Deze circulaire biedt informatie over de raming van de ruimte onder het plafond van het BTW-compensatiefonds (BCF) voor de jaren 2026 tot en met 2031. Wet Versterking regie volkshuisvesting Het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting zorgt ervoor dat overheden kunnen sturen op hoeveel, waar en voor wie er wordt gebouwd. Het Rijk, provincies en gemeenten kunnen zo de regie hernemen op de volkshuisvesting en de woningbouwopgave in het bijzonder. Ter compensatie van de in het artikel 2 onderzoek geïdentificeerde structurele uitvoeringslasten wordt voor de jaren 2026 en verder een jaarlijkse bijdrage van € 56,2 miljoen toegevoegd aan het gemeentefonds. Gemeenten moeten daarnaast in hun Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)- beleidsplan aangeven hoe ze in samenwerking met aanbieders zorg dragen voor integrale dienstverlening (wonen, zorg en ondersteuning). Hiervoor is in 2026 een bijdrage van € 9,8 miljoen beschikbaar en vanaf 2027 structureel € 3 miljoen. Septembercirculaire gemeentefonds 2026 7 1.3 Decentralisatie- en integratie-uitkeringen De circulaire bevat voor uitkeringsjaar 2026 en verder ook een aantal wijzigingen in de decentralisatie- en integratie-uitkeringen. Het gaat om de aanpassing van bestaande uitkeringen, omzetting van specifieke uitkeringen naar decentralisatie-uitkeringen en om nieuwe uitkeringen.
In hoofdstuk 3 is een compleet overzicht opgenomen. De belangrijkste wijzigingen die in deze circulaire verwerkt zijn betreffen: - Accres Beschermd wonen: Vanaf 2027 vindt de indexatie van de integratie- uitkering (IU) Beschermd wonen plaats conform de accressystematiek van het gemeentefonds en niet meer vanaf de VWS-begroting. De gereserveerde middelen voor volumegroei en loon- en prijsbijstellingen (LPO-bijstelling) van de IU Beschermd wonen zijn bij Miljoenennota 2027 overgeheveld naar het hoofdstuk Accres gemeentefonds en bijgesteld aan de hand van het berekende accres. - De decentralisatie-uitkering Openbare bibliotheken. Het doel van de uitkering is om gemeenten in staat te stellen te voldoen aan de gewijzigde Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob). Deze wet verplicht gemeenten te zorgen voor toegankelijke bibliotheekvoorzieningen binnen redelijke afstand voor inwoners. Gemeenten ontvangen hiertoe een bijdrage van € 62 miljoen in 2027. - De decentralisatie-uitkering Vrouwenopvang. Voor het bestendigen en verbreden van de werkwijze ontwikkeld in het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming wordt € 18 miljoen in 2026 en € 17 miljoen in 2027 beschikbaar gesteld. - De decentralisatie-uitkering Spreidingswet. Vanuit de Spreidingswet hebben gemeenten een nieuwe taak gekregen in het realiseren van opvangplekken.
Zij ontvangen hiervoor in 2026 een bijdrage van in totaal € 15,3 miljoen. - De decentralisatie-uitkering IBO Problematische schulden. Vanuit het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) wordt vanaf 2027 structureel € 19,7 miljoen beschikbaar gesteld. Deze middelen zijn bedoeld om vroegsignalering beter in te richten. Septembercirculaire gemeentefonds 2026 8 2 Algemene uitkering 2.1 Inleiding Binnen het gemeentefonds is de algemene uitkering de grootste component. Het bedrag aan algemene uitkering wordt verdeeld over de gemeenten via maatstaven, zoals het inwonertal en de oppervlakte van een gemeente, een aan de maatstaven gekoppeld gewicht (bedrag per eenheid) en de uitkeringsfactor (de voor alle gemeenten gelijke vermenigvuldigingsfactor). Die drie componenten zijn aan wijzigingen onderhevig. Dit hoofdstuk geeft informatie over de aanleiding voor die wijzigingen en over de uitwerking ervan. In paragraaf 2.2 worden de wijzigingen in de omvang van de algemene uitkering behandeld en in paragraaf 2.3 worden de consequenties daarvan voor de verdeling aangegeven. Paragraaf 2.4 bevat overige mededelingen over de algemene uitkering. Paragraaf 2.5 informeert de gemeenten over een aantal gegevens voor de berekening van de algemene uitkering, te weten: maatstaven, gewichten en uitkeringsfactoren.
Het totaal van alle wijzigingen vindt zijn neerslag in de bijlagen 2.1.1 tot en met 2.1.4, die overzichten bevatten van maatstaven, bedragen per eenheid en uitkeringsfactoren. De algemene uitkering is vrij besteedbaar voor gemeenten. Eventuele opmerkingen die over de algemene uitkering in deze circulaire worden gemaakt, zijn niet meer dan voorbeelden die illustreren met welke kosten gemeenten worden geconfronteerd. Dit inzicht is ook van belang voor de Eerste en Tweede Kamer. Met de betreffende teksten wordt niet beoogd het bestedingsdoel nader te omschrijven, of op welke wijze dan ook de middelen te oormerken. 2.2 Wijzigingen in de omvang van de algemene uitkering Tabel 2.2.1 bevat de mutaties in de omvang van de algemene uitkering over de periode 2026 tot en met 2031 ten opzichte van de meicirculaire 2026. Wijziging in de omvang van de algemene uitkering kunnen het gevolg zijn van: 1. Algemene mutaties Deze mutaties hebben betekenis voor de financiële ruimte van de gemeenten, zonder veranderingen in het takenpakket. 2. Taakmutaties Deze mutaties hebben betrekking op taakmutaties bij gemeenten en hebben corresponderende gevolgen voor inkomsten of uitgaven. De mutaties zijn geordend volgens de clusterindeling van het gemeentefonds om gemeenten een overzicht te bieden per beleidsterrein.
De clusterindeling, naar gelijksoortige gemeentelijke beleidsvelden, is een hulpmiddel bij het onderhoud van de verdeling. De clusterindeling heeft geen gevolgen voor de bestedingsvrijheid van de algemene uitkering. Met de clusterindeling wordt niet beoogd het bestedingsdoel nader te omschrijven, of op welke wijze dan ook de middelen te oormerken. Septembercirculaire gemeentefonds 2026 9 Tabel 2.2.1 geeft een totaalbeeld van de mutaties in de omvang van de algemene uitkering van circulaire op circulaire. De mutaties hebben betrekking op 2026 en verder ten opzichte van de meicirculaire 2026 en worden onder de tabel toegelicht. In bijlage 2.2.1 zijn de mutaties uit tabel 2.2.1 samengenomen met de mutaties uit eerdere circulaires. Deze bijlage geeft een totaalbeeld van de mutaties van jaar op jaar. Toelichting algemene uitkering 1. Accres tranches Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van de gemeenten. De jaarlijkse toe- en afname van het gemeentefonds en het provinciefonds wordt het accres genoemd. In deze circulaire is een nieuwe accresraming opgenomen voor de jaren 2027 en verder. Vanaf 2024 is de normeringssytematiek (het accres) gebaseerd op de ontwikkeling van het nominaal bruto binnenlands product (bbp). Het uitgangspunt hierbij is dat de fondsen meerjarig de ontwikkeling van het nominaal bbp volgen. De normering is gesplitst in een volumedeel en een prijsdeel.
De volumeontwikkeling van de fondsen is gebaseerd op een 8- jaars (t-9 t/m t-2) historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp, waardoor het fonds minder schommelt. Het prijsdeel volgt de prijsontwikkeling van het bbp van het lopende jaar. Conform rijksbrede systematiek wordt de index in het voorjaar van het lopende jaar definitief. Het betreft een generieke normering die naar eigen inzicht van een individuele gemeente en provincie kan worden ingezet. In de Miljoenennota 2027 is het accres voor het jaar 2027 en verder geactualiseerd op basis van de actuele raming van de ontwikkeling van het nominaal bbp op basis van de cijfers in de Macro Economische Verkenning (MEV) 2027 van het Centraal Planbureau (CPB). In de onderstaande tabel zijn de actuele cijfers opgenomen.
Tabel 2.2.2 Indices 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 Indices CPB bbp MEV 2027 Volume bbp (8-jaars gemiddelde) | 1,8% | 1,7% | 1,6% | 2,2% | 1,6% Prijs bbp | 3,1% | 2,9% | 2,5% | 2,6% | 2,4% Gecombineerde bbp index | 5,0% | 4,6% | 4,1% | 4,9% | 4,0% Indices CPB bbp CEP 2026 Volume bbp (8-jaars gemiddelde) | 1,8% | 1,7% | 1,5% | 2,2% | 1,6% Prijs bbp | 2,5% | 2,9% | 2,5% | 2,6% | 2,4% Gecombineerde bbp index | 4,3% | 4,6% | 4,0% | 4,9% | 4,0% Verschil (nieuw-oud) Volume bbp (8-jaars gemiddelde) | 0,0% | 0,0% | 0,1% | 0,0% | 0,0% Prijs bbp | 0,6% | 0,0% | 0,0% | 0,0% | 0,0% Gecombineerde bbp index | 0,6% | 0,0% | 0,1% | 0,0% | 0,0% Tabel 2.2.3 bevat de grondslag en de huidige accresraming zoals opgenomen in de Miljoenennota 2027 | op basis van de bbp- | cijfers uit de MEV 2027 | . Tabel 2.2.4 bevat de accresraming zoals deze opgenomen staat in de Voorjaarsnota 2026. Tabel 2.2.5 presenteert de mutatie in de accresraming tussen Voorjaarsnota 2026 en Miljoenennota 2027 | .
Tabel 2.2.3 Grondslag en accres Gemeentefonds Miljoenennota 2027 In miljoenen euro | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 Grondslag Gemeentefonds | 43.714 | 41.195 | 40.138 | 40.093 | 40.104 Accres Gemeentefonds tranche 2027 volume bbp | 787 | 742 | 722 | 722 | 722 tranche 2027 prijs bbp | 1.380 | 1.300 | 1.267 | 1.265 | 1.266 tranche 2028 volume bbp | 735 | 716 | 715 | 716 tranche 2028 prijs bbp | 1.275 | 1.242 | 1.241 | 1.241 tranche 2029 volume bbp | 705 | 705 | 705 tranche 2029 prijs bbp | 1.120 | 1.119 | 1.119 tranche 2030 volume bbp | 1.009 | 1.009 tranche 2030 prijs bbp | 1.219 | 1.219 tranche 2031 volume bbp | 770 tranche 2031 prijs bbp | 1.173 Totaal accres | 2.166 | 4.052 | 5.773 | 7.994 | 9.939 Septembercirculaire gemeentefonds 2026 | 10 Tabel 2.2.4 Accres Gemeentefonds Voorjaarsnota 2026 In miljoenen euro | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 tranche 2027 volume bbp | 784 | 740 | 721 | 720 | 720 tranche 2027 prijs bbp | 1.108 | 1.046 | 1.019 | 1.018 | 1.018 tranche 2028 volume bbp | 729 | 710 | 710 | 710 tranche 2028 prijs bbp | 1.265 | 1.233 | 1.231 | 1.231 tranche 2029 volume bbp | 656 | 655 | 655 tranche 2029 prijs bbp | 1.110 | 1.108 | 1.109 tranche 2030 volume bbp | 1.000 | 1.000 tranche 2030 prijs bbp | 1.208 | 1.208 tranche 2031 volume bbp | 763 tranche 2031 prijs bbp | 1.162 Totaal accres | 1.892 | 3.780 | 5.449 | 7.650 | 9.578 Tabel | 2.2.5 Mutatie accres
Gemeentefonds sinds Voorjaarsnota 2026 In miljoenen euro | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 tranche 2027 volume bbp | 3 | 2 | 2 | 2 | 2 tranche 2027 prijs bbp | 272 | 254 | 247 | 247 | 247 tranche 2028 volume bbp | 6 | 6 | 6 | 6 tranche 2028 prijs bbp | 10 | 10 | 10 | 10 tranche 2029 volume bbp | 49 | 49 | 49 tranche 2029 prijs bbp | 10 | 10 | 10 tranche 2030 volume bbp | 9 | 9 tranche 2030 prijs bbp | 11 | 11 tranche 2031 volume bbp | 7 tranche 2031 prijs bbp | 11 Totale mutatie | 275 | 271 | 324 | 344 | 361 2. | Afrekening ruimte onder plafond BCF 2026 Het plafond van het Btw-compensatiefonds (BCF) is sinds 2015 gekoppeld aan de accrespercentages zoals die volgen uit de normeringssystematiek voor het gemeentefonds en provinciefonds. Het plafond wordt daarnaast aangepast voor taakmutaties (zoals decentralisaties) die gepaard gaan met toevoegingen of onttrekkingen aan het BCF. Hierdoor hebben decentralisaties geen effect op de ruimte onder het plafond. Als het plafond wordt overschreden, komt het verschil ten laste van het gemeentefonds en het provinciefonds. Bij een realisatie lager dan het plafond komt het verschil ten gunste van het gemeentefonds en provinciefonds. Hierdoor zijn het BCF en het gemeente- | en provinciefonds communicerende vaten.
Septembercirculaire gemeentefonds 2026 | 11 In deze circulaire is een geactualiseerde raming voor de jaren 2026 tot en met 2031 opgenomen. De ruimte onder het plafond voor gemeenten | is voor 2026 geraamd op € 191 | miljoen. De ontwikkeling van de uitgaven wordt vlak doorgetrokken. Hierbij is rekening gehouden met de jaarlijkse toevoegingen (taakmutaties) aan het BCF. Bij deze aanname blijft voor alle jaren sprake van ruimte onder het BCF-plafond. Tabel 2.2.6 Geraamd plafond BCF In miljoenen euro | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 BCF Plafond totaal | 5.390 | 5.562 | 5.799 | 6.027 | 6.499 | 6.752 BCF gemeenten Plafond aandeel gemeenten VJN 2026 | 4.699 | 4.887 | 5.094 | 5.289 | 5.703 | 5.929 Taakmutaties | 47 | 1 | 1 | - | - | - Toevoeging accres sinds Voorjaarsnota | - | 29 | 30 | 36 | 39 | 41 Plafond aandeel gemeenten MN 2027 | 4.747 | 4.916 | 5.124 | 5.325 | 5.742 | 5.969 Uitputting gemeenten | 4.556 | 4.556 | 4.556 | 4.556 | 4.556 | 4.556 Ruimte onder plafond gemeenten | 191 | 360 | 568 | 769 | 1.186 | 1.413 3. | Almere Bij Voorjaarsnota 2026 zijn er middelen vanuit de algemene uitkering overgeheveld naar de decentralisatie-uitkering Almere (zie paragraaf 2.2.4 | van de meicirculaire 2026).
De middelen voor Almere stonden vorig jaar nog op de begroting van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en hebben daar loon - en prijsontwikkeling (LPO) ontvangen. Bij de Miljoenennota 2027 is | de | LPO voor deze middelen toegekend. De LPO wordt middels deze mutatie overgeheveld naar het gemeentefonds. Het betreft in totaal € 1,1 miljoen. In 2026 gaat het om € | 230.000 variërend tot € | 157.000 in 2031. 4. | Wet Versterking regie volkshuisvesting Het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting zorgt ervoor dat overheden kunnen sturen op hoeveel, waar en voor wie er wordt gebouwd. Het Rijk, provincies en gemeenten kunnen zo de regie hernemen op de volkshuisvesting en de woningbouwopgave in het bijzonder. 4a. Wet Versterking regie volkshuisvesting: uitvoeringskosten Met de inwerkingtreding van het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting ontstaan extra werkzaamheden voor de medeoverheden. In een artikel 2 onderzoek is vastgesteld dat deze werkzaamheden financiële gevolgen hebben voor gemeenten (en provincies) in de vorm van incidentele en structurele uitvoeringslasten. Ter compensatie van de in het artikel 2 onderzoek geïdentificeerde incidentele uitvoeringslasten is in 2025 reeds incidenteel € 48,8 | miljoen aan de algemene uitkering toegevoegd, zie paragraaf 2.2.1 | van de decembercirculaire 2025.
In deze circulaire worden de middelen voor de jaren 2026 en verder overgeheveld. Het gaat om een jaarlijkse bijdrage van € | 56,2 | miljoen. Septembercirculaire gemeentefonds 2026 | 12 De middelen worden verdeeld via het cluster Infrastructuur, ruimte en milieu. 4b. | Wet Versterking regie volkshuisvesting: integrale dienstverlening Met de inwerkingtreding van het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting ontstaan extra werkzaamheden voor de medeoverheden. Naar aanleiding van de inzichten over de opgave op het gebied van wonen met zorg moeten gemeenten hun Wmo-beleidsplan bijstellen om aan te geven hoe ze in samenwerking met aanbieders zorg dragen voor integrale dienstverlening (wonen, zorg en ondersteuning). Gemeenten moeten in hun Wmo-beleidsplan aangeven hoe zin samenwerking met aanbieders zorg dragen voor integrale dienstverlening (wonen, zorg en ondersteuning) Hiervoor is in 2026 een bijdrage van € 9,8 miljoen beschikbaar en vanaf 2027 structureel € | 3 miljoen. De middelen worden verdeeld via het cluster Wmo. 5. | Basisregistratie Personen (BRP) Met betrekking tot de Basisregistratie Personen (BRP) vindt een viertal mutaties plaats. Deze mutaties worden hieronder toegelicht. 5a.
BRP Logisch Ontwerp Alle gemeenten ontvangen een bijdrage van in totaal € 1,4 miljoen in 2026 | in verband met extra kosten die zij in 2026 maken die samenhangen met diverse aanpassingen in de decentrale systemen van de BRP (zie ook paragraaf 2.2.5a van de decembercirculaire 2025). De middelen worden verdeeld via het cluster Bestuur en ondersteuning op basis van de maatstaf inwoners. 5b. BRP experiment In het najaar van 2023 is het besluit experimenten bijhouding BRP in werking getreden. Dit experiment heeft als doel ingeschrevenen in de BRP op het woonadres te informeren over de inschrijvingen op het betreffende adres (zie ook paragraaf 2.2.5b | van de decembercirculaire 2025). Dit experiment geeft uitvoering aan het door de Tweede Kamer aangenomen amendement Rajkowski c.s. 1, en een toezegging van de toenmalige staatssecretaris van het ministerie van BZK dat er een experiment zal worden gehouden over het doen van meldingen aan ingeschrevenen op een woonadres aangaande inschrijvingen op of adreswijzigingen naar het betreffende adres. Het experiment moet uitwijzen of de verplichting leidt tot een lastenverzwaring voor colleges in termen van uitvoering en kosten. De gemeenten ontvangen jaarlijks gedurende de looptijd van het experiment (2023- | 2026) een vergoeding voor de verplichte medewerking aan de evaluatie van circa € 2.400 per jaar per gemeente.
Voor 2026 wordt in totaal een bijdrage van € 850.000 aan het gemeentefonds toegevoegd. De middelen worden verdeeld via het cluster Bestuur en ondersteuning op basis van de maatstaf vast bedrag. 1 Amendement Rajkowski c.s. Septembercirculaire gemeentefonds 2026 | 13 5c. Bijdrage gebruik BRP 2026 Met betrekking tot de BRP wordt vanwege extra gebruik door gemeenten in 2026 | een aanvullende bijdrage doorbelast van € 7,7 | miljoen. De middelen worden onttrokken aan het cluster Bestuur en ondersteuning op basis van de maatstaf inwoners. 5d. Naheffing BRP 2025 In verband met extra gebruik door gemeenten in 2025 is een aanvullende bijdrage noodzakelijk. Daartoe wordt een bedrag van € | 3,2 miljoen aan de algemene uitkering onttrokken. De naheffingsbijdrage is gebaseerd op het aandeel in de dekking van het tekort per gemeente. De middelen worden onttrokken aan het cluster Bestuur en ondersteuning op basis van de maatstaf inwoners. 6. | Handelsregister KVK De Kamer van Koophandel (KVK) beheert in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) het Handelsregister | (zie ook paragraaf 2.2.6 | van de decembercirculaire 2025). Dit register is de basisregistratie waarin alle bedrijven en rechtspersonen ingeschreven staan. Daarnaast staan alle andere organisaties die deelnemen aan het economisch verkeer in dit register.
Naast private organisaties kunnen ook gemeenten, provincies, ministeries, waterschappen en overige organisaties met een publieke taak gebruik maken van het Handelsregister. Sinds 1 januari 2014 is er sprake van inputfinanciering voor het overheidsgebruik van het Handelsregister waarbij gemeenten bijdragen in de kosten (zie ook paragraaf 2.2.16 | van de meicirculaire 2024). Deze mutatie heeft betrekking op de inputfinanciering voor 2026 vanuit de Vereniging van Nederlandse Gemeenten ( VNG). Het gaat om een bedrag van € 2,3 miljoen in 2026. De middelen worden onttrokken aan het cluster Bestuur en ondersteuning. 7. | Wet op de lijkbezorging De invoering van het wetvoorstel Wet bestemming lichaam van overledenen (Wblo) is voorzien op 1 januari 2028 (zie paragraaf 2.2.16 | van de meicirculaire 2026). Er zijn twee artikelen van het wetsvoorstel Wblo aangepast en dit leidt vanaf 2028 | tot aanvullende structurele kosten voor gemeenten. Het betreft de kosten die samenhangen met de schouw (artikel 7 Wblo), geraamd op € | 696.745, en de vaststelling van de identiteit van de overledene (artikel 17 Wblo), geraamd op € | 410.000. Het gaat derhalve om een jaarlijks bijdrage van € 1,1 miljoen vanaf 2028. De middelen worden verdeeld via het cluster Bestuur en ondersteuning. 8.
| Uitvoeringskosten inburgering In het bestuurlijk overleg tussen de minister voor Werk en Participatie en de VNG op 25 juni jl. is overeenstemming bereikt over een tegemoetkoming op de uitvoeringskosten inburgering. Uit het onderzoek naar de betaalbaarheid van de Wet inburgering 2021 voor Septembercirculaire gemeentefonds 2026 | 14 gemeenten2, blijkt dat gemeenten een tekort hebben op de uitvoeringskosten. Dit tekort is grotendeels terug te voeren op grotere aantallen inburgeringsplichtigen dan vooraf geraamd. Om gemeenten hierin tegemoet te komen, stelt het ministerie van SZW | in totaal € 93 | miljoen beschikbaar voor de jaren 2026, 2027 en 2028. Voor het jaar 2026 is een bedrag van € 31 | miljoen beschikbaar. De middelen zijn erop gericht om te zorgen dat gemeenten hun wettelijke taken kunnen blijven uitvoeren. | Naar verwachting wordt in het voorjaar van 2027 de middelen voor de jaren 2027 en 2028 beschikbaar gesteld. De middelen worden verdeeld via het cluster Participatie. 9. | Bijstand jongerennorm Met de septembercirculaire 2024, zie paragraaf 2.2.9 | , is er voor de aanvullende jongerennorm vanaf 2026 jaarlijks € 10,4 miljoen (prijspeil 2026) (€ 9,4 miljoen prijspeil 2024) overgeheveld van het gemeentefonds (cluster Participatie) naar de begroting van het ministerie van SZW. Echter had deze overheveling vanwege het overgangsrecht gefaseerd plaats moeten vinden.
Het overgangsrecht regelt namelijk dat artikel 12 van de Participatiewet van toepassing blijft op lopende toekenningen of toekenningen van jongeren die zich vóór 1 januari 2026 melden bij hun gemeente. Concreet houdt dit in dat deze aanvullende jongerennormen tot aan het einde van de toekenning verstrekt worden via de bijzondere bijstand. Het overgangsrecht loopt tot uiterlijk 1 januari 2029. Daarom wordt er nu | een bedrag van € | 2,8 miljoen in 2026, € | 796.000 | in 2027 en € | 398.000 | in 2028 (allen in prijspeil 2026) teruggeboekt naar het gemeentefonds. De middelen worden verdeeld via het cluster Participatie. 10. | Wetsvoorstel Onderwijshuisvesting Het wetsvoorstel Onderwijshuisvesting | gaat in op 1 | januari 2027. | Gemeenten worden verplicht een integraal huisvestingsplan voor onderwijshuisvesting vast te stellen, met geraamde investeringsbedragen per schoolgebouw, het onderwijshuisvestingsbeleid, en een beschrijving van elk schoolgebouw. Dit omvat een taakverzwaring, waarvoor compensatie wordt toegevoegd aan de algemene uitkering. Hiervoor is een jaarlijkse bijdrage van € 855.000 beschikbaar in de periode 2027 tot en met 2029. De middelen worden verdeeld via het cluster Onderwijs op basis van de maatstaf jongeren. 2.3 | Verdeling mutaties algemene uitkering De verdeelwijze van de mutaties uit paragraaf 2.2 is in tabel 2.3.1 weergegeven.
De verdeelwijze bestaat uit een wijziging in de uitkeringsfactor of het gewicht (bedrag per eenheid) | van één of meer maatstaven van het cluster waaronder de mutatie valt. De cijfermatige uitwerking is opgenomen in paragraaf 2.5. 2 Kosten Wet Inburgering 2021 Septembercirculaire gemeentefonds 2026 | 15 Septembercirculaire gemeentefonds 2026 16 2.4 Maatstaven, bedragen per eenheid, uitkeringsfactor en overige uitkeringsonderdelen De berekening van de algemene uitkering bestaat uit de vermenigvuldiging van het aantal eenheden van alle maatstaven met het bijbehorende gewicht per maatstaf (bedrag per eenheid). De som van deze producten, de zogenaamde uitkeringsbasis, wordt vervolgens vermenigvuldigd met de uitkeringsfactor (zie uitleg verderop). De verkregen uitkomst moet daarnaast worden opgehoogd met enkele uitkeringsonderdelen binnen de algemene uitkering die buiten het format van aantal eenheden en bedragen per eenheid vallen. Hierna wordt achtereenvolgens ingegaan op de maatstaven, de bedragen per eenheid, de uitkeringsfactor en de overige uitkeringsonderdelen. Maatstaven Voor uitkeringsjaar 2026 is geen sprake van wijzigingen in de definities van de verdeelmaatstaven met uitzondering van de maatstaf huishoudens laag inkomen met drempel die nu een driejaarsgemiddelde bevat (zie paragraaf 2.5 van de septembercirculaire 2024).
Informatie over de berekeningswijze van de verdeelmaatstaven van de algemene uitkering is te vinden in de Toelichting op de berekening van de uitkering uit het gemeentefonds 20263. 3 Toelichting op de berekening van de uitkeringen uit het gemeentefonds, Rijksoverheid.nl
Zoals vermeld in de meicirculaire 2026 (zie paragraaf 3.2.4), geldt voor uitkeringsjaar 2027 het volgende: Op 28 | mei jl. is de Tweede Kamer geïnformeerd over de verdeling per 1 januari 20274. Er worden twee kleine wijzigingen doorgevoerd. “ Ten eerste, de berekening van de maatstaf ‘Huishoudens met een laag inkomen’ met procenten in plaats van met honderdtallen. Ten tweede, de rekentarieven van de Onroerendezaakbelasting (OZB) aan te passen aan de werkelijke gemiddelde OZB-tarieven en de verevening van de overige eigen middelen met hetzelfde bedrag te verlagen.” Verder is conform het advies van de ROB en de VNG de maatstaf ‘ niet-westerse migranten’ voor de uitkeringsjaren 2027 en 2028 | bevroren op de stand van uitkeringsjaar 2026 (definitief). De huidige gegevens aangaande | de maatstaf word en namelijk per 1 januari 2027 niet meer aangeleverd door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). | Voor de jaren 2029 en verder wordt gekeken naar een alternatieve maatstaf, zie de brief van 28 mei jl. aan de Tweede Kamer, daarom zijn voor de jaren 2029 en verder de ramingen uit de septembercirculaire 2025 gehanteerd.
Woonruimten De actuele gegevens van het CBS voor uitkeringsjaar 2026 | zijn ontvangen over twee onderdelen van de maatstaf woonruimten, te weten het aantal uitwonende studenten en het aantal personen in zorginstellingen (onderdeel van het aantal personen in institutionele huishoudens). Deze cijfers zijn opgenomen in bijlage 2.4.1. Het aantal uitwonende studenten blijft voor 2026 een voorlopig cijfer, het aantal personen in zorginstellingen is definitief en wijzigt niet meer. Gewicht per maatstaf De informatie uit de tabellen 2.2.1 en 2.3.1 is verwerkt. Hierdoor is een aantal bedragen per eenheid (b pe) voor 2026 tot en met 2031 | ten opzichte van de meicirculaire 2026 gewijzigd. Bijlagen 2.1.1 | tot en met 2.1.4 | bevatten het overzicht van de bpe’s voor 2026 en 2027. Uitkeringsfactor De uitkeringsfactor is de voor alle gemeenten gelijke vermenigvuldigingsfactor die wordt berekend door de som van de algemene uitkering, de Onroerendezaakbelasting (OZB)- maatstaven en de overige uitkeringsonderdelen te delen door de uitkeringsbasis. De – landelijke – uitkeringsbasis is berekend door van alle maatstaven de aantallen te vermenigvuldigen met het bijbehorende bedrag per eenheid; er is ook een uitkeringsbasis voor elke gemeente (het product van de gemeentelijke aantallen en de bedragen per eenheid). De uitkeringsfactor verschilt per uitkeringsjaar.
4 Kamerstukken II, 2025-2026, 36 800 B, nr.25 Septembercirculaire gemeentefonds 2026 | 17 De volgende aspecten zijn bij de raming van de uitkeringsfactor van belang: • | De informatie uit de tabellen 2.2.1 met betrekking tot de algemene mutaties. • | De informatie uit de tabellen 2.2.1 en 2.3.1 met betrekking tot de taakmutaties in het gemeentefonds en de verdeling van deze mutaties. • | De ontwikkeling van de uitkeringsbasis als gevolg van geactualiseerde volumina. Bijlage 2.4.2 bevat een overzicht van de maatstaven waarvan de volumina in deze circulaire zijn geactualiseerd. • | De belastingcapaciteit. Ten opzichte van de meicirculaire 2026 | zijn de uitkeringsfactoren voor de | jaren | 2024 | en 2025 ongewijzigd. De nieuwe raming van de uitkeringsfactor in de jaren 2026- | 2031 is vermeld in tabel 2.4.1. Tabel 2.4.1 Uitkeringsfactor 2026-2031 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 Uitkeringsfactor | 1,493 | 1,554 | 1,602 | 1,646 | 1,704 | 1,754 één punt uitkeringsfactor (in miljoenen) | 31.103 | 31.385 | 30.618 | 30.301 | 30.625 | 30.949 De uitkeringsfactoren in tabel 2. 4.1 zijn in lopende prijzen5. Gemeenten die in constante prijzen ramen dienen zelf de loon- prijsontwikkeling te verwerken. Om gemeenten hierbij te faciliteren, is in de gemeentefondsrubriek op internet zoals gebruikelijk een rekenmodel in constante prijzen gepubliceerd.
In dit rekenmodel is een hulpmiddel opgenomen waarin gemeenten hun eigen prijsindexen kunnen invullen en/of loon- en prijsindicatoren die het Centraal Planbureau ( | CPB) onderscheidt. Op basis van de | Macro Economische Verkenning (MEV) 2027 | en het Centraal Economisch Plan ( CEP) 2026 | zijn in het rekenmodel en in paragraaf 4.2 ook, als service, de ramingsgegevens van een aantal indicatoren van het CPB gepresenteerd. Na het invullen van de indexatiecijfers berekent het model automatisch de uitkering in het gemeentefonds in constante prijzen. Om gemeenten inzicht te geven in de ontwikkeling van de uitkeringsfactoren volgt hieronder de tabel, waarin voor ieder afzonderlijk jaar de ontwikkeling is opgenomen ten opzichte van de meicirculaire 2026 | (verticale toelichting). Verticale toelichting ontwikkeling uitkeringsfactor Tabel 2.4.2 laat de ontwikkeling van de uitkeringsfactor zien ten opzichte van de stand meicirculaire 2026. 5 De algemene uitkering wordt geïndexeerd op basis van de bbp- | ontwikkeling. Daarmee is de algemene uitkering uitgedrukt in het prijspeil van het betreffende jaar ofwel in lopende prijzen.
Septembercirculaire gemeentefonds 2026 | 18 Tabel 2.4.2 Ontwikkeling uitkeringsfactor 2026-2031 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 stand meicirculaire 2026 | 1,491 | 1,549 | 1,597 | 1,638 | 1,695 | 1,745 mutaties deze circulaire: Volume-effect gelijkblijvend GF | -0,004 | -0,004 | -0,004 | -0,003 | -0,002 | -0,003 Effect algemene mutaties | 0,006 | 0,009 | 0,009 | 0,011 | 0,011 | 0,012 Effect taakmutaties | 0,000 | 0,000 | 0,000 | 0,000 | 0,000 | 0,000 OZB | 0,000 | 0,000 | 0,000 | 0,000 | 0,000 | 0,000 Suppletie | 0,000 | 0,000 | 0,000 | 0,000 | 0,000 | 0,000 uitkeringsfactor stand deze circulaire | 1,493 | 1,554 | 1,602 | 1,646 | 1,704 | 1,754 De uitkeringsfactoren voor de jaren 2026 | tot en met 2031 | wijzigen ten opzichte van de meicirculaire 2026. Voor 2026 is er sprake van een stijging van de uitkeringsfactor ten opzichte van de meicirculaire 2025 van 2 punten. Deze stijging wordt met name veroorzaakt door de verwerking van de actualisatie van de geraamde ruimte onder het plafond van het BTW- compensatiefonds (€ 191 miljoen). Volumina-actualisaties sinds de meicirculaire 2026 bij met name de demografische maatstaven hebben een neerwaarts effect op de uitkeringsfactor. Voor 2027 en verder is te zien dat de uitkeringsfactor voor elk uitkeringsjaar naar boven wordt bijgesteld ten opzichte van de stand meicirculaire 2026.
Dit is het gevolg van de bijstelling van de accresraming voor de betreffende jaren wat een effect heeft dat oploopt naar 12 punten in 2031. Daarnaast heeft de actualisatie van de prognoses van de volumina van de maatstaven voor de komende jaren een dempend effect op de opwaartse bijstelling van de uitkeringsfactoren. Dit effect bedraagt - 4 punten in 2027 en varieert in de latere jaren en komt in 2031 uit op – | 3 punten. De actualisatie van de belastingcapaciteit via de OZB-maatstaven leidt niet tot een effect op de hoogte van de uitkeringsfactor in de gehele periode 2026- | 2031. Verwerking van de taakmutaties beïnvloedt de uitkeringsfactor zowel via de omvang van de algemene uitkering, als via de wijziging van de uitkeringsbasis als gevolg van de gewijzigde gewichten (bpe’s). Het effect van de mutatie van de omvang van de algemene uitkering als gevolg van de taakmutaties en de wijziging van de uitkeringsbasis zijn ongeveer met elkaar in evenwicht, waardoor het gecombineerde effect op de uitkeringsfactor minimaal is. Op basis van de MEV 2027 | zijn de prognoses van het aantal bijstandsontvangers in deze circulaire geactualiseerd. Hieronder staat in tabel 2.4.3 een overzicht van de ramingen van de maatstaf bijstandsontvangers stand meicirculaire 2026 en de stand van deze circulaire.
Septembercirculaire gemeentefonds 2026 | 19 Tabel 2.4.3 Bijstandsontvangers 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 Stand meicirculaire 2026 | 378.377 | 381.658 | 387.348 | 392.875 | 401.062 | 408.812 Stand septembercirculaire 2026 | 378.377 | 380.854 | 384.497 | 389.560 | 397.854 | 408.192 Overige uitkeringsonderdelen Onder de algemene uitkering vallen ook de volgende uitkeringsonderdelen, die niet de vorm hebben van maatstafaantallen die met een bedrag per eenheid worden vermenigvuldigd: • | Een beperkt aantal gemeenten ontvangt middelen op grond van de maatstaf herindeling of ontvangt een artikel 12-uitkering. • | Een beperkt aantal gemeenten ontvangt een suppletie- uitkering Bommenregeling vanwege de kosten die zij hebben gemaakt met betrekking tot het opsporen en ruimen van ontplofbare oorlogsresten | uit de Tweede Wereldoorlog (zie paragraaf 2.4.1 van de meicirculaire 2026). De gemeente Woensdrecht ontvangt nog een bijdrage van € | 80.349 | vanuit de bommenregeling. Deze bijdrage was abusievelijk niet opgenomen in de meicirculaire 2026.
• | Een beperkt aantal gemeenten (Amsterdam, Rotterdam en D en Haag) ontvangt een suppletie- uitkering vanwege het ingroeipad als gevolg van de actualisatie van de maatstaf Huishoudens met een laag inkomen van de decentralisatie-uitkering Maatschappelijke Opvang naar de maatstaf van het nieuwe verdeelmodel (zie paragraaf 2.4.2 van de septembercirculaire 2024). • | Vanaf 2023 geldt | voor gemeenten een ingroeipad als gevolg van de invoering van het nieuwe verdeelmodel van de algemene uitkering. Dit ingroeipad wordt zoals gebruikelijk verwerkt in een suppletie‐ uitkering (zie paragraaf 2.5.2 van de meicirculaire 2022). | Zoals in de brief van 28 mei jl.6 aan de Tweede Kamer aangegeven is conform het advies van de ROB van 1 april jl.7 het ingroeipad voor de jaren 2027 en 2028 bevroren. Op 8 juni jl. is de Tweede Kamer8 geïnformeerd dat het ingroeipad inderdaad is bevroren voor de jaren 2027 en 2028. Echter, dat de indexatie op een andere wijze was doorgevoerd dan dat de ROB in zijn advies had bedoeld. Zoals in de brief van 8 juni jl. aangegeven is toen, gegeven de behoefte aan duidelijkheid op korte termijn en het belang van stabiliteit en voorspelbaarheid voor de begrotingen, besloten om voor het jaar 2027 het huidige ingroeipad te continueren en geen indexatie toe te passen.