RIB26-095 Reactie op Kamerbrief van 26 juni 2026 Weer ruimte voor boer, natuur en bouw
Tekst van het document
• Aanpak bestuivers. Het aantal bijen en vlinders in Nederland neemt jaar- op-jaar af. Deze soorten staan aan de basis van ons ecosysteem en zijn cruciaal voor bijvoorbeeld de voedselvoorziening. Daarom geeft het kabinet met €6 miljoen een extra impuls in bijenlandschappen. Door extra leefge- bieden en ecologische verbindingen wordt een divers landschap gecreëerd met voldoende voedselaanbod en nestelgelegenheid voor bijen en an- dere bestuivers. • Verbetering waterkwaliteit. De Weerribben-Wieden is een van de grootste moerasgebieden van West-Europa met veel unieke soorten. Het kabinet stelt €6 miljoen extra beschikbaar voor verbetering waterkwaliteit, zodat het areaal aan veenmosrietlanden en trilvenen zowel kan uitbreiden en de kwaliteit kan verbeteren. • Herstelmaatregelen Polder Westzaan. Gelegen in de achtertuin van Zaan- stad en Amsterdam ligt een belangrijk veenweidegebied. Het kabinet stelt hier €3 miljoen extra beschikbaar zodat de provincie versneld inrichtings- en herstelmaatregelen kan nemen. Natuurherstel Natuurherstelmaatregelen bestaan bijvoorbeeld uit het verbeteren van hydrolo- gische omstandigheden in de omgeving van natuurgebieden, het voorkomen en Pagina 18 van 27 Directoraat Generaal Landelijk Gebied en Stikstof Ons kenmerk DGLGS / 106578599 bestrijden van invasieve exoten en het gezonder maken van bossen.
Het uitvoe- ren van deze herstelmaatregelen doet het kabinet zoveel mogelijk in samenhang met andere maatschappelijke opgaven, zoals natuurbrandbeheersing. Het kabinet geeft hierbij bovendien invulling aan de ambities voor een natuurinclusieve sa- menleving, waarbij bestaande overheidsgronden maximaal worden benut, zoals bij het ecologisch beheren van wegbermen en dijklichamen. Het kabinet werkt dit verder uit, inclusief de mogelijkheden dit te financieren. Aan de Natuurherstelverordening (NHV) geeft het kabinet invulling door op uiter- lijk 1 september 2026 een Ontwerp-Natuurplan en op 1 september 2027 een defi- nitief Natuurplan in te dienen bij de Europese Commissie. De focus ligt in het Ont- werp-Natuurplan op de doelen voor 2030. Als bijlage bij deze brief is het Concept Ontwerp-Natuurplan opgenomen (bijlage VI). De internetconsultatie voor de omgevingswetswijziging ten behoeve van de NHV start vandaag, op 26 juni 2026. Deze wijzigingen gaan over het toedelen van ta- ken en bevoegdheden om uitvoering te geven aan de NHV. De meest relevante en nieuwe maatregelen die onderdeel uitmaken van dit pakket krijgen waar nodig een uitvoeringstoets, plan MER en consultatieproces. Hiermee wordt invulling ge- geven aan de motie Flach.27 De relevante maatregelen landen in het definitieve Natuurplan.
Onder de noemer ‘Sterker met natuur’ werken het Rijk, provincies en andere partners aan het vergroten van het bewustzijn en begrip voor natuurher- stel en de maatregelen die daarvoor nodig zijn. Het kabinet realiseert zich dat er ook na 2030 nog een flinke opgave ligt. In het Natuurplan is een doorkijk opgenomen richting 2040 en 2050. Dit krijgt een plek in de actualisatie van het Natuurplan in 2032. Natuurbeheer en agrarisch natuurbeheer Het kabinet investeert structureel in natuurbeheer. Het kabinet zet erop in om concrete afspraken te maken met provincies en natuurbeheerders over structurele (en incidentele) financiering van het beheer, inclusief afspraken over heldere ver- antwoording en verplichtingen, bijvoorbeeld op kwaliteit van beheer, doelmatig- heid en type maatregelen. Daartoe worden dit najaar de eerste stappen gezet. Naast natuurbeheer investeert het kabinet ook structureel in agrarisch natuurbe- heer. Dit draagt bij aan het doelbereik voor natuur, water (KRW), klimaat én aan het verdienvermogen van agrariërs, op vrijwillige basis en op een manier die goed past bij hun bedrijfsvoering. Het doel is onder meer om de regeling Agrarisch na- tuur- en landschapsbeheer uit te breiden van 130.000 hectare naar 280.000 hec- tare en het te versterken, door beheer te verzwaren en ruimtelijk te clusteren.
Hierover ontvangt uw Kamer kort na de zomer een brief met nadere uitwerking. Borgen natuurherstel en -beheer Het duurzaam herstellen en effectief beheren van onze natuur is van groot be- lang om stappen te zetten op weg naar een robuuste natuur en vergunningver- lening, zoals ook opgenomen in de Bouwsteen Natuur van de koepels van de- centrale overheden en van natuurbeheerders.28 Daarbij vindt het kabinet het van belang om het zicht op de resultaten van natuurherstel en -beheer te ver- sterken. 27 Kamerstukken II, 2025/26, 33 576 XIV, nr. 506. 28 Overheden en natuurorganisaties presenteren Bouwsteen Natuur: robuuste natuur als sleutel tot vergunning- verlening en een toekomstbestendig Nederland. Pagina 19 van 27 Directoraat Generaal Landelijk Gebied en Stikstof Ons kenmerk DGLGS / 106578599 Voor de vergunningverlening is het belangrijk dat de maatregelen gericht op natuurbeheer en -herstel tot resultaat leiden. Ten aanzien van natuurbeheer is in het coalitieakkoord afgesproken dat er, naast extra structurele financiering, afspraken worden gemaakt over heldere verantwoording en verplichtingen, bij- voorbeeld op kwaliteit van beheer, doelmatigheid en type maatregelen. Hier- over maakt het kabinet na de zomer nadere afspraken met provincies, terrein- beherende organisaties en organisaties zoals Rijkswaterstaat.
Voor het uitvoe- ren van natuurherstelmaatregelen worden met medeoverheden bindende af- spraken gemaakt zodat deze geborgd zijn. Deze inzet sluit goed aan bij de Bouwsteen Natuur. Het kabinet investeert ook in het versterken en uitbreiden van natuurmonito- ring: meten is weten. In het coalitieakkoord is opgenomen dat Nederland elke twee jaar de landelijke en regionale voortgang op het gebied van natuur, bo- dem en water monitort, en indien nodig bijstuurt. Areaaluitbreiding Van de in het Natuurpact met de provincies afgesproken uitbreiding van het Na- tuurnetwerk Nederland (NNN) met minimaal 80.000 ha, resteerde op 1 januari 2025 nog circa 30.000 ha.29 Uiterlijk begin 2027 maakt het kabinet geborgde af- spraken met provincies over een zo snel mogelijke afronding van deze resterende opgave, onder meer in samenhang met de opgave in de zones rondom Natura 2000-gebieden. Vooruitlopend daarop voert het kabinet nog dit jaar samen met provincies een verkenning uit van deze restantopgave. Uitbreiding draagt bij aan een robuustere natuur en daarmee ook aan het stapsgewijs op gang brengen van vergunningverlening. Een deel van deze uitbreiding zal landen in zones rondom kwetsbare Natura 2000-gebieden, omdat dit bijdraagt aan het verminderen van de drukfactoren op het natuurgebied.
Het kabinet is zich ervan bewust dat na het afronden van het NNN er een aanvullende areaalopgave is richting 2050 om na- tuurdoelen te bereiken. Het daadwerkelijk bepalen van de langetermijnopgave en invulling daarvan vraagt de komende jaren nog aanvullend onderzoek, uitwerking en weging in de toekomst. Randvoorwaarden en governance Natuurbeheerders en provincies zijn cruciaal om resultaten te bereiken. Het kabi- net is met provincies in gesprek om te komen tot nieuwe langjarige bestuurlijke afspraken over de inrichting en invulling van het natuurbeleid in Nederland (Na- tuurpact 2.0). Het traject hiervoor is al gestart. Hierbij worden de resultaten van het recente onderzoek naar het gedecentraliseerde natuurbeleid meegenomen.30 In verdiepingsbijlage hoofdlijn 4 bij deze brief zijn de kabinetsreactie op dit rap- port en de beoogde procesaanpak voor het Natuurpact 2.0 opgenomen. HOOFDLIJN 5 – Ruimte voor vergunningverlening Nederland moet van het slot voor PAS-melders en interimmers, voor verduurza- ming van de landbouw, voor infrastructuur, energietransitie, woningbouw, het versterken van dijken en voor defensie. Voor het stapsgewijs op gang brengen van vergunningverlening zijn borging en onafhankelijke toetsing van belang. Deze 29 Kamerstukken II, 2025/26, 33 576, nr. 472. 30 Kamerstukken II, 2025/26, 33 576, nr. 477.
Pagina 20 van 27 Directoraat Generaal Landelijk Gebied en Stikstof Ons kenmerk DGLGS / 106578599 toetsing van het effect van de maatregelen is voor eind 2026 voorzien. Dan is het mogelijk voor concrete projecten, die nu stil liggen, meer juridische zekerheid te bieden. Het kabinet zorgt verder voor borging door in oktober 2026 het wetsvoor- stel naar de Tweede Kamer te sturen met de sectorale emissiereductiedoelstellin- gen. Dit wetsvoorstel voorziet in een gefinancierd en onafhankelijk getoetst pro- gramma van maatregelen, waarmee het kabinet er zorg voor draagt dat voor een aanzienlijk deel van de Natura 2000-gebieden verslechtering stopt en behoud wordt geborgd. Met een onderbouwing van dit programma is het mogelijk om de effecten van de maatregelen ook te gebruiken voor het verlenen van vergunnin- gen. Voorwaarde hiervoor is dat de noodzakelijke maatregelen en wetgeving op voldoende draagvlak kunnen rekenen. Rekenkundige ondergrens invoeren Het kabinet voert zo snel mogelijk, uiterlijk in het vierde kwartaal van 2027, een wetenschappelijk onderbouwde rekenkundige ondergrens (RKO) in die standhoudt bij de rechter. Om dit op verantwoorde wijze te doen is een voldoende en geborgd pakket met aanvullende specifieke beheersmaatregelen een voorwaarde. Het ko- mende jaar werkt het kabinet, samen met provincies, deze maatregelen verder uit.
Het gevolg van de RKO daarvan is dat veel PAS-melders, interimmers, woning- bouw en andere projecten met een stikstofdepositiebijdrage onder de RKO worden geholpen, omdat zij geen vergunning meer nodig hebben. De inschatting is dat in- voering in 2027 op een verantwoorde wijze mogelijk is met het pakket en aanvul- lend enkele specifieke beheersmaatregelen. Met de invoering van de RKO ver- schuift de verantwoordelijkheid voor de depositiebijdragen onder de RKO van de initiatiefnemer naar de overheid. Alle depositiebijdragen onder de RKO tellen bij elkaar op en dragen ook bij aan de totale stikstofbelasting. Met het pakket dat wordt toegelicht in deze brief geeft het kabinet invulling aan de algemene ver- plichting die die de overheid heeft om een goede staat van instandhouding te be- reiken. De aanvullende beheersmaatregelen zijn nodig om te voorkomen dat lo- kaal en regionaal extra depositie als gevolg van invoering van de RKO kan leiden tot (dreigende) verslechtering in specifieke gebieden, waardoor de opgave juist verzwaard wordt. Deze benodigde beheersmaatregelen zijn aanvullend op het pakket en het voorge- nomen zoneringsbeleid. Er wordt onder andere gekeken naar mogelijkheden om ruimtelijk te sturen op het voorkomen van emissiestijging. Het kabinet werkt de borging van deze beheersmaatregelen met spoed verder uit.
Vanuit de bevoegd- heid van provincies is een snellere route mogelijk, indien zij dit gezamenlijk en te- gelijkertijd doen. Door provinciale gebiedsverordeningen aan te passen kan ruim- telijk gestuurd worden, ook voordat dat het rijk dit in een AMvB heeft vastgelegd. Met provincies bespreek ik de praktische uitwerking mogelijkheden hiervan. Parallel wordt er gewerkt aan de techniek van de invoering. Specifiek gaat hierbij aandacht uit naar de mogelijkheden voor intern en extern salderen met een RKO. Een advies van de Landsadvocaat hierover is bijgevoegd bij deze brief. Hierin wordt aangegeven dat dit vooral een vraag aan de wetenschap is. Daarom wordt deze vraag nu bij deskundigen voorgelegd om mee te nemen in de wetenschappe- lijke onderbouwing. Van belang daarbij is dat enerzijds recht wordt gedaan aan de wetenschappelijke onderbouwing van de RKO en anderzijds rekening wordt ge- houden met de praktische uitvoerbaarheid en het effect op de vergunningverle- ning in de agrarische sector, andere ondernemers en infrastructuur. Pagina 21 van 27 Directoraat Generaal Landelijk Gebied en Stikstof Ons kenmerk DGLGS / 106578599 Als de beheersmaatregelen eind 2027 nog onvoldoende geborgd blijken, zal het kabinet gaan inzetten op de invoering van gebiedsspecifieke drempelwaardes.
Zo- dat, daar waar het mogelijk is, Nederland toch verder van het slot kan totdat de beheersmaatregelen voldoende zijn vastgelegd om de RKO te kunnen invoeren. Spoedwet vervangen Kritische Depositiewaarde (KDW) Een belangrijke ambitie van het kabinet is het vervangen van de huidige op de KDW gebaseerde omgevingswaarden door een juridisch houdbaar alternatief in de vorm van wettelijke sectorale emissiereductiedoelstellingen. Het uit de wet halen van de KDW als omgevingswaarde sluit aan bij de wens van het kabinet om de omslag te maken van depositiedoelen naar emissiedoelen. Daarvoor is een overtuigend maatregelpakket noodzakelijk om zeker te stellen dat de wettelijke doelstellingen worden gehaald. In het wetsvoorstel (‘Spoedwet vervangen omgevingswaarde stikstof’) worden emissiedoelen voor 2035 opge- nomen voor de sectoren landbouw, industrie en mobiliteit. Het maatregelpakket in deze brief wordt mede met het oog op borging vastgelegd in een wettelijk verplicht programma. Het wetsvoorstel en het ontwerpprogramma worden eind oktober 2026 aan uw Kamer aangeboden. Op dat moment opent ook de ziens- wijzeprocedure voor het ontwerpprogramma. Het kabinet zal verzoeken om het wetsvoorstel met spoed te behandelen. Verduurzaming als vliegwiel Het kabinet gaat met voorrang waarborgen dat verduurzaming gericht op stik- stofemissiereductie door kan gaan.
Activiteiten die leiden tot stikstofreductie, zo- als verduurzaming in industrie of een nieuwe stal, lopen nu vaak vast op het addi- tionaliteitsvereiste. Terwijl dit een effectieve manier is om de drukfactor stikstof te verminderen. We identificeren verschillende routes. Vergunningverlening is moge- lijk voor projecten met effect op gebieden waar door dit pakket behoud is ge- borgd. Daarnaast is er de route van de passende maatregel. Die kan nu al, maar het kabinet gaat hier ook samen met provincies uitvoering aan geven. Daarnaast bespreekt het Rijk met provincies welke routes zij zien voor toestemming voor verduurzamingactiviteiten. Zo wordt verduurzaming weer een onderdeel van de oplossing. Bij de Europese Commissie zet het kabinet zich ervoor in om verduur- zaming te vergemakkelijken. Natuurinformatie op orde De provincie neemt in veel gevallen het voortouw voor Natura 2000-gebieden en is het bevoegd gezag voor de natuurvergunningverlening. Voor vergunningverle- ning wordt gewerkt aan interbestuurlijke afspraken over het verbeteren van de kenbaarheid en bruikbaarheid van natuurinformatie. Daarnaast zet het Rijk erop in dat voortouwnemers per Natura 2000-gebied komen tot een gebiedsanalyse en -plan.
Hierin wordt onderbouwd dat de maatregelen uit dit pakket en eventuele extra gebiedsmaatregelen verslechtering voorkomen of stoppen en perspectief be- staat op het realiseren van de instandhoudingsdoelstellingen. Het Rijk zal daartoe met provincies afspreken dat dit met de grootst mogelijke spoed op wordt gepakt in de tweede helft van 2026. Dit geeft de basis voor de onderbouwing van additio- naliteit per gebied. Ook via een aantal gebiedsgerichte processen wordt gekeken naar onderbouwen van additionaliteit. Daarnaast worden andere manieren ver- kend om additionaliteit aan te tonen, zoals met een meer generieke onderbou- wing. Een geschikte oplossing voor PAS-melders Het kabinet voelt zich verantwoordelijk om alle PAS-melders weer in een legale si- tuatie te brengen en stelt met een besluit ook de definitieve opvolger van het Pagina 22 van 27 Directoraat Generaal Landelijk Gebied en Stikstof Ons kenmerk DGLGS / 106578599 legalisatieprogramma PAS-melders vast: het Programma Maatwerk PAS-melders (PMP).31 Het programma heeft als doel om PAS-meldingen op te lossen, zodat PAS-melders in een legale situatie kunnen komen. Het kabinet is en blijft ervoor verantwoordelijk om deze ondernemers, die buiten hun schuld in een illegale situ- atie zijn gekomen, te helpen.
Het programma bestaat uit begeleiding, juridische instrumenten, inzet van innovatieve technieken en financiële oplossingen. Het ka- binet wil hiervoor €350 miljoen reserveren. Het Rijk werkt nauw samen met het bevoegde gezag om zoveel mogelijk ondernemers van een passende oplossing te voorzien. Het maatregelpakket dat in deze brief wordt aangekondigd gaat ook meer perspectief bieden voor PAS-melders, als op basis van het maatregelpakket additionaliteit kan worden aangetoond. Vanuit artikel 22.21a Omgevingswet ligt daarnaast een taak voor andere onderne- mers (interimmers) die door onrechtmatig overheidshandelen geen toereikende Natura 2000-vergunning hebben. Het kabinet voert een verkenning uit om deze opgave goed in beeld te krijgen en om te bekijken welke maatregelen effectief kunnen zijn. Voor deze verkenning zal Bart Krol als verkenner optreden. Over de verdere vormgeving van de verkenning zal uw Kamer na de zomer worden geïn- formeerd. Daarnaast verkent het kabinet of het mogelijk is en zo ja, onder welke voorwaar- den, de systematiek van natuurvergunningverlening in lijn te brengen met de ver- gunningverlening onder milieuregelgeving (Omgevingswet). Uiterlijk eind dit jaar zal het kabinet de Kamer hierover informeren. In deze periode zullen we samen met de provincies, enkele auteurs van het WUR- rapport en de agrarische partijen (o.a.
LTO en NAJK) verkennen voor welke gebie- den de aanpak vanuit het WUR-rapport praktisch uitvoerbaar zou kunnen zijn (in- clusief het idee van een nieuwe referentiesituatie). Onderzocht wordt of, en zo ja hoe, door aanpassing van beleidsregels voor vergunningverlening een permanente vergunningsoplossing voor PAS-melders en interimmers zou kunnen worden gebo- den. Uiterlijk eind dit jaar zal het kabinet de resultaten van deze verkenning aan de Kamer presenteren, hiermee wordt de motie Grinwis beschouwd als afge- daan.32 Het pakket is effectief De maatregelen zijn geborgd Het maatregelpakket is gericht op het stapsgewijs en per gebied op gang brengen van vergunningverlening, onder andere door het bereiken van de sectorale emis- siedoelen voor de landbouw, industrie en mobiliteit. Het kabinet heeft diverse ge- borgde maatregelen opgenomen voor zekerheid op het behalen van de doelen. Voor de sectoren industrie en mobiliteit leiden de bestaande normerende maatre- gelen in het klimaat- en milieubeleid tot geborgde emissiereductie. Om de inzet voor de landbouw te borgen, is onder meer gekozen voor afrekenbare bedrijfsspe- cifieke emissienormen, een norm voor grondgebondenheid en de verplichte afro- ming van productierechten bij verhandeling.
Tabel 2 geeft voor de maatregelen gericht op de landbouwsector weer wat de ver- wachte emissiereductie (NH3) is op basis van ambtelijke inschattingen. Het kabi- net acht het op basis van de cijfers in deze tabel reëel dat met het voorliggende pakket de emissiereductie van 42-46% in 2035 ten opzichte van 2019 in de sector 32 Kamerstukken II, 2025/26, 35 334, nr. 436. Pagina 23 van 27 Directoraat Generaal Landelijk Gebied en Stikstof Ons kenmerk DGLGS / 106578599 landbouw wordt gehaald. Dat komt neer op 45-50 kton emissiereductie ten op- zichte van 108 kton aan ammoniakemissie in 2019. In de periode 2019-2024 is hiervan 13,1 kton gerealiseerd. De stikstofreductie die wordt gehaald in de zones telt ook mee voor dit nationaal geldende percentage. Voor de reductie in de zone geldt daarnaast dat deze in het bijzonder van groot belang is om vergunningverlening weer op gang te brengen. Het PBL komt in september met een reflectie op de ambtelijke inschattingen in ta- bel 2. Monitoring en bijsturing Om de voortgang richting doelbereik bij te houden, gebruiken we de bestaande monitoringssystematiek, waarin de realisatiecijfers jaarlijks worden gerapporteerd en de ramingen iedere twee jaar worden geactualiseerd. Waar nodig actualiseren we deze bestaande systematiek en richten we aanvullende monitoring in.
Daar- naast zal het PBL voorafgaand aan de begrotingsbehandeling in de Tweede Ka- mer, een reflectie op het maatregelpakket publiceren. Het kabinet gebruikt deze reflectie bij de verdere uitwerking van de verschillende maatregelen en besluiten. Met deze reflectie op het maatregelpakket, dat ook ziet op de synergie tussen de verschillende opgaven, wordt ook invulling gegeven aan de motie Bromet.33 Het is van belang om inspanningen die door ondernemers worden geleverd, mee te nemen in de nationale monitoringscijfers. Dit is nog niet voor alle inspanningen het geval. Emissiereductie wordt momenteel op nationaal niveau gemonitord met het model NEMA (National Emission Model for Agriculture). De inzet is om NEMA te actualiseren met de recente emissiereducerende maatregelen. Emissieregistra- tie opent een loket waar initiatiefnemers maatregelen kunnen voorleggen. Als op termijn tóch blijkt dat de sectorale emissiedoelen in 2035 niet worden ge- haald, worden aanvullende maatregelen getroffen. Dit krijgt ook een plek in het ontwerpprogramma. Voor de industrie en mobiliteit geldt dat het eerdergenoemde Europese klimaat- en milieubeleid voor een geborgde reductie van de NOx-emis- sies in deze sectoren en is het NH3-industriedoel met een extra inzet van de Aan- pak Piekbelasting binnen bereik.
Als blijkt dat het doel voor de industrie (NH3) en/of mobiliteit (NOx) voor 2035 niet wordt gehaald, worden tijdig aanvullende maatregelen getroffen. Met het voorliggend pakket acht het kabinet het reëel dat de reductiedoelen wor- den gehaald. Voor de borging van het effect van het pakket consulteert het kabi- net provincies en maatschappelijke partijen met als doel om een borgingsinstru- ment vast te leggen in het programma bij de spoedwet vervangen omgevings- waarde stikstof. Indien daarbij geen consensus wordt bereikt, kiest het kabinet als ultieme remedie voor een korting op productierechten in 2035. Voor de streef- waarde in 2030 maakt het kabinet in het najaar afspraken met de sector gericht op hoe via publiek-privaat stimulerings- en beloningsbeleid. Hiertoe wordt de op- gave verdeeld over de deelsectoren en worden er op bedrijfsniveau voor de melk- veehouderij streefwaarden vastgesteld. Ook voor het streefdoel van 2030 acht het kabinet borging van belang. Een pas- send borgingsmechanisme draagt bij aan de houdbaarheid van de aanpak en ver- kent mogelijkheden daartoe. Voor het einde van 2026 komt het kabinet met een borgingsmechanisme, waarbij op basis van monitoring tijdig aanvullende 33 Kamerstukken II, 2025/26, 35 334, nr. 433.
Pagina 24 van 27 Directoraat Generaal Landelijk Gebied en Stikstof Ons kenmerk DGLGS / 106578599 maatregelen kunnen worden genomen wanneer blijkt dat (deel)sectorale doelen niet binnen bereik zijn. De eerste monitoring vindt plaats in 2027/2028. Indien nodig, wordt dan ook bij- gestuurd. Bijsturing vindt plaats nadat een analyse is uitgevoerd van de oorzaken van het achterblijven van de emissiereductie of het niet halen van de streef- waarde. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om aanpassingen van het stimulerings- en beloningsbeleid. Maar ook om het na overleg met relevante partijen treffen van aanvullende maatregelen, juist om daarmee een eventuele korting op dierrechten achteraf te voorkomen. Uitvoerbaarheid is essentieel Het maatregelpakket leidt alleen tot het gewenste resultaat en ruimte in vergun- ningverlening als de maatregelen ook daadwerkelijk kunnen worden uitgevoerd. In dit kader hebben de Rijksuitvoeringsorganisaties een aantal aanbevelingen ge- daan gericht op uitvoerbaarheid, die zijn gebruikt bij de vormgeving van dit pak- ket. Overheden voeren daarnaast een uitvoeringstoets uit. In het kader van uit- voerbaarheid gaat het kabinet ook verder het gesprek aan met de medeoverheden over de Uitvoeringsaanpak Landelijk Gebied die zij begin juni hebben gepresen- teerd. Het kabinet wil ook de uitvoeringskracht van de sector vergroten.
Daarom start het kabinet met de oprichting van een nieuwe publiek-private structuur (pro- ductschappen 2.0). De SER brengt begin juli een advies uit waarin ook dit onder- werp wordt betrokken. Die inzichten worden meegenomen in de verdere uitwer- king van deze ambitie. De uitvoering is al gestart In maart is uw Kamer geïnformeerd over de uitgangspunten en belangrijkste on- derdelen van de aanpak.34 Sindsdien is het kabinet verdergegaan met de uitvoe- ring van de reeds lopende maatregelen en besteding van de middelen die al in de Voorjaarsnota beschikbaar zijn gekomen. Om u mee te nemen in de voortgang hiervan is de Uitvoeringsrapportage Maatregelen stikstofreductie meegestuurd met deze brief (Bijlage III). Via deze rapportage wordt uw Kamer ook op de hoogte gehouden van de uitvoering van de nieuwe maatregelen. Tabel 2. Voorziene maatregelen en te verwachten emissiereductie in de landbouw Voorziene maatrege- len Kton reduc- tie NH3 in 2035 t.o.v. 2019 Toelichting Generieke maatregelen gericht op emissies op alle bedrij- ven (ook in de zones) 30 - 33 kton • Beperken van stal- en opslagemissies in melkvee-, pluimvee-, varkens- en kalver- houderij via bedrijfsspecifieke emissienor- men (doelsturing).
• Beperken veldemissies door verlies van de- rogatie en een systeem van dagontmes- ting, vergisten en strippen van melkvee- mest dat bijdraagt aan emissiereductie bij het uitrijden van dierlijke mest. Daarnaast wordt ingezet op een combinatie van sti- mulering en (op termijn) middelvoorschrif- ten voor het verder beperken van veld- emissies. Dit betreft onder andere een 34 Kamerstukken II, 2025/26, 36 800 XIV, nr. 80. Pagina 25 van 27 Directoraat Generaal Landelijk Gebied en Stikstof Ons kenmerk DGLGS / 106578599 verplichting tot emissiearm uitrijden van ureumhoudende minerale meststoffen en verder onderzoek naar emissiereductie door het emissiearm aanwenden op bouw- land en onderzoek naar mogelijkheden van aanzuren mest op grasland op zandgron- den. Aanvullende generieke maatregelen (ook in de zones) 15 kton • Al gerealiseerde krimp sinds 2019, waaron- der die door beëindigingsregelingen en af- romen rechten bij overdracht. • Beëindiging (via beëindigingsregelingen). • Extensivering (via extensiveringsregeling melkveehouderij). • Afroming van rechten bij overdracht buiten familieverband.
Aanvullende gebiedsge- richte maat- regelen (aanvullend op reducties in de gene- rieke maat- regelen) 1 - 2 kton* • Onder voorbehoud van nadere concretise- ring aanpak: o Extensivering van veebezetting o Verlaagde mestplaatsingsruimte o Omzetting landbouwgronden naar na- tuur o Verplaatsen en beëindigen bedrijven Totaal 46 - 50 kton *Emissiereductie in de zones is 2,5 – 3 keer effectiever dan buiten de zones. Daarom worden extra maatregelen in de zoneringsaanpak bovenop de generieke maatregelen in de zones genomen. Samenwerking en vooruitblik Samen met maatschappelijke partijen en de wetenschap Bij de totstandkoming van de aanpak en het maatregelpakket heeft het kabinet lessen getrokken uit diverse rapporten van kennisinstellingen en voorstellen van medeoverheden en maatschappelijke partijen. Dat geldt bijvoorbeeld voor de voorstellen ‘Een stabiele route uit de stikstofcrisis’, de Bouwsteen Emissiereductie Landbouw, de Bouwsteen Natuur en de Bouwsteen Agrarisch Natuur- en Land- schapsbeheer. De gewijzigde motie-Bromet35 om de voorstellen van VNO-NCW, Bouwend Nederland, Natuurmonumenten en Natuur & Milieu mee laten wegen in de nationale stikstof-aanpak is hiermee afgedaan.
In aanloop naar deze brief heb ik veel gesproken met maatschappelijke organisa- ties: tijdens het brede maatschappelijke overleg (zeventien organisaties onder lei- ding van onafhankelijk voorzitter Elbert Dijkgraaf), de bilaterale gesprekken, en de werkbezoeken. Uit de gesprekken bleek het gezamenlijke belang dat al deze partijen voelen om nu daadwerkelijk stappen te zetten. Vrijwel iedereen bena- drukte de noodzaak van natuurherstel en urgentie om de vergunningverlening weer vlot te trekken. 35 Kamerstukken II, 2025/26, 36 800 XIV, nr. 33. Pagina 26 van 27 Directoraat Generaal Landelijk Gebied en Stikstof Ons kenmerk DGLGS / 106578599 Met deze aanpak zijn we er nog niet. De uitwerking vraagt nog veel en daarbij zijn al deze partijen nodig. In samenspraak met de deelnemende partijen heb ik daarom besloten het maatschappelijk overleg voort te zetten. Daarnaast worden ook de gesprekken over de diverse onderdelen voortgezet. Ik vertrouw erop ook in het vervolg te kunnen rekenen op hun constructieve bijdrage en betrokken- heid.
In lijn met het rapport ‘Van verwarring naar verbinding’ is ervoor gekozen om de milieukundige, ecologische en juridische uitdagingen parallel aan te pakken met 1) een robuust en (deels gebiedsgericht) emissiereductiebeleid met doelsturing en zones rondom Natura 2000-gebieden, 2) behoud en herstel van de kwaliteit van de natuur in Natura 2000-gebieden, en 3) vergunningverleningsinstrumenten als een integraal onderdeel. Ik verken ook de mogelijkheden om een aantal weten- schappers, zoals bijvoorbeeld betrokkenen bij het WUR-rapport, via een expert- pool actief te blijven betrekken bij de vervolguitwerking, om reflecties op te halen, de aanpak te toetsen en waar mogelijk aan te scherpen met goede ideeën. Vanuit diezelfde optiek zal het kabinet ook de landsadvocaat betrekken bij de verdere uitwerking. Samen als één overheid werken aan de opgaven Rijk, provincies, waterschappen en gemeenten staan als overheden voor de uitda- ging om invulling te geven aan de opgaven. Dat kunnen Rijk en medeoverheden alleen samen. Iedere overheidsinstantie vanuit zijn eigen rol en verantwoordelijk- heden. In goede afstemming en overleg. Het Rijk steunt daarom waar mogelijk stappen van medeoverheden, neemt goede plannen over en bouwt voort op de energie in de regio. Over het pakket aan maatregelen vindt uitvoerig overleg plaats met de Europese Commissie.
Ook bij verdere uitwerking is consultatie van en uiteindelijk toestem- ming voor een aantal regelingen van de Europese Commissie noodzakelijk. Tot slot Met dit pakket komt er weer ruimte voor vergunningverlening. Het is de sleutel voor wat al zo lang op slot zit. Samen met uw Kamer, medeoverheden, boeren, ondernemers en anderen in de samenleving kunnen we die sleutel omdraaien. We kunnen de vergunningverlening weer lostrekken. Daarmee werken we concreet aan verduurzaming van de landbouw, oplossingen voor PAS-melders en interim- mers, de verduurzaming van de industrie en mobiliteit, aan infrastructuur en nieuwe woningbouw, en projecten voor onze nationale veiligheid. Kortom, zo krij- gen we Nederland weer in beweging. Dan steeds steviger op gang. En uiteindelijk in volle vaart, vol vertrouwen vooruit.
Hoogachtend, Jaimi van Essen Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur Pagina 27 van 27 Directoraat Generaal Landelijk Gebied en Stikstof Ons kenmerk DGLGS / 106578599 VERDIEPINGSBIJLAGEN • Verdiepingsbijlage Hoofdlijn 1 – Emissiereductie in de landbouw, industrie en mobiliteit • Verdiepingsbijlage Hoofdlijn 2 – Samen met boer, keten en regio vooruit • Verdiepingsbijlage Hoofdlijn 3 – Inzet in en rond kwetsbare natuur- en water- gebieden • Verdiepingsbijlage Hoofdlijn 4 – Aan de slag met natuurherstel BIJLAGEN • Bijlage I: Overzicht belangrijkste vervolgstappen • Bijlage II: Wetgevingsagenda • Bijlage III: Uitvoeringsrapportage maatregelen stikstofreductie 2026 • Bijlage VI: Reactie essay ‘Van stikstof naar systeemfout’ • Bijlage V: Advies Landsadvocaat op consequenties invoering RKO • Bijlage VI: Concept Ontwerp-Natuurplan PARALLEL VERSTUURDE KAMERBRIEVEN • De appreciatie van het rapport ‘De Nederlandse stikstofcrisis: Van verwarring naar verbinding.’ • Een nadere toelichting op het programma legalisatie PAS-melders en het defi- nitieve programma.
UWBRIEF: | 1 september 2026 | DOCUMENTNUMMER: | 1978701 | BEHANDELDDOOR: UWKENMERK: | KenmerkUwBrief | ZAAKNUMMER: | 1965081 | TELEFOON: | 14 0182 VERZENDDATUM: | 1 september 2026 | BIJLAGE(N): | E-MAIL: | info@krimpenerwaard.nl ONDERWERP: Geachte heer Van Essen, Met belangstelling hebben wij kennisgenomen van de Kamerbrief over het maatregelenpakket voor landbouw, natuur en stikstof. De brief laat zien dat het Rijk een belangrijke stap wil zetten richting natuurherstel, het weer op gang brengen van de vergunningverlening en het bieden van duidelijkheid aan agrarische ondernemers. De gemeente Krimpenerwaard onderschrijft het belang van deze doelen en ziet de noodzaak om te werken aan een toekomstbestendige inrichting van het landelijk gebied. Met deze brief wil de gemeente aandacht vragen voor de gevolgen van de voorgestelde maatregelen voor de agrarische sector in de Krimpenerwaard. Daarbij vragen wij u een aantal aspecten uit uw brief te heroverwegen en meer ruimte te bieden voor maatwerk. De langdurige onzekerheid heeft bij onze agrarische bedrijven veel ontwikkelingen stilgezet en hen belemmerd bij het maken van keuzes over investeringen voor verduurzaming, bedrijfsopvolging en de toekomst van hun bedrijf. Onze agrarische ondernemers staan voor grote opgaven.
Niet alleen de stikstofproblematiek, maar ook bodemdaling en het bijbehorende waterbeheer, de omgang met exoten als de Amerikaanse rivierkreeft en muskusratten baren onze agrariërs zorgen. Tegelijk doen ze nu al veel aan agrarisch natuurbeheer en zien zij kansen om het weidevogelbeheer te versterken. Deze inzet werd in 2025 beloond met de Gouden Grutto. De agrarische sector is een belangrijke beheerder van ons kenmerkende cultuurhistorische veenweidelandschap. Alleen door ruimte te bieden voor gebiedsgerichte oplossingen en een haalbaar, duurzaam economisch toekomstperspectief voor agrarische ondernemers, met voldoende draagvlak, is toekomstbestendig beheer van ons veenweidegebied haalbaar. Met deze brief wil de gemeente Krimpenerwaard de effecten van het voorgestelde maatregelenpakket op onze agrarische ondernemers onder de aandacht brengen. Wij verzoeken het Rijk om bij de verdere uitwerking van de maatregelen rekening te houden met de specifieke kenmerken van de Krimpenerwaard en de voorgestelde maatregelen waar nodig te heroverwegen.
Wij vragen u daarom het volgende: | Economisch perspectief als voorwaarde voor een toekomstbestendig veenweide; | Een realistische en haalbare generieke ammoniaknorm per fosfaatrecht, met ruimte voor gebiedsspecifieke omstandigheden en bedrijfsmodellen; | De PAS-problematiek op te lossen; | Gebiedsgerichte, collectieve aanpak stikstof in plaats van individuele beoordeling; | Schrappen van de zonering Stein-Zuid; | Agrarisch natuur- en landschapsbeheer waarderen met een eerlijke en reële vergoeding; | Regie en middelen voor terugdringen invasieve exoten; gemeenteKrimpenerwaard | Postbus 20 2860 AA Bergambacht www.krimpenerwaard.nl pag. 2/5 Integrale gebiedsgerichte aanpak en financiering, zoals opgenomen in het gebiedsplan Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied Krimpenerwaard. Hieronder lichten wij de aspecten en de consequenties voor de Krimpenerwaard nader toe. Economischperspectiefalsvoorwaardevooreentoekomstbestendigveenweide. De Krimpenerwaard is een waterrijk veenweidegebied, ingeklemd tussen rivieren en gelegen in de drukke Randstad. Hier komen landbouw, natuur en een waardevol landschap samen. Agrarische ondernemers wonen, werken en leven hier met een sterke binding en passie voor hun omgeving, al eeuwenlang. Ruim 75% van de melkveehouders neemt deel aan een vorm van agrarisch natuur- en landschapsbeheer.
De Krimpenerwaard is een gebied met een belangrijke landbouwfunctie, maar ook een gebied waar de afgelopen jaren een forse natuuropgave is gerealiseerd, waaronder de aanleg van 2.250 hectare nieuwe natuur (Natuurnetwerk Nederland). Deze ontwikkeling is niet zonder slag of stoot gegaan en heeft veel gevraagd van agrarische ondernemers. Ook heeft dit het vertrouwen in de overheid onder druk gezet. De PAS-problematiek, de opgaven rondom bodemdaling en CO ₂-reductie en de muskusratten- en kreeftenproblematiek vragen daarnaast veel van onze agrarische ondernemers. Tegelijkertijd is de Krimpenerwaard een gebied met een grote veerkracht. Al jarenlang werken agrarische ondernemers, terreinbeheerders en overheden samen binnen het gebiedsproces aan gezamenlijke opgaven. Partijen hebben hun eigen gebiedsperspectief en gebiedsbod opgesteld en werken gezamenlijk aan de uitvoering van projecten in de praktijk. In het Gebiedsplan landelijk gebied Krimpenerwaard (januari 2026), opgesteld in het kader van het Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied (ZH-PLG), hebben partijen hun gezamenlijke inzet vastgelegd. Een belangrijk onderdeel hiervan is het bieden van een langjarig en bedrijfsmatig duurzaam perspectief voor agrarische ondernemers. Alleen met de inzet van deze ondernemers kan het karakteristieke en gewaardeerde veenweidelandschap behouden blijven.
Wanneer agrariërs onvoldoende toekomstperspectief hebben, komen ook het beheer van het veenweidelandschap, het agrarisch natuurbeheer en het behalen van natuur- en weidevogeldoelen onder druk te staan. Een eerlijk en langjarig verdienmodel is daarom noodzakelijk om agrarische ondernemers voor het gebied te behouden en de gezamenlijke doelen daadwerkelijk te kunnen realiseren. Wij vragen het Rijk om voorwaarden te creëren voor een langjarig duurzaam verdienmodel, zodat agrarische ondernemers toekomstperspectief behouden en hun belangrijke rol in het beheer en de ontwikkeling van het veenweidelandschap kunnen blijven vervullen. Over de verdere uitwerking denken wij graag mee. Realistischeenhaalbaregeneriekeammoniaknormperfosfaatrecht,metruimtevoorgebiedsspecifieke omstandighedenenbedrijfsmodellen. De Krimpenerwaard bestaat grotendeels uit extensieve, grondgebonden melkveehouderij, vaak gecombineerd met agrarisch natuur- en landschapsbeheer. Veel extensieve en grondgebonden melkveehouderijen werken hier al actief aan emissiereductie, agrarisch natuurbeheer en weidevogeldoelen. Juist deze agrariërs worden hard geraakt wanneer de norm onvoldoende rekening houdt met de emissie per hectare, de bedrijfsomstandigheden en de stappen die zij al hebben gezet.
Voorkomen moet worden dat ondernemers die de afgelopen jaren juist vooropliepen en bijvoorbeeld hebben geïnvesteerd in grond, alsnog worden geconfronteerd met nieuwe kostbare en technische maatregelen. Daarmee dreigt de beweging die wij in het gebied gezamenlijk op gang hebben gebracht, tot stilstand te komen. Wij vragen het Rijk nadrukkelijk om de emissienorm per fosfaatrecht te heroverwegen en de mogelijkheid tot een collectieve emissienorm per hectare te onderzoeken, om te voorkomen dat juist de agrariërs die reeds extensief werken, gedwongen worden extra te investeren in duurzame technische maatregelen. DePAS-problematiekoplossen. Het kan niet zo zijn dat te goeder trouw handelende boeren, buiten hun eigen schuld om, nog langer in een juridisch vacuüm verkeren zonder concreet uitzicht op volledige legalisatie. pag. 3/5 Wij vragen u dringend om de PAS-problematiek met de hoogste prioriteit te behandelen (zoals eerder toegezegd) en te zorgen voor definitieve rechtszekerheid, zodat ondernemers weer een solide basis hebben voor de toekomst van hun bedrijf. Gebiedsgerichtwerkeninplaatsvanbedrijvenafzonderlijkafrekenen. De generieke aanpak is, ondanks de aandacht voor water- en bodemkwaliteit, nog sterk vanuit de stikstofopgave benaderd.
Juist in het veenweidelandschap hangen landbouw, natuur, waterbeheer, bodemdaling, waterkwaliteit, klimaat en leefbaarheid nauw met elkaar samen en is een integrale gebiedsaanpak nodig. Wij maken ons dan ook zorgen over een aanpak waarbij agrarische bedrijven en sectorale opgaven afzonderlijk en los van hun omgeving worden beoordeeld. Waar doelen met elkaar kunnen conflicteren, zijn afwegingen en keuzes op gebiedsniveau noodzakelijk. In de Krimpenerwaard hebben boeren, natuurorganisaties, overheden en andere gebiedspartijen de afgelopen jaren veel tijd en energie geïnvesteerd in een gezamenlijke gebiedsaanpak en de uitvoering van concrete projecten. Het Gebiedsplan landelijk gebied Krimpenerwaard (zie bijlage), dat samen met alle betrokken partijen tot stand is gekomen, sluit aan bij deze integrale werkwijze. Het plan bevat concrete voorstellen voor onder andere het terugdringen van stikstofemissies, bodemdaling en broeikasgasuitstoot, het versterken van weidevogelbeheer en het verbeteren van water-, klimaat- en natuurdoelen, in combinatie met een toekomstbestendig landbouwperspectief. het gebiedsplan is dan ook de basis van waaruit we willen werken. Wij vinden het dan ook essentieel dat gemaakte afspraken, kennis uit onderzoeken en pilots in de praktijk en behaalde resultaten herkenbaar worden meegenomen in de verdere landelijke en provinciale uitwerking.
Wij vragen het Rijk nadrukkelijk om ruimte te bieden voor doelsturing op gebiedsniveau en deze mogelijkheid mee te nemen in de verdere uitwerking van het maatregelenpakket. Daarbij pleiten we specifiek om de mogelijkheden van een emissieplafond voor stikstof op gebiedsniveau nadrukkelijk te onderzoeken. SchrappenvandezoneringStein-Zuid. De voorgenomen zonering rondom kwetsbare Natura 2000-gebieden vraagt bijzondere aandacht. Polder Stein- Zuid valt binnen deze door het Rijk voorgestelde zonering. Voor Stein-Zuid is het van groot belang dat wordt aangesloten bij het gebiedsproces dat hier al geruime tijd loopt. Agrariërs, gemeenten, provincie, waterschap en andere gebiedspartijen hebben gezamenlijk een toekomstbeeld opgesteld. Hierin wordt gewerkt aan een integrale aanpak gericht op een duurzaam bedrijfsinkomen, emissiereductie, verbetering van de waterkwaliteit, natuurontwikkeling, waterinfiltratie en het beperken van bodemdaling. Om de natuurdoelen te realiseren wordt in Stein-Zuid gewerkt aan het verminderen van stikstofemissies, mede in lijn met het advies van de Ecologische Autoriteit. Tegelijkertijd is Stein-Zuid, als onderdeel van het Natura 2000 gebied Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein niet eerder als een stikstofgevoelig gebied getypeerd.
Het is daarom belangrijk te voorkomen dat bovenop het bestaande gebiedsproces een nieuw, afzonderlijk stelsel van beperkingen wordt geïntroduceerd. Dit draagt niet bij aan de realisatie van de gebiedsdoelen, maar kan juist leiden tot vertraging, een stap terug in het gebiedsproces en verlies van draagvlak. Wij vragen het Rijk nadrukkelijk de voorgestelde zonering voor polder Stein-Zuid te schrappen. Deze zonering belemmert de bestaande gebiedsgerichte aanpak en doet geen recht aan de reeds ingezette samenwerking. Agrarischnatuur-enlandschapsbeheerwaarderenmeteeneerlijkeenreëlevergoeding. De bereidheid onder agrarische ondernemers om bij te dragen aan natuur-, water-, bodem- en klimaatdoelen is nadrukkelijk aanwezig. Meer dan 75% van de melkveebedrijven in de Krimpenerwaard neemt deel aan een vorm van agrarisch natuur- en landschapsbeheer. Een van de maatregelen waarmee agrarische ondernemers aan de slag willen, is de uitbreiding van het weidevogelbeheer. Een belangrijke voorwaarde om deze inzet op lange termijn mogelijk te maken, is dat het verdienmodel voor agrarisch natuurbeheer concurrerend is met het reguliere agrarische gebruik. Met andere woorden: de vergoeding voor een hectare agrarisch natuurbeheer moet in verhouding staan tot het inkomen dat pag. 4/5 een hectare voor uitsluitend melkveehouderij oplevert.
Alleen met een reële vergoeding en langjarige zekerheid kunnen agrariërs deze bijdrage aan maatschappelijke doelen duurzaam voortzetten. Wij vragen het Rijk nadrukkelijk om de inzet van agrarische ondernemers voor maatschappelijke doelen, zoals natuur- en landschapsbeheer en bodem- en waterbeheer, langjarig te ondersteunen en te voorzien van een eerlijke en reële vergoeding. Regieenmiddelenvoorterugdringeninvasieveexoten. Specifiek voor de Krimpenerwaard en omliggende veenweidegebieden vormt de massale aanwezigheid van invasieve exoten, zoals de Amerikaanse rivierkreeft en de muskusrat een ernstige belemmering voor het herstel van waterkwaliteit en biodiversiteit. Rivierkreeften veroorzaken schade aan oevers en waterplanten en kunnen daarmee de effecten van andere natuur- en watermaatregelen ondermijnen. Het is moeilijk uit te leggen dat van agrariërs grote inspanningen en investeringen worden gevraagd voor natuurherstel, terwijl een belangrijke oorzaak van de achteruitgang van biodiversiteit en waterkwaliteit onvoldoende wordt aangepakt. Een effectieve aanpak van invasieve exoten is daarom noodzakelijk om de gezamenlijke doelen voor natuur, water en landbouw te kunnen realiseren.
Daarbij vragen wij u om deze aanpak niet alleen te richten op natuurgebieden, maar ook op landbouwgebieden, zodat de biodiversiteit, waterkwaliteit en kwaliteit van het landelijk gebied behouden en versterkt wordt. Wij vragen het Rijk om, samen met provincies en waterschappen, nadrukkelijk de regie te nemen en voldoende middelen beschikbaar te stellen voor een structurele, effectieve en financierbare aanpak van invasieve rivierkreeften. Financiëlemiddelenbeschikbaarstellenvoorandereurgenteopgaven. Natuurherstel vraagt om meer dan alleen stikstofreductie. In het veenweidegebied, zoals de Krimpenerwaard, hangen waterkwaliteit, bodemdaling, biodiversiteit, klimaat, weidevogels en toekomstbestendige landbouw nauw met elkaar samen. Deze opgaven vragen om een integrale aanpak en bijbehorende financiële ondersteuning. Het kabinet stelt voor de totale aanpak €20 miljard beschikbaar. Dit is een aanzienlijk bedrag. Gezien de urgente en samenhangende opgaven in het veenweidegebied vragen wij u om ook agrariërs buiten de aangewezen urgente zones toegang te geven tot eenvoudige, meerjarige regelingen voor onder andere innovaties, zoals stalmaatregelen, RENURE en mestvergisting, extensivering, agrarisch natuurbeheer en andere maatschappelijke diensten. Zonder tijdige, toereikende en langjarige financiële ondersteuning zijn de gestelde doelen niet uitvoerbaar.
Wij vragen het Rijk om niet alleen vanuit afzonderlijke stikstofdoelen te sturen, maar ook ruimte en financiële middelen beschikbaar te stellen voor de andere urgente opgaven in het veenweidegebied. OnzeoproepaanhetRijk Wij zijn positief over het feit dat het kabinet stappen zet en bereid is om aanzienlijk in de aanpak te investeren. Ook de gemeente Krimpenerwaard neemt al verantwoordelijkheid en wil samen met agrariërs, natuurorganisaties, provincie, waterschappen en het Rijk verder werken aan de noodzakelijke veranderingen, op de weg zoals in het lopende gebiedsproces is ingezet. Wij vragen daarbij wel om een gebiedsgerichteaanpak die aansluit op de werkelijkheid van het veenweidegebied. Een aanpak waarin economischhoudbarelandbouw wordt gezien als voorwaarde voor landschapsonderhoud, weidevogelbeheer en natuurherstel. Een aanpak waarin landelijke normen ruimte laten voor verschillen tussen bedrijven en gebieden en waarin voorlopers niet alsnog onevenredig worden belast. Ook in de Krimpenerwaard willen wij vooruit. En we beginnen niet bij nul. In de Krimpenerwaard zijn gebiedspartners al geruime tijd in gesprek en is veel energie gestoken in gezamenlijke oplossingen. Bouw daarop voort. Geef het gebied de ruimte om landelijke doelen op een samenhangende en uitvoerbare manier te realiseren.
Zorg voor een reëel tijdpad, voldoende en tijdige financiering en een eerlijk verdienmodel. Alleen wanneer agrariërs en inwoners ervaren dat hun inzet daadwerkelijk meetelt, kunnen wij het vertrouwen behouden en gezamenlijk blijven werken aan een toekomstbestendige landbouw, een vitaal landschap en duurzaam natuurherstel. pag. 5/5 Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard, de secretaris, de burgemeester, J. Hennip ir. J. Beenakker