RIB26-071 Mutaties Meicirculaire 2026
Tekst van het document
RAADSINFORMATIEBRIEF Gevolgen septembercirculaire 2017Intern VAN HET COLLEGE VAN B&W VOOR | Gemeenteraad CC DATUM | 16 juni 2026 ONDERWERP | Meicirculaire 2026 Beste heer, mevrouw, Op 29 mei is de meicirculaire 2026 verschenen en op 8 juni een 2e herziening. Deze circulaire informeert u in hoofdzaak over de gemeentefondsuitkeringen voor 2026 en verder, gebaseerd op de voorjaarsnota 2026 van het Rijk. De belangrijkste informatie in deze circulaire betreft informatie over de actualisatie van het volumeaccres en LPO (Loon- en Prijsontwikkeling) accres op basis van de voorjaarsnota 2026, definitieve afrekening BCF- plafond, inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage Wmo 2015 en korting op de huishoudelijke hulp. In deze circulaire ontvangen we voor 2027 middelen voor capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Deze decentralisatie-uitkering vervangt de SPUK CDOKE. Naast de zaken die zijn opgenomen in de meicirculaire 2026 zijn een aantal maatstaven op basis waarvan de algemene uitkering wordt berekend geactualiseerd. Het gaat hierbij bijv. om aantal woningen en aantal bijstandsgerechtigden. Van een aantal taakmutaties die zijn opgenomen in de meicirculaire zal in de tweede tussentijdse rapportage 2026 worden voorgesteld om deze mee te nemen in de ramingen aan de uitgavenkant, dan wel deze te beschouwen als algemeen dekkingsmiddel.
Het gaat hier om extra middelen voor taken met betrekking tot het sociaal domein en in het fysieke domein. In de meicirculaire zijn middels taakmutaties en decentralisatie-uitkeringen middelen aan de algemene uitkering toegevoegd voor deze gewijzigde en nieuwe taken die door de gemeente moeten worden uitgevoerd. Voor een toelichting hierop verwijzen we naar de meer gedetailleerde toelichting in de bijlage. Onderstaande tabel laat een uitsplitsing zien van de belangrijkste onderdelen uit de meicirculaire voor de jaren 2026-2030: Totaal x € 1.000 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Uitkering gemeentefonds conform begroting | 124.030 | 122.874 | 120.586 | 122.534 | 125.133 Meicirculaire 2026 | 125.015 | 129.603 | 124.708 | 123.368 | 126.150 Mutatie meicirculaire 2026 | 985 | 6.729 | 4.122 | 834 | 1.017 Totaal x € 1.000 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Wijziging uitkeringsfactor | 1.609 | 4.020 | 3.790 | 3.104 | 3.379 Aanpassing verdeel maatstaf OZB | 333 | 340 | 336 | 342 Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo | 609 Korting huishoudelijke hulp** | -2.616 | -2.681 Ruimte onder het BCF plafond | -800 | -200 | -200 | -200 | -200 Taakmutaties, decentralisatie en integratie-uitkeringen* | 176 | 1.967 | 192 | 210 | 177 (A) Mutatie op basis van meicirculaire 2026 | 985 | 6.729 | 4.122 | 834 | 1.017 Afschaffing huishoudelijke hulp** | 2.616 | 2.681 Taakmutaties, decentralisatie en
integratie-uitkeringen* | -176 | -1.921 | -113 | -85 | -43 (B) lastenraming/stelpost | -176 | -1.921 | -113 | 2.531 | 2.638 (A-B) Mutatie na verwerking lasten/stelpost | 809 | 4.808 | 4.009 | 3.365 | 3.655 De bovenstaande tabel is opgebouwd uit twee onderdelen. Onderdeel A is de berekening van de algemene uitkering voor de gemeente Krimpenerwaard. Onderdeel B gaat over de lasten en of stelposten die we als gemeente Krimpenerwaard zelf naar eigen inschatting ramen. *Ten opzichte van de decembercirculaire 2025 is er vanaf 2026 sprake van een voordeel. Een deel is vrij te besteden en een deel wordt ontvangen voor de compensatie van specifieke uitgaven, zoals bijvoorbeeld de capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE). ** Vanaf 2029 is de mutatie een stuk lager dit komt door de korting op huishoudelijke hulp. Het kabinet heeft het voornemen om de huishoudelijke hulp als algemene voorziening grotendeels te schrappen. Tot op heden is nog onduidelijk hoe dit vorm krijgt, terwijl de korting al wel verwerkt is. Daarmee is het onduidelijk of en in welke mate gemeenten deze kosten moeten blijven maken vanaf 2029. Het advies van de VNG is om de vanaf 2029 ingeboekte bezuiniging op huishoudelijke hulp via een stelpost teniet te doen onder de titel “Afschaffing huishoudelijke hulp”.
Mogelijk gaan de toezichthouders deze stelpost toestaan, maar dit moeten zij bestuurlijk nog accorderen. In het overzicht is dit budgettair neutraal verwerkt. In de bijlage volgt een uitleg over de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de decembercirculaire 2025. Aandachtspunten Nieuwe verdeelmodellen De verdeling van de middelen uit het gemeentefonds is vanaf 2023 gewijzigd. Een aantal verdeelmaatstaven zijn vervallen of aangepast en er zijn nieuwe maatstaven ingevoerd. Dat heeft geleid tot herverdeeleffecten, die tot nu toe zijn afgetopt tot € 37,50 per inwoner. Gemeenten die recht hadden op een groter voordeel krijgen dat tot nu toe niet. Ook voor de nadeelgemeenten is het effect tot nu toe beperkt tot € 37,50 per inwoner. Deze grens zou worden losgelaten als de uitkomsten van nader onderzoek bekend zouden zijn. De vervolgonderzoeken die gaan plaats vinden inzake de herijking van het gemeentefonds hebben geen gevolgen voor de omvang: het betreft een (her)verdeling van een beschikbaar budget. Anders ligt dat bij het advies van de commissie van Ark over de Hervormingsagenda Jeugd. Dit advies is zal uitspraken doen over de omvang van de benodigde middelen. Dit advies wordt begin 2027 verwacht.
Begroting 2027 Indien bij het saldo van de kadernota 2027 (indien deze onverkort vastgesteld wordt) het saldo van de meicirculaire 2026 wordt opgeteld, ziet het financiële beeld er als volgt uit: Totaal x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo kadernota 2027 | -4.358 | -7.012 | -6.015 | -7.141 Mutaties meicirculaire 2026 | 4.808 | 4.009 | 3.365 | 3.655 Waarvan al opgenomen in kadernota 2027: | -3.611 | -3.453 | -3.015 | -3.101 Saldo begroting na mutaties | -3.161 | -6.456 | -5.665 | -6.587 Conclusie: In de Kadernota 2027 is voor de algemene uitkering een raming opgenomen die gebaseerd is op de voorjaarsnota van het Rijk. Daarbij is uitgegaan van een toename van circa € 3,6 miljoen. De recente doorrekening van de Meicirculaire 2026 laat echter zien dat de werkelijke toename uitkomt op ruim € 4,8 miljoen. Dit betekent dat de meicirculaire per saldo ongeveer € 1,2 miljoen positiever uitvalt dan waarmee in de kadernota rekening is gehouden. De positieve afwijking wordt voornamelijk veroorzaakt door actualisatie van de maatstaven binnen het gemeentefonds. De meicirculaire heeft in meerjarenperspectief een aantal wijzigingen tot gevolg. De financiële consequenties 2026 worden verwerkt in de 2e tussentijdse rapportage 2026 en de meerjarige gevolgen betrekken we bij het opstellen van de begroting 2027. pag. 2/3 pag. 3/3 Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
Bijlage 1. Mutaties meicirculaire 2026 2. Meicirculaire 2026 Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard, de secretaris, de burgemeester, J. Hennip Ir. J. Beenakker cx Gemeentefonds Krimpenerwaard Wijzigingen uitkeringen Circulaire mei 2026 09-06-2026 2 1. Overzicht van uitkeringen Op 29 mei jl. verscheen de meicirculaire 2026 en op 8 juni een 2e herziening. In deze circulaire zijn de wijzigingen uit de Voorjaarsnota en de bijbehorende wijziging van de Rijksbegroting verwerkt. Deze rapportage vertaalt de circulaire naar uw eigen gemeente: alle mutaties zijn financieel vertaald en worden met een korte beschrijving toegelicht. De verdeling van het gemeentefonds is in 2023 herijkt. Veel gemeenten zijn nog maar beperkt ingegroeid van de oude naar de nieuwe verdeling. De verdere ingroei is desondanks geparkeerd tot en met 2028. Reden is dat de fondsbeheerders eerst nader onderzoek willen uitvoeren. De Raad voor het Openbaar Bestuur en de Vereniging Nederlandse Gemeenten hadden dat ook aanbevolen. Vanaf 2027 zijn er wel twee kleine technische correcties doorgevoerd. Totaal uitkeringen per circulaire
3 2. Specificatie van wijzigingen Uitkering | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Aanpassing verdeelmaatstaf OZB 2027 | 333 | 340 | 336 | 342 Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp | 40 Alleenverdienersproblematiek | 61 Armoedebestrijding kinderen | 3 | 3 | 3 | 3 Basisregistratie Personen | 1 Capaciteit decentrale overheden klimaat- en | 1.740 energiebeleid Compensatieregeling niet-beoogde kosten | -165 jeugdzorg Erfgoed en overheid | 15 Gemeentelijke antidiscriminatie voorzieningen | 8 Huishoudelijke hulp uit Wmo | -3.729 | -3.822 Huishoudelijke hulp uit Wmo - vangnet | 1.113 | 1.141 IBO Problematische schulden | 44 Jeugdhulp aan kinderen in een AZC | -6 | -6 | -6 | -6 | -6 Ketensystemen jeugd | -2 | -2 | -2 Kinderopvang pleegouders | 38 | 39 Ondersteuning lokale politieke partijen | 20 Overheidsbrede dienstverlening | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 Participatie | 118 | 159 | 184 | 200 | 162 Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren | 30 | 30 | 30 | 30 | 37 Ruimte onder BCF plafond | -800 | -200 | -200 | -200 | -200 Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo | 609 Voorschoolse voorziening peuters | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 Weeffout jeugdzorg | -28 | -29 | -29 | -29 | -30 Wet betaalbare huur | 2 | 2 | 2 | 1 Wet handhaving sociale zekerheid | 12 | 4 | 4 | 4 | 4 Wet op de lijkbezorging | -10 | 10 Wijziging uitkeringsfactor | 4.314 | 4.231 | 3.662 | 4.049 Wijziging volumes | 1.008 | -293 |
-442 | -559 | -670 Totaal | 985 | 6.729 | 4.121 | 833 | 1.017 Alle bedragen x € 1.000,- 4 3. Toelichting op de wijzigingen Aanpassing verdeelmaatstaf OZB 2027 Elk jaar wordt de ontwikkeling van de landelijke WOZ-waarden verwerkt in de rekentarieven van het gemeentefonds. Op basis van informatie van de Waarderingskamer wordt de marktontwikkeling tussen 1 januari 2025 en 2026 ingeschat: voor woningen op 6,5%, voor niet-woningen op 2,75%. De inflatie bedraagt in deze volgens de ramingen van het CPB 3%. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2027 om een bedrag van €333.420. Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp Gemeenten ontvangen in 2026 € 19,7 miljoen om de lokale aanpak van energiearmoede te intensiveren. Dankzij samenwerking tussen Rijk, VNG en het Tijdelijk Noodfonds Energie kunnen gemeenten inwoners met een hoge energielast en laag inkomen gerichter benaderen. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €39.968. Alleenverdienersproblematiek Op basis van de Wet tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek verstrekken gemeenten een vaste tegemoetkoming aan alleenverdiener-huishoudens die door een ongunstige samenloop van regelingen te weinig toeslagen ontvangen en hierdoor een inkomen onder het bestaansminimum hebben. Het betreft een tegemoetkoming voor 2026 en voor sommigen gemeeenten een aanvullende nabetaling over 2024.
Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €61.065. Armoedebestrijding kinderen De uitkering is geactualiseerd op basis van recente gegevens. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2027 om een bedrag van €2.695. Basisregistratie Personen De inschrijving van vergunninghouders in de Basisregistratie Personen (BRP) is gecentraliseerd bij enkele gemeenten. De hiervoor benodigde middelen worden onttrokken bij alle andere gemeenten. Door gewijzigde aantallen inschrijvingen en kosten bij de zogenoemde BRP-straten kan in 2026 een lager bedrag onttrokken worden, dat teruggaat naar gemeenten. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €1.002. Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid Gemeenten ontvangen middelen om hun klimaat- en energietaken uit te voeren. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2027 om een bedrag van €1.740.288. Hiervoor zijn al middelen in de begroting opgenomen. Compensatieregeling niet-beoogde kosten jeugdzorg Voor de verlengde regeling voor 'niet-beoogde jeugdzorgkosten vanwege verblijf' is in 2026 € 60 miljoen gereserveerd op de VWS-begroting, afkomstig uit het gemeentefonds. In het derde kwartaal van 2026 worden de aanvragen over 2024 en 2025 beoordeeld. Eventuele niet-benutte middelen vloeien daarna terug naar de algemene uitkering van het gemeentefonds.
Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €-164.812. 5 Erfgoed en overheid Met het programma Erfgoed en Overheid stimuleert het Rijk duurzame versterking van gemeentelijke en provinciale erfgoedtaken: bescherming en beheer van archeologisch erfgoed, gebouwde monumenten en cultuurlandschappen. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €15.000. Gemeentelijke antidiscriminatie voorzieningen Gemeenten ontvangen in 2027 opnieuw € 2,5 miljoen om extra te investeren in preventie via lokale antidiscriminatievoorzieningen (ADV's). De bijdrage komt bovenop de structurele middelen voor de kerntaken van ADV’s. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2027 om een bedrag van €8.008. Huishoudelijke hulp uit Wmo Vanaf 1 januari 2029 wordt huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wmo beëindigd voor inwoners die deze ondersteuning zelf kunnen organiseren en bekostigen. Hierdoor dalen de gemeentelijke uitgaven structureel, wat leidt tot een uitname uit het gemeentefonds van € 1,4 miljard per jaar. Deze maatregel geeft invulling aan een maatregel uit het coalitieakkoord van het kabinet Jetten. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2029 om een bedrag van €-3.728.557.
De mutatie is op basis van het advies van de VNG budgettair neutraal opgenomen Huishoudelijke hulp uit Wmo - vangnet Tegelijkertijd blijft voor inwoners die niet zelf in huishoudelijke hulp kunnen voorzien een gemeentelijk vangnet bestaan. Voor deze groep wordt vanaf 2029 jaarlijks € 430 miljoen aan het gemeentefonds toegevoegd. Daarmee wordt geborgd dat gemeenten ondersteuning kunnen blijven bieden waar eigen regie of draagkracht ontoereikend is. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2029 om een bedrag van €1.113.353. De mutatie is op basis van het advies van de VNG budgettair neutraal opgenomen. IBO Problematische schulden Het kabinet voert een pakket aan maatregelen in om problematische schulden fundamenteel aan te pakken, gebaseerd op het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Problematische schulden. Voor 2026 is € 21,3 miljoen beschikbaar om, samen met ketenpartners, bereik te vergroten en uitval van inwoners in trajecten te beperken. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €43.503. Jeugdhulp aan kinderen in een AZC Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de organisatie en financiering van jeugdhulp (inclusief Jeugd-GGZ) aan kinderen in een AZC. Deze uitkering is geactualiseerd op basis van nieuwe gegevens Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €-6.160.
Ketensystemen jeugd De gemeentelijke bijdrage aan de landelijke ketensystemen in de jeugdketen wordt verhoogd vanwege prijsbijstelling en een herijkte verdeelsleutel. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €-1.740. Kinderopvang pleegouders De Rijksoverheid heeft extra geld beschikbaar gesteld voor de kosten die pleegouders maken voor kinderopvang en buitenschoolse opvang. Gemeenten en pleegzorgaanbieders spreken met elkaar af hoe pleegouders aanspraak op deze bijdrage kunnen maken. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €37.841. 6 Ondersteuning lokale politieke partijen Vooruitlopend op de Wet Politiek Partijen (WPP) komt er geld beschikbaar voor de ondersteuning van lokale politieke partijen. De middelen worden verdeeld op basis van het aantal raadszetels en de gemeentegrootte. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €19.654. Overheidsbrede dienstverlening Gemeenten ontvangen structureel extra middelen om inwoners laagdrempelig te ondersteunen bij contact met de digitale overheid. Een eerder doorgevoerde korting van 10% wordt teruggedraaid. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €5.604. Participatie De integratie-uitkering Participatie wordt aangepast vanwege loon- en prijsbijstelling 2026 en een nieuwe verdeelsleutel voor beschut werk.
Deze nieuwe verdeelsleutel sluit beter aan op de daadwerkelijke behoefte naar en inzet van beschut werk bij gemeenten. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €118.112. Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren Het kabinet investeert structureel in de arbeidsinschakeling van jongeren tot 27 jaar, met € 12,5 miljoen in 2026 oplopend tot € 44,3 miljoen structureel vanaf 2033. De middelen zijn bedoeld voor zowel individuele ondersteuning door gemeenten als voor de coördinerende rol van centrumgemeenten in arbeidsmarktregio’s. Daarmee wordt uitvoering gegeven aan een meer samenhangende bestuurlijke aanpak van school-naar-werk en participatie van kwetsbare jongeren. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €29.748. Ruimte onder BCF plafond De afrekening 2025 heeft een nadelig effect in 2026 van € 600.000 incidenteel. In de circulaires is een advies opgenomen dat de raming BCF maximaal gelijk mag zijn aan de totale uitgaveplafond 2025 ( € 600.000). Aangezien in de begroting 2026 al € 800.000 structureel is opgenomen heeft dit een effect van € 200.000 negatief vanaf 2026. Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo schuift op van 2027 naar 2028. Hierdoor wordt in 2027 de middelen vanuit VWS weer toegevoegd aan het gemeentefonds.
Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2027 om een bedrag van €609.339. Voorschoolse voorziening peuters De uitkering heeft als doel dat alle peuters, zonder recht op kinderopvangtoeslag of voorschoolse educatie, naar een voorschoolse voorziening kunnen gaan. De uitkering is geactualiseerd op basis van recente gegevens. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €1.299. Weeffout jeugdzorg Het Rijk corrigeert vanaf 2026 structureel een historische fout in de overheveling van middelen bij de decentralisatie van de jeugdzorg. Destijds is geen rekening gehouden met het feit dat Amsterdam, Rotterdam en Den Haag al zelf verantwoordelijk waren voor jeugdzorg, waardoor € 10 miljoen te veel naar het gemeentefonds is gegaan. Na een eerste correctie in 2025 volgt nu de structurele doorwerking. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €-27.538. 7 Wet betaalbare huur Gemeenten ontvangen in de periode 2026–2029 middelen voor toezicht en handhaving op de Wet betaalbare huur die een maximum stelt aan de jaarlijkse huurverhogingen. De middelen volgen op eerdere implementatiegelden voor 2024 en 2025 en ondersteunen de gemeentelijke uitvoering van nieuwe taken richting verhuurders. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €2.105.
Wet handhaving sociale zekerheid Met de inwerkingtreding van de Wet handhaving sociale zekerheid per 1 januari 2027 ontvangen gemeenten compensatie voor de uitvoeringslasten. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €12.250. Wet op de lijkbezorging De modernisering van de Wet op de lijkbezorging is vertraagd, waardoor de invoering verschuift naar 1 januari 2028. Het eerder voor 2026 gereserveerde budget van € 3,2 miljoen voor de uitbreiding van taken van de gemeentelijke lijkschouwer wordt daarom doorgeschoven naar 2027. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €-10.476. Wijziging uitkeringsfactor De omvang van het gemeentefonds stijgt op basis van nieuwe ramingen van lonen en prijzen door het Centraal Plan Bureau. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2027 om een bedrag van €4.313.682. Wijziging volumes De prognose van de volumes (zoals de ontwikkeling van het aantal inwoners, bedrijven etc.) is gewijzigd. Hierdoor wijzigt ook de uitkering. Voor de gemeente Krimpenerwaard gaat het in 2026 om een bedrag van €1.008.328. Gemeentefonds Meicirculaire 2026
de gemeentebesturen, ter attentie van de raden en de | DGOBDR/ Bestuur, Financiën colleges van B&W | en Regio’s Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag www.rijksoverheid.nl Contactpersoon eventuele vragen per e- | mail postbus.gf@minbzk.nl Datum 29mei 202 | 6 Kenmerk 2026-0000247887 Onderwerp | meicirculaire gemeentefonds 2026 Doelstelling | bekendmaking van beleid en het geven van informatie Juridische grondslag Relaties met andere circulaires meicirculaire 2025 (2025-0000332806); septembercirculaire 2025 (2025- | 0000554447); decembercirculaire 2025 (2025- | 0000688416) Ingangsdatum | 29 mei 2026 Geldig tot | 1 juli 2027 Meicirculaire gemeentefonds 2026 Meicirculaire gemeentefonds 2026 1 Voorwoord Voor u ligt de meicirculaire gemeentefonds 2026. Gemeenten ontvangen op drie tijdstippen in het jaar informatie over de gemeentefondsuitkeringen: in mei op basis van de Voorjaarsnota, in september op basis van de Miljoenennota en in december, ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota. De meicirculaire informeert u over de gemeentefondsuitkeringen voor 2026 en verder, gebaseerd op de voorjaarsbesluitvorming van het Rijk. In het algemeen geldt voor de informatie uit de circulaires het voorbehoud van parlementaire besluitvorming. Dat geldt dit jaar uiteraard ook. De politiek-bestuurlijke zaken worden in hoofdstuk 1 belicht.
De circulaire is in belangrijke mate een financieel-technisch document. De latere hoofdstukken richten zich vooral op de doelgroep van financieel specialisten. Ik wens u veel succes toe bij de uitvoering van uw taken. Mede namens de Staatssecretaris van Financiën, De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, P.E. Heerma Meicirculaire gemeentefonds 2026 2 Inhoudsopgave 1 | Hoofdpunten ............................................................................................................. | 8 1.1 | Inleiding ............................................................................................................ | 8 1.2 | Verdeling gemeentefonds per 2027 ....................................................................... | 8 1.3 | Algemene uitkering............................................................................................. | 9 1.4 | Decentralisatie- en integratie-uitkeringen ............................................................ | 10 2 | Algemene uitkering .................................................................................................. | 11 2.1 | Inleiding .......................................................................................................... | 11 2.2 | Wijzigingen in de omvang van de algemene uitkering | ........................................... | 11 1.
| Accres .............................................................................................................. | 12 1a. | Accres tranches | ................................................................................................. | 12 1b. | Incidentele bijstelling accres (Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo) | ............... | 14 2. | Afrekening ruimte onder plafond BCF 2025 | ........................................................... | 14 3. | Inschrijving buitenlandse akten ........................................................................... | 15 4. | Almere ............................................................................................................. | 15 5. | Diversen .......................................................................................................... | 16 6. | Indexatie Wmo demografie ................................................................................. | 16 7. | Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo .......................................................... | 17 8. | Overgangsrecht levenslang ................................................................................. | 17 9. | 44. Huishoudelijke hulp uit de Wmo met vangnet .................................................. | 17 9a.
| Huishoudelijke hulp uit de Wmo | .......................................................................... | 17 9b. | Vangnet | ........................................................................................................... | 18 10. | Kinderopvang pleegouders .............................................................................. | 18 11. | Compensatieregeling niet-beoogde kosten jeugdzorg ......................................... | 18 12. | ‘Weeffout’ Jeugdzorg ...................................................................................... | 18 13. | Ketensystemen jeugd ..................................................................................... | 19 14. | Inschrijving buitenlandse akten ....................................................................... | 19 15. | Basisregistratie Personen (BRP): centralisering inschrijving vergunninghouders ..... | 19 16. | Wet op de lijkbezorging .................................................................................. | 20 17. | Wet handhaving sociale zekerheid ................................................................... | 20 18. | Correctie extrapolatie participatie .................................................................... | 20 2.3 | Verdeling mutaties algemene uitkering ................................................................
| 21 2.4 | Overige mededelingen algemene uitkering | .......................................................... | 21 2.4.1 | Bommenregeling .............................................................................................. | 21 2.5 | Veranderingen in het verdeelstelsel .................................................................... | 23 2.5.1 | Maatstaf OZB: WOZ-waardering en aanpassing rekentarieven ................................ | 23 2.5.2 | Maatstaven, bedragen per eenheid, uitkeringsfactor en overige uitkeringsonderdelen 23 3 | Decentralisatie- en integratie-uitkeringen .................................................................... | 28 3.1 | Inleiding .......................................................................................................... | 28 3.2 | Omvang en verdeling decentralisatie- | en integratie- uitkeringen .............................. | 28 1. | Alleenverdienersproblematiek ............................................................................. | 31 Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 3 2. | IBO Problematische schulden .............................................................................. | 32 3. | Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp ...................................................... | 32 4.
| Aanpak overlast asielzoekers .............................................................................. | 32 5. | Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren ................................................... | 33 6. | Faciliteitenbesluit opvangcentra ........................................................................... | 34 7. | Pilot dakloze EU-burgers .................................................................................... | 34 8. | Almere ............................................................................................................. | 34 9. | Overlast zonnepark nabij Schiphol ....................................................................... | 35 10. | Ondersteuning lokale politieke partijen ............................................................. | 35 11. | Gebiedsgerichte leeraanpak funderingsproblematiek .......................................... | 35 12. | Voorbereiding bouw kerncentrales ................................................................... | 36 13. | Impulsbudget arbeidsmarktregio’s ................................................................... | 36 14. | Versterking lokale aanpak high impact crimes ................................................... | 37 15. | Erfgoed en Overheid ...................................................................................... | 37 16.
| Overheidsbrede Dienstverlening ...................................................................... | 38 17. | Continuering aanpak ondermijning Zaanstad ..................................................... | 38 18. | Landelijk bureau Zorg- | en Veiligheidshuizen ...................................................... | 38 19. | Gelijkwaardige schadeafhandeling Drieborg ...................................................... | 38 20. | Wet betaalbare huur ...................................................................................... | 39 21. | Koplopersprogramma Gebiedsgericht Beter Benutten ......................................... | 39 22. | Schiphol Social Work ...................................................................................... | 39 23. | Centraal planningssysteem BRP-straten ............................................................ | 40 24. | Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties ........................................... | 40 24a. | Uitvoeringskosten Lbv en Lbv -plus (kleine sectoren) .......................................... | 40 24b. | Uitvoeringskosten Lbv en Lbv | -plus ................................................................... | 41 25. | NOVEX-samenwerking .................................................................................... | 41 26.
| Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR) ...................................................... | 41 27. | Veerkrachtige Wijken ..................................................................................... | 42 28. | Aanpak rivaliserende jeugdgroepen ................................................................. | 42 29. | Natuurbrandpreventie en - mitigatie ................................................................. | 42 30. | Pilotproject VvE's Schiedam ............................................................................ | 42 31. | MIRT-onderzoek Brainportregio ....................................................................... | 43 32. | Nabije triage Zorg- | en Veiligheidshuis .............................................................. | 43 33. | Actieagenda mkb- dienstverlening .................................................................... | 43 34. | Experiment nieuw stembiljet ........................................................................... | 43 35. | Work in NL (Dienstverlening arbeidsmarktregio) ................................................ | 43 36. | Compensatie medewerkers sociaal ontwikkelbedrijven ....................................... | 44 37. | Continuering coördinerende rol binnen NPLV-Netwerk ........................................ | 44 38.
| Basisregistratie Personen (BRP): centralisering inschrijving vergunninghouders ..... | 44 39. | Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) .................... | 44 40. | Gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen ................................................... | 45 Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 4 41. | Knelpunten verdeelproblematiek ..................................................................... | 45 42. | Impulsbudget sociale infrastructuur extrapolatie ................................................ | 45 43. | Loon- en prijsbijstelling 2026 Participatie.......................................................... | 46 44. | Loon- en prijsbijstelling 2026 Beschermd Wonen ............................................... | 46 45. | Rijksbijdrage sociale infrastructuur extrapolatie ................................................. | 46 46. | Wsw extrapolatie ........................................................................................... | 46 3.3 | Verdeling bestaande decentralisatie- | en integratie- uitkeringen en overige mededelingen ...................................................................................................................... | 47 3.3.1 | Armoedebestrijding kinderen .............................................................................
| 47 3.3.2 | Jeugdhulp aan kinderen in een AZC .................................................................... | 47 3.3.3 | Voorschoolse voorzieningen peuters ................................................................... | 47 3.3.4 | Vrouwenopvang ............................................................................................... | 47 3.3.5 | Maatschappelijke opvang................................................................................... | 48 3.3.6 | Nationaal Actieplan Dakloosheid ......................................................................... | 48 3.3.7 | Impulsbudget sociale infrastructuur .................................................................... | 48 3.3.8 | Rijksbijdrage beschut werk ................................................................................ | 48 3.3.9 | Rijksbijdrage Wsw ............................................................................................ | 49 4 | Overige mededelingen .............................................................................................. | 50 4.1 | Inleiding .......................................................................................................... | 50 4.2 | Gemeentefondstotalen, bevoorschotting en nominale ontwikkelingen ......................
| 50 4.3 | Landelijk gemiddelde kengetal belastingcapaciteit ................................................ | 51 4.4 | Advies raming ruimte onder het plafond BCF ....................................................... | 51 4.5 | Redelijk peil 2027 ............................................................................................. | 52 4.6 | Integraal overzicht financiën gemeenten ............................................................. | 52 4.7 | Analyse gemeentebegrotingen ........................................................................... | 52 4.8 | Website gemeentefinanciën: www.findo.nl ........................................................... | 52 Bijlagen ........................................................................................................................ | 53 Bijlage 2.1.1 Bedragen per eenheid en uitkeringsfactor 2026 ............................................ | 54 Bijlage 2.1.2 Bedragen per eenheid 2026 per cluster ....................................................... | 56 Bijlage 2.1.3 Bedragen per eenheid en uitkeringsfactor 2027 ............................................ | 58 Bijlage 2.1.4 Bedragen per eenheid 2027 per cluster ....................................................... | 60 Bijlage 2.2.1 Opbouw algemene uitkeringen 2026- | 2031 ...................................................
| 62 Bijlage 2.2.2 Overzicht mutaties 2025 BTW-compensatiefonds .......................................... | 63 Bijlage 2.4.1 Suppletie- uitkering Bommenregeling ........................................................... | 65 Bijlage 2.5.2- 1 Volumina maatstaven 2026- | 2031 ............................................................ | 67 Bijlage 2.5.2- 2 Ingroeipad 2027 en 2028 ....................................................................... | 70 Bijlage 3.2- 1 Decentralisatie-uitkering Alleenverdienersproblematiek ................................. | 78 Bijlage 3.2- 2 Decentralisatie-uitkering IBO Problematische schulden .................................. | 86 Bijlage 3.2- 3 Decentralisatie-uitkering Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp .......... | 90 Bijlage 3.2- 4 Decentralisatie-uitkering Aanpak overlast asielzoekers .................................. | 94 Bijlage 3.2- 5 Decentralisatie-uitkering Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren ....... | 95 Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 5 Bijlage 3.2- 6 Decentralisatie-uitkering Faciliteitenbesluit opvangcentra ............................. | 119 Bijlage 3.2- 7 Decentralisatie-uitkering Pilot dakloze EU-burgers ....................................... | 122 Bijlage 3.2- 10 Decentralisatie-uitkering Ondersteuning lokale politieke partijen .................
| 123 Bijlage 3.2- 13 Decentralisatie-uitkering Impulsbudget arbeidsmarktregio’s ........................ | 127 Bijlage 3.2- 14 Decentralisatie-uitkering Versterking lokale aanpak high impact crimes ........ | 128 Bijlage 3.2- 15 Decentralisatie-uitkering Erfgoed en Overheid ........................................... | 129 Bijlage 3.2- 16 Decentralisatie-uitkering Overheidsbrede Dienstverlening ........................... | 130 Bijlage 3.2- 20 Decentralisatie-uitkering Wet betaalbare huur ........................................... | 134 Bijlage 3.2- 21 Decentralisatie-uitkering Koplopersprogramma Gebiedsgericht Beter Benutten ..................................................................................................................... | 142 Bijlage 3.2- 24a Decentralisatie-uitkering Uitvoeringskosten Lbv en Lbv-plus (kleine sectoren) ..................................................................................................................... | 143 Bijlage 3.2- 24b Decentralisatie-uitkering Uitvoeringskosten Lbv en Lbv-plus ...................... | 144 Bijlage 3.2- 26 Decentralisatie-uitkering Nationaal Programma Vitale Regio's (NPVR)........... | 145 Bijlage 3.2- 29 Decentralisatie-uitkering Natuurbrandpreventie en - mitigatie ......................
| 146 Bijlage 3.2- 38 Decentralisatie-uitkering Basisregistratie Personen (BRP): centralisering inschrijving vergunninghouders ......................................................................... | 147 Bijlage 3.2- 39 Decentralisatie-uitkering Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) .................................................................................... | 148 Bijlage 3.2- 40 Decentralisatie-uitkering Gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen ........ | 152 Bijlage 3.2- 41 Decentralisatie-uitkering Knelpunten verdeelproblematiek .......................... | 156 Bijlage 3.2- 42 Decentralisatie-uitkering Impulsbudget sociale infrastructuur ...................... | 157 Bijlage 3.3.1 Decentralisatie- uitkering Armoedebestrijding kinderen ................................. | 159 Bijlage 3.3.2 Decentralisatie- uitkering Jeugdhulp aan kinderen in een AZC ........................ | 163 Bijlage 3.3.3 Decentralisatie- uitkering Voorschoolse voorziening peuters ........................... | 166 Bijlage 3.3.5 Decentralisatie | -uitkering Maatschappelijke opvang ...................................... | 170 Bijlage 3.3.6 Decentralisatie- uitkering Nationaal Actieplan Dakloosheid ............................. | 171 Bijlage 4.5 Redelijk peil 2027 .......................................................................................
| 172 Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 6 Meicirculaire gemeentefonds 2026 7 Meicirculaire gemeentefonds 2026 8 1 Hoofdpunten 1.1 Inleiding Deze circulaire informeert gemeenten over de gemeentefondsuitkeringen. Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van gemeenten. Daarnaast bepalen factoren als specifieke uitkeringen, belastingopbrengsten, gemeentelijke heffingen, gemeentelijke rentebaten- en lasten, dividendopbrengsten en grondexploitatie mede de financiële ruimte van gemeenten. Zij vallen echter buiten het bestek van deze circulaire. In deze circulaire vindt de verwerking plaats van de mutaties uit de Voorjaarsnota 2026 en de bijbehorende Eerste Suppletoire Begroting 2026. De informatie is onder het voorbehoud van parlementaire goedkeuring. Dit hoofdstuk bevat een beknopte weergave van de belangrijkste mutaties uit de circulaire. De indeling van de circulaire is afgestemd op de soorten uitkeringen die het gemeentefonds kent: de algemene uitkering, de decentralisatie- en integratie-uitkeringen. 1.2 Verdeling gemeentefonds per 2027 Op 30 mei jl. is de Tweede Kamer geïnformeerd over de verdeling per 1 januari 20271. Er worden twee kleine wijzigingen doorgevoerd. Ten eerste, de berekening van de maatstaf ‘Huishoudens met een laag inkomen’ met procenten in plaats van met honderdtallen.
Ten tweede, de rekentarieven van de Onroerendezaakbelasting (OZB) aan te passen aan de werkelijke gemiddelde OZB-tarieven en de verevening van de overige eigen middelen met hetzelfde bedrag te verlagen. Deze wijzigingen voor het jaar 2027 zijn in de rekenmodellen op internet, behorend bij deze circulaire, verwerkt. Wat betreft het ingroeipad – het pad waarmee gemeenten sinds 1 januari 2023 naar de nieuwe verdeling ingroeien – zijn we het als fondsbeheerders eens met de ROB dat de beoogde richting van de totale herverdeling door de voorstellen ongewis is geworden. We sluiten ons dan ook aan bij het ROB advies om de huidige bedragen van het ingroeipad, voor die gemeenten die nog niet volledig waren ingegroeid, voorlopig te bevriezen op het niveau van 20262 en dit bevroren niveau tot en met 2028 mee te laten groeien met de indexatie3. Zoals de ROB in zijn advies aangeeft is er nog vervolgonderzoek nodig. Aangezien we, zoals hiervoor aangegeven, hechten aan een zorgvuldig proces, is een volgende stap in het ingroeipad voorzien per 1 januari 2029, zie paragraaf 2.5.2. 1 Kamerstukken II, 2025-2026, 36 800 B, nr.25 2 Bij de meicirculaire gemeentefonds 2022 is het ingroeipad vastgesteld. Voor 211 gemeenten geldt dat ze nog niet volledig zijn ingegroeid en nu dus een bevroren ingroeipad hebben.
Voor gemeenten met een negatief ingroeipad die in 2022 een beperkte financiële draagkracht hadden is het ingroeipad bevroren op € 22,50 per inwoner. Voor de overige gemeenten is het ingroeipad bevroren op € 37,50 per inwoner. De exacte indexatie zal in de meicirculaire 2026 worden berekend op basis van de stand van de uitkeringsfactor meicirculaire 2026 voor het jaar 2027 versus de stand van de uitkeringsfactor meicirculaire 2022 voor het jaar 2023. 3 De ROB spreekt in zijn advies van de uitkeringsfactor. De uitkeringsfactor is de wijze waarop de indexatie in het verdeelmodel wordt verwerkt. 1.3 | Algemene uitkering Amendement Clemminck – | Tijs van den Brink over ondersteuning lokale politieke partijen Vooruitlopend op de Wet Politieke Partijen (WPP) wordt in 2026 | een eenmalige bijdrage van € 5,5 miljoen beschikbaar gesteld aan gemeenten via een decentralisatie- uitkering zodat lokale politieke partijen al over deze middelen kunnen beschikken. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan het aangenomen amendement op de begroting van het gemeentefonds van de Tweede Kamerleden Clemminck en Tijs van den Brink. Accres tranches Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van gemeenten | . De jaarlijkse toe- en afname van het gemeentefonds wordt het accres genoemd. In deze circulaire is een nieuwe accresraming opgenomen voor de jaren 2027 | en verder.
Daarnaast is de definitieve afrekening van de accrestranche 2026 | verwerkt. Het accres wordt jaarlijks geactualiseerd op basis van de ontwikkeling van het nominaal bruto binnenlands product (bbp). Plafond BTW-compensatiefonds Deze circulaire biedt informatie over de definitieve afrekening van de ruimte onder het plafond van het BTW-compensatiefonds (BCF) over 2025. Bij Miljoenennota 2026 werd de ruimte onder het plafond voor 2025 voor de gemeenten geraamd op € 428 | miljoen. Dit bedrag is reeds verrekend | in de voorlopige afrekening bij Miljoenennota 2026. Bij de definitieve afrekening blijkt deze ruimte te zijn afgenomen met € | 213 | miljoen. Deze € 213 | miljoen is verrekend bij de Voorjaarsnota 2026. De totale ruimte onder het plafond van 2025 | was € 216 | miljoen. Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo In de Voorjaarsnota 2023 is besloten dat het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt afgeschaft en dat in de plaats daarvan de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo opnieuw wordt ingevoerd. | De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage Wmo 2015 was ingeboekt per 1 januari 2027. Echter, blijkt nu dat deze niet eerder dan per 1 | januari 2028 kan worden ingevoerd.
Daarom wordt vanaf de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport € 266 miljoen (oorspronkelijke € 225 miljoen plus accres) voor het jaar 2027 middelen overgeheveld naar het gemeentefonds. 44. Huishoudelijke hulp uit Wmo met vangnet Dit betreft maatregel 44 uit het Coalitieakkoord van het kabinet Jetten. Mensen die dat kunnen, gaan zelf betalen voor hun huishoudelijke hulp. Huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) wordt daarom geschrapt met ingang van 1 januari 2029 | (€ 1,4 miljard). Voor de mensen die niet Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 9 zelf hulp kunnen regelen, blijft de gemeente daarin voorzien (€ 430 miljoen). 1.4 | Decentralisatie- en integratie-uitkeringen De circulaire bevat voor uitkeringsjaar 2026 en verder ook een aantal wijzigingen in de decentralisatie- en integratie- uitkeringen. Het gaat om de aanpassing van bestaande uitkeringen, omzetting van specifieke uitkeringen naar decentralisatie- uitkeringen en | om nieuwe uitkeringen. In hoofdstuk 3 is een compleet ov erzicht opgenomen. De belangrijkste wijzigingen die in deze circulaire verwerkt zijn betreffen: - | De decentralisatie-uitkering Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE).
Bij deze circulaire wordt € 671 miljoen in 2027 | beschikbaar gesteld aan gemeenten om uitvoering te kunnen geven aan hun taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. Hiervan wordt € 583 miljoen verdeeld op basis van de verschillende taken die gemeenten hebben en bijbehorende indicatoren zoals het aantal inwoners van een gemeente. Van het totaalbudget wordt € 85,9 miljoen toegekend voor plannen die gemeenten hebben op gebied van het aardgasvrij maken van wijken, het aanleggen van windparken of zonneweiden of een zero-emissie -zone. Daarnaast is € 1,9 miljoen beschikbaar ten behoeve van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL). - | De integratie-uitkeringen Participatie en Beschermd W | onen zijn geïndexeerd. De uitgekeerde loon- en prijsbijstelling 2026 bedraagt € 84,1 | miljoen voor Participatie en € 66,5 | miljoen voor Beschermd W | onen. Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 10 Meicirculaire gemeentefonds 2026 11 2 Algemene uitkering 2.1 Inleiding Binnen het gemeentefonds is de algemene uitkering de grootste component. Het bedrag aan algemene uitkering wordt verdeeld over de gemeenten via maatstaven, zoals het inwonertal en de oppervlakte van een gemeente, een aan de maatstaven gekoppeld gewicht (bedrag per eenheid) en de uitkeringsfactor (de voor alle gemeenten gelijke vermenigvuldigingsfactor). Deze drie componenten zijn aan wijzigingen onderhevig.
Dit hoofdstuk geeft informatie over de aanleiding voor die wijzigingen en over de uitwerking ervan. In paragraaf 2.2 worden de wijzigingen in de omvang van de algemene uitkering behandeld en in paragraaf 2.3 worden de consequenties daarvan voor de verdeling aangegeven. Paragraaf 2.4 bevat overige mededelingen over de algemene uitkering. Paragraaf 2.5 informeert de gemeenten over een aantal gegevens voor de berekening van de algemene uitkering, te weten: maatstaven, gewichten en uitkeringsfactoren. Het totaal van alle wijzigingen vindt zijn neerslag in de bijlagen 2.1.1 tot en met 2.1.4, die overzichten bevatten van maatstaven, bedragen per eenheid en uitkeringsfactoren. De algemene uitkering is vrij besteedbaar voor gemeenten. Eventuele opmerkingen die over de algemene uitkering in deze circulaire worden gemaakt, zijn niet meer dan voorbeelden die illustreren met welke kosten gemeenten geconfronteerd worden. Dit inzicht is ook van belang voor de Tweede Kamer. Met de betreffende teksten wordt niet beoogd het bestedingsdoel nader te omschrijven, of op welke wijze dan ook de middelen te oormerken. 2.2 Wijzigingen in de omvang van de algemene uitkering Tabel 2.2.1 bevat de wijzigingen in de omvang van de algemene uitkering over de periode 2026 tot en met 2031 ten opzichte van de decembercirculaire 2025.
Wijzigingen in de omvang van de algemene uitkering kunnen het gevolg zijn van: 1. Algemene mutaties Deze mutaties hebben betekenis voor de financiële ruimte van de gemeenten, zonder veranderingen in het takenpakket. 2. Taakmutaties Deze mutaties hebben betrekking op taakmutaties bij gemeenten en hebben corresponderende gevolgen voor inkomsten of uitgaven. De mutaties zijn geordend volgens de clusterindeling van het gemeentefonds om gemeenten een overzicht te bieden per beleidsterrein. De clusterindeling, naar gelijksoortige gemeentelijke beleidsvelden, is een hulpmiddel bij het onderhoud van de verdeling. De clusterindeling heeft geen gevolgen voor de bestedingsvrijheid van de algemene uitkering. Met de clusterindeling wordt niet beoogd het bestedingsdoel nader te omschrijven, of op welke wijze dan ook de middelen te oormerken. Meicirculaire gemeentefonds 2026 12 Tabel 2.2.1 geeft een totaalbeeld van de mutaties in de omvang van de algemene uitkering van circulaire op circulaire. De mutaties hebben betrekking op 2026 en verder ten opzichte van de decembercirculaire 2025 en worden onder de tabel toegelicht. In bijlage 2.2.1 zijn de mutaties uit tabel 2.2.1 samengenomen met de mutaties uit eerdere circulaires. Deze bijlage geeft een totaalbeeld van de mutaties van jaar op jaar. Toelichting algemene uitkering 1. Accres 1a.
Accres tranches Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van de gemeenten. De jaarlijkse toe- en afname van het gemeentefonds en het provinciefonds wordt het accres genoemd. In deze circulaire is een nieuwe accresraming opgenomen voor de jaren 2027 en verder. Daarnaast is de definitieve afrekening van de accrestranche 2026 verwerkt. Vanaf 2024 is het accres gekoppeld aan de bbp-normeringssystematiek. Uitgangspunt is dat de fondsen meerjarig de ontwikkeling van het nominaal bruto binnenlands product volgen. De normering wordt gesplitst in een volumedeel en een prijsdeel. De volumeontwikkeling van de fondsen wordt gebaseerd op een 8-jaars (t-9 t/m t-2) historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp, waardoor het fonds minder schommelt. Het prijsdeel volgt de prijsontwikkeling van het bbp van het lopende jaar. Conform de rijksbrede systematiek wordt de index in het voorjaar van het lopende jaar definitief. Het betreft een generieke normering die naar eigen inzicht van een individuele gemeente kan worden ingezet.
Het accres is voor het jaar 2026 bij Voorjaarsnota 2026 definitief vastgesteld en de raming voor de jaren 2027 en verder is geactualiseerd op basis van de ontwikkeling van het bbp van het Centraal Economisch Plan (CEP) door het Centraal Planbureau ( | CPB). In de berekeningen is uitgegaan van indices met één decimaal achter de komma conform de door het CPB op internet gepubliceerde CEP-gegevens. In tabel 2.2.2 zijn de actuele cijfers opgenomen. Tabel 2.2.2 Indices 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 Indices CPB bbp CEP 2026 Volume bbp (8-jaars gemiddelde) | 1,9% | 1,8% | 1,7% | 1,5% | 2,2% | 1,6% Prijs bbp | 2,9% | 2,5% | 2,9% | 2,5% | 2,6% | 2,4% Gecombineerde bbp index | 4,9% | 4,3% | 4,6% | 4,0% | 4,9% | 4,0% Indices CPB bbp MEV 2026 Volume bbp (8-jaars gemiddelde) | 1,9% | 1,8% | 1,7% | 1,5% | 2,2% Prijs bbp | 2,5% | 2,5% | 2,7% | 2,5% | 2,4% Gecombineerde bbp index | 4,4% | 4,3% | 4,4% | 4,0% | 4,7% Verschil (nieuw-oud) Volume bbp (8-jaars gemiddelde) | 0,0% | 0,0% | 0,0% | 0,0% | 0,0% Prijs bbp | 0,4% | 0,0% | 0,2% | 0,0% | 0,2% Gecombineerde bbp index | 0,4% | 0,0% | 0,2% | 0,0% | 0,2% Tabel 2.2.3 bevat de grondslag en de huidige accres raming zoals opgenomen in deze Voorjaarsnota 2026 op basis van de bbp cijfers uit het CEP 2026. Tabel 2.2.4 bevat het accres voor 2026 en verder zoals opgenomen in de Miljoenennota 2026.
Tabel 2.2.5 bevat de mutaties in het accres tussen de stand Miljoenennota 2026 en de stand Voorjaarsnota 2026. Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 13 Meicirculaire gemeentefonds 2026 14 1b. Incidentele bijstelling accres (Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo) De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage Wmo 2015 was ingeboekt per 1 januari 2027. Echter, nu blijkt dat deze niet eerder dan per 1 januari 2028 kan worden ingevoerd. Daarom wordt vanaf de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor het jaar 2027 een bedrag van € 225 miljoen overgeheveld naar het gemeentefonds (zie paragraaf 2.2.7 van deze circulaire). Aangezien de besparing van € 225 miljoen al was ingeboekt, zie paragraaf 2.2.12 van de meicirculaire 2023, is er over deze middelen geen accres opgebouwd. Derhalve wordt het accres incidenteel bijgesteld met € 40,7 miljoen in 2027. 2. Afrekening ruimte onder plafond BCF 2025 De bijdrage van het Rijk aan het BCF is geplafonneerd. Het plafond van het BCF is sinds 2015 gekoppeld aan de accrespercentages zoals die volgen uit de normeringssystematiek voor het gemeentefonds en het provinciefonds. Het plafond van het BCF wordt daarnaast aangepast voor taakmutaties (zoals decentralisaties) die gepaard gaan met toevoegingen of onttrekkingen aan het BCF.
Hierdoor hebben decentralisaties geen effect op de ruimte onder het plafond van het BCF. Als het plafond overschreden wordt, komt het verschil ten laste van het gemeentefonds dan wel het provinciefonds. Bij een realisatie lager dan het plafond komt het verschil ten gunste van het gemeentefonds dan wel het provinciefonds. Bij Miljoenennota 2026 werd de ruimte onder het plafond voor 2025 voor de gemeenten geraamd op € 428 miljoen. Dit bedrag is reeds verrekend bij de voorlopige afrekening bij
Miljoenennota 2026. Bij de definitieve afrekening blijkt | deze ruimte te zijn afgenomen met afgerond € 213 miljoen. Deze € 213 miljoen is verrekend bij de Voorjaarsnota 2026. De totale ruimte onder het plafond van 2025 was | € 216 miljoen. 3. | Inschrijving buitenlandse akten De gemeente Den Haag vervult een landelijke taak bij het inschrijven van buitenlandse akten, onder meer voor geboorte en huwelijk. In het verleden kreeg de gemeente Den Haag financiële compensatie voor deze taak via het g emeentefonds, maar deze middelen zijn bij de ingang van de huidige | verdeling van de algemene uitkering per 1 januari 2023 per abuis vervallen. Om dit te corrigeren is er vanaf 1 januari 2026 structureel een bedrag van € 3,4 miljoen uit de algemene uitkering | overgeheveld | naar de maatstaf verkiezingen Den Haag. Aanvullend worden voor de jaren 2026- 2028 middelen overgeheveld ten behoeve van het toekomstbestendig maken van de organisatie en het proces van het inschrijven van buitenlandse akten. In 2026 gaat het aanvullend om € 294.000 en in 2027 en 2028 om aanvullend € | 307.000. Zie ook paragraaf 2.2.14. 4. | Almere De decentralisatie- uitkering Groeiopgave Almere dateert uit 2015 en geldt voor een periode van maximaal 22 jaar. Het doel van deze uitkering is om de gemeente Almere in staat te stellen een bijdrage aan de gemaakte groeiafspraken te leveren.
Per 2021 is deze decentralisatie-uitkering omgezet in een specifieke uitkering | (SPUK), zie paragraaf 2.2.4 van de meicirculaire 2021. In 2022 is deze SPUK | door Berenschot geëvalueerd en is besloten om de uitkering voor de periode 2023- | 2027 te continueren. Er is toen ook afgesproken dat in 2027 opnieuw een evaluatieonderzoek zal plaatsvinden met als doel een besluit te kunnen nemen over eventuele voortzetting van de | uitkering voor de periode 2028- | 2032 en de eventuele hoogte van de uitkering. Inmiddels wordt samen met de gemeente Almere en andere betrokken partijen gewerkt aan de voorbereidingen van deze evaluatie. In dat kader is afgesproken de huidige SPUK weer om te zetten in een decentralisatie-uitkering zonder nadere bestedingsvoorwaarden. In de decembercirculaire 2025 (in paragraaf 3.2.4 ) is dit reeds voor het jaar 2025 gedaan en is aangekondigd dat bij Voorjaarsnota 2026 de SPUK ook voor 2026 en verder zal worden omgezet naar een Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 15 decentralisatie-uitkering. In deze meicirculaire wordt deze aangekondigde omzetting meerjarig verwerkt. Het gaat om een jaarlijks bedrag van € | 10,1 | miljoen. Echter, door het kabinet Schoof is bepaald dat de omzetting van een specifieke uitkering naar een decentralisatie-uitkering gepaard gaat met een korting van 10%.
Om dit te compenseren worden er middelen uit de algemene uitkering toegevoegd aan de decentralisatie-uitkering Almere. Voor de periode 2026 tot en met 2031 wordt er in totaal € 5,9 miljoen ten laste van de algemene uitkering toegevoegd aan de decentralisatie- uitkering Almere. Het betreft € 977.000 in 2026, € 992.000 in 2027, € | 997.000 in 2028 en € 989.000 in 2029 tot en met 2031. Zie ook paragraaf 3.2.8. 5. | Diversen Jaarlijks wordt de decentralisatie-uitkering Knelpunten verdeelproblematiek ten laste van de algemene uitkering geactualiseerd voor het extra jaar dat in de desbetreffende circulaire zichtbaar wordt (zie ook paragraaf 2.2.4 van de septembercirculaire 2023). Deze decentralisatie-uitkering houdt verband met btw-aspecten ten aanzien van wegen die in beheer zijn van waterschappen. Gemeenten zijn op grond van de Wet herverdeling wegenbeheer verplicht om het onderhoud aan hun wegen te bekostigen. Doorgaans kunnen gemeenten de voor het onderhoud van de wegen afgedragen btw declareren bij het BCF. Als het beheer van de wegen is uitbesteed aan de waterschappen is dat echter niet mogelijk. In dit geval gaat het om € 107 | .000 in 2031 | . Zie ook paragraaf 3.2.41 | van deze circulaire. Daarnaast is er een negatieve bijstelling van € 3 | 0.000 vanwege de Wet visueel gehandicapten (zie paragraaf 2.2.6 van de septembercirculaire 2023).
Het doel van deze wet is om de uitvoering van technische werkvoorzieningen voor mensen uit de doelgroep Participatiewet met een visuele beperking over te dragen aan het UWV. D e middelen voor de werkvoorzieningen en de structurele uitvoeringskosten worden via deze bijstelling budgettair neutraal overgeheveld naar de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Deze reeks loopt tot en met 2061 op, voor 2061 en verder is het een structurele reeks van € 2,3 miljoen per jaar. Gelet op de geringe omvang van deze mutaties zijn deze verwerkt als algemene mutatie. 6. | Indexatie Wmo demografie In verband met een nog uit te werken alternatieve financieringsvorm van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), die beter rekening houdt met de kostenontwikkeling in de Wmo en demografische ontwikkelingen/ vergrijzing, is bij Voorjaarsnota 2024 vanaf 2026 een jaarlijkse tranche van € 75 miljoen oplopend tot € 300 | miljoen in 2029 | (zie paragraaf 2.2.10 | van de septembercirculaire 2024). Bij Voorjaarsnota 2025 is een extra tranche van € 75 miljoen vanaf 2030 aan de reeks toegevoegd, waarmee de structurele reeks vanaf dat jaar uitkomt op € 375 miljoen (zie ook paragraaf 2.2.11 van de septembercirculaire 2025) | . Bij Voorjaarsnota 2026 is een extra Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 16 tranche van € 75 miljoen vanaf 2031 aan de reeks toegevoegd.
| De middelen worden verdeeld via het cluster Individuele voorzieningen Wmo. 7. | Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo In de Voorjaarsnota 2023 is besloten dat het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt afgeschaft en dat in de plaats daarvan de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo opnieuw wordt ingevoerd (zie ook paragraaf 3.2.7 van de meicirculaire 2025). De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage Wmo 2015 was ingeboekt per 1 januari 2027. Echter, nu blijkt | dat deze niet eerder dan per 1 | januari 2028 kan worden ingevoerd. | Daarom wordt vanaf de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor het jaar 2027 een bedrag van € | 225 | miljoen overgeheveld naar het gemeentefonds. Aangezien de besparing van € | 225 | miljoen al was ingeboekt, zie paragraaf 2.2.12 van de meicirculaire 2023, is er over deze middelen geen accres opgebouwd. Derhalve wordt het accres incidenteel bijgesteld met € | 40,7 miljoen in 2027 (zie paragraaf 2.2.1b van deze circulaire). Het bedrag van € 225 miljoen wordt toegevoegd aan het cluster Individuele voorzieningen Wmo. 8. | Overgangsrecht levenslang De meerjarenraming strekt zich met ingang van deze circulaire uit tot en met het jaar 2031. Daardoor wordt in de tabel het onderwerp ‘overgangsrecht levenslang’ in 2031 zichtbaar.