RIB 4 juli 2023 Raadsinformatiebrief Ontwikkeling in de jeugdbescherming

RAADSINFORMATIEBRIEF VAN HET COLLEGE VAN B&W VOOR

de gemeenteraad

CC DATUM ONDERWERP

04-07-2023 Ontwikkelingen in de Jeugdbescherming

Beste meneer, mevrouw,

Informatie ontwikkelingen jeugdbescherming in de regio Zuid West [1] De problematiek in de jeugdbeschermingsketen is groot. Jeugdigen met een jeugdbeschermings-maatregel wachten vaak lang op passende hulp, de werkdruk voor de jeugdbeschermers is hoog en er is krapte op de arbeidsmarkt. Dit is een landelijk probleem en de regio Zuid West is hierop geen uitzondering. De regio Zuid West werkt samen met de Gecertificeerde Instellingen (GI's) om de meest kwetsbare kinderen en gezinnen te beschermen. Het belangrijkste is daarbij natuurlijk de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen tijdig de juiste ondersteuning te geven en hen perspectief voor de toekomst te bieden. In deze raadsbrief informeer ik u over: De landelijke ontwikkelingen in de jeugdbescherming De regionale ontwikkelingen Zuid West De ontwikkelingen in de regio Midden-Holland Over dit onderwerp bent u de afgelopen jaren op meerdere momenten geïnformeerd. Hierbij de laatste actuele ontwikkelingen.

1. Landelijke ontwikkelingen De werkdruk in de jeugdbescherming Door de hoge werkdruk en de stroom van negatieve publiciteit (met name in het eerste halfjaar van 2022) was er een vicieuze cirkel van hoge uitstroom ontstaan waardoor de werkdruk door vacatures en inwerken van nieuwe krachten nog groter werd. Om deze vicieuze cirkel te doorbreken is er het volgende ingezet: In opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid (J&V) en in samenwerking met gemeenten en GI’s heeft onderzoeksbureau Significant twee rapporten gepubliceerd in januari 2023[2]. Belangrijk hierin was een kwaliteitskader met prestatiebeschrijvingen voor de jeugdbescherming [ondertoezichtstellingen (OTS) en voogdij]. Welke activiteiten en welk tijdbeslag zijn gemoeid bij de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen? De rapporten concludeerden dat een caseload van 12,5 kinderen per fte jeugdbeschermingsmedewerker voor de OTS en voogdij het maximum is om de werkdruk van de medewerkers gezond te houden. Rijk, GI’s en de VNG zijn akkoord met de rapporten en hiermee ligt er een gedegen basis om tot afspraken te komen over prestaties, caseload en tarieven voor een gezond werkklimaat voor de medewerkers jeugdbescherming. Voor de regio Zuid West betekent dit een verlaging van de caseload van bijna 25% ten opzichte van de huidige situatie.

Deze komt dan bovenop de caseloadverlaging als gevolg van de verbeterplannen in de jaren 2020 t/m 2024. Acties FNV en principeakkoord Op initiatief van vakbond FNV is overgegaan tot werkonderbrekingen en verminderde dienstverlening om kracht bij te zetten voor de vermindering van de werkdruk. Op 21 maart jl. is een principeakkoord gesloten tussen de GI’s en de FNV dat inmiddels definitief is. Daarin wordt uitgegaan van een caseload van 12 kinderen per fte. Er wordt stapsgewijs naar deze norm toegewerkt in 2024. Jeugdhulpregio's Haaglanden, Holland-Rijnland, Midden-Holland en Zuid-Holland Zuid https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2023/03/16/tk-bijlage-2-prestatiebeschrijvingen-jeugdbescherming [3] https://vng.nl/sites/default/files/2023-03/20230322-ledenbrief-verbetering-jeugdbeschermingsketen-op-korte-en-lange-termijn.pdf [1] [2]

1171446 / 1208362 gemeente Krimpenerwaard Postbus 51 2820 AB Stolwijk www.krimpenerwaard.nl

Uitwerking principeakkoord Naar aanleiding van het principeakkoord heeft de VNG op 22 maart jl. gemeenten een brief gestuurd met daarin een aantal maatregelen die zij van belang vinden[3]. De financiering Rijk en VNG zijn nog in gesprek over de financiering die nodig is om te komen tot een lagere caseload. De huidige situatie vraagt om een herbezinning op de financieringswijze die nog is gebaseerd op het gerealiseerde volume aan uitgevoerde maatregelen. Hiervoor is het van belang dat er duidelijkheid is over een landelijk tarief, de bekostigingsvorm, de caseloadnorm en de totale kosten als de inrichting van de jeugdbescherming wordt gebaseerd op de nieuwe normen voor de caseload. Onderstaande landelijke bedragen zijn genoemd in relatie met de verlaging van de werkdruk voor de jeugdbescherming (in miljoenen euro’s). 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 Brief JenV sep’22 (Rijk)

10

10

10

10

Bijdrage gemeentefonds

10

Voorjaarsnota 2023 (Rijk)

43

50

50

50

50

50

63

60

60

50

50

50

Totaal

10

Het is nog niet zeker of de bedragen uit de voorjaarsnota '23 in zijn geheel aan werkdrukverlaging besteed kunnen worden. Hoewel het exacte bedrag nog niet is berekend voor de caseloadverlaging verwachten Rijk en VNG daarvoor jaarlijks meer dan € 100 miljoen nodig te hebben. De nu bekend gemaakte extra rijksmiddelen zijn dus niet genoeg voor de financiering van de voorgestelde caseload-verlaging. De VNG heeft daarbij de inzet om het dekkingstekort te betrekken bij de financiële afwikkeling van de Hervormingsagenda. Dit houdt in dat de gemeenten bij die afwikkeling worden gecompenseerd voor de middelen die zij nu inbrengen voor de caseloadverlaging. Wetgevingstraject toekomstscenario Een structurele oplossing van de problematiek in de jeugdbeschermingsketen wordt verwacht van de invoering van het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Hiermee worden dubbelingen in werk eruit gehaald en kan er door lokale teams meer worden gedaan aan de veiligheid binnen gezinnen, in samenwerking met een Regionaal Veiligheidsteam. Ofwel, met minder personeelsinzet en kortere doorlooptijden wordt de onveiligheid binnen gezinnen beter en gerichter aangepakt. De wetgeving voor de invoering van het toekomstscenario kinden gezinsbescherming wordt eind 2024 aan de Tweede Kamer aangeboden. Invoering van het toekomstscenario wordt in de loop van 2025 of 2026 verwacht. 2.

Ontwikkelingen in de jeugdbeschermingsregio Zuid West Verlenging verbeterplannen Voor de jaren 2020 tot en met 2022 zijn er verbeterplannen van de GI’s op incidentele basis gefinancierd waarmee de caseload al was verlaagd ten opzichte van 2019. In het najaar van 2022 is de financiering van de verbeterplannen gecontinueerd tot en met 2024. 5 dagen termijn Ondanks de extra financiële impuls vanuit de verbeterplannen is de personeelsbezetting fragiel bij de GI's. Het verloop is groot, de jaarlijkse uitstroom in Zuid West is bijna 20% en de instroom van nieuw personeel blijft achter. Zeker als het gaat om werving van SKJ-geregistreerde en ervaren jeugdbeschermers. Nieuw ingestroomde jeugdbeschermers kunnen dan niet direct met een volledige caseload aan de slag. Hierdoor blijft het een dagelijkse uitdaging om elk gezin binnen 5 dagen blijvend te koppelen aan een vaste jeugdbeschermer. Om toch de directe en structurele veiligheid te waarborgen is er in samenwerking met het ministerie van J&V een Handelingsperspectief ontwikkeld. De GI’s in de regio werken volgens dit Handelingsperspectief. Dit betekent:

pag. 2/4

dat in die situaties waarin de 5 dagen termijn niet gehaald wordt altijd de onveiligheid rond het kind in beeld wordt gebracht er wordt voor gezorgd dat er veiligheidsafspraken worden gemaakt (met het betrokken sociale- en professionele netwerk en het gezin) om directe onveiligheid weg te nemen daarnaast wordt, wanneer de 5 dagen termijn niet wordt gerealiseerd, een oorzaakanalyse uitgevoerd waarom die termijn niet wordt behaald en hoe dit op te lossen. Met die invulling zijn volgens het Keurmerkinstituut de belangen van de jeugdigen gewaarborgd, kunnen de doelstellingen zoals verwoord in het Handelingsperspectief worden gerealiseerd, wordt aan het normenkader voldaan en is de certificatiestatus van de GI niet in het geding. Efficiënt verwijsproces Om administratieve lasten en daarmee werkdruk te verminderen voor de jeugdbeschermers hebben de GI’s de wens uitgesproken om het toeleidingsproces naar jeugdhulp efficiënter in te richten. Helpend hierbij is één aanmeldformulier voor de inzet van de hulp door jeugdhulpaanbieders. Op dit formulier staan: de problematiek van de jeugdige/het gezin, de hulpvraag en indien noodzakelijk de persoonsgegevens vermeld. Nu werken de jeugdhulpaanbieders nog met een eigen aanmeldformulier, wat veel extra tijd kost van de jeugdbeschermers.

Naar voorbeeld van de regio Gelderland is in de regio Zuid West een werkgroep, met vertegenwoordigers van de GI's, jeugdhulpaanbieders en de gemeenten, gestart om te komen tot één aanmeldformulier. Ook is er een landelijke werkgroep die zich hiermee bezighoudt. Deze landelijke werkgroep heeft de input van onze regio meegenomen in de volgende versie van het formulier. In de tweede helft van 2023 wordt dit uniforme formulier in onze regio ingevoerd. De ambitie is dat ook andere verwijzers naar jeugdhulp (de lokale teams en huisartsen) het formulier gaan gebruiken.

3. Ontwikkelingen in de regio Midden-Holland Proeftuin toekomstscenario Het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming van de ministeries van VWS en J&V uit 2021 betekent een fundamentele herziening van de veiligheidsketen. Dit is van groot belang om de jeugdbescherming effectiever en sneller uit te voeren. In Midden- Holland hebben we in Bodegraven- Reeuwijk geëxperimenteerd met een pilot met als doel dat er aan de voorkant samengewerkt zou worden door de partners in de JB-keten en het lokale team. Ervaringen uit deze pilot worden nu meegenomen in uitbreiding naar de 4 andere gemeenten. Hierover is overleg geweest met bestuurders van de betrokken instellingen, er is een projectgroep opgericht die een projectplan geeft gemaakt. Komende maanden wordt met de betrokken organisaties bekeken wat er nodig is om van start te gaan. Doorbraakaanpak Naar aanleiding van het Inspectie- onderzoek is er regelmatig overleg met de zorg coördinatoren (zij helpen jeugdbeschermers bij het vinden van passende zorg) bij de GI om knelpunten in het zorgaanbod te bespreken en te bekijken welke oplossingen er zijn. Daarnaast is ook bekeken of eventuele bureaucratische belemmeringen weggenomen konden worden. Maar dit bleek in de regio Midden- Holland niet aan de orde.

Voorrang voor jeugdigen met een maatregel Landelijk is er een oproep gedaan om jeugdigen met een maatregel voorrang te verlenen bij jeugdhulp. Het NJI heeft hier recent een afwegingskader voor ontwikkelt. Dit gaan we komende periode in afstemming met GI en aanbieders in praktijk brengen. Verwijsproces GI’s Ook zullen we komende periode het proces om tot 1 aanmeldformulier te komen gaan implementeren met als doel en makkelijker toeleidingsproces voor zowel verwijzers als zorgaanbieders. Tot slot Binnen de regio Zuid West gaan we verder om te komen tot structurele verbeteringen in de jeugdbeschermingsketen. Doel is om processen te verbeteren, veranderingen te borgen en het werkklimaat voor de jeugdbeschermers te verbeteren. Wij blijven u informeren over de voortgang.

pag. 3/4

Bijlage 1: voornaamste punten uit de VNG-ledenbrief van 22 maart 2023 1. Verkenning landelijk tarief: De VNG vindt het noodzakelijk dat er een reëel landelijk tarief komt met de daarbij passende financiering voor gemeenten. Het onderzoek is 1 juli dit jaar gereed en gemeenten worden hier nauw bij betrokken. Afhankelijk van de uitkomst van het onderzoek, hebben gemeenten een rol bij de implementatie van dit tarief. • Het Samenvattend Kwaliteitskader en prestatiebeschrijvingen Jeugdbescherming (KKPB): Rijk, gemeenten, VNG en GI’s hebben gezamenlijk het KKPB uitgewerkt waarin o.a. de werkzaamheden van de jeugdbeschermers worden beschreven. De kaders dienen ertoe betere en eenduidigere afspraken te maken over prestaties, workload en tarieven en zijn de eerste stap op weg naar een reëel landelijk tarief. • Subsidieregeling ‘workload’-verlaging: Voor het jaar 2022 was 10 miljoen euro subsidie beschikbaar gesteld door het ministerie van J&V in september jl. Voor 2023 hebben het ministerie en gemeenten ieder 10 miljoen euro beschikbaar gesteld. GI’s dienen hun subsidieverzoek af te stemmen met de regio voor aansluiting op de lopende contractafspraken. Deze middelen zijn nadrukkelijk bedoeld als aanvullende middelen voor het terugdringen van de werkdruk, bovenop lopende contractuele afspraken.

• Subsidieregeling zij-instroom medewerkers: Tot en met 2024 is 10 miljoen euro subsidie en een ondersteuningsteam beschikbaar voor GI’s, met als doel het bieden van opleidings- en arbeidsplekken aan zij-instromers. • Aanpassing normenkader Keurmerkinstituut: Het ministerie van J&V laat een advies opstellen of verlichting van normen of toezicht houden mogelijk is, dan wel of er een alternatief is voor het keurmerkinstituut (KMI). De VNG zet, met behoud van kwaliteit, in op een alternatief voor KMI. • Monitoring effecten van de verbetermaatregelen: De minister gaat driemaal per jaar met een monitor de Tweede Kamer informeren over de effecten van de verbetermaatregelen. Gemonitord wordt toename aantal jeugdbeschermers, ontwikkeling van de gemiddelde organisatie workload en wachttijden voor een jeugdbeschermingsmaatregel. • Vergemakkelijken inzet passende jeugdhulp: Sommige regio’s hebben het verwijsproces naar passende jeugdhulp voor de jeugdbeschermer eenvoudiger gemaakt. Naar aanleiding van deze goede voorbeelden is een handreiking in de maak. • Afwegingskader voor het bepalen van urgentie bij inzet van jeugdhulp: Het NJI heeft de opdracht gekregen een afwegingskader voor verwijzers en jeugdhulpaanbieders te maken.

In dit afwegingskader wordt de uitspraak van de rechter zwaarwegend en krijgen jeugdigen met een kinderbeschermingsmaatregel voorrang bij het toekennen van jeugdhulp. Gemeenten worden opgeroepen het afwegingskader in samenspraak met de jeugdhulpaanbieders te implementeren. • Aanpassing werkwijze tuchtreglement: De aanpassing van het tuchtreglement is inmiddels afgerond, zodat de werkwijze van de Stichting Kwaliteitsregister Jeugd minder belastend is voor jeugdbeschermers. Hierdoor gaan alleen de klachten over ernstig verwijtbaar handelen nog naar het tuchtcollege. Naar verwachting zal ruim 75% van de zaken via een andere route lopen waarin de zogenoemde commissie van consultatie het gesprek aangaat met de klager en de professional, en zo nodig ook met bijvoorbeeld de bestuurder van een GI. De commissie van consultatie kan geen maatregelen opleggen. Het lerend effect voor professionals staat centraal. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard, de secretaris,

de burgemeester,

J. Hennip

P.J. Bouvy-Koene

pag. 4/4