Raadsvoorstel Woonvisie Krimpenerwaard 2023-2028

RAADSVOORSTEL

Nr.: 1101317/1017309

Raadsvergadering:

5 juli 2023

Onderwerp:

Woonvisie Krimpenerwaard 2023-2028

Datum:

2 mei 2023

Korte samenvatting De raad wordt voorgesteld om de nieuwe woonvisie met de titel Vitale kernen in het groen. Woonvisie Krimpenerwaard 2023-2028: met aandacht voor wonen, zorg en duurzaamheid – Programma Volkshuisvesting vast te stellen. De woonvisie vormt de basis voor het woonbeleid dat door de gemeente de komende jaren wordt gevoerd. Het bevat doelen en uitvoeringsacties op basis van vier thema’s: beschikbaarheid & betaalbaarheid, aantrekkelijke & inclusieve nieuwbouw, wonen, zorg & welzijn en duurzaamheid. De woonvisie vormt een basis voor afspraken met bijvoorbeeld de woningcorporaties en huurdersorganisaties. Ook bevat de woonvisie kaders en randvoorwaarden voor nieuwbouwplannen. De pijler wonen, zorg & welzijn kan op zichzelf gezien worden als een woonzorgvisie. Voorgesteld besluit De raad wordt voorgesteld om: 1. De nieuwe woonvisie met de titel Vitale kernen in het groen. Woonvisie Krimpenerwaard 2023-2028: met aandacht voor wonen, zorg en duurzaamheid – Programma Volkshuisvesting vast te stellen. 2. De woonvisie ook als woonzorgvisie vast te stellen. 3. De woonvisie vanaf 2024 (als de Omgevingswet ingaat) als Programma Volkshuisvesting (omgevingsprogramma) te beschouwen. Inleiding In 2017 is onze huidige woonvisie – Woonvisie Krimpenerwaard; kerngericht! – door de raad vastgesteld. De huidige woonvisie is dus alweer zes jaar oud.

De woningmarkt is de afgelopen jaren enorm veranderd: de woonvisie is geschreven toen de woningmarkt zich net hersteld had van een jarenlange crisis. De afgelopen jaren was de woningmarkt juist oververhit en zijn de koopprijzen sterk gestegen. Op dit moment dalen de prijzen juist weer, maar nemen de hypotheekrentes toe. Voor steeds meer mensen is de stap naar een koopwoning niet haalbaar en zullen zij steeds meer een beroep doen op de sociale huursector. Het zorgdragen voor voldoende woningen voor iedereen en het behouden en versterken van de vitaliteit van de kernen vraagt om een actueel inzicht en beleid op het gebied van wonen. In september 2022 is gestart met het proces om te komen tot een nieuwe woonvisie. De gemeente heeft opdracht gegeven aan Stec Groep om het traject te begeleiden en samen met ons de woonvisie te schrijven. In september zijn zij gestart met een woononderzoek in onze gemeente. Op 22 november 2022 hebben wij u tijdens een bijeenkomst samen met Stec Groep meegenomen in het woonvisietraject. Hierna is met vele stakeholders gesproken. De input die toen is opgehaald is vertaald in een uitgangspuntennotitie met stellingen die op 7 februari 2023 aan u is voorgelegd. Daarna is de concept woonvisie geschreven die op 28 maart 2023 aan u is gepresenteerd. De vragen en opmerkingen die geplaatst zijn, zijn verwerkt in het document.

De Woonvisie is daarna nog twee weken voorgelegd aan alle stakeholders die eerder in het proces betrokken zijn geweest. Dit heeft geresulteerd in de definitieve woonvisie die nu ter besluitvorming aan u voorligt. De titel van de woonvisie is: Vitale kernen in het groen. Woonvisie Krimpenerwaard 2023-2028: met aandacht voor wonen, zorg en duurzaamheid – Programma Volkshuisvesting (hierna: woonvisie genoemd). gemeente Krimpenerwaard Postbus 51 2820 AB Stolwijk www.krimpenerwaard.nl

De woonvisie vormt de basis voor het woonbeleid dat door de gemeente de komende jaren gevoerd wordt. De woonvisie gaat over de integrale opgaven op de lokale woningmarkt. Wonen gaat niet alleen over stenen, maar is veel breder. De hoofddoelstelling is “het versterken van onze vitale kernen doordat iedereen beschikt over een prettige en passende woning, woon- en leefomgeving”. Om deze hoofddoelstelling te behalen is de woonvisie verder uitgewerkt in vier pijlers: - Pijler 1 – beschikbaarheid en betaalbaarheid - Pijler 2 – aantrekkelijke en inclusieve nieuwbouw - Pijler 3 – wonen, zorg en welzijn - Pijler 4 – duurzaamheid Per pijler zijn de belangrijkste ontwikkelingen (wat zien we?) en doelen (wat willen we?) geschetst. In het uitvoeringsprogramma is uiteengezet hoe we deze doelen gaan behalen (wat gaan we doen?). Onderaan dit raadsvoorstel vindt u een overzicht van verschillende bijlages die bij het raadsvoorstel worden gevoegd. Beoogd resultaat Het versterken van onze vitale kernen in het groen doordat iedereen beschikt over een passende woning en passende woon- en leefomgeving Argumenten 1.1. Een woonvisie is wettelijk verplicht Per 1 januari 2022 is de Woningwet gewijzigd: een gemeentelijke woonvisie is sindsdien verplicht en bevat het gemeentelijk volkshuisvestingsbeleid voor ten hoogste vijf jaar. Een woonvisie moet worden vastgesteld door de gemeenteraad. 1.2.

De woonvisie sluit aan bij het Coalitieakkoord 2022-2026 Krimpenerwaard Vooruit! en het Collegeprogramma Krimpenerwaard 2022-2026 Vitaal Vooruit In het Coalitieakkoord wordt de ambitie uitgesproken (ambitie 35) “dat iedereen op een passende manier in onze gemeente kan wonen. … Voor een goede basis wordt de Woonvisie zo spoedig mogelijk geactualiseerd en zal vervolgens een versnellingsagenda Wonen worden opgesteld. Dit in samenwerking met onder andere woningbouwverenigingen”. De Woonvisie is het afgelopen jaar geactualiseerd in samenwerking met diverse stakeholders zoals de woningcorporaties. 1.3. De Woonvisie sluit aan bij de Omgevingswet en de Omgevingsvisie Krimpenerwaard De Omgevingsvisie geeft in hoofdlijnen aan hoe de gemeente in samenspraak met de gemeenschap de toekomst van Krimpenerwaard ziet. Daarbij zijn de kwaliteiten en waarden van Krimpenerwaard – de Krimpenerwaarden – het vertrekpunt. In de Omgevingsvisie zijn de opgaven en uitdagingen die bijdragen aan een toekomstgerichte Krimpenerwaard vertaald in Speerpunten die onder andere richting geven aan de afweging van initiatieven en bij het opstellen van beleid. In de woonvisie is de visie op wonen uitgewerkt en zijn hieraan concrete uitvoeringsacties gekoppeld. De Krimpener-waarden en de geformuleerde Speerpunten vormden een belangrijk vertrekpunt bij het opstellen van de woonvisie.

De Speerpunten uit de Omgevingsvisie zijn terug te vinden bij de pijlers waar deze de woonvisie raken. 1.4. De woonvisie is uitvoeringsgericht De woonvisie bevat een hoofddoel en vervolgens per pijler verschillende doelen: wat willen we de komende jaren als gemeente bereiken in de bestaande woningvoorraad, bij wonen en zorg, duurzaamheid en bij nieuwbouw. De visie bevat de volkshuisvestelijke kaders die we mee zullen geven aan ontwikkelende partijen zodat de plekken die er zijn ontwikkelt worden passend bij de behoeften die er zijn. Om al deze doelen te bereiken is ook opgeschreven hoe we deze doelen gaan uitvoeren. Er zijn concrete acties aan de doelen gekoppeld in het uitvoeringsprogramma. Dit biedt een overzicht waar de komende jaren inzet op gepleegd gaat worden.

pag. 2/6

1.5. De woonvisie vormt de wettelijke basis voor prestatieafspraken met woningcorporaties en huurdersorganisaties Woningcorporaties worden verplicht – als een gemeente een woonvisie heeft – een bod uit te brengen op welke manier zij kunnen bijdragen aan de uitvoering van de doelen in het volkshuisvestingsbeleid van de gemeente. De woonvisie en het bod van de corporaties vormen de basis voor het gesprek om prestatieafspraken te maken tussen gemeente, woningcorporaties en de huurdersorganisaties. De huidige meerjarige prestatieafspraken (2019-2022) zijn met een jaar verlengd vanwege het opstellen van de nieuwe woonvisie. Vanaf Q2 2023 starten de gesprekken om te komen tot nieuwe meerjarige prestatieafspraken (2024-2027). 1.6. Woonvisie is een belangrijk instrument in de lobby bij de provincie om woningbouwontwikkelingen langs de randen van de kernen op te starten Een totale visie op wonen is nodig in gesprekken met de provincie. De woonvisie geeft aan wat wij belangrijk vinden en hoe we omgaan met nieuwbouw en de kaders die wij meegeven. De woonvisie onderbouwt dat en waarom we ook aan de randen van de kernen willen bouwen. 1.7. Er is draagvlak onder stakeholders De woonvisie bevat het gemeentelijke volkshuisvestingsbeleid. Het realiseren van de doelen in onze woonvisie kunnen we echter niet alleen.

Veel verschillende stakeholders zijn daarom betrokken geweest bij het opstellen van deze woonvisie. Ook hebben de we woonvisie ter reflectie aan deze partijen teruggelegd. De stakeholders hebben hierop veel gereageerd. Het algehele gevoel vanuit de stakeholders is positief. Uiteraard hebben zij nog een aantal opmerkingen of aanvullingen meegegeven. Wat verwerkt kon worden is verwerkt. 2.1. Een Woonzorgvisie is vanaf 1 januari 2024 verplicht In het Programma ‘Een thuis voor iedereen’ (onderdeel van de Nationale Woon- en Bouwagenda van minister Hugo de Jonge) staat geschreven dat gemeenten vanaf 2023 aan de slag moeten met het schrijven van een woonzorgvisie. Deze verplichting, maar ook het feit dat er sprake is van een dubbele vergrijzing en dat steeds meer kwetsbare (zorg)doelgroepen behoefte hebben zelfstandig te wonen al dan niet met zorg, is besloten hierop te anticiperen en extra aandacht te besteden aan wonen, zorg en welzijn. Het is daarom noodzakelijk de woonvisie ook als op zichzelf staande woonzorgvisie vast te stellen. 2.2. De uitkomsten van de lokale woonzorganalyse zijn verwerkt in de woonvisie Voorafgaand aan het opstellen van de woonvisie/woonzorgvisie, hebben we begin 2022 een woonzorganalyse op laten stellen om meer inzicht te krijgen in de behoefte van verschillende zorgdoelgroepen.

Niet alleen de behoefte aan zorgwoningen voor ouderen met een vorm van dementie is in de analyse in beeld gebracht, maar ook alle andere doelgroepen die een zorgwoning nodig. Denk hierbij onder andere aan beschermd en beschut wonen. De uitkomsten van deze woonzorganalyse zijn verwerkt in de woonvisie en hebben een plek gekregen in doelen en actiepunten. Wonen, zorg en welzijn heeft daarmee een belangrijke plek in de woonvisie waardoor de woonvisie ook als woonzorgvisie gezien kan worden. 3.1. De Omgevingswet gaat per 1 januari 2024 in De ondertitel van de woonvisie is Programma Volkshuisvesting. Hiermee sorteren we voor op de instrumenten van de Omgevingswet waarbij het werken met omgevingsprogramma’s als uitwerking van de omgevingsvisie de route is. Door de woonvisie ook te beschouwen als een omgevingsprogramma (in dit geval Programma Volkshuisvesting) sluiten we hierop aan. Dit sluit ook aan bij het wetsvoorstel Wet Versterking Regie Volkshuisvesting waarmee de Rijksoverheid meer regie wil voeren op volkshuisvesting. Als de wet wordt ingevoerd (mogelijk al per 1 januari 2024), wordt per 1 januari 2026 het instrument woonvisie (uit de Woningwet) vervangen door het instrument Programma Volkshuisvesting. Het is daarom goed deze woonvisie ook als omgevingsprogramma te beschouwen. Kanttekeningen 1.1.

Het instrument bestemmingsplanrestricties is uit de woonvisie gehaald In de presentatie op 7 februari 2023 over de 90 procent versie van de woonvisie is als instrument om starters op de woningmarkt te helpen ‘bestemmingsplanrestricties’ genoemd. Naar aanleiding van de reacties op 7 februari is besloten dit instrument uit de woonvisie te halen omdat door overheidsingrijpen de vrijheid van eigenaars pag. 3/6

beperkt wordt. Daarnaast wordt door te sturen op meer betaalbaar koopsegment in nieuwbouwprojecten de kansen van starters op deze manier al vergroot. 1.2. Toekomstige ontwikkelingen kunnen invloed hebben op de uitvoering van de woonvisie Op basis van capaciteit en urgentie is een prioritering gemaakt in de uitvoering van de actiepunten die bijdragen aan de doelen die in de woonvisie zijn gesteld. Bij het opstellen van de woonvisie en het uitvoeringsprogramma is rekening gehouden met vele ontwikkelingen, maar de wereld is dynamisch en veranderd snel. We kunnen niet voorzien welke ontwikkelingen en instrumenten die in de (nabije) toekomst worden aangedragen invloed hebben, zowel positief als negatief, op de uitvoering van onze woonvisie. Daarnaast sturen we op de realisatie van nieuwbouwprojecten, maar blijven we ook grotendeels afhankelijk van marktpartijen en woningcorporaties voor de realisatie. We rapporteren de raad jaarlijks over de voortgang van de actiepunten tijdens de Tweede Tussentijdse Rapportage en stellen de raad daarbij op de hoogte als door ontwikkelingen bijsturen en/of herijken nodig is. 3.1. Mogelijk vraagt de woonvisie aanpassingen na de invoering van Wet Versterking Regie Volkshuisvesting Mogelijk wordt vanaf 1 januari 2026 het instrument Woonvisie en Woonzorgvisie vervangen door het Programma Volkshuisvesting.

In de woonvisie is al zoveel mogelijk rekening gehouden met de elementen die in het wetsvoorstel Versterking Regie Volkshuisvesting staan genoemd. Door de woonvisie vanaf 2024 als een Programma Volkshuisvesting te beschouwen, zorgt dit voor een goede overgang. Ondanks dat er zoveel mogelijk rekening gehouden wordt met deze mogelijke wijzigingen, bestaat er altijd een kans dat er nog elementen aangepast moeten worden. Alternatieven Niet van toepassing Financiën In de begroting is voor 2024 incidenteel € 50.000,-- opgenomen voor de uitvoering van het uitvoeringsprogramma van de woonvisie. Juridische zaken Per 1 januari 2022 regelt de Woningwet dat gemeenten verplicht een woonvisie moeten hebben met een looptijd van ten hoogste 5 jaar. Participatie en extern overleg Er is in het proces om te komen tot de nieuwe woonvisie en uitvoeringsprogramma veel overleg geweest met externe partijen. In december is input opgehaald bij de volgende partijen: - Woningcorporaties; - Zorgpartijen en Adviesraad Sociaal Domein; - Marktpartijen zoals projectontwikkelaars en makelaars; - Huurdersorganisaties; - Initiatiefnemers van woonzorgconcepten; - Ouderenbonden Krimpenerwaard; - Klankbordgroep Jongeren. Deze input is, samen met input vanuit de gemeentelijke organisatie, verwerkt tot een uitgangspuntennotitie die samen met stellingen aan de raad is voorgelegd.

Begin maart heeft nog een extra stakeholderssessie plaatsgevonden met de zorgpartijen en woningcorporaties over het uitvoeringsprogramma. Tot slot hebben alle betrokken stakeholders de woonvisie ontvangen en hebben zij twee weken de tijd gehad om te reageren tijdens de reflectieronde. Vervolgtraject en uitvoering Planning: als u de woonvisie heeft vastgesteld, kunnen stappen gezet worden om de verschillende actiepunten uit te voeren. Daarnaast zal gestart worden met het maken van prestatieafspraken met de woningcorporaties en pag. 4/6

huurdersorganisaties die eind 2023 door het college zullen worden vastgesteld. Tot slot is ook het vertalen van (delen) van de woonvisie naar het Omgevingsplan onderdeel van het vervolgtraject. In het Omgevingsplan komen alle juridische regels op het gebied van de fysieke leefomgeving. Het vormt een toetsingskader voor vergunningen. Het is daarom goed te bekijken welke onderdelen van de woonvisie juridisch vertaald moeten worden in het Omgevingsplan. De doorlooptijd voor de uitvoering van de actiepunten in de woonvisie is 2023-2028. Bijlagen -

Bijlage 1 – Vitale kernen in het groen. Woonvisie Krimpenerwaard 2023-2028: met aandacht voor wonen, zorg en duurzaamheid – Programma Volkshuisvesting Bijlage 2 – Bijlagerapportage Woonvisie Krimpenerwaard 2023-2028 Bijlage 3 – Evaluatie Woonvisie Krimpenerwaard; kerngericht! Bijlage 4 – Woonzorganalyse Krimpenerwaard

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van gemeente Krimpenerwaard, de secretaris,

de burgemeester,

J. Hennip

P.J. Bouvy-Koene

pag. 5/6

RAADSBESLUIT

De raad van de gemeente Krimpenerwaard, Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 2 mei 2023 inzake Woonvisie gelet op

Besluit: 1. De nieuwe woonvisie met de titel Vitale kernen in het groen. Woonvisie Krimpenerwaard 2023-2028: met aandacht voor wonen, zorg en duurzaamheid – Programma Volkshuisvesting vast te stellen. 2. De woonvisie ook als woonzorgvisie vast te stellen. 3. De woonvisie vanaf 2024 (als de Omgevingswet ingaat) als Programma Volkshuisvesting (omgevingsprogramma) te beschouwen. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 5 juli 2023,

de griffier,

de voorzitter,

dr. M-L van Muijen

P.J. Bouvy-Koene

pag. 6/6