Raadsvoorstel Kadernota 2026

RAADSVOORSTEL

Nr.: 1584366/1624619

Raadsvergadering:

8 juli 2025

Onderwerp:

Kadernota 2026

Portefeuillehouder:

P.J.S. van der Hek

Datum:

27 mei 2025

Korte samenvatting De raad wordt voorgesteld de kadernota 2026 vast te stellen en bij het opstellen van de meerjarenbegroting 2026 de voorgestelde mogelijkheden in te zetten om te komen tot een structureel sluitende meerjarenbegroting 2026-2029. Voorgesteld besluit De raad wordt voorgesteld om: 1. De kadernota 2026 vast te stellen; 2. Kennis te nemen van het Voorstel structureel sluitende begroting, met daarin de uitwerking, toelichting, en voorgestelde prioritering van de mogelijkheden; 3. Bij het opstellen van de meerjarenbegroting 2026 de mogelijkheden conform de voorgestelde prioritering in te zetten om te komen tot een structureel sluitende begroting. Inleiding Conform onze Financiële verordening bieden wij u jaarlijks een kadernota aan met daarin een voorstel voor het beleid en de financiële kaders voor het komende begrotingsjaar. Met het vaststellen van deze kadernota geeft u als gemeenteraad richting mee aan het college voor het opstellen van de meerjarenbegroting. De basis voor deze kaders wordt gevormd door de op 8 november 2024 vastgestelde begroting 2025 met de meerjarenbegroting. Deze begroting is structureel sluitend, waarbij vanaf de jaarschijf 2026 wel sprake is van negatieve saldi. Voor deze kadernota betekent dit dat alle jaarschijven een negatief saldo als vertrekpunt hebben.

Samen met de structurele effecten uit de 1e tussentijdse rapportage 2025 en de aanpassingen voor 2026 en verder leidt dit tot het volgende meerjarenbeeld. Omschrijving

2026

2027

2028

2029

Structureel saldo meerjarenbegroting 2025 na wijzigingen

-7.476

-6.325

-5.586

-5.586

Structureel saldo 1e Tussentijdse rapportage 2025

1.007

856

623

2.262

Saldo meerjarenbegroting 2025 na 1e Tussentijdse rapportage

-6.469

-5.469

-4.963

-3.324

Totaal aanpassingen kadernota

2.681

2.291

309

-30

Structureel saldo kaders

-3.788

-3.178

-4.654

-3.354

Bedragen x € 1.000

Mogelijkheden om te komen tot een structureel sluitende begroting Bij de behandeling van de kadernota 2025 was al duidelijk dat er vanaf 2026 sprake is van grote financiële opgaven voor onze gemeente en is het debat gevoerd over het al dan niet inzetten van bezuinigingen bij het opstellen van de meerjarenbegroting 2025. Uitkomst van dit debat was de geïnventariseerde mogelijkheden nog

gemeente Krimpenerwaard Postbus 51 2820 AB Stolwijk www.krimpenerwaard.nl

niet in te zetten, maar een aantal opties op voorhand uit te sluiten en een aantal mogelijkheden toe te voegen richting de kadernota 2026. Hiermee zijn we samen met uw gemeenteraad aan de slag gegaan In 19 november 2024 heeft de raad besloten op de aanpak en het doel. Ze heeft zich gecommitteerd aan de opgave van € 4,5 miljoen om te komen tot een structureel sluitende begroting. Het voorspelde tekort bedroeg op dat moment € 4,5 miljoen in 2028/2029, waarbij is afgesproken dat dit tekort bij de kadernota wordt bijgesteld aan de hand van de actualiteit. Het nu gepresenteerde tekort bedraagt € 3,3 miljoen in 2029. Ontwikkelingen na het opstellen van de kadernota kunnen ertoe leiden dat nog sprake is van mutaties in de gepresenteerde saldi. Op 15 januari 2025 heeft de raad aangegeven welke mogelijkheden ze graag wil dat het college verder uitwerkt – aangevuld en bijgesteld met ideeën vanuit de raad zelf. Dit heeft geleid tot een breed palet aan uitgewerkte mogelijkheden. Met de voorliggende kadernota doen wij u een voorstel om een aantal van deze mogelijkheden in de meerjarenbegroting 2026-2029 te verwerken. Dit met als doel om in november een structureel sluitende begroting te kunnen vaststellen. Beoogd resultaat Met de kadernota worden de uitgangspunten vastgesteld die de gemeenteraad meegeeft voor het opstellen van de begroting 2026 en de meerjarenbegroting 2027-2029.

Argumenten 1.1 De kadernota is een verplicht onderdeel van onze p&c-cylcus Op grond van onze financiële verordening bieden wij u een nota aan met een voorstel voor het beleid en de financiële kaders van de begroting voor het volgende begrotingsjaar en de meerjarenraming. 1.2 De kadernota geeft een goed beeld van de ontwikkelingen Er is geïnventariseerd op welke onderdelen bijstelling nodig is en waar we verwachten dat inkomsten en uitgaven gaan veranderen en met welke investeringen we rekening houden. Op basis van huidige inzichten en verwachtingen worden de ontwikkelingen en uitdagingen waar onze gemeente zich de komende jaren voor geplaatst ziet, gepresenteerd. De hiermee gemoeide financiën zijn zo reëel mogelijk voor u vertaald. 2.1 Alle mogelijkheden die de raad heeft gevraagd te onderzoeken zijn uitgewerkt en op volgorde gezet De raad heeft op 15 januari 2025 besloten om een lijst met mogelijkheden – aangevuld en bijgesteld met voorstellen vanuit de raad zelf – uit te werken. Een deel van de mogelijkheden is al verwerkt in de kadernota (NBZ10, VS13, NBZ41A) – omdat ze aansluiten bij eerdere besluiten van de raad m.b.t. technische maatregelen of omdat (VS13) deze mogelijkheid al is verwerkt in de aangeboden begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen.

2.2 De toelichting op het voorstel geeft aan waarom het college u deze prioritering aanbeveelt In het procesvoorstel is afgesproken dat we voor u alle mogelijkheden op volgorde zullen plaatsen. We doen u daarmee een voorstel met welke mogelijkheden u kunt komen tot een structureel sluitende begroting. In de toelichting geeft het college aan waarom zij de voorkeur heeft voor deze volgorde en daarmee de selectie van mogelijkheden die nodig zijn om te komen tot een structureel sluitende begroting. De mogelijkheden voorbij deze bandbreedte ziet het college – hoe lager in de volgorde in toenemende mate als minder wenselijk.

pag. 2/6

3.1 De aangeboden prioritering biedt een passend pakket van mogelijkheden Bij de prioriteitsvolgorde van de mogelijkheden om te komen tot een structureel sluitende begroting is gezocht naar een passend pakket. Via de maatregelen bespaart het pakket op de gemeentelijke organisatie, het sociaal domein, de kwaliteit van de inrichting van de openbare ruimte en de activiteiten voor de raad. De formatieve gevolgen van de mogelijkheden om zaken anders of niet meer te doen (3,3 miljoen: -/- 5,5 fte, 4,1 miljoen: -/- 6,7 fte) zijn in de berekende bedragen opgenomen. Om te voorkomen dat moet worden getornd aan voorzieningen voor inwoners en bezoekers stelt het pakket daarnaast voor de OZB (stapsgewijs met per huishouden gemiddeld nog geen € 9 per jaar) en toeristenbelasting te verhogen. Bij de nu voorspelde omvang van de bezuinigingen ontstaat zo een passende oplossing om te komen tot een structureel sluitende begroting. 3.2 De volgorde biedt houvast ook voor de lange termijn De ontwikkelingen in de wereld staan niet stil: zaken als prijs- en loonontwikkelingen en rente blijven in beweging. Het is nog onzeker hoe het rijksbeleid en de rijksbijdrage zich in de komende jaren zullen ontwikkelen. Ook kan de opbrengst van de uitgewerkte voorstellen mee- of tegenvallen.

Door de volgorde vast te stellen kan de raad ook voor een volgende raadsperiode terugvallen op de voorgestelde prioritering van mogelijkheden. Kanttekeningen 1.1 De gepresenteerde saldi zijn nog niet definitief Op basis van de meest actuele informatie en verwachting is een zo reëel mogelijke inschatting gemaakt van de te verwachten ontwikkeling van lasten en baten voor de komende jaren. Toch zullen er tijdens het proces van het opstellen van de meerjarenbegroting ongetwijfeld nog mutaties optreden. Dit is onvermijdelijk. 1.2 De gevolgen van de meicirculaire zijn nog niet meegenomen Wel zijn de financiële gevolgen op basis van de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk doorgerekend. De financiële vertaling van de Voorjaarsnota voor gemeenten wordt meegenomen in de meicirculaire. Dit is dus een goede graadmeter voor de middelen die we kunnen verwachten. Waar nodig worden de cijfers nog geactualiseerd richting het opstellen van de begroting. Zoals gebruikelijk wordt u via een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de gevolgen van de meicirculaire, zodra deze is verschenen. 2.1 De raad kan conform de procesafspraken de aanbevolen volgorde veranderen Door de mogelijkheden op volgorde te zetten is het voor de raad mogelijk om eenvoudiger hier wijzigingen in te vragen via een motie of amendement. De raad heeft daarbij besloten dat zij streeft naar het dekken van het tekort in 2029.

Indien de raad mogelijkheden niet of pas later wil prioriteren leidt dit tot het doorschuiven van de lager geprioriteerde mogelijkheden. Op deze manier heeft de raad optimaal invloed op het proces richting een sluitende begroting 2026 – 2029. 2.2 Deel van de mogelijkheden acht het college onwenselijk tot zeer onwenselijk In de prioriteringsvolgorde zijn vanaf nr. 46 de mogelijkheden weergegeven die het college onwenselijk of zeer onwenselijk (vanaf nr. 59) acht. Ze raad deze mogelijkheden dan ook af. De financiële omstandigheden vragen ook niet om het nemen van deze maatregelen. Algemene taakstellingen bieden onvoldoende houvast voor de toezichthouder om de haalbaarheid ervan te beoordelen, dat hebben we waar aan de orde ook aangegeven. Deze voorstellen zijn daarom als minder wenselijk beoordeeld, zij leiden niet tot een besparing op de begroting – dat laat onverlet dat u er wel - zonder opbrengstverwachting – voor kunt kiezen. Aangezien er geen opbrengst is te verwachten zijn ook frictie- of investeringskosten hier niet in beeld gebracht.

pag. 3/6

3.1 De VNG adviseert om stelposten op te nemen in de begroting Naar aanleiding van het verschijnen van de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk heeft de VNG, in lijn met de afgelopen jaren, een begrotingsadvies opgesteld voor gemeenten. Onderdeel van dit advies is om in de begroting 2 stelposten op te nemen. a. Een stelpost aan de batenkant voor de jaren 2026 en 2027 met de titel “Deskundigencommissie van Ark 2023 en 2024.” Dit betreft de nog te verwachten middelen jeugdzorg ter compensatie voor de jaren 2023 en 2024. De deskundigencommissie heeft aangegeven dat gemeenten recht hebben op 50% van de meerkosten. Uiterlijk richting Prinsjesdag wordt hierover meer duidelijkheid verwacht. b. Een stelpost aan de batenkant voor de jaren 2028 en 2029 met de titel “Deskundigencommissie Van Ark 2027” ter dekking van de kosten voor jeugdzorg op basis van historische groei. De nieuwe deskundigencommissie zal pas in 2027 een oordeel vellen over de verhouding tussen kosten en budget voor jeugd over de jaren 2025, 2026 en een inschatting voor het lopende jaar 2027. In de Voorjaarsnota van het Rijk is alleen een gedeeltelijke oplossing gekomen tot en met 2027. Deze stelposten zijn nog niet opgenomen in de kadernota, omdat nu al inboeken van stelposten risico’s met zich meebrengt.

Enerzijds omdat de middelen nog niet zeker zijn, anderzijds omdat het standpunt van de toezichthouder ten aanzien van de inzet van deze stelposten niet positief is. De verwachting is dat in aanloop naar het opstellen van de begroting er meer duidelijkheid is ten aanzien van de eventuele inzet van betreffende stelposten. Als inzet van één of beide stelposten mogelijk blijkt en wordt beoordeeld dat deze wenselijk en noodzakelijk zijn, heeft dit gevolgen voor de hoogte van de nu gepresenteerde tekorten. Deze zullen afnemen. En daarmee ook de benodigde inzet van de bezuinigingen. Bij het opstellen van de begroting zullen we dan bepalen in welke mate de, conform de door u aangegeven prioritering, mogelijkheden moeten worden ingezet om te komen tot een structureel sluitende begroting. Alternatieven N.v.t. Financiën Inzet van de voorgestelde prioritering van mogelijkheden leidt tot onderstaand meerjarig saldo. Omschrijving

2026

2027

2028

2029

Structureel saldo kaders

-3.788

-3.178

-4.654

-3.354

978

1.976

2.896

3.403

-2.810

-1.202

-1.758

49

Inzet mogelijkheden Structureel saldo kaders na inzet mogelijkheden Bedragen x € 1.000

Voor een nadere toelichting op de individuele aanvragen, bijstellingen en financiële gevolgen verwijzen wij nu naar de kadernota 2026. Juridische zaken N.v.t. Participatie en extern overleg N.v.t. Vervolgtraject en uitvoering Planning: Na vaststelling door de gemeenteraad start het college van B&W met de uitwerking van de meerjarenbegroting 2026-2029. pag. 4/6

Doorlooptijd:

De meerjarenbegroting 2026-2029 wordt behandeld in de raadsvergadering van 11 november 2025.

Als er een uiterste datum is voor de besluitvorming in de raad, dan datum en reden vermelden. 8 juli 2025 om tijdig te kunnen starten met het opstellen van de meerjarenbegroting 2026-2029.

Bijlagen - Kadernota 2026 - Voorstel structureel sluitende begroting

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van gemeente Krimpenerwaard, de secretaris,

de burgemeester,

J. Hennip

ir. J. Beenakker

pag. 5/6

RAADSBESLUIT

De raad van de gemeente Krimpenerwaard, Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 27 mei 2025 inzake Kadernota 2026

Besluit: 1. De kadernota 2026 vast te stellen; 2. Kennis te nemen van het Voorstel structureel sluitende begroting, met daarin de uitwerking, toelichting, en voorgestelde prioritering van de mogelijkheden; 3. Bij het opstellen van de meerjarenbegroting 2026 de mogelijkheden conform de voorgestelde prioritering in te zetten om te komen tot een structureel sluitende begroting. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 8 juli 2025,

de griffier,

de voorzitter,

S. van Dijk

ir. J. Beenakker

pag. 6/6