Presentatie thema's

•

TOELICHTING THEMA’S Onderweg naar een structureel sluitende begroting 2026

Agenda

Thema’s kort toegelicht

Thema’s

indicatoren

Bestuur en dienstverlening

Leefomgeving

Zorg en welzijn

2

Thema’s

College en raad

Straten en groen

Overhead

Afval en riolering

Veiligheid / brandweer

voorzieningen ruimtelijke kwaliteit & milieu

vergunningen

Bestuur en Dienstverlening

Leefomgeving

Sociale basis: wijk en samenkracht Jeugdzorg Wmo Inkomensondersteuning

Zorg en Welzijn

3

Aandachtspunten daarbij Bestuur en dienstverlening: • Alleen de algemene organisatiekosten zijn ondergebracht onder de “overhead”. Waar ze behoren bij het taakveld zijn ze daar ondergebracht • Kosten Gemeenschappelijke Regeling (VRHM) zijn niet als “langdurige verplichting” gekenmerkt (bijdrage wordt jaarlijks bijgesteld) – de post is veel diverser;

Leefomgeving - Voor bibliotheek, cultuur en media is er sprake van een mix (gebouw & mens/middelen). Keuze: onderdeel leefomgeving; - Ook de begraafplaatsen horen tot de leefomgeving

Zorg en welzijn

- Overall beperkte beleidsvrijheid: anders doen i.p.v. niet doen Plaats hier je voettekst

4

Thema Bestuur en dienstverlening Leefomgeving Zorg en Welzijn

Lasten 46.785 56.931 88.679

Baten

L+B

25.686 72.471 24.995 81.926 22.394 111.073

aangedragen 7.263 6.046 4.410 17.719

voorselectie 3.169 10% 4% 3.197 7% 4% 1.398 4% 1% 7.764 alle bedragen x € 1000

5

Indicatoren

Indicatoren zijn niet absoluut Kijk in samenhang Procentuele verschillen ≠ Potentiële ruimte

Beleidsvrijheid Op basis van het rapport van Raad voor Openbaar Bestuur

Aandeel langdurige verplichtingen Op basis van kostensoorten

Vergelijking In tweevoud Op basis van cbs-gegevens Findo.nl

6

Beleidsvrijheid

Beleidsvrijheid geduid

vormgegeven in praktische score

Rapportage van ROB geeft aan welke belemmeringen er per taakveld zijn als het gaat om wettelijke normen, resultaatsafspraken of alleen “globale doelvoorschriften” tot geen doelvoorschriften.

Indicator in 3 klassen: zeer beperkt, beperkt en grote mate.

Op basis daarvan een “score beleidvrijheid” gegeven per taakveld.

Beperkt: we moeten dit doen, wel kunnen we zaken anders doen

Zeer beperkt: voorgeschreven is wat en hoe we het moeten doen

Grote mate: maatschappelijke verwachting, maar zowel de kwaliteit als de wijze waarop zijn aan ons zelf. Meer ruimte voor eigen beleid.

7

Langjarige verplichtingen

Op basis van kostensoorten:

• Er is een verdeling gehanteerd:

- Afschrijvingen op eerdere investeringen & kosten personeel

- laag: minder dan 20% aandeel pas op langere termijn bij te stellen kosten

- Verplichte bijdragen: naar ons (bv: rijksbijdrage) of vanuit ons (doorstorting naar waterschap bijvoorbeeld)

- gemiddeld: 20 – 50% aandeel - Hoog: meer 50% pas op langere termijn bij te stellen kosten

- bijdragen aan GR generiek binnen 4 jaar te beinvloeden: voor een (groot) deel zijn dit soort kosten minder eenvoudig bij te stellen

Voor de Gemeenschappelijke Regelingen geld dat ook hier – als onderdeel van deze regelingen – sprake is van een aandeel kosten die pas op langere termijn zijn bij te stellen.

8

Vergelijking met andere gemeenten

Op basis van cbs gegevens findo.nl

Vergelijking geeft globaal inzicht

- 100% vergelijkbare gemeente is niet te vinden

- Waar is er sprake van (statistisch) significante verschillen (5 klassen);

- Vergelijk biedt dan ook alleen een indicatie: nader onderzoek cruciaal

- Vergelijk op uitgaven + inkomsten per inwoner;

- Twee vergelijkingen: - 1. veenweide & structuur & 2. aantal inwoners

9

Gemeenten van omvang 45 – 60.000 inwoners Altena Barendrecht De Fryske Marren Doetinchem Den Helder Eemsdelta Goeree-Overflakkee Gooise Meren Harderwijk Heerenveen Het Hogeland Heusden Hollands Kroon Hoogeveen Houten Kampen Kerkrade Krimpenerwaard Lingewaal Maashorst Medemblik Middelburg

Noordoostpolder Waadhoeke Oosterhout Overbetuwe Pijnacker Hollands Ridderkerk Kroon Rijswijk Roermond Schagen Harderwijk Smallingerland Krimpenerwaard Soest Terneuzen Utrechtse Heuvelrug *) Veldhoven Overbetuwe Vijfheerenlanden *) Waadhoeke Waalwijk Weert Veldhoven West Betuwe Terneuzen Woerden Weert Zuidplas Zutphen *) geen gegevens

Het Hogeland

Hoogeveen

Verschillen in kenmerken: Mate van verstedelijking Bodem

Verspreid over het hele land

10

Vergeleken Hollands-Utrechtste veenweide gemeenten Zuidplas Molenlanden

Oudewater Bodegraven-Reeuwijk Woerden Kaag en Braasem Krimpenerwaard

In het oog springend verschil - Omvang gemeenten verschillend - Krimpenerwaard heeft meer lage inkomens 11

Bestuur en dienstverlening Beleidsvrijheid

Lange termijn verplichtingen

Vergelijking obv findo.nl H-U veenweide gemeenten

45 – 60 duizend inwoners

uitschieters

3%

3%

verschil

-5%

-3% 12

Bestuur en dienstverlening • Beleidsvrijheid is op dit thema maatgevend: ca 11% grote mate beleidsvrijheid. • OZB kent grote mate beleidsvrijheid • Crisisbestrijding en veiligheid: beperkt • Bestuur en (ondersteunende) organisatie veel standaarden en controles, binnen de standaard lagere bestedingen dan elders;

Gemiddeld op dit thema 5 tot 7% lagere uitgaven en inkomsten als vergeleken gemeenten

13

Leefomgeving Beleidsvrijheid

Lange termijn verplichtingen

Vergelijking obv findo.nl H-U veenweide gemeenten

45 – 60 duizend inwoners

uitschieters

3%

4%

verschil

-11%

0%

14

Leefomgeving • Vergelijking maatgevend: gemiddelde uitgaven lager of gelijk • Behoorlijke verschillen tussen beide referentie-groepen; • Ruime beleidsvrijheid in verhouding tot andere thema’s • Relatief meer lange termijn verplichtingen: door relatief meer afschrijvingen.

• Posten afval en riool moeten in balans zijn met heffingen – eventuele besparingen indirect compenseren via woonlasten (OZB)

15

Zorg en welzijn Beleidsvrijheid

Lange termijn verplichtingen

Vergelijking obv findo.nl H-U veenweide gemeenten

45 – 60 duizend inwoners

uitschieters

3%

7%

verschil

18%

-2% 16

Zorg en welzijn • Financieel grootste thema, minste in voorselectie; • Beleidsruimte hier maatgevend: vrijwel overal beperkt of zeer beperkt; • bezuinigingen niet direct: • beperkt deel lonen en afschrijvingen,

• grootste deel aan middellange verplichtingen instellingen en mensen; • Grote spreiding tussen referentiegroepen; • Krimpenerwaard heeft voordeel op de bijdrage voor jeugdondersteuning door relatief meer lagere inkomens t.o.v. andere veenweidegemeenten.

17

Vragen?

18