Presentatie Omgevingsprogramma Grondstoffen

•

OMGEVINGSPROGRAMMA GRONDSTOFFEN 2026-2030 Raadscommissie, beeldvormend, 25 nov 2025

AGENDA

Waarom nieuwe maatregelen?

Aanpak

Terugblik

Ambities

Vragen? Na elk blok (5 min)

Wat doen we wanneer? Financiële gevolgen?

Plaats hier je voettekst

2

01

WAAROM NIEUWE MAATREGELEN?

Situatie grondstoffen

Noodzaak circulair denken

• EU afhankelijk van import Geen eigen voorraad lithium, nikkel, koper, aluminium, etc.

• Afhankelijk van schaarse grondstoffen Hightech (chips), bouw en maakindustrie

• Vraag stijgt exponentieel Digitalisering, hightech, bevolking & welvaart groeit en vraag naar windmolens, zonnepanelen en accu’s

• Schaarste zorgt voor hoge prijzen Energie, elektronica, woningen, etc.

• Kwetsbaar voor geopolitieke spanningen Levering onzeker en prijzen wisselend

• Schade aan klimaat Ontbossing, hoog energieverbruik en CO₂-uitstoot door winning/productie & afvalverwerking

4

Europa

Beleid

• Voorkeursvolgorde afvalbeheer (1) preventie (2) hergebruik (3) recycling (4) verwijdering

• Doelen - 2030 60% hergebruik/recycling - 2030 helft minder gebruik primaire grondstoffen - 2035 65% hergebruik/recycling

- 2050 circulaire economie

• Focus op aanpak plastic, recht op reparatie en producenten verantwoordelijkheid

Nederland • Focus op hoogwaardige recycling – Circulair Materialenplan vervangt Landelijk Afvalbeheerplan – Nieuwe Ketenovereenkomst Verpakkingen 2026

5

Gemeente Krimpenerwaard

Beleid

• Collegeprogramma 2022-2026 - restafval max. 100 kg per inwoner per jaar - min. 80% gescheiden inzamelen

• Omgevingsvisie - speerpunt: duurzaam (her)gebruik van grondstoffen - inzet op circulaire samenleving 2050, zuinig omgaan met grondstoffen & afval gescheiden inzamelen 6

Krimpenerwaard: hoeveelheid restafval stabiliseert Huishoudelijk restafval

Doel collegeprogramma (100 kg)

7

Krimpenerwaard: afvalstoffenheffing stijgt Oorzaken • Belasting verbranden restafval stijgt jaarlijks Tarief restafval

2017

2025

legen container 240 ltr

€ 6,75

€ 13,95

legen container 140 ltr

€ 3,93

€ 8,15

storten ondergronds

€ 1,69

€ 3,50

grofvuil ophalen

€ 43,82

€ 68,43

• Personeel en brandstof duurder

• Lagere opbrengsten recycling

Geldt voor heel NL + 35% 2017-2025

8

Krimpenerwaard: daalt fijn restafval niet, dan stijgt aandeel verbrandingskosten exponentieel • Verbrandingsbelasting stijgt fors door compensatie plasticheffing producenten ( miljoen p.j.) • Introductie CO₂-heffing afvalverbranders in 2026 – Prognose 2030: . kg restafval (

extra per :

– Prognose 2033:

extra

)

Kortom: minder meerkosten bij daling restafval 9

Minder restafval mogelijk door zorgvuldiger scheiden Inhoud gemiddelde container/afvalzak restafval Krimpenerwaard

Nog teveel aanwezig in restafval • GFT • Kunststof verpakkingen • Textiel

10

Vragen? 11

02

TERUGBLIK

Tijdlijn Omgevingsprogramma Grondstoffen 2026-2030

Werksessie college

Raadpleging inwoners: online enquête & straatgesprekken

Collegebesluit ontwerp-programma

Ter inzage legging Verwerken wensen & bedenkingen (en terugkoppelen)

13 mei

5 juni - 5 juli

28 okt

dec

20 mei

juli - sept

Werksessie raad

Programma schrijven & afstemmen

nov - febr Huidige situatie in beeld

Plaats hier je voettekst

nov/dec

Tussentijdse evaluatie Go/no go Fase 2 Q1 2028

Q1 2026

Collegebesluit 25 nov: beeldvorming 2 dec: oordeelsvorming definitief programma (na ter inzagelegging) + publicatie

13

Bewonersonderzoek Online enquête • 1.129 deelnemers

• 19 juni t/m 5 juli 2025

Weekmarkten 69 bewoners gesproken • 5 juni 2025 weekmarkt Bergambacht • 6 juni 2025 weekmarkt Krimpen ad Lek • 18 juni 2025 weekmarkt Schoonhoven

14

Hoge tevredenheid afvalinzameling • Enquête

rapportcijfer 7,2

• Straatgesprekken

rapportcijfer 7,6

– mogelijkheden aanbieden afval/grondstoffen

– afval op tijd opgehaald – Cyclus-app handig

• Mobiele Milieustraat

rapportcijfer 8,2

Maar ook ontevredenheid • PMD-zakken: 73% respondenten ergert zich aan zakken die te vroeg buiten staan en 80% aan kapotte zakken • Afval naast containers: 80% respondenten ergert zich • Ophalen grofvuil: 52% respondenten ontevreden, vooral vanwege de kosten

15

Afvalscheidingsgedrag • Redenen van respondenten om afval te scheiden – 71% draagt bij aan beter milieu – 62% om kosten te besparen

– 39% voor toekomstige generaties

• Meer dan 1/3 denkt ‘t eigenlijk beter te kunnen doen

• 59% denkt zelf al goed te scheiden • 71% heeft geen geld over voor betere scheiding

16

Wat kan de gemeente doen? Voorlichting Scheidingsregels, nut/noodzaak afvalscheiden en afvalstoffenheffing

Vooraf betrekken 90% wil betrokken worden als iets verandert; vooral jonger dan 35 jaar

Jeugd - 85%: belangrijk om te scheiden waar jongeren zijn - 80%: belangrijk dat aandacht voor afval is in lesprogramma’s

Meer glas- en textielbakken in aantal kernen PMD → in container of zak? - 40% wil PMD-container i.p.v. zakken; vooral jonger dan 35 jaar - 48% wil geen PMD-container → 41% wil max 3 containers en 29% wil max 4 - Voordelen container: straat opgeruimd (66%) en minder zwerfafval (65%)

17

Vragen? 18

03

AMBITIES

Afvaldriehoek

Gemeente voert met het beleid regie op deze drie aspecten

20

Ambities service Kwalitatief goede voorzieningen voor herbruikbare stromen Ontmoedigen aanbieden restafval Hoge tevredenheid over aanbieden gescheiden stromen Inwoners motiveren zoveel mogelijk gescheiden stromen zonder vervuiling aan te bieden

21

Ambities milieu Restafval 2027: max. 100 kg per inwoner 2030: max. 75 kg doel landelijk VANG-beleid 2025: 30 kg

Recycling 2035: min. 65% = doel Europese Kaderrichtlijn afvalstoffen Krimpenerwaard 2023: bijna 63%

Hergebruik en preventie 2030: min. 10% minder afval en herbruikbare stromen tov 2025

22

Ambities kosten

Beheersbare kosten voor inzamelen en verwerken Integrale maatregelen die zichzelf zoveel mogelijk terugverdienen

23

Vragen? 24

04

AANPAK

* ev = en volgende jaren

Maatregelenpakket 2029/2030 participatie bij Omgekeerd Inzamelen Stimuleren 2026 minder voedsel verspillen 2027 tweedehands (ver)koop/reparatie 2028 thuiscomposteren 2029 spullen lenen/delen

Inzamelen restafval

Preventie / hergebruik

Voorlichting / educatie

2027 laagfrequent Inzamelen (fase 1) 2027 pilot Omgekeerd Inzamelen 2028 evaluatie en go/no go Omgekeerd Inzamelen (fase 2)

2026 ev* versterken regie op keten 2026 ev* intensiveren aanpak bijplaatsingen

2026 ev* circulair ambachtscentrum 2026 acceptatiebeleid actualiseren 2026 ev* Mobiele Milieustraat

Participatie

Herbruikbr. stromen

Milieustraat

2026 meer glas en textielbakken 2026 ev* aanpak PMD-zakken te vroeg 2026 ev* kwaliteit PMD 2027 ev* scheiding kinderopvang/verenigingen PM gescheiden luiers/incontinentie

2027 ev* voorlichtingscampagne intensiveren 2027 voorlichting veranderingen fase 1 2026 ev* deelname Afvalvrije Scholen

Toezicht / handhaving

Overig

Evaluatie

2028 tussentijdse evaluatie 2030 eindevaluatie

2027 ev* controleren kwaliteit herbruikbare stromen

26

Hoe aanbieden restafval ontmoedigen? Gemeenten met max. 100 kg restafval hebben combinatie diftar & lagere service restafval

Laagfrequent Inzamelen ▪ Restafvalcontainer 1x per 4 weken legen (dus niet meer 1x per 2 weken) ▪ In regio ingevoerd in gemeenten: Lopik, Teylingen en De Ronde Venen 27

Mening deelnemers bewonersonderzoek

Fase 1 in Krimpenerwaard •

Laagfrequent Inzamelen invoeren op 1-1-2027

•

Verwacht effect: 85 kg tot 94 kg fijn restafval bij diftar + Laagfrequent Inzamelen (obv benchmark)

28

Omgekeerd inzamelen ▪ Restafval in ondergrondse containers ▪ ‘Oude’ container restafval wordt PMD ▪ Buitengebied: eigen restafvalcontainers blijven (1x per 4 weken legen) ▪ In regio ingevoerd in gemeenten: Zuidplas, Waddinxveen, Bodegraven-Reeuwijk, Molenlanden, Vijfheerenlanden, Gorinchem, HardinxveldGiessendam, Sliedrecht, Papendrecht, Ridderkerk, Alblasserdam, Gouda (2025/2026) en Krimpen ad IJssel (2026) 29

Mening deelnemers bewonersonderzoek

Fase 2 in Krimpenerwaard • Omgekeerd Inzamelen invoeren vanaf 2030 • Obv tussentijdse evaluatie en ‘go/no go’ besluit begin 2028 • Verwacht effect: 76 tot 83 kg fijn restafval bij diftar + Laagfrequent Inzamelen buitengebied + Omgekeerd Inzamelen bebouwde kom (obv benchmark)

30

Waarom geen nascheiding PMD door machines uit restafval? • Belangrijk: alle andere stromen thuis scheiden verplicht én nodig voor recycling om papier, glas, gft, textiel, apparaten, KCA, etc. wel te scheiden

• Betere resultaten als inwoners scheiden meer recyclaat van hogere kwaliteit

• Lagere vergoeding nascheiding Ketenovereenkomst verpakkingen 2026 (gescheiden inzamelen tot € 195 en nascheiding: € 17 per 1.000 kg)

• Nascheiding goed alternatief als inwoners niet actief meedoen met scheiden bv. in binnensteden en gebieden met veel hoogbouw 31

Kwaliteit gescheiden deelstromen Speelt met name bij PMD – Vergoeding vanaf 2026 afhankelijk van kwaliteit PMD

– PMD-zakken met verkeerd afval blijven nu hangen (worden later opgehaald en naar verbrandingsoven gebracht); kan niet meer als PMD in minicontainers gaat

Bij veranderingen inzameling restafval ook bij gft en textiel 32

Uitgaven Toelichting Incidenteel (eenmalig) Structureel (jaarlijks)

Uitgaven Fase 1 (laagfrequent inzamelen): wisselingen grote € 98.800 restafvalcontainers, voorlichting en inkomstenderving uit variabel tarief. Uitgaven overige maatregelen: pilot Omgekeerd Inzamelen, communicatie, Afvalvrije Scholen, leveren/legen containers, inzet € 267.800 Mobiele Milieustraat en aanpak hotspots.

Dekking Toelichting Incidenteel (eenmalig)

€ 83.800 Incidentele middelen budget reiniging huishoudens 2026-2027 € 15.000 Tegemoetkoming opruimen zwerfafval 2026 € 98.800

Structureel (jaarlijks)

€ 168.800 Besparing inzamel- en verwerkingskosten door afname restafval € 23.500 Meeropbrengsten recycling herbruikbare stromen € 60.500 Tarief afvalstoffenheffing 2027-2030 € 15.000 Tegemoetkoming opruimen zwerfafval 2027-2030 33 € 267.800

Tijdlijn Omgevingsprogramma Grondstoffen 2026-2030

Werksessie college

Raadpleging inwoners: online enquête & straatgesprekken

Collegebesluit ontwerp-programma

Ter inzage legging Verwerken wensen & bedenkingen (en terugkoppelen)

13 mei

5 juni - 5 juli

28 okt

dec

20 mei

juli - sept

Werksessie raad

Programma schrijven & afstemmen

nov - febr Huidige situatie in beeld

Plaats hier je voettekst

nov/dec

Tussentijdse evaluatie Go/no go Fase 2 Q1 2028

Q1 2026

Collegebesluit 25 nov: beeldvorming 2 dec: oordeelsvorming definitief programma (na ter inzagelegging) + publicatie

34

Vragen? 35

•

Bedankt!