Presentatie Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort Peter Boelhouwer 29-08-2023

Delft University of Technology

Challenge the future

Inhoud • Demografische ontwikkelingen • Woningaanbod • Woningbouwbeleid Rijk, provincies en gemeenten • Beleidsinstrumenten woningbouwproductie • Oplossingen woningmarktvraagstuk

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

2| 29-08-2023

Bevolkingsontwikkeling 1997-2022 en bevolkings- prognoses CBS

Bron: CBS/ ABF 2022

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

3| 29-08-2023

Woningvraag neemt sterk(er) toe

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

4| 29-08-2023

Bevolkingsontwikkeling 1995-2022 • O

Bron: CBS 2023

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

5| 29-08-2023

Bevolking naar leeftijd 2000-2060

Bron: CBS

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

6| 29-08-2023

Aantal huishoudens en gemiddelde huishoudensgrootte, 2008-2038

Bron: ABF/CBS 2023

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

7| 29-08-2023

Bevolkingsprognose naar component, realisatie en bevolkingsprognose 1950-2070

Bron: ABF/CBS 2023

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

8| 29-08-2023

Huishoudensgroei per woningmarktgebied 2023-2037

Bron: Primos 2023

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

9| 29-08-2023

Prognose ontwikkeling aantal huishoudens, trend, laag en hoog, 2023-2050

Bron: ABF 2023

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

10| 29-08-2023

Bevolkingsontwikkeling landsdelen naar component 2017-2021

Bron: CBS/ ABF 2022

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

11| 29-08-2023

Consequenties demografie voor de woningvraag • Nog 1 tot 2 miljoen huishoudens tot 2060 • Ontbreken van bevolkingspolitiek: groeien we richting de 22 of zelfs 24 miljoen inwoners? • Groei bestaat voornamelijk uit eenpersoonshuishoudens maar ook aandeel gezinnen stijgt weer • Dubbele vergrijzing • Vraag naar stedelijk wonen neemt toe, maar nog steeds grootste vraag naar groenstedelijke woonmilieus • Gezinnen en ouderen (sinds kort) trekken vaker weg uit de grote steden • Binnenlandse migratie in Randstad is sinds 4 jaar negatief • Weinig doorstroming bij oudere alleenstaanden • Traditionele doelgoep daalt niet langer, maar stijgt (door zowel demografische als economische ontwikkelingen) Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

12| 29-08-2023

Woningaanbod blijft achter: oplopend woningtekort

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

13| 29-08-2023

Bouwvergunningen en gereedgekomen woningen, 19952022

Bron: CBS

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

14| 29-08-2023

Verleende bouwvergunningen, 2008-2038

Bron: ABF/CBS 2023

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

15| 29-08-2023

Verleende bouwvergunningen 2012-2023 Q2

Bron: CBS 2023

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

16| 29-08-2023

Aantal aangeboden, verkochte en opgeleverde nieuwbouw koopwoningen 2008-2023 Q1 2 maands voortschrijdend

Bron: TUD-MBE

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

17| 29-08-2023

Bouwvergunningen naar huur en koop 2012-2023 Q1

Bron: CBS

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

18| 29-08-2023

Aantal woningtoevoegingen door transformaties 2015-2021

Bron: CBS, 2022

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

19| 29-08-2023

Woningtekort naar woningmarktgebied 2023

Bron: ABF 2023

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

20| 29-08-2023

Woningtekort naar woningmarktgebied 2031

Bron: ABF 2023

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

21| 29-08-2023

Ontwikkeling huishoudens, woningvoorraad en statistisch woningtekort, 2012-2030

Bron: ABF 2023

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

22| 29-08-2023

Verwachte toevoegingen aan de woningvoorraad naar type opgave, 2023-2030

Bron: ABF 2023

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

23| 29-08-2023

Huidige woning en gewenste woning beslist verhuisgeneigden naar eigendom en woningtype, 2018

Bron: Ruimte voor Wonen, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

24| 29-08-2023

Nieuwbouwbehoefte op basis van woonwensen alle actief woningzoekenden naar woningtype, eigendom en woonmilieu, 2021

Bron: WoON 2021, De Zeeuw en Keers 2022

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

25| 29-08-2023

Oorzaken oplopend woningtekort • Sterk teruggevallen woningbouwproductie door o.a.

onderschatting opgaven • Huishoudensverdunning (2.13 naar 2.08 in 2035) • Bevolking groeide aanmerkelijk sneller dan prognoses aangaven • Onttrekken van woningen voor permanente verhuur aan toeristen in grote steden en tweede woningen • Langer zelfstandig wonen van ouderen • Sluiten GGZ instellingen

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

26| 29-08-2023

Beleidsinstrumenten woningproductie

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

27| 29-08-2023

Programma Woningbouw Rijk • Versterken van de regie: naar 100.000 nieuwbouwwoningen per jaar • Sneller van initiatief naar realisatie; versnellen van processen en procedures, het versterken van capaciteit en expertise, wegnemen van knelpunten en het optimaliseren van regelgeving • Het stimuleren van snelle woningbouw; woningbouwimpuls, huisvesting aandachtsgroepen, • Grootschalige woningbouw; 7,5 miljard voor ontsluiting van nieuwe woningen (naast kleine en middelgrote locaties)

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

28| 29-08-2023

Regie nationale woningbouwopgave

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

29| 29-08-2023

Plan van aanpak versnellen processen en procedures woningbouw (jan. 2023) • Ontwikkeltijd terugdringen door rekenen, tekenen, onderzoeken, participeren en jurdisch kader vastleggen van afspraken tegelijkertijd uit te voeren (5 proefprojecten) • Extra geld voor versterking capaciteit bij provincies en gemeenten • Betrekken van woningzoekenden bij participatietrajecten

• Standaardiseren van bouweisen • Naar een beroep bij een instantie voor omgevingsvergunningen in plaats van beroep en hoger beroep.

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

30| 29-08-2023

Rol provincies • Coördinatie Ruimtelijke Ordening • Planningslijsten woningbouw en contingentering. Naast kwantitatief ook steeds meer kwalitatief • Regionale prestatieafspraken met het Rijk over woningbouwprogramma • Toetsen ladder voor duurzame verstedelijking

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

31| 29-08-2023

Gemeente • Opstellen woonvisie • Prestatiefspraken met corporaties • Opstellen woon-zorgvisie • Op basis Besluit Ruimtelijke Ordening (BOR): regels in omgevingsplannen mbt sociale huur en koopwoningen, particulier opdrachtgeverschap en sinds 2017 ook middenhuur • Illegaal: voorschriften over levensloopbestendige woningen en woningen voor starters • Toepassen van de ladder voor duurzame verstedelijking (noodzaak aantonen, binnenstedelijke mogelijkheden aangeven, aansluiten bij multimodaal vervoer • Grondbeleid: actief dan wel passief en inzet huidige instrumenten (voorkeursrecht, onteigening) Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

32| 29-08-2023

Oplossingen woonvraagstuk

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

33| 29-08-2023

Oplossing woonvraagstuk • Vergroten woningaanbod door: verhoging nieuwbouwproductie; ontwikkeling van een flexibele schil en efficiëntere inzet van de bestaande woningvoorraad • Realistische beleidsuitgangspunten: minder ambitieuze doelstellingen en/of meer financiële ondersteuning • Oplossen van het bestuurlijk vacuüm • Structurele hervormingen woningmarkt doorzetten

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

34| 29-08-2023

Beleidsopties om de woningproductie te verhogen (1) • Stel bij de regionale woondeals een sophisticated systeem van planning en monitoring op • Schaf de 65% betaalbare norm tijdelijk af • Schort de maatregelen die de marktsector doet aarzelen om te investeren tijdelijk uit • Organiseer borging voor corporaties in het midden segment • Verlaag het BTW tarief voor de bouw van betaalbare woningen • Zet leegstand van bestaand vastgoed in • Leg de laatste 20% van de het verkooprisico bij het Rijksvastgoedbedrijf • Zet locaties zonder ontwikkelkans tijdelijk in voor kavels voor flexwoningen

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

35| 29-08-2023

Beleidsopties om de woningproductie te verhogen (2) • Voorzie modulaire bouw/fabriekswoningen op oplevering van de fabriek van een stempel “voldoet aan bouwbesluit” • Verbied bovenwettelijke eisen die verder gaan dan het bouwbesluit • Introduceer op korte termijn een aantal verbeteringen in het grondbeleid, zonder direct het stelsel ter discussie te stellen (nieuwe maatstaf inbreng grondwaarde, landelijke grondbank en fiscale ondersteuning ruilverkaveling) • Introduceer subsidies voor starters (Verhoog bedrag Nationaal Koopfonds en stimuleer tussenvormen

Achtergronden en oplossingen voor het woningtekort

36| 29-08-2023

EINDE 29-08-2023

Delft University of Technology

Challenge the future