Gemeente Krimpenerwaard - Accountantsverslag

ACCOUNTANTSVERSLAG 2023

Gemeente Krimpenerwaard

RA3509

Aanbiedingsbrief

Aan:

Geachte leden van de raad,

de raad van de gemeente Krimpenerwaard T.a.v. de heer M. Tigelaar, griffie Postbus 51 2820 AB STOLWIJK

Wij hebben de jaarrekening 2023 van de gemeente Krimpenerwaard gecontroleerd. Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2023. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole opgenomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2023 van de gemeente Krimpenerwaard Krimpenerwaard.

Referentie: MS/JB/RA3509 Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij afgestemd met de verantwoordelijke wethouder. Een afschrift van dit verslag is toegezonden aan het college van burgemeester en wethouders. Op 17 juni 2024 hebben wij dit verslag besproken tijdens de bijeenkomst met uw auditcommissie auditcommissie.

Rotterdam, 8 juli 2024

Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer ee een aanzienlijke inspanning. Een bijzonder element daarin was dit jaar de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording rechtmatigheidsverantwoording. Daarnaast heeft een eerstejaars controle vanzelfsprekend geleid tot een intensiever traject. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers van de gemeente Krimpenerwaard bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de controle. Wij hopen u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Met vriendelijke groet, BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,

Ter informatie De digitale versie van dit document is vanaf de inhoudsopgave interactief. Aan de hand van de navigatiebalk onderaan de pagina en/of de menustructuur bovenaan de pagina kan door het document genavigeerd worden. VORIGE PAGINA

VOLGENDE PAGINA

INHOUDSOPGAVE

DASHBOARD

C.M. Steehouwer MSc RA Partner

Inhoudsopgave

1. DASHBOARD ACCOUNTANTSCONTROLE

2. UITKOMSTEN JAARREKENINGCONTROLE

4. BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3. RESULTAAT & FINANCIËLE POSITIE

4

1. Dashboard

1.1 Dashboard accountantscontrole

1.1 Dashboard accountantscontrole STREKKING CONTROLEVERKLARING

(

(

(

(

Aangezien de jaarrekening 2023 van de gemeente Krimpenerwaard aan de daaraan te stellen eisen voldoet, hebben wij hierbij een goedkeurende controleverklaring afgegeven. Alle bevindingen voortvloeiend uit onze controle zijn afdoende behandeld en onze controle is dan ook afgerond.

De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd.

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN

(

(

RECHTMATIGHEIDSVERANTWOORDING

(

(

De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt y 1.950.000 respectievelijk y 5.850.000. Het jaarverslag, inclusief de opgenomen informatie in de paragraaf bedrijfsvoering, is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële onjuistheden.

De APPA voorziening (pensioen wethouders) was niet conform het BBV gevormd (geen stelselmatige toepassing van de grondslagen). In de jaarrekening is de voorziening opgehoogd met y 1.159.000 waardoor ook de ex wethouders van voor de fusie per 1-1-2015 in de voorziening opgenomen zijn. De voorziening voor spaarverlof is w`gVcg`]]VUZXx en dient op basis van ervaringscijfers afgebouwd te worden. Wij rapporteren de toevoeging in 2023 ad y 458.000 als (ongecorrigeerd) controleverschil.

(

De fouten en onzekerheden binnen het sociaal domein blijven onder de door de raad vastgestelde rapporteringstolerantie. rapporteringstolerantie

(

De WNT is nageleefd.

(

Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage vastgesteld.

DASHBOARD

JAARREKENING

5

RESULTAAT 2023

De raad van de gemeente Krimpenerwaard heeft de verantwoordingsgrens bepaald op y 2.006.000 (1%) en de rapportagegrens op y 100.000.

(x €1.000)

2023

Begroting (na wijziging)

De geconstateerde afwijkingen overschrijden de verantwoordingsgrens van de gemeente Krimpenerwaard:

Saldo van baten en lasten

6.578

732

-/- 2.734

-/- 732

3.845

-

)

Voorwaardencriterium: y 316.000; Voorwaardencriterium

Mutatie reserves

)

Begrotingscriterium y 2.241.000 (waarvan y 786.000 Begrotingscriterium: acceptabele overschrijdingen op lasten, maar wel onrechtmatig).

Resultaat

(

Dit betekent dat de baten, lasten en balansmutaties 2023 niet rechtmatig tot stand zijn gekomen.

(

De financiële verordening dient m.b.t. tijdigheid melden van overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten verder geconcretiseerd te worden.

(

Het resultaat 2023 wijkt ongeveer 2,1% af van de totale begrote lasten (na wijziging). Dit i s binnen de norm.

(

Het voorspellend vermogen van de begroting van gemeente Krimpenerwaard is beperkt. Op basis van een analyse van de historische afwijkingen is een trend zichtbaar dat de gemeente Krimpenerwaard (structureel) conservatief begroot. Voor 2023 is de afwijking beperkt.

AANDACHTSPUNTEN VOOR 2024

UW FINANCIËLE POSITIE - WEERSTANDSVERMOGEN

Naar aanleiding van onze controle brengen wij graag de volgende punten voor komend jaar onder uw aandacht:

4,00

De gemeente Krimpenerwaard beschikt niet over integrale vastgestelde frauderisicoanalyse voor de materiele stromen. Hier wordt reeds aan gewerkt en wij benadrukken (nogmaals) het belang hiervan.

3,50

(

Het opstellen van een toetsingskader en een integrale risicoanalyse m.b.t. rechtmatigheid is een aandachtspunt voor de komende periode.

2,50

(

De Commissie BBV heeft voor begrotingsjaar 2025 via de Notitie Rente, Notitie Overhead en de Notitie Grondexploitatie enkele wijzigingen aangekondigd. Deze zijn (vrijwillig) reeds toepasbaar vanaf het begrotingsjaar 2024.

(

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

3,50 3,00

2,60 2,60

2,00

2,30

1,50 1,00 2021

BIJLAGEN

2022

2023

Begroting 2024

6

2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole

2.1 Strekking van de controleverklaring 2023 2.2 Rechtmatigheidsverantwoording 2023 2.3 Uw speerpunten voor 2023

2.1 Strekking van de controleverklaring

De jaarrekening 2023 is getrouw

7

Wij hebben bij de jaarrekening 2023, inclusief SiSa-bijlage, van de gemeente Krimpenerwaard een goedkeurende controleverklaring afgegeven. Dit betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2023 als van de activa en passiva per 31 december 2023 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). De in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld en de met de raad gemaakte afspraken hierover zijn nageleefd. Wij hebben enkele (materiële) controleverschillen geconstateerd die door de gemeente Krimpenerwaard in de jaarrekening 2023 zijn gecorrigeerd: De wethouders van de gemeenten voor de fusie 1-1-2015 waren niet in de APPA voorziening opgenomen. Binnen een voorziening kan niet voor twee verschillende benaderingen gekozen worden. Als de gemeente voor een deel van de wethouders zegt dat er sprake is van een gelijkblijvend karakter v.w.b. de lasten (en dus geen voorziening opneemt) en voor een ander deel wel een voorziening opneemt worden grondslagen en het BBV niet wXV]Z[\eZ[UZXx stelselmatig toegepast. Dit is aangepast in de jaarrekening. ( Enkele reclassificaties op de balans zonder impact op het resultaat 2023, w.o. aanpassing van de presentatie van de IBOR voorziening. (

Daarnaast hebben wij onderstaande verschillen geconstateerd welke niet zijn verwerkt in de jaarrekening. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de y 97.500 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING

FOUTEN

ONZEKERHEDEN

VERWIJZING

Anterieure overeenkomsten

180.000

-

§ 4.3

Spaarverlof

458.000

-

§ 4.3

Totaal

638.000

-

1.950.000

5.850.000

Getrouwheid

Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden) Uitvoeringsmaterialiteit (70% van de materialiteit)

1.365.000

Door de gemeenteraad vastgestelde rapporteringstolerantie

Goedkeurende controleverklaring met betrekking tot de getrouwheid

97.500

Wij hebben, voor zover mogelijk, het college verzocht om deze controleverschillen te corrigeren. Het college heeft gemotiveerd aangegeven waarom zij deze verschillen niet heeft verwerkt en dat zij van oordeel is dat deze posten zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel. Deze verschillen en de analyse van de impact zijn bevestigd in de bevestiging van het college bij de jaarrekening. Wij concluderen dat de resterende niet-verwerkte controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben derhalve een goedkeurende controleverklaring verstrekt met betrekking tot de getrouwheid.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.2 Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording van de gemeente Krimpenerwaard

De raad van de gemeente Krimpenerwaard heeft de verantwoordingsgrens bepaald op 1% van de totale lasten inclusief de dotaties aan de reserves en de verantwoordingsgrens is daarmee bepaald op € 2.006.000

8

Rechtmatigheidsverantwoording van de gemeente Krimpenerwaard In de jaarrekening 2023 is voor het eerst een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen van het college, gericht op de rechtmatigheid van de baten en lasten alsmede de balansmutaties in de jaarrekening 2023. Het is onze rol om de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening te controleren. Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording in uw jaarrekening een getrouw beeld geeft. Onze controle richt zich op het bepalen of het oordeel van het college in de rechtmatigheidsverantwoording door het college toereikend is onderbouwd. Hierbij stellen wij vast of de rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld in overeenstemming met de afspraken die gemaakt zijn tussen de gemeenteraad en het college. Deze afspraken zijn vastgelegd in het normenkader van de gemeente Krimpenerwaard dat door de gemeenteraad is vastgesteld. Het rechtmatigheidsoordeel van het college richt zich op een drietal criteria die wij hieronder nader hebben toegelicht. Bij de uitvoering van onze werkzaamheden hebben wij vastgesteld dat de organisatie toereikende werkzaamheden heeft uitgevoerd om het oordeel hieromtrent dat in de rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen te onderbouwen.

De wetgever heeft beoogd dat in de jaarrekening 2023 van de decentrale overheden op grond van aangepaste wet- en regelgeving een rechtmatigheidsverantwoording wordt opgenomen. De gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de jaarrekening (BBV) en voor de uitvoering van de accountantscontrole 2023 en oordeelsvorming in de controleverklaring (BADO) is hierop echter nog niet aangepast. Totdat deze aanpassingen rond zijn dient de uitwerking uit NBA Alert 48 gevolgd te worden. Aan de hand van te onderkennen scenario's / omstandigheden zijn in NBA Alert 48 aanwijzingen opgenomen voor de uitvoering van de accountantscontrole van de jaarrekening en de oordeelsvorming in de controleverklaring. Indien de netto begrotingsoverschrijdingen en andere rechtmatigheidsfouten en/of onduidelijkheden de verantwoordingsgrens overschrijden dient de accountant een wIRcRXcRRW ter benadrukking van bepaalde aangelegenheden t cVTYe^ReZXYVZUdgVcR_eh``cUZ_Xx in de controleverklaring op te nemen. Bij de evaluatie of deze paragraaf opgenomen dient te worden, betrekt de accountant op basis van NBA Alert 48 dus de toelichting in de rechtmatigheidsverantwoording omtrent de in afstemming met de gemeenteraad geaccepteerde begrotingsoverschrijdingen.

De door het college gerapporteerde afwijkingen kunnen als volgt worden samengevat (fouten en onduidelijkheden worden niet bij elkaar opgeteld): POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING

De rapportagegrens voor de toelichting van de geconstateerde afwijkingen in de paragraaf bedrijfsvoering is door de raad bepaald op € 100.000

ONRECHTMATIGHEDEN

ONDUIDELIJKHEDEN

Rechtmatigheid 316.000

-

-

-

Begrotingscriterium

2.241.000

-

Totaal

2.557.000

-

Verantwoordingsgrens (1% voor afwijkingen en onduidelijkheden)

2.006.000

2.006.000

Voorwaardencriterium Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium

Door de gemeenteraad vastgestelde rapportagegrens

DASHBOARD

VERWIJZING

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

100.000

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

§ 2.2

§ 2.2

2.2 Rechtmatigheidsverantwoording

9

Op basis van onze controlewerkzaamheden onderschrijven wij dat de verantwoordingsgrens 2023 overschreden wordt. Wij zijn van mening dat de paragraaf bedrijfsvoering verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat. Voorwaardencriterium

De geconstateerde afwijkingen in het kader van het voorwaardencriterium betreffen voornamelijk onrechtmatigheden als gevolg van het niet naleven van Europese aanbestedingsrichtlijnen

DASHBOARD

Voorwaardencriterium Het college toetst bij de uitvoering van haar controlewerkzaamheden of bij de uitvoering van financiële beheershandelingen binnen de geldende wet- en regelgeving is gehandeld. De relevante wet- en regelgeving is tussen het college en de gemeenteraad afgestemd door middel van het normenkader. Het voorwaardencriterium is met name relevant bij de processen subsidieverstrekkingen, participatiewet en aanbestedingen. Indien is vast komen te staan dat de gemeente Krimpenerwaard niet aan het voorwaardencriterium heeft voldaan is sprake van een onrechtmatigheid. De geconstateerde afwijkingen in het kader van het voorwaardencriterium betreffen voornamelijk onrechtmatigheden als gevolg van het niet naleven van Europese aanbestedingsrichtlijnen. En contract is als onrechtmatig aangemerkt omdat op basis van de onderliggende data onvoldoende vastgesteld kan worden dat sprake is van meerdere opdrachten. Op basis van de beschikbare gegevens is sprake van een dusdanige samenhang dat sprake is van een opdracht die aanbesteed had moeten worden. In het kader van de aanbestedingsrechtmatigheid hebben wij daarnaast nog de volgende opmerkingen: ( Vanuit onze werkzaamheden ten aanzien van de spend-analyse blijkt dat bij een aantal contracten het inkoop- en aanbestedingsbeleid van de gemeente Krimpenerwaard niet is nageleefd.

Aangezien de gemeente Krimpenerwaard het eigen inkoop- en aanbestedingsbeleid niet in het normenkader heeft opgenomen lopen deze bevindingen niet mee in de rechtmatigheidsverantwoording. Wij dringen er wel op aan dat de interne procedures hierop wel aangescherpt worden. ( Gedurende de looptijd van een overeenkomst t dus na gunning - kan de inhoud van een opdracht wijzigen. Aanbestedingsrechtelijk geldt het uitgangspunt dat wijzigingen in zeer beperkte mate toelaatbaar zijn. Het risico kan niet worden uitgesloten dat andere inschrijvers geïnteresseerd waren geweest in de uitvoering van de gewijzigde opdracht en een andere inschrijving hadden ingediend. Het uitgangspunt is dat in geval van een wijziging de opdracht opnieuw aanbesteed moet worden. De werkelijke uitgaven uit hoofde van de betreffende contracten zijn hoger dan wat initieel overeengekomen was. Daarom wordt dit ook aangemerkt als onrechtmatigheid. Wij adviseren in het inkoopproces (bijvoorbeeld bij de uitvoering van de tussentijdse spend-analyses) specifiek aandacht te hebben voor potentiële wezenlijke wijzigingen, waardoor deze eerder opgemerkt worden en hier tijdig actie op ondernomen kan worden. ( In de spend-analyse wordt een analyse gemaakt of contracten met een besteding boven de Europese aanbestedingsgrens terecht wel of niet aanbesteed zijn. Voor regionaal aanbestede contracten (o.a.

energiecontracten) dient op regionaal niveau beoordeeld te worden of terecht wel of niet aanbesteed is danwel sprake is van een ontoelaatbare wezenlijke wijziging. Deze analyse kan de gemeente Krimpenerwaard niet zelfstandig maken en heeft hiervoor informatie vanuit de regio nodig. ( In een aantal aanbestedingsdossiers heeft de gemeente Krimpenerwaard de rechtmatigheid van de bestedingen in het verleden laten toetsen door een aanbestedingsjurist. Een aantal van deze toetsingen zijn enigszins verouderd. Het advies is voor komend jaar deze dossiers opnieuw (juridisch) te laten toetsen. ( Dossiervorming en registratie ten aanzien van afgeronde aanbestedingen is een aandachtspunt. De documentatie was uiteindelijk aanwezig, maar was niet altijd gestructureerd opgeslagen. Ook ontbreekt op dit moment een contractenregister waarmee inzichtelijk is welke lopende contracten de gemeente Krimpenerwaard heeft en wat de looptijden daarvan zijn. Overigens is dit o.a. het gevolg van de keuze voor decentrale inkoop. JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.2 Rechtmatigheidsverantwoording

10

Voor onze bevindingen in het kader van de opzet van het inkoop- en aanbestedingsproces van de gemeente Krimpenerwaard verwijzen wij naar onze managementletter d.d. 15 januari 2024. Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium

Begrotingscriterium

Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Het college dient een uitspraak te doen over de naleving van bepalingen die in wet- en regelgeving zijn opgenomen met betrekking tot misbruik en oneigenlijk gebruik. Hiervoor stelt het college vast welke verplichte handhaving noodzakelijk is en welke maatregelen binnen de gemeente genomen zijn om dit te kunnen uitvoeren. Tevens stelt het college vast of de getroffen maatregelen werken. Indien geconstateerd wordt dat beleid niet bestaat of niet wordt nageleefd dan wordt dit toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Alleen daadwerkelijke afwijkingen als gevolg van misbruik worden betrokken in het proces tot het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording. Begrotingscriterium Het begrotingscriterium richt zich op het budgetrecht van de gemeenteraad van de gemeente Krimpenerwaard. Overschrijdingen van de lasten en overschrijdingen van investeringsbudgetten (kredieten) zijn op basis van de Gemeentewet (altijd) onrechtmatig. Het totaal aan overschrijdingen op lasten in 2023 ten opzichte van de laatst geautoriseerde begrotingswijziging bedraagt y 1.455.000. In combinatie met een hogere realisatie op individuele investeringsbudgetten (kredieten) voor een bedrag van y 786.000 wordt de verantwoordingsgrens van de gemeente Krimpenerwaard overschreden als gevolg van o.a.: ( ( (

Overschrijding lasten op het programma Bestuur en Ondersteuning (personeelslasten); Overschrijding lasten op het programma Bestuur en Ondersteuning (dotatie voorziening wethouders pensioenen); Overschrijding op het programma Verkeer, Vervoer en Waterstaat (hogere onderhoudskosten).

Overigens passen deze overschrijdingen op lasten en kredieten van y 786.000 binnen het vooraf vastgestelde beleid waardoor deze overschrijdingen op lasten als acceptabel (maar wel onrechtmatig) aangemerkt worden. Overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) zijn op zichzelf niet onrechtmatig. Deze zijn echter wel onrechtmatig als deze niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of te laat aan de gemeenteraad zijn gemeld. Het college en de gemeenteraad hebben in de financiële verordening afspraken gemaakt over wanneer overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) in een begrotingswijziging aan de gemeenteraad voorgelegd moeten worden. Deze afspraken heeft de gemeente Krimpenerwaard voor 2023 echter onvoldoende concreet uitgewerkt. In lijn met voorgaande jaren heeft de gemeente Krimpenerwaard alle afwijkingen tussen de laatste begrotingswijziging en de jaarrekening 2023 uitgewerkt in de jaarstukken.

Wij zijn van mening dat dit voor de gemeente Krimpenerwaard dan ook de gebruikelijke werkwijze is en dat de gemeente Krimpenerwaard het gerechtvaardigde vertrouwen wekt dat dit (voor 2023) niet in strijd is met het budgetrecht van de gemeenteraad en dat de overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) rechtmatig zijn. Het advies voor komend jaar is om de afspraken over wat tijdig melden van overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) precies inhoudt concreet uit te werken in de financiële verordening. In de modelverordening van de VNG vindt u praktische handvatten.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.2 Rechtmatigheidsverantwoording

11

Daarnaast rapporteren wij in het kader van de rechtmatigheid(sverantwoording) de onderstaande observaties. (

Overige observaties (

( ( (

DASHBOARD

Het advies voor komend jaar is om de afspraken over wat tijdig melden van overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) precies inhoudt concreet uit te werken in de financiële verordening. Voor 2023 geldt dat a.g.v. het feit dat jullie e.e.a. rapporteren in lijn met vorig jaar we dit niet als onrechtmatig beschouwen. In het normenkader 2023 van de gemeente Krimpenerwaard is relatief veel interne regelgeving opgenomen. Veel interne regelgeving leidt tot omvangrijke en diepgaande werkzaamheden van de Verbijzonderde Interne controle. Wij adviseren richting 2024 te overwegen in hoeverre een herziening van het normenkader wenselijk is. In de normenkader wordt (nog) verwezen naar een w`fUVx versie van het controleprotocol. Voor 2024 vragen wij u dit te actualiseren. Het controleprotocol wordt niet jaarlijks opnieuw door de gemeenteraad vastgesteld. Wij dringen erop aan dat, indien geen jaarlijkse vaststelling, plaatsvindt het controleprotocol minimaal jaarlijks ter kennisneming aan de gemeenteraad te verstrekken. De gemeente Krimpenerwaard beschikt (nog) niet over een integrale uitwerking van de risicoanalyse, toetsingskader en de werklijsten in het kader van de rechtmatigheid(sverantwoording).

Om vast te stellen of de werkzaamheden van de gemeente Krimpenerwaard toereikend zijn, adviseren wij een toetsingskader op te stellen dat is overeen komt met het normenkader/onderliggende verordeningen. Daarnaast dringen wij erop aan dat de gemeente Krimpenerwaard in 2024 een integrale risicoanalyse in het kader van de rechtmatigheid(sverantwoording) uitvoert en documenteert.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.3 Uw speerpunten voor 2023

Door de raad benoemde speerpunten

12

Dienstverleningsplan 2023 Als gemeenteraad (auditcommissie) heeft u ons bij de bespreking van het dienstverleningsplan op 9 oktober 2023 een aantal speerpunten voor de jaarrekeningcontrole 2023 meegegeven. Onderstaand beschrijven wij per speerpunt de follow-up. Grondexploitaties In de risico-inschatting ten aanzien van grondexploitaties wordt de impact van de \]Z^RRecZdZT`xd gedeeltelijk meegenomen. De voorgaande accountant heeft geadviseerd om de \]Z^RRecZdZT`xd nader te calculeren voor nieuwe grondexploitaties. Follow-up: In 2023 zijn geen nieuwe grondexploitatie geopend en derhalve hebben wij de opvolging van deze aanbeveling niet kunnen toetsen. Uiteraard zullen wij dit aandachtspunt meenemen naar de controle van de jaarrekening 2024. Verlofvoorziening De gemeente heeft een voorziening getroffen voor spaarverlof op basis van het maximaal te verwachten verlof op basis van bovenwettelijke uren. De voorgaande accountant heeft geadviseerd om de komende jaren op basis van ervaringscijfers een afslag te nemen in de voorziening op basis van de werkelijke ontwikkelingen in het verlofsaldo. Follow-up: Wij hebben vastgesteld dat de voorziening is gevormd op basis van bovenwettelijke uren keer gemiddeld tarief. Hiervoor heeft de gemeente de berekening gemaakt op basis van maximaal te verwachten verlof indien alle uren worden opgenomen.

We schatten dit als te voorzichtig in rapporteren de toevoeging aan de voorziening in 2023 als controleverschil. Wij dringen erop aan om de komende jaren op basis van ervaringscijfers een voorziening te vormen. Uw voorgaande accountant heeft aangegeven dat de voorziening voor spaarverlof w`gVcg`]]VUZXx was en afgebouwd diende te worden o.b.v. ervaringscijfers. Wij onderschrijven dit standpunt en rapporteren de toevoeging in 2023 ad y 458.000 als (ongecorrigeerd) controleverschil. Meer grip op Europese aanbestedingen Ten aanzien van de rechtmatigheid in het kader van Europese aanbestedingen heeft de voorgaande accountant geadviseerd om in het three lines of defence-model de eerste lijn (afdeling inkoop) mee te nemen om zodoende meer grip te krijgen op de volledigheid van de Europese aanbestedingen. De gemeente kan zich tot begin 2023 beroepen op dwingende spoed in het kader van de inkopen gerelateerd aan de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Follow-up: In paragraaf 2.2 van dit accountantsverslag is reeds een uitgebreide toelichting in dit kader opgenomen. Voor onze bevindingen in het kader van de opzet van het inkoop- en aanbestedingsproces van de gemeente Krimpenerwaard verwijzen wij tevens naar onze managementletter d.d. 15 januari 2024.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

13

3. Resultaat & financiële positie

3.1 Resultaat 2023 per programma 3.2 Uw financiële positie 3.3 Ons beeld van uw financiële positie

3.1 Resultaat 2023 per programma

Resultaat 2023 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 3,9 miljoen

14

Overzicht realisatie programma’s Het resultaat van de gemeente Krimpenerwaard over het jaar 2023 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt y 3,9 miljoen voordelig. In onderstaand overzicht is het resultaat per programma in het kort weergegeven: OVERZICHT REALISATIE PROGRAMMA’S (x 1.000)

2023

BEGROTING NA WIJZIGINGEN

VERSCHIL

Bestuur en ondersteuning

88.702

88.621

81

Veiligheid

-/- 5.266

-/- 5.293

27

Verkeer, vervoer en waterstaat

-/- 8.465

-/- 8.896

431

-/- 909

-/- 1.521

612

Onderwijs, sport, cultuur en recreatie

-/- 14.205

-/- 15.141

936

Sociaal domein

-/- 49.474

-/- 51.103

1.632

Volksgezondheid

-/- 3.106

-/- 3.703

597

Volkshuisvesting, leefomgeving & stedelijke vernieuwing

-/- 699

-/- 2.232

1.533

Saldo van baten en lasten

6.578

732

5.846

Onttrekkingen reserves

22.840

25.922

-/- 3.082

-/- 25.574

-/- 26.654

1.080

3.845

-

3.845

Economie

Dotatie aan reserves Resultaat

Het resultaat 2023 wijkt ongeveer 2,1% af van de totale begrote lasten (na wijziging). Op basis van onze ervaringsnorm bij decentrale overheden is een afwijking van 2-3% inherent aan een complex begrotingsproces.

Voorspellend vermogen begroting (na wijzigingen) is beperkt

DASHBOARD

Voorspellend vermogen begroting (na wijzigingen) is beperkt Net als voorgaande jaren is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en het resultaat van baten en lasten bij de gemeente Krimpenerwaard relatief groot. In de begroting na wijziging werd een resultaat van nihil begroot terwijl over 2023 een positief resultaat van y 3,9 miljoen is gerealiseerd. Op basis deze en historische informatie en de relatief beperkte omvang van de begrotingsonrechtmatigheden, is een trend zichtbaar dat de gemeente Krimpenerwaard (structureel) conservatief begroot. Op basis hiervan concluderen wij dat het voorspellend vermogen van de begroting (na wijzigingen) voor verbetering vatbaar is. Uiteraard zijn op onderdelen specifieke omstandigheden aan de orde waardoor sprake is van afwijkingen van de begroting na wijzigingen. De belangrijkste afwijkingen van de begroting na wijzigingen zien we terug in de ac`XcR^^Rxd Sociaal domein en Volkshuisvesting, leefomgeving & stedelijke vernieuwing. Voor een nadere toelichting op deze afwijkingen verwijzen wij naar het jaarverslag van gemeente Krimpenerwaard. JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3.3 Uw financiële positie

15

RATIO WEERSTANDSVERMOGEN

SOLVABILITEITSRATIO

4,00

44,0%

3,50

3,50 3,00

40,0%

2,60 2,60

2,50

38,0%

36,0%

36,0%

2,00

2,30

34,0%

1,50

33,0%

32,0%

1,00

30,0% 2021

2022

2023

Begroting 2024

NETTO SCHULDQUOTE (GECORRIGEERD)

16,0%

42,0%

42,0%

2021

2022

2023

BELASTINGCAPACITEIT

15,0%

108,0% 14,0%

106,0%

106,0%

14,0%

104,0% 12,0%

102,0%

102,0% 9,0%

10,0%

100,0%

98,0%

98,0% 8,0%

96,0%

6,0%

94,0% 2021

DASHBOARD

2022

JAARREKENING

2023

FINANCIËLE POSITIE

2021

BEVINDINGEN

2022

BIJLAGEN

2023

3.2 Uw financiële positie

Niet sluitende begroting vanaf 2026

Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen

16

Niet sluitende begroting vanaf 2026 De gemeente Krimpenerwaard heeft, net als veel andere gemeenten, te kampen met structurele tekorten die hebben gezorgd voor een niet sluitende begroting in 2026. Voor de jaren tot en met 2025 verwacht de gemeente Krimpenerwaard positieve resultaten oplopend tot y 4,5 miljoen. Hierover hebben wij ook in ons jaarlijkse benchmarkonderzoek gerapporteerd en oorzaken en aanbevelingen opgenomen. De belangrijkste oorzaak van de tekorten is dat de inkomsten vanuit het Rijk teruglopen, terwijl de kosten toenemen als gevolg van inflatie, vergrijzing en de toename van taken. Ook voor de gemeente Krimpenerwaard geldt dat het een uitdaging is om de onzekerheden ten aanzien van de gemeentelijke financiën en om de verwachte tekorten te beperken en te beheersen. De gemeente Krimpenerwaard heeft inmiddels maatregelen genomen om de te verwachten tekorten te minimaliseren. Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien.

Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden geschetst van de financiële positie van de gemeente Krimpenerwaard. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie. Hieronder schetsen wij de financiële positie op basis van de ratio's zoals opgenomen in de jaarrekening 2023.

Weerstandsvermogen gemeente Krimpenerwaard is ruim voldoende

Solvabiliteit en netto schuldquote

DASHBOARD

Weerstandsvermogen gemeente Krimpenerwaard is ruim voldoende In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bedraagt volgens deze paragraaf y 21,4 miljoen. In het weerstandsvermogen ultimo 2023 zijn geen vrij aanwendbare bestemmingsreserves meegeteld. In geval van calamiteiten is het ook nog mogelijk om een deel van deze vrij aanwendbare bestemmingsreserves een andere aanwending te geven. In de paragraaf weerstandsvermogen zijn de relevante cZdZT`xd benoemd. De gemeente Krimpenerwaard heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan cZdZT`xd waaraan de organisatie is blootgesteld bepaald op y 6,1 miljoen. Het weerstandsvermogen van de gemeente Krimpenerwaard is volgens het GTK 2020 ruim voldoende te noemen. Solvabiliteit en netto schuldquote De solvabiliteit bedraagt ultimo 2023 42% (2022: 36%). Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter de gemeente Krimpenerwaard in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. De netto schuldquote bedraagt 16% (2022: 20%). De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden.

Zowel de solvabiliteit als de netto schuldquote laten een positieve ontwikkeling zien ten opzichte van de signaleringswaarden volgens het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020). In 2023 zijn de investeringen relatief beperkt gebleven. In 2022 is de gemeenteraad reeds geïnformeerd over een aantal grote projecten die (voornamelijk vanaf 2024) zullen starten. In totaal is sprake van investeringen oplopend tot y 110 miljoen, echter in de huidige markt is sprake van onzekerheden ten aanzien van prijzen en rentes. Voor de financiering van deze projecten heeft de gemeente in 2022 reeds leningen afgesloten.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3.4 Ons beeld van uw financiële positie

17

Belastingcapaciteit

Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft aan hoeveel belasting een gemeente jaarlijks kan innen en wordt bepaald door de totale WOZ-waarde van alle woningen en niet-woningen in de gemeente. De belastingcapaciteit bedraagt ultimo 2023 98% (2022: 102%).

Uw score in onze landelijke benchmarkrapportage: 5

Uw score in onze landelijke benchmarkrapportage: 5 Vanuit hun taak als financieel toezichthouder hebben de twaalf provincies een gemeenschappelijk financieel toezichtkader opgesteld. In dit GTK 2020 zijn signaleringswaarden opgenomen voor de financiële kengetallen zoals opgenomen in het jaarverslag van de gemeente Krimpenerwaard. Wij hebben deze signaleringswaarden als basis gebruikt voor het bepalen van uw score en dus financiële positie. Indien uw gemeente voor de komende jaren (2023 t/m 2027) per saldo een negatief resultaat begroot (en inteert op het eigen vermogen), beïnvloedt dit de score. Een uitwerking van deze systematiek beschrijven wij in onze benchmarkrapportage.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

18

4. Belangrijkste bevindingen

4.1 Belangrijkste bevindingen Ruimtelijk domein 4.2 Belangrijkste bevindingen Sociaal domein 4.3 Belangrijkste overige bevindingen 4.4 BBV, WNT en SiSa 4.5 Significante schattingsposten

4.1 Belangrijkste bevindingen Ruimtelijk domein

Actieve grondexploitaties ultimo 2023

19

Actieve grondexploitaties ultimo 2023 De actieve grondexploitaties van gemeente Krimpenerwaard zijn in een afrondende fase. Dit maakt cZdZT`xd en te verwachte resultaten makkelijker in te schatten. Het college heeft een bouwambitie waarvoor in de nabije toekomst een nieuwe grondexploitatie geopend gaat worden. Ultimo 2023 heeft de gemeente Krimpenerwaard drie actieve grondexploitaties. In 2023 hebben in totaal voor een bedrag van y 0,8 miljoen vermeerderingen en voor een bedrag van y 1,5 miljoen verminderingen plaatsgevonden. De boekwaarde van de actieve grondexploitaties bedraagt ultimo 2023 y 0,4 miljoen negatief. Projectnaam

Soort

Einddatum

Reeds gerealiseerde

Reeds gerealiseerde

woningbouw/

complex

kosten per 31-12

opbrengsten per 31-12 de winst

Gerealiseer Gerealiseerde

bedrijventerrein

per 31-12

Tussendijk-Bakwetering

Woningbouw

2024

83.626

Zevender-Thiendenland II

Bedrijventerrein

2024

23.073.645

Hoflaan stolwijk: Woningbouw Hoflaan Woningbouw

2027

Totaal

23.696.714

Reeds genomen

Boekwaarde

winst

verlies

per 31-12

in het boekjaar

per 31-12

-

-9.173

86.630

-3.004

376.990

-75.804

-

-246.079

849.547

1.094.620

46.836

22.576

-

-198.237

24.006.818

24.791.334

423.826

-62.401

86.630

-447.320

De risico's voor de actieve grondexploitaties van gemeente Krimpenerwaard zijn in essentie terug te brengen tot drie Ixd: Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt ? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. ( Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse van de w^Zix van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? ( Prijs: is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd, rekening houdend met het risico dat gronden later of in het geheel niet worden afgenomen? (

Redelijkheid belangrijkste schattingselementen vastgesteld

Actualiseren van de Nota grondbeleid Winstneming heeft conform BBV plaatsgevonden

DASHBOARD

Deze drie Ixd zijn tijdens de jaarrekeningcontrole besproken met uw medewerkers. Tijdens deze gesprekken zijn de uitgangspunten gechallenged. De grondexploitaties zijn met deze uitgangspunten per 31 december 2023 geactualiseerd. Tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. De actieve grondexploitaties Tussendijk-Bakwetering en Zevender-Thiendenland II zitten in de afrondende fase en voor Hoflaan Stolwijk geldt dat de nog te realiseren kosten en opbrengsten niet materieel zijn. Daarnaast is in 2023 geen sprake van materiele vermeerderingen en verminderingen. Dit leidt ertoe dat voor de jaarrekeningcontrole 2023 voor wat betreft de actieve grondexploitaties sprake is van een laag risicoprofiel. De Nota grondbeleid stamt uit 2017, maar is in 2024 reeds geactualiseerd. Winstneming conform BBV Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. In de notitie Grondexploitatie is opgenomen dat voor winstneming de Percentage of Completion (POC) methode geldt. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat.

In 2023 heeft de gemeente Krimpenerwaard y 0,1 miljoen aan winst verantwoord. Wij hebben vastgesteld dat de winstneming conform het BBV heeft plaatsgevonden. JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.2 Belangrijkste bevindingen Sociaal domein

Sociaal domein 2023 bedragen circa € 49,5 miljoen

Belangrijkste bevindingen Sociaal domein De lasten van de gemeente Krimpenerwaard in het programma wK`TZRR] U`^VZ_x bedragen over 2023 circa y 49,5 miljoen (2022: y 47,8 miljoen). In hoofdlijnen zijn deze lasten als volgt opgebouwd: ONDERDEEL

Realisatie 2023

Jeugdzorg ZIN

Realisatie 2022

Wmo

12.717

12.238

Jeugdzorg

20.743

18.927

Sociale uitkeringen

16.013

16.605

49.474

47.770

Totaal

Wmo ZIN

20

Wmo ZIN Ten aanzien van de Wmo heeft de gemeente Krimpenerwaard via de regio de zorg ingekocht en instellingen gecontracteerd. Met betrekking tot de lasten inzake jeugdhulp vraagt de gemeente Krimpenerwaard om een controleverklaring bij de instelling. Voor deze variant geldt dat net zoals bij de jeugdhulp dit dan alsnog tot een onzekerheid leidt omtrent de geleverde prestatie. Uit onze controle blijkt dat van een zeer beperkt aantal zorginstellingen nog onvoldoende controle-informatie is ontvangen, waarmee kan worden onderbouwd dat voor de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk prestaties zijn verricht. Uitgaande van de interne beheersing op het proces van beschikkingen tot en met betalingen bij uw gemeente, de clienttevredenheidsonderzoeken, de uitkomsten van de in 2023 ontvangen controleverklaringen en de ontvangen bestuursverklaringen ramen wij het bedrag van deze resterende onzekerheid onder onze rapporteringstolerantie. Jeugdzorg ZIN Ten aanzien van de jeugdhulp heeft de gemeente Krimpenerwaard via de regio de zorg ingekocht en instellingen gecontracteerd. Met betrekking tot de lasten inzake jeugdhulp vraagt de gemeente Krimpenerwaard om een controleverklaring bij de instelling. Voor deze variant geldt dat net zoals bij de Wmo ZIN dit dan alsnog tot een onzekerheid leidt omtrent de geleverde prestatie.

Uit onze controle blijkt dat van een zeer beperkt aantal zorginstellingen nog onvoldoende controle-informatie is ontvangen, waarmee kan worden onderbouwd dat voor de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk prestaties zijn verricht. Uitgaande van de interne beheersing op het proces van beschikkingen tot en met betalingen bij uw gemeente, de clienttevredenheidsonderzoeken de uitkomsten van de in 2023 ontvangen controleverklaringen en de ontvangen bestuursverklaringen ramen wij het bedrag van deze resterende onzekerheid onder onze rapporteringstolerantie.

Pgb’s Pgb’s Wij concluderen dat de formele fouten zoals geconstateerd door de accountant van de SVB geen impact hebben op het oordeel over de jaarrekening 2023 van uw gemeente aangezien deze zowel Wmo IXSxd als Jeugdzorg IXSxd onder de rapporteringstolerantie blijven.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.3 Belangrijkste overige bevindingen

Fiscaliteit

21

Fiscaliteit Als onderdeel van de eerstejaars jaarrekeningcontrole hebben wij een beeld gevormd van de fiscale organisatie van de gemeente Krimpenerwaard met als doel op hoofdlijnen inzicht te verkrijgen in de belangrijkste fiscale processen binnen de gemeente. In dit kader rapporteren wij de volgende bevindingen: Btw De gemeente Krimpenerwaard heeft in redelijke mate aandacht voor fiscale cZdZT`xd binnen de organisatie. Jaarlijks wordt een labelingsonderzoek uitgevoerd. Er zijn twee aandachtspunten die in het lopende labelingsonderzoek meegenomen worden. Ten eerste dient de btw op afval op de juiste manier in de administratie ingeregeld te worden en niet met een correctie achteraf. Ten tweede dient de btw op de transitiekosten voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen gecorrigeerd te worden.

Btw

Loonbelasting

Vennootschapsbelasting

Voorziening spaarverlof

DASHBOARD

Loonbelasting De gemeente Krimpenerwaard beschikt op dit moment nog niet over een WKR-beleid. Dit is een aandachtspunt voor 2024. Er is budget vrijgemaakt voor diverse verstrekkingen aan het personeel in het kader van de secundaire en tertiaire arbeidsvoorwaarden. Dit is mede de aanleiding om het WKR-beleid op te stellen / aan te scherpen. De gemeente beschikt over diverse Rfe`xd voor de buitendienst. Deze Rfe`xd hebben een verklaring geen privégebruik en er geldt een sleutelprocedure. Het is onduidelijk of de procedure in de praktijk altijd wordt nageleefd omdat geen formele controleprocedure is opgesteld. Dit is een risico en dus een belangrijk actiepunt voor volgend jaar. Vennootschapsbelasting De uitgangspunten en cZdZT`xd met betrekking tot het gemeentelijk grondbedrijf hebben wij met gemeente Krimpenerwaard besproken. Ten aanzien van het verleden is geen sprake van significante cZdZT`xd. We adviseren om bij het starten (of sluiten) van grondexploitaties goed te kijken naar de gevolgen voor de Vennootschapsbelasting. Wij adviseren om dit mee te nemen in de besluitvorming rondom het starten (of sluiten) van een grondexploitatie. Hierdoor worden cZdZT`xd zoveel als mogelijk beperkte en kunnen optimalisaties zoveel als mogelijk worden benut.

Voorziening spaarverlof In december 2022 en januari 2023 heeft de Commissie BBV een nadere toelichting uitgebracht over het vraagstuk rondom de te vormen voorziening voor verlofsparen binnen de CAO Gemeenten 2021-2022: ( Voor het wettelijke verlofsaldo per 31 december wordt geen voorziening getroffen. Doordat dit verlof binnen 2 jaar moet worden opgenomen, zal dit saldo in de regel niet bovenmatig worden en geen spaarsaldo betreffen. Hier is sprake van een verplichting van gelijke omvang die op grond van het BBV niet tot een voorziening in de balans leidt. ( Voor het spaarverlof zoals dit vanaf 2022 van toepassing is, moet voor de verplichting een voorziening worden opgenomen omdat hier sprake is van een spaarsaldo dat in de tijd, naar verwachting, niet van gelijke omvang zal blijven, wat betreft toevoegingen en opnamen van spaarverlof. In de opbouwjaren zal naar verwachting vooral sprake zijn van toevoegingen en aangroei van het spaarsaldo. ( Voor het bovenwettelijke verlof waarvan aangetoond kan worden dat dit een gelijke omvang kent en voor zover dat niet het karakter heeft van overmatige verlofsaldi of spaarsaldi mag geen voorziening worden opgenomen. Voor het bovenwettelijke verlof dat geen gelijke omvang kent en/of bestaat uit overmatige verlofsaldi of spaarsaldi moet een voorziening worden opgenomen.

Bij de analyse van de bovenwettelijke verlofverplichting en of er sprake is van wel of geen gelijke omvang van deze verplichting, is het belangrijk het risico van het omzetten naar spaarverlof te betrekken. Mogelijk gaan hier in de toekomst ervaringscijfers bij helpen. JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.3 Belangrijkste overige bevindingen

Voorziening spaarverlof - vervolg

22

Voor het spaarverlof zoals dit vanaf 2022 van toepassing is moet voor de verplichting een voorziening worden opgenomen omdat hier sprake is van een spaarsaldo dat in de tijd, naar verwachting, niet van gelijke omvang zal zijn wat betreft toevoegingen en opnamen van spaarverlof. In de opbouwjaren zal naar verwachting vooral sprake zijn van toevoegingen en groei van de omvang van het spaarsaldo. Per balansdatum en bij het opmaken van de jaarrekening hebben ambtenaren de gemeente Krimpenerwaard nog maar beperkt bovenwettelijk verlof formeel omgezet naar spaarverlofcontracten. Op basis van uitingen van de Commissie BBV dient de gemeente Krimpenerwaard een inschatting te maken welk deel van het saldo bovenwettelijk verlof per balansdatum naar verwachting omgezet zal gaan worden naar spaarverlofcontracten. Wij hebben vastgesteld dat de voorziening is gevormd op basis van bovenwettelijke uren keer gemiddeld tarief. Hiervoor heeft de gemeente de berekening gemaakt op basis van maximaal te verwachten verlof indien alle uren worden opgenomen. We schatten dit als te voorzichtig in rapporteren de toevoeging aan de voorziening in 2023 als controleverschil. Wij dringen erop aan om de komende jaren op basis van ervaringscijfers een voorziening te vormen. Uw voorgaande accountant heeft aangegeven dat de voorziening voor spaarverlof w`gVcg`]]VUZXx was en afgebouwd diende te worden o.b.v.

ervaringscijfers. Wij onderschrijven dit standpunt en rapporteren de toevoeging in 2023 ad y 458.000 als (ongecorrigeerd) controleverschil.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.4 BBV, WNT en SiSa

BBV wordt nageleefd

WNT-verantwoording voldoet aan de vereisten

Geen bevindingen SiSa-bijlage

23

Bevindingen ten aanzien van naleving van de wettelijke verslaggevingsregels (BBV) Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Krimpenerwaard de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) heeft nageleefd. In artikel 3.5 (Openbaarheidsparagraaf) van de Wet Open overheid (Woo) is voorgeschreven dat bestuursorganen in de jaarlijkse begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze wet en in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering ervan, mede in relatie tot de beleidsvoornemens. Deze begroting en jaarlijkse verantwoording vloeien voort uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De openbaarheidsparagraaf Woo moet in de begroting en jaarstukken worden opgenomen via een afzonderlijke paragraaf, zoals de in artikelen 9 en 26 van het BBV genoemde paragrafen. Deze verplichting geldt reeds voor de jaarstukken 2022. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Krimpenerwaard deze paragraaf opgenomen heeft in de jaarstukken 2023. Naleving van de (publicatieverplichtingen) WNT De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen.

Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2023 niet meer bedragen dan y 223.000 per jaar. De externe accountant is belast met de controle op de naleving van de WNT door de instelling. Overschrijding van de bezoldigingsnorm wordt aangemerkt als een onverschuldigde betaling, die door de topfunctionaris terugbetaald moet worden aan de instelling. Gebeurt dit niet, dan is BDO als accountant wettelijk verplicht om bij het ministerie melding te doen van deze onverschuldigde betaling. Wij hebben tevens een meldingsplicht indien u geen of onjuiste gegevens heeft gepubliceerd in de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2023 van de gemeente Krimpenerwaard niet strijdig zijn met de WNT. De jaarrekeningen 2018 tot en met 2021 zijn niet terug te vinden op de website van de gemeente. De gemeente Krimpenerwaard voldoet voor deze jaren niet aan haar openbaarmakingsverplichting. SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening 2023 genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachting accountantscontrole SiSa 2023. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij uw specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.

Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld. Zie ook bijlage B. Van de huidige 29 SiSa-regelingen zijn er 4 nieuw ten opzichte van vorig jaar. Voor de bevindingen uit onze controle gelden op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) zwaardere rapporteringstoleranties dan voor andere onderdelen van de jaarrekeningcontrole. De rapporteringstolerantie is per specifieke uitkering: ( y 12.500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan y 125.000; ( 10% indien de omvangsbasis groter dan y 125.000 en kleiner dan of gelijk is aan y 1.000.000; ( y 125.000 indien de omvangsbasis groters is dan y 1.000.000. Uit onze werkzaamheden ten aanzien van de bestedingen ten aanzien van Tozo en Inburgering 2023 en opvolging IB signalen uit eerdere jaren volgen geen controleverschillen en/of onzekerheden. In opzet zijn voldoende maatregelen opgenomen om het M&O-risico te mitigeren. Er is een geformaliseerd M&O-beleid aanwezig conform de rechtmatigheidsvoorschriften van VNG, Divosa en het Ministerie van SZW. De opvolging van de IB-signalen vinden conform het vastgestelde beleid plaats. Wij concluderen dat het M&O-beleid met betrekking tot Tozo en de Wet Inburgering in 2023 adequaat en toereikend is.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.5 Significante schattingsposten

24

Inherent aan het opmaken van een jaarrekening, is dat het college schattingen moet maken. Bepaalde schattingen kennen een (additionele) schattingsonzekerheid en zijn van bijzonder belang door hun invloed op de jaarrekening en doordat zij een hoge mate van schattingsonzekerheid vertonen. Dit laatste betekent dat de schatting vatbaar is voor een inherent gebrek aan nauwkeurigheid in de waardering. Een goed inzicht in de jaarrekening vereist kennis van deze posten. Als onderdeel van de controle hebben wij de oordeelsvormingen en besluiten van het management bij het maken van de schattingen beoordeeld op indicaties voor mogelijke tendenties. In het hierna opgenomen overzicht hebben wij van de jaarrekeningposten waaraan een belangrijke schatting ten grondslag ligt weergegeven of wij de schatting als conservatief, neutraal of pessimistisch hebben aangemerkt.

POST IN DE JAARREKENING

Immateriële vaste activa

BEDRAG (x € 1.000)

BEOORDELING HUIDIG BOEKJAAR

3.445

)

Waardering van de immateriele vaste activa vindt plaats op basis van de ingeschatte en vastgestelde afschrijvingstermijnen. Geen indicaties voor bijzondere waardeverminderingen.

Immateriële vaste activa

TOELICHTING SCHATTING

Materiële vaste activa

Materiële vaste activa

145.502

)

Vastgoed kan een economische of een maatschappelijke functie hebben en vastgoed met een maatschappelijke functie (bijvoorbeeld een schoolgebouw) mag niet worden afgewaardeerd. De waardering van het vastgoed met een economische functie hebben we in detail gecontroleerd.

Financiële vaste activa

Financiële vaste activa

12.943

)

Wij concluderen dat de inschattingen van het college ten aanzien van deze deelnemingen en (gerelateerde) leningen evenwichtig tot stand zijn gekomen.

Grondexploitatie en strategische gronden

Uitzettingen korter dan 1 jaar

Grondexploitaties zijn gewaardeerd op basis van prudente uitgangspunten welke gestaafd zijn met externe bronnen, ramingen van het ingenieursbureau en getekende overeenkomsten. Zie ook paragraaf 4.1. Grondexploitatie en strategische gronden

) Conform het BBV worden de strategische gronden gewaardeerd tegen de vervaardigingsprijs, dan wel de lagere marktwaarde. Voor één van de percelen is de marktwaarde y 100.000 lager dan de boekwaarde en is derhalve een afwaardering plaats te vinden voor dit perceel.

Uitzettingen korter dan 1 jaar

) Conservatief, maar aanvaardbaar

DASHBOARD

1.911

JAARREKENING

4.325

) Neutraal

)

Voor debiteuren SoZa is een voorziening voor mogelijke oninbaarheid getroffen. Op basis van onze controlewerkzaamheden beoordelen wij deze schatting als conservatief, maar aanvaardbaar.

) Optimistisch, maar aanvaardbaar ) Niet aanvaardbaar

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.5 Significante schattingsposten

BEDRAG (x € 1.000)

POST IN DE JAARREKENING

Voorziening riolering

25

Voorziening riolering

11.571

Voorziening IBOR

15.860

BEOORDELING HUIDIG BOEKJAAR

)

In overeenstemming met het BBV wordt gebruik gemaakt van een tariefegalisatievoorziening om ongewenste schommelingen in het rioolrecht te voorkomen. De voorziening wordt gevormd voor kosten die in het begrotingsjaar worden gemaakt. Dit leidt tot een gelijkmatige verdeling van de lasten voor de burger over een aantal begrotingsjaren. We hebben geen bevindingen uit onze controlewerkzaamheden.

)

Met betrekking tot de voorziening onderhoud hebben wij geconstateerd dat de onttrekkingen achterblijven op het onderhoudsplan. Het beheerplan is gebaseerd op een gemiddelde onttrekking. In de praktijk zien we dat de doorlooptijd van de onderhoudsplannen meer tijd vragen als gevolg van burger participatie, bredere maatschappelijke doelen en beschikbare capaciteit en materialen

)

De voorziening voor wethouder pensioenen (APPA) per eind 2023 is onderbouwd door actuariële berekeningen van een externe serviceorganisatie. Deze organisatie heeft de uitgangspunten uit de circulaire van het ministerie gebruikt. Daarnaast is de voorziening geïndexeerd met 3,03%; dit betreft de index per 1 januari 2024 van het ABP. De nieuwe collegeleden zijn meegenomen in de voorziening. De wethouders van de gemeenten voor de fusie 1-1-2015 waren niet in de APPA voorziening opgenomen. Binnen een voorziening kan niet voor twee verschillende benaderingen gekozen worden. Als de gemeente voor een deel van de wethouders zegt dat er sprake is van een gelijkblijvend karakter v.w.b. de lasten (en dus geen voorziening opneemt) en voor een ander deel wel een voorziening opneemt worden grondslagen en het BBV niet wXV]Z[\eZ[UZXx stelselmatig toegepast. Dit is aangepast in de jaarrekening.

)

Wij hebben vastgesteld dat de voorziening is gevormd op basis van bovenwettelijke uren keer gemiddeld tarief. Hiervoor heeft de gemeente de berekening gemaakt op basis van maximaal te verwachten verlof indien alle uren worden opgenomen. We schatten dit als te voorzichtig in rapporteren de toevoeging aan de voorziening in 2023 als controleverschil. Wij dringen erop aan om de komende jaren op basis van ervaringscijfers een voorziening te vormen. Dit is gecorrigeerd in de jaarrekening 2023.

Voorziening IBOR

APPA voorziening (wethouderpensioen)

Voorziening verlofsparen

APPA voorziening (wethouderpensioen)

Voorziening verlofsparen

) Conservatief, maar aanvaardbaar

DASHBOARD

4.538

JAARREKENING

1.338

) Neutraal

TOELICHTING SCHATTING

) Optimistisch, maar aanvaardbaar ) Niet aanvaardbaar

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

26

Bijlagen

A

Onze controle

B

Bevindingen SiSa-bijlage

C

Duurzaamheid

D

Relevante wijzigingen in het BBV met ingang van begrotingsjaar 2025

27

A. Onze controle

A. Onze controle

Doel en object van de controle Opdracht

Strekking van de controleverklaring

Materialiteit

Onafhankelijkheid

DASHBOARD

28

Doel en object van de controle Het doel van de controle is het geven van een onafhankelijk oordeel of de financiële overzichten van de gemeente Krimpenerwaard, in alle van materieel belang zijnde opzichten, zijn opgesteld in overeenstemming met het BBV. Opdracht Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Voor een uitgebreide beschrijving van onze aanpak verwijzen wij naar onze opdrachtbevestiging. Strekking van de controleverklaring Aangezien de jaarrekening 2023 van de gemeente Krimpenerwaard aan de daaraan te stellen eisen voldoet, hebben wij hierbij een goedkeurende controleverklaring, gedateerd op 8 juli 2024, afgegeven. Alle bevindingen voortvloeiend uit onze controle zijn afdoende behandeld en onze controle is dan ook afgerond.

Materialiteit Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij als uitgangspunt de door de raad vastgestelde toleranties gehanteerd. De raad heeft ons daarbij opgedragen om bij onze oordeelsvorming en rapportering uit te gaan van de hierna vermelde goedkeurings- en rapporteringstolerantie. Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op y 1.950.000. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de y 97.500 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn.

Onze controle richt zich tevens op de getrouwheid van de informatie in de WNT-verantwoording en de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage van de jaarrekening. Voor de WNT en SiSa gelden specifiek voorgeschreven rapporteringstoleranties die veelal lager zijn dan uw rapporteringstolerantie. Wij passen deze voorgeschreven WNT- en SiSa-toleranties eveneens op correcte wijze toe. Onafhankelijkheid Nederlands recht en overige beroepsregels, zoals de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO), vereisen dat wij onafhankelijk zijn ten opzichte van onze controlecliënten. Wij zijn van mening dat door ons is voldaan aan deze eisen. Wij hebben de overige dienstverlening naast de controle van de jaarrekening beoordeeld aan de hand van onze beroepsregels en hebben geconcludeerd dat het type dienstverlening en de vergoeding onze onafhankelijkheid niet beïnvloeden. Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Krimpenerwaard zoals vereist in de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA). JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

A. Onze controle

Controleaanpak

29

Controleaanpak Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging opgenomen. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Onze controleaanpak is gebaseerd op een risicogerichte benadering. Deze aanpak gaat uit van een risicoanalyse op transactiestromen, zoals verkoopactiviteiten en personeelszaken. In de risicoanalyse hebben wij beoordeeld in hoeverre de onderkende cZdZT`xd van invloed kunnen zijn op de jaarrekening. Wij hebben voor de volgende cZdZT`xd ~ die zich met een hoge waarschijnlijkheid kunnen voordoen én mogelijk materiële impact hebben ~ in onze controle meer aandacht gehad: (

Vermogen om risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen

Het risico van management override of internal controls; dit is het ook op grond van de controlestandaarden te onderkennen risico dat het management buiten de getroffen interne beheersingsmaatregelen om invloed zou kunnen of willen uitoefenen op de in de jaarrekening gepresenteerde uitkomsten;