CConstaterende datKrimpenerwaard
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage - Begroting 2027-2030 (gecorrigeerd)

Raadsvergadering 10 november 2026, gemeente KrimpenerwaardBij agendapunt: (B) Meerjarenbegroting 2027-203050.039 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 6

Voor kapitaalgoederen zijn vaak langlopende investeringen vereist. Achterstanden in het onderhoud hiervan kunnen, naast kapitaalvernietiging, in het ergste geval leiden tot onveilige situaties. Het is daarom zinvol om op het gebied van het onderhoud van kapitaalgoederen planmatig beleid te voeren en op deze wijze invulling te geven aan de begrippen assetmanagement en risicomanagement. In deze paragraaf is het beleidskader opgenomen waarin het kwaliteitsniveau is vastgelegd waarop de kapitaalgoederen worden onderhouden, de aantallen en de financiële middelen die nodig zijn voor het in stand houden hiervan. De financiële consequenties zijn inzichtelijk gemaakt voor de komende jaren. We merken hierbij op dat aanbestedingsvoordelen of -nadelen, gelet op de hoogte van de investeringen, grote invloed kunnen hebben op de financiën. Dat geldt ook voor de ontwikkeling van de rente. De kapitaalgoederen worden onderverdeeld in de volgende drie categorieën: 1. Gebouwen (beleidskader: Vastgoedbeleid (2021) en de Kadernota Maatschappelijke Voorzieningen (2021)) 2. Wegen, civiele kunstwerken, groen, water, openbare verlichting en speelvoorzieningen (beleidskader: Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte 2021-2025) 3. Riolering (beleidskader: Programma Riolering en Klimaatadaptatie 2023-2027) Op de pagina’s hierna is per categorie kort het beleidskader aangegeven.

Ook is van de jaren 2026-2029 de begroting weergegeven. 1. Gebouwen De gemeente Krimpenerwaard is eigenaar van een omvangrijke en gevarieerde vastgoedportefeuille. Vastgoed waarmee we onze sociaal-maatschappelijke doelstellingen mogelijk maken en we laagdrempelige zorg en ondersteuning bieden. Vastgoed waarmee we voorzien in culturele activiteiten en waarmee we de gelegenheid geven elkaar te ontmoeten. Ons vastgoed geeft veel inwoners de gelegenheid om onder andere te sporten en vitaal te blijven. Sommige gebouwen hebben we tijdelijk in bezit, ze zullen op korte termijn plaats maken voor nieuwbouw of voor het toevoegen van ruimtelijke kwaliteit. Onze gemeentelijke huisvesting en begraafplaatsen dienen het algemeen nut en met het bezit van de voor publiek toegankelijke monumenten dragen we bij aan het behoud van het Krimpenerwaardse erfgoed en aan de uitstraling van onze gemeente. In 2021 zijn het Vastgoedbeleid en de Kadernota maatschappelijke voorzieningen opgesteld. In het Vastgoedbeleid zijn de kaders gesteld om het gemeentelijk vastgoed op een doeltreffende en efficiënte manier te beheren. De Kadernota maatschappelijke voorzieningen biedt een afwegingskader om eenduidige besluiten te nemen over specifieke huisvestingsvragen voor maatschappelijke activiteiten. De twee beleidsstukken sluiten naadloos op elkaar aan.

Areaal De gemeente Krimpenerwaard bezit 121 vastgoedobjecten, met een totaal bruto vloeroppervlakte (BVO) van ruim 64.000 m2, waarvan circa 12.000 m2 tijdelijk bezit en gedeeld beheer (VvE en MFA’s) is. Deze objecten staan verspreid in de verschillende kernen binnen de gemeente. Onderhoudsbudgetten Voor het beheer en onderhoud van openbare gebouwen zijn de financiële middelen onderverdeeld in middelen voor de exploitatie, waaronder het dagelijks onderhoud, en een jaarlijkse storting in de onderhoudsvoorziening. De hoogte van de storting in de onderhoudsvoorziening vanaf 2027 is afhankelijk van de keuzes die de raad maakt naar aanleiding van de opties die zijn opgenomen in het Beheerplan Vastgoed 2027-2041. Dit beheerplan wordt naar verwachting in november 2026 ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. De kosten zijn in de meerjarenbegroting als volgt geraamd: Onderdeel (x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten in de exploitatie | 426 | 425 | 425 | 425 Dotatie voorziening Onderhoud gebouwen | 1.451 | 1.451 | 1.451 | 1.451 Onttrekking voorziening Onderhoud gebouwen | 1.465 | 1.034 | 2.223 | 1.829 Een meerjarig overzicht met de stand van de voorziening is opgenomen in model 8. Om te anticiperen op toekomstige areaaluitbreidingen en/of prijsstijgingen ten opzichte van het huidige beheerplan nemen we hiervoor in de begroting jaarlijks lasten op. 2.

IBOR Actueel beleidskader Het beleidsplan IBOR 2 vormt het kader voor de in stand houding en ontwikkeling van de openbare ruimte. Met dit plan laat de gemeente zien hoe zij haar openbare buitenruimte de komende jaren gaat beheren. Het IBOR 2 richt zich in basis op: • We werken kwaliteitsgericht binnen de beschikbare middelen • We spelen in op trends en ontwikkelingen • We dragen zorg voor een veilige openbare ruimte • We kennen de kwantiteit en kwaliteit van ons areaal Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte doen wij volgens de principes van integraal beheer. Hierbij beschouwen wij de onderdelen van de openbare ruimte als een geheel. We hebben het dan over wegen, openbare verlichting, groenvoorzieningen, bomen, water, civiele kunstwerken, speelvoorzieningen en verkeers- en straatmeubilair. Eind 2024 is de herziening van het beleidsplan gestart en eind 2026 wordt het nieuwe beleidsplan IBOR 3 ter besluitvorming aangeboden. Areaal | Aantallen Wegen in ha. | 212 Civiele kunstwerken | 954 Lichtpunten | 13.145 Oppervlakte groen in ha.

- gras | 42,8 - gazon | 67 - beplanting | 33 - hagen | 3,5 - oevers | 9,4 Bomen | 22.500 Speeltoestellen | 929 Strekkende meter water (te beheren) | 220.173 Oevers in m2 | 115.904 Oeverconstructies | 47 Duikers | 397 58 Onderhoudsbudgetten De kosten voor het IBOR zijn opgenomen onder programma: - Verkeer, vervoer en waterstaat - Onderwijs, sport, cultuur en recreatie - Volksgezondheid en milieu De financiële middelen die beschikbaar zijn voor het IBOR zijn gesplitst in exploitatie (dagelijks onderhoud) en een storting in een onderhoudsvoorziening. De storting in de voorziening is toereikend om in de planperiode het groot onderhoud uit te kunnen voeren. Onderhoud groen en bestrijding onkruid op verharding De besteding van de groenbudgetten is afhankelijk van de sterk wisselende weersomstandigheden. Om toch goed te kunnen anticiperen op het wisselende weer zijn soms extra onderhoudswerkzaamheden nodig. Door deze extra maatregelen kan de besteding van groenbudgetten fluctueren en bij ongunstige omstandigheden worden overschreden.

De kosten zijn in de meerjarenbegroting als volgt geraamd: Onderdeel (x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten in de exploitatie | 6.629 | 6.217 | 5.898 | 5.898 Dotatie voorziening IBOR | 4.503 | 4.503 | 4.503 | 4.503 Onttrekking uit de voorziening IBOR | 5.098 | 4.973 | 4.973 | 4.973 Een meerjarig overzicht met de stand van de voorziening is opgenomen in model 8. Om te anticiperen op toekomstige areaaluitbreidingen en/of prijsstijgingen ten opzichte van het huidige beheerplan nemen we hiervoor in de begroting jaarlijks lasten op. 3. Riolering Actueel beleidskader Het beleidskader is gebaseerd op hetgeen is opgenomen in de Wet Milieubeheer en volgt het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie. Daarin staat opgenomen dat een gemeente verplicht is al het afvalwater dat binnen haar grenzen vrijkomt, in te zamelen. Door de Wet verankering en bekostiging van gemeentelijke watertaken hebben de gemeenten ook de zorg voor het afvloeiend hemelwater en het grondwater. Deze zorgplicht is verankerd in het Programma Riolering & Klimaatadaptatie 2023-2027 (PR&K). Het IBOR 2 en het PR&K zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden in onze integrale projecten. Dit zijn communicerende vaten, omdat aanpassingen bij de één direct van invloed zijn op de ander. Deze twee beleidskaders worden dan ook in nauwe samenhang afgestemd.

Door een goed beheer en onderhoud, renovatie en vervanging willen wij het rioleringssysteem zo optimaal mogelijk laten functioneren tegen de laagst mogelijke kosten. Duurzaamheid is hierbij een kernbegrip. De riolering dient ervoor om de volksgezondheid duurzaam te beschermen, de kwaliteit van de leefomgeving op peil te houden en bodem, grondwater en oppervlaktewater duurzaam te beschermen en wateroverlast te voorkomen. 59 Areaal | Aantallen Gemengd systeem | 157 Droogweerafvoer (DWA) | 59 Hemelwaterafvoer (HWA) | 76 Drainage | 24 Gemalen | 154 Pompunits drukriolering | 2064 Persleiding | 204 Bergingsbassins | 14 Onderhoudsbudgetten De uitgaven voor dit onderdeel vallen in grote lijnen uiteen in exploitatielasten en investeringskosten. De exploitatielasten bestaan voor een groot gedeelte uit kapitaallasten (rente en aflossing op investeringen in het riool) en overheadkosten, omdat het rioolstelsel in eigen beheer wordt onderhouden. Deze kosten worden gedekt door de tarieven. De kosten zijn in de meerjarenbegroting als volgt geraamd: Onderdeel (x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten in de exploitatie | 1.742 | 1.742 | 1.742 | 1.742 Dotatie voorziening PR&K | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekking uit de voorziening PR&K | 930 | 1.454 | 1.858 | 2.420 Een meerjarig overzicht met de stand van de voorziening is opgenomen in model 8. 4.

Projecten openbare ruimte We zorgen voor een duurzame instandhouding van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte door te renoveren en te investeren. Iedere jaarschijf wordt hier een krediet voor aangevraagd. Dit krediet wordt vervolgens verspreid over een periode van 2 tot 5 jaar uitgegeven. Dit is de doorlooptijd van projecten, afhankelijk van de complexiteit en omvang van de werkzaamheden. De raad wordt jaarlijks geïnformeerd over de stand van zaken van lopende projecten openbare ruimte en kredieten middels de jaarrekening. In aanvulling hierop wordt gekeken naar de mogelijkheid de raad actief te informeren middels bijvoorbeeld een Projectenavond over de openbare ruimte. Het krediet van IBOR bestaat uit: - Renovatie Renovatie wordt gedekt middels onttrekking uit de Voorziening IBOR. - Vervanging Civiele kunstwerken - Vervanging Openbare verlichting Vervanging wordt geactiveerd en over een periode van 25 tot 40 jaar afgeschreven. Dit leidt tot afschrijvings- en rentelasten in de exploitatie. Met deze werkwijze conformeren wij ons aan het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten. 60 D. Financiering Algemeen Inleiding De paragraaf financiering geeft inzicht in de wijze waarop de gemeente haar financieringsbehoefte invult, de hiermee samenhangende risico's beheerst en voldoet aan de wettelijke kaders.

De toelichting vindt plaats in een onderdeel algemene ontwikkelingen en een onderdeel ontwikkelingen gemeente Krimpenerwaard. Onder de algemene ontwikkelingen komen de renteontwikkelingen en ontwikkelingen ten aanzien van de wet- en regelgeving aan de orde. Het onderdeel ontwikkelingen gemeente Krimpenerwaard richt zich specifiek op de financiering, renteberekening en het voldoen aan wettelijke normen uit de Wet fido en het BBV van de gemeente Krimpenerwaard. Belangrijkste conclusies De belangrijkste uitgangspunten en conclusies uit de paragraaf financiering zijn:  | Om het door de raad vastgestelde en nog vast te stellen beleid te kunnen uitvoeren moeten financieringsmiddelen worden aangetrokken. Hierdoor neemt de schuldpositie van de gemeente de komende jaren toe. De omvang van de schuldpositie wordt per 1 januari 2027 ingeschat op € 124 miljoen. Per 31 december 2030 stijgt de schuldpositie naar verwachting tot € 192 miljoen;  | In de meerjarenbegroting 2027-2030 wordt rekening gehouden met het aantrekken van nieuwe geldleningen in 2027 (€ 30 miljoen), 2028 (€ 30 miljoen), 2029 (€ 35 miljoen) en 2030 (€ 20 miljoen);  | De toename van de schuldpositie vindt met name plaats als gevolg van de uitvoering van grote projecten.

Dit heeft gevolgen voor de beschikbare begrotingsruimte, de ontwikkeling van de netto schuldquote en de solvabiliteitsratio;  | Afhankelijk van de renteverwachting wordt bij een liquiditeitstekort, binnen de hiervoor geldende regels, eerst gebruik gemaakt van kortlopende geldleningen voordat er een langlopende geldlening wordt aangetrokken;  | Lange rentetarieven stijgen in de periode 2027-2030 naar verwachting licht. Bij het aantrekken van nieuwe langlopende geldleningen wordt uitgegaan van een looptijd van 20 jaar, maandelijks aflossen en een rentepercentage van 3,6%.;  | In 2027 wordt een reëel rentepercentage (1,4%) toegerekend aan de activa;  | We voldoen aan de voorschriften vanuit de Wet financiering decentrale overheden (kasgeldlimiet en renterisiconorm). Algemene ontwikkelingen Renteontwikkelingen Het voorspellen van de renteontwikkeling is een lastige opgave, zeker op de lange termijn. Met name geopolitieke onzekerheden en de daaruit voortvloeiende prijsontwikkelingen zorgen voor een hogere renteverwachting. Een hoger renteniveau heeft gevolgen bij het opnemen van leningen en bij het herfinancieren van aflopende leningen. Daardoor zullen de rentelasten in de komende jaren naar verwachting toenemen. De rente op de geld- en kapitaalmarkt wordt voornamelijk bepaald door het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB).

De Europese Centrale Bank heeft in 2026 de rentetarieven verhoogd. De herfinancieringsrente is in juni 2026 verhoogd van 2,15% naar 2,4%. De herfinancieringsrente is de rente waartegen banken financiering kunnen aantrekken bij de ECB. 61 62 Wet- en regelgeving De Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) en de bijbehorende ministeriële regelingen geven het bindende kader voor de uitoefening van de treasury van de gemeenten. De onderliggende regelingen zijn:  de regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo);  de uitvoeringsregeling financiering decentrale overheden (Ufdo);  het besluit leningsvoorwaarden decentrale overheden;  de regeling schatkistbankieren decentrale overheden. Op grond van artikel 212 Gemeentewet is de gemeente verplicht een financiële verordening vast te stellen. In artikel 21 van de Financiële verordening gemeente Krimpenerwaard 2024 is opgenomen dat het college eens per vier jaar een treasurystatuut vaststelt en ter informatie aan de gemeenteraad aanbiedt. Een nieuw treasurystatuut is in 2025 vastgesteld. Conform het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) dient een financieringsparagraaf op te worden genomen in de begroting en het jaarverslag (artikelen 9, 13 en 26).

Ontwikkelingen Krimpenerwaard Beleidsvoornemen treasury In het Treasurystatuut gemeente Krimpenerwaard 2025 heeft het college de kaders voor de treasuryfunctie bepaald. Het beleid van onze gemeente is erop gericht om de financieringsbehoefte zo gunstig mogelijk af te dekken. Omdat de rente op de kortlopende middelen in het algemeen lager is dan de rente op langlopende middelen, wordt bij een stabiele of dalende renteverwachting eerst gebruik gemaakt van kortlopende leningen als externe financiering noodzakelijk is. Voor het afdekken van renterisico’s kan worden afgeweken van financiering met een korte looptijd. Indien de renteontwikkeling daartoe aanleiding geeft, kunnen langlopende geldleningen eerder worden aangetrokken dan strikt noodzakelijk, zodat toekomstige rentestijgingen worden beperkt en rentekosten voor langere tijd kunnen worden vastgelegd. De gemeente Krimpenerwaard werkt vanuit totaalfinanciering. Alle gemeentelijke inkomsten en uitgaven worden hierbij gesaldeerd voordat de gemeente zich op de geld- of kapitaalmarkt begeeft. Door toepassing van totaalfinanciering wordt voorkomen dat voor afzonderlijke investeringen afzonderlijke financiering wordt aangetrokken. Hierdoor wordt de totale financieringsbehoefte beperkt en kunnen rentelasten worden geoptimaliseerd.

Goed inzicht in het verloop van inkomsten en uitgaven leidt tot betere sturing op de benodigde liquiditeiten voor de komende jaren, de aan te trekken externe financiering en de ontwikkeling van de rentekosten. Nieuw af te sluiten leningen worden zodanig gestructureerd dat de renterisiconorm ook in de komende jaren niet wordt overschreden. Risicobeheer In de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) zijn voor de beheersing van de renterisico’s de kasgeldlimiet en de renterisiconorm opgenomen. Kasgeldlimiet De gemeente mag haar activiteiten niet onbeperkt met kort geld financieren. De kasgeldlimiet stelt een bovengrens aan de toegestane omvang van de kortlopende schuld (looptijd korter dan 1 jaar). Reden hiervoor is dat een korte schuldpositie een potentieel renterisico in zich heeft, omdat rentestijgingen direct doorwerken in de rentelasten. De kasgeldlimiet bedraagt op grond van de Wet fido 8,5% van het begrotingstotaal van de gemeente aan het begin van het begrotingsjaar. Voor structurele liquiditeitstekorten is financiering met geldleningen met een looptijd langer dan 1 jaar de aangewezen oplossing. Een overschrijding van de kasgeldlimiet gedurende drie achtereenvolgende kwartalen is niet toegestaan. Hieronder is de ontwikkeling van de kasgeldlimiet in 2027 te zien. Berekening kasgeldlimiet | Begroot | Begroot 2027 (bedragen x € 1.000) | 2026 | 1e kw. | 2e kw.

| 3e kw. | 4e kw. Grondslag: Begrotingstotaal | 197.786 | 212.451 | 212.451 | 212.451 | 212.451 Toegestane kasgeldlimiet: - relevant percentage (wettelijk voorgeschreven) | 8,5% | 8,5% | 8,5% | 8,5% | 8,5% Bedrag | 16.812 | 18.058 | 18.058 | 18.058 | 18.058 Gemiddelde kortlopende schuld (negatief betekent schuld, positief betekent tegoed) | -20.695 | -29.238 | -7.780 | -16.323 Ruimte (+) / overschrijding (-) | - 2.637 | -11.180 | 10.278 | 1.735 Renterisiconorm Bij de structurering van de langlopende schuld houdt de gemeenterekening met de renterisiconorm. Deze norm heeft tot doel het renterisico op de langlopende schuld te beperken door aflossingen en renteherzieningen in de tijd te spreiden. Hierdoor wordt voorkomen dat in een bepaald jaar een te groot deel van de leningportefeuille moet worden geherfinancierd of tegen een nieuwe rente moet worden vastgelegd. Op grond van de Wet Fido bedraagt de renterisiconorm 20% van het begrotingstotaal. Jaarlijks wordt beoordeeld of de aflossingen en renteherzieningen binnen deze norm blijven. Bij het aantrekken van nieuwe leningen wordt rekening gehouden met een evenwichtige spreiding van aflossings- en renteherzieningsmomenten, zodat de renterisiconorm ook in de komende jaren niet wordt overschreden.

Berekening renterisiconorm | Begroot (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Renterisico's (aflossingen op vaste schuld): - renteherziening op vaste schuld | - | - | - | - - aflossingen | 9.450 | 11.025 | 12.671 | 13.667 Renterisico | 9.450 | 11.025 | 12.671 | 13.667 Berekening renterisiconorm: Begrotingstotaal | 212.451 | 212.451 | 212.451 | 212.451 Bij ministerie vastgesteld percentage | 20% | 20% | 20% | 20% Renterisiconorm | 42.490 | 42.490 | 42.490 | 42.490 Toetsing renterisico aan norm: Renterisiconorm | 42.490 | 42.490 | 42.490 | 42.490 Renterisico | 9.450 | 11.025 | 12.671 | 13.667 Ruimte (+) / overschrijding (-) | 33.040 | 31.465 | 29.819 | 28.823 In de voorgaande tabel is rekening gehouden met de jaarlijkse aflossingen van de geraamde nog aan te trekken langlopende geldleningen in de periode 2027-2030. Uit de berekening blijkt dat het renterisico op de vaste schuld beperkt is en gedurende de gehele begrotingsperiode ruim binnen de renterisiconorm blijft. Leningenportefeuille en financieringsbehoefte Het Meerjarig InvesteringsProgramma (MIP) leidt ertoe dat in de komende jaren aanvullende externe financiering noodzakelijk is. Onderstaande tabel geeft inzicht in de verwachte ontwikkeling van de leningenportefeuille en de schuldpositie in de periode 2026 tot en met 2030.

63 Schuldpositie | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (bedragen x € 1.000) Onderhandse geldleningen binnenlandse banken - Hoofdsom leningen per 1 januari | 76.975 | 124.212 | 144.762 | 163.737 | 186.066 - Aflossing afgesloten leningen t/m 2025 | -6.075 | -6.075 | -5.900 | -5.900 | -5.750 - Aflossingen 1ste jaar nieuwe lening(en) | -1.688 | -625 | -875 | -1.021 | -417 - Nieuwe lening 2026 € 25.000, 20jr., 3,2% | 25.000 | -1.250 | -1.250 | -1.250 | -1.250 - Nieuwe lening 2026 € 30.000, 20jr., 3,349% | 30.000 | -1.500 | -1.500 | -1.500 | -1.500 - Nieuwe lening 2027 € 30.000, 20jr., 3,6% | 30.000 | -1.500 | -1.500 | -1.500 - Nieuwe lening 2028 € 30.000, 20jr., 3,6% | 30.000 | -1.500 | -1.500 - Nieuwe lening 2029 € 35.000, 20jr., 3,6% | 35.000 | -1.750 - Nieuwe lening 2030 € 20.000, 20jr., 3,6% | 20.000 Hoofdsom leningen per 31 december | 124.212 | 144.762 | 163.737 | 186.066 | 192.399 In bovenstaande tabel is rekening gehouden met het aantrekken van nieuwe langlopende geldleningen. De omvang en het tijdstip van deze leningen zijn gebaseerd op de geraamde financieringsbehoefte voor de komende jaren. Ter onderbouwing van de financieringsbehoefte is een gedetailleerde liquiditeitsprognose voor de lange termijn opgesteld op basis van de verwachte inkomsten en uitgaven in de periode 2026-2030.

De liquiditeitsprognose geeft het volgende beeld: Liquiditeitsprognose 2026-2030 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (bedragen x € 1.000) Saldo liquide middelen 1-8-2026 (incl. aflossing | 6.527 | -18.062 | -25.303 | -33.966 | -33.861 kasgeld) - Operationele activiteiten (programma's) | 9.242 | 10.449 | 11.018 | 11.988 - Investeringsactiviteiten (inclusief MIP) | -34.170 | -34.170 | -28.140 | -18.425 - Activiteiten actieve grondexploitatie | - | - - Financieringsactiviteiten (afwikkeling leningen t/m | -6.704 | -6.470 | -6.414 | -6.208 2025) - Prognose mutaties 2e halfjaar 2026 | -21.688 Saldo liquide middelen, exclusief aangetrokken | -15.161 | -49.694 | -55.494 | -57.502 | -46.506 financiering Financieringactiviteiten 2026-2030 - Opname langlopende geldleningen na augustus | - | 30.000 | 30.000 | 35.000 | 20.000 2026 - Rente en aflossing van nieuw aangetrokken | -2.901 | -5.609 | -8.472 | -11.359 | -12.772 financiering Saldo liquide middelen, inclusief aangetrokken | -18.062 | -25.303 | -33.966 | -33.861 | -39.278 financiering In de liquiditeitsprognose is bij het onderdeel investeringsactiviteiten rekening gehouden met diverse grote projecten, investeringen IBOR, PR&K en vastgoed.

64 65 Renteresultaat In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is opgenomen dat de paragraaf financiering van de begroting en jaarrekening naast de beleidsvoornemens en het gerealiseerde beleid ook verplicht inzicht moet geven in: - de rentelasten van externe financiering; - het renteresultaat; - de wijze van rentetoerekening. Voor de toerekening van rentelasten aan de taakvelden wordt een interne rekenrente gehanteerd. Onderstaand renteschema geeft inzicht in de rentelasten van de externe financiering, het renteresultaat en de wijze waarop de rente aan de taakvelden wordt toegerekend. De omslagrente is gebaseerd op de aan de taakvelden toe te rekenen rentelasten, gedeeld door de boekwaarde van de activa die integraal zijn gefinancierd. Rentetoerekening 2027 (bedragen x € 1.000) a. Externe rentelasten over korte en lange financiering 3.471 b. Externe rentebaten over korte en lange financiering -92 Saldo rentelasten en -baten 3.379 c1. Doorberekende rente aan grondexploitaties - c2. Rente projectfinanciering c3. Rentebaten van doorverstrekte leningen -145 -145 Aan taakvelden toe te rekenen externe rente 3.234 d1. Rente over eigen vermogen - d2. Rente over voorzieningen - Totaal aan taakvelden toe te rekenen 3.234 e.

De aan taakvelden toegerekende rente -3.301 Boekwaarde activa welke integraal wordt gefinancierd (peildatum 01-01-2026, conform model C 2026) 235.768 Voorcalculatorische rentepercentage begroting 2025 1,4% Renteresultaat op taakveld Treasury (-/- = voordelig) -67 Aan de investeringen die op de staat van activa staan, wordt in 2027 een rentepercentage toegerekend van 1,4% zoals vastgesteld bij de begroting 2027. Kredietrisicobeheer Kredietrisico is het risico dat verstrekte leningen niet volledig of niet tijdig worden terugbetaald. Op kapitaalverstrekkingen en afgegeven gemeentegaranties en borgstellingen is het kredietrisico voor de gemeente beperkt, aangezien zij voornamelijk als achtervang optreedt bij garantstellingen van waarborgfondsen. Ook de uitzettingen van de gemeente kennen een zeer beperkt kredietrisico. De gemeente Krimpenerwaard heeft onder meer een overeenkomst met de BNG Bank voor het aantrekken en uitzetten van kortlopende en langlopende middelen. Daarnaast worden overtollige middelen uitgezet bij het ministerie van Financiën in het kader van het verplicht schatkistbankieren. 66 Geldstromenbeheer De geldstromen lopen hoofdzakelijk via de BNG Bank. De saldi van de rekeningen bij de andere banken wordt zoveel als mogelijk overgeboekt naar de rekening bij de BNG Bank. Er wordt gewerkt met een meerjarige liquiditeitsprognose die regelmatig geactualiseerd wordt.

Relatiebeheer De financiële instellingen waarmee de gemeente Krimpenerwaard zaken doet, staan onder toezicht van de relevante toezichthoudende instanties. Met de N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG Bank) is een financieringsovereenkomst afgesloten. Dit raamcontract voor een krediet- en depotarrangement en elektronisch betalingsverkeer wordt ten minste eens in de vier jaar beoordeeld op inhoudelijke bepalingen en concurrerende condities. Hierbij dient te worden opgemerkt dat de BNG Bank een unieke plaats inneemt ten opzichte van andere banken, omdat voor het ontvangen van rijksuitkeringen een lopende rekening bij deze bank vereist is. De faciliteiten van de BNG Bank worden als toereikend beoordeeld en de gehanteerde condities worden marktconform geacht. 67 E. Bedrijfsvoering Algemeen Samen aan de slag De samenleving en onze omgeving verandert in hoog tempo. Digitalisering, globalisering, klimaatverandering, veranderende demografie en arbeidsmarkt hebben grote impact op mens en maatschappij. Als gevolg daarvan verandert de vraag van onze inwoners. Inwoners verwachten dat de gemeente dicht bij hen staat en bijdraagt in de verbinding tussen inwoners en netwerken. Deze veranderingen vragen veel van ons als gemeente én van de mensen die er werken.

Om deze ambitie ook waar te kunnen maken is een duidelijke koers uitgewerkt in de organisatievisie Krimpenerwaard Vooruit! Deze visie sluit aan bij ontwikkelingen en inzichten over het functioneren van de lokale overheid en de maatschappelijke opgaven waar de gemeenten voor staan. Organisatie Het realiseren van onze bestuurlijke ambities in een voortdurend veranderende omgeving vraagt een wendbare en daadkrachtige organisatie die onderscheid en keuzes durft te maken en hiertoe ruimte krijgt en ondersteuning. Wij willen een wendbare, vitale gemeentelijke organisatie zijn, die de kracht van haar medewerkers maximaal benut. Bestuur, management en medewerkers geven daar ieder vanuit hun eigen rol gezamenlijk invulling aan. Krimpenerwaard Vooruit! geeft richting aan de verdere ontwikkeling van de organisatie en wordt met organisatiebrede projecten ondersteund. Uiteindelijk moeten deze interventies bijdragen aan een wendbare en klantgerichte organisatie waarin eenieder verantwoordelijkheid neemt, samenwerkt, continu ontwikkelt en waarin de dienstverlening voorop staat. Personeel en arbeidsmarkt De personeelsmonitor is een jaarlijks onderzoek van het A&O Fonds Gemeenten naar arbeidsmarkttrends en HR-ontwikkelingen. In dit onderzoek worden bij zoveel mogelijk gemeenten kengetallen verzameld over onder andere ziekteverzuim, personeelsopbouw, externe inhuur en opleidingsinzet.

Deze gegevens vormen een belangrijke benchmark voor het opstellen van ons personeels- en organisatiebeleid. De aanhoudende arbeidsmarktkrapte maakt het werven en behouden van goede medewerkers nog steeds uitdagend. Vacatures blijven moeilijk vervulbaar en voor sommige functies is externe inhuur noodzakelijk, vergelijkbaar met andere gemeenten. Door de wijzigende wet- en regelgeving voor flexpersoneel zullen de inhuurtarieven de komende jaren bovendien verder stijgen. Dit vergroot de druk op onze begroting en maakt het nog belangrijker om structurele capaciteit goed te organiseren en te kiezen waar prioriteit ligt. De belangrijkste conclusie uit de personeelsmonitor is dat onze organisatie, ondanks de groei van de afgelopen jaren, nog steeds een relatief beperkte bezetting heeft. De groei komt, net als bij veel andere gemeenten, met name doordat we als gemeenten er de afgelopen jaren meer verantwoordelijkheden bij hebben gekregen, bijvoorbeeld op het gebied van de energietransitie, klimaatadaptatie en ook in het sociaal domein, zoals in de jeugdzorg. We lopen de achterstand in, maar bevinden ons nog niet op hetzelfde niveau, doordat andere gemeenten ook groeien. Hierdoor staat onze organisatie onder druk: in de uitvoering én bij belangrijke projecten moeten medewerkers extra inspanningen leveren om kwaliteit en voortgang te waarborgen.

Bij onverwachte vragen of aanvullende ambities is flexibiliteit niet altijd te vinden in beschikbare formatie, maar vooral in de loyaliteit en extra inzet van medewerkers. Dit vraagt veel van zowel medewerkers als management. Daarnaast is de gemiddelde leeftijd binnen onze organisatie relatief hoog en bestaat een grote groep uit 60-plussers. Het kost al jaren extra inspanning van recruitment om deze pensioneringsgolf op te vangen. Ook de komende jaren verwachten we een hoge instroom, vergelijkbaar met andere gemeenten. Door de krappe arbeidsmarkt en de toenemende complexiteit van functies sluiten vacatures en kandidaten niet altijd direct op elkaar aan. Dit vraagt meer tijd, energie en (opleidings)middelen om nieuwe medewerkers goed voor te bereiden op hun taken. 68 Een aantrekkelijk loopbaanperspectief en een ruimhartig opleidingsbeleid zijn daarom essentieel. Als goed werkgever stimuleren wij persoonlijke ontwikkeling en investeren we in organisatiebrede professionaliserings- en teamontwikkelingstrajecten. Dit zien we terug in het opleidingsbudget per medewerker. Het nieuwe gemeentekantoor zal bovendien bijdragen aan onze positie als aantrekkelijke werkgever. Ziekteverzuim Ons ziekteverzuim is het afgelopen jaar gedaald. Dit lijkt positief. We blijven inzetten op een verdere daling van het ziekteverzuim.

Tegelijkertijd zien we dat de druk op de organisatie niet afneemt, dat onze medewerkers loyaal en betrokken zijn en de bezetting krap is. Dit brengt een spanningsveld met zich mee en een risico voor wat betreft ontwikkelingen in het ziekteverzuim. Integriteit In 2027 blijven we de bewustwording en kennis rondom integriteit verder borgen aan de hand van een dilemmatraining (online module) die wordt herhaald. Dit geeft de organisatie een handvat om in gesprek te gaan (en blijven) over en aan de slag te gaan met bevindingen en aanknopingspunten met betrekking tot integriteit. Voor alle nieuwe medewerkers organiseren wij een workshop Ambtelijke integriteit. Hiermee maken we een goede start door de nieuwe medewerkers te laten zien dat integriteit hoog op de agenda staat en onderstrepen wij het belang van het bewustzijn rond integriteit. Daarom hechten wij er ook aan dat nieuwe medewerkers de eed of gelofte afleggen ten overstaan van onze burgemeester, in bijzijn van de gemeentesecretaris. Om de aandacht op integriteit te houden wordt er regelmatig aandacht gegeven aan communicatie over dit onderwerp (voorlichting), zowel naar medewerkers als naar de inwoners. Ook voor (lokale) integriteitsregelingen en beleid wordt het komende jaar projectmatig bekeken of actualisatie nodig is.

Grensoverschrijdend gedrag richting medewerkers De gemeente ziet, net als veel andere publieke organisaties, een toenemende verruwing in de samenleving. Medewerkers en bestuurders worden daarbij steeds vaker geconfronteerd met verbale agressie, intimidatie, discriminatie en ander ongewenst gedrag. Dat is onacceptabel. Iedereen moet zijn of haar werk veilig, professioneel en met respect kunnen uitvoeren. Grensoverschrijdend gedrag wordt niet getolereerd en waar nodig worden direct passende maatregelen getroffen. Tegelijkertijd vraagt dit om een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Als organisatie moeten wij pal achter onze medewerkers en bestuurders staan, elkaar ondersteunen en samen zorgen voor een veilige werkomgeving waarin respect, fatsoen en integriteit de norm zijn. Huisvesting Het nieuwe gemeentehuis is gerealiseerd volgens de door gemeenteraad vastgestelde ambities en uitgangspunten. Namelijk met een hoog niveau van duurzaamheid (o.a. de toepassing van circulaire en herbruikbare bouwmaterialen, hergebruik van regenwater voor het doorspoelen van de toiletten, biobased materialen zoals hout en vlas en het maken van een energieneutraal gebouw dat zelf voorziet in zijn eigen energiebehoefte). Het nieuwe gemeentehuis voldoet aan het vastgestelde programma van eisen en is gerealiseerd binnen de financiële kaders van de gemeenteraad.

Na de oplevering van het gemeentekantoor is op 28 juli 2026 het gemeentekantoor in gebruik genomen en opengesteld voor de inwoners, ondernemers en medewerkers. Door de civieltechnisch aannemer wordt op dit moment nog gewerkt aan het inrichten van de buitenruimte. 69 Informatiemanagement & Automatisering Ook in 2027 wordt voortgebouwd op de uitgangspunten uit het informatiebeleid en het daaraan gekoppelde Meerjaren Onderhouds Plan (MJOP) en het Informatiebeveiligingsbeleid. De vaststelling van de Cyberbeveiligingswet (cbw) en het daarmee samenhangende Cyberbeveiligingsbesluit (cbb) en wijzigingen in de BIO2 is vertraagd in augustus 2026 vastgesteld. De implementatie van deze wet en bijbehorend besluit zullen capaciteit en middelen vragen waarbij er nog altijd geen aanleiding is te verwachten dat we hiervoor het Rijk gecompenseerd zullen worden. Daarnaast zal aandacht uitgaan naar de IT- en Audiovisuele- infrastructuur in het nieuwe gemeentehuis. De gemeente Krimpenerwaard beschikt over vaste bezetting van een Privacy Officer (PO), een Functionaris Gegevensbescherming (FG) en een Chief Information Security Officer (CISO) die toetsen en adviseren op de informatiebeveiliging en privacy op basis van de voorgeschreven eisen en wetgeving.

Alle hardware en software die ICT beheert wordt opgenomen in het MJOP en wordt volgens een vervangingsschema zoals opgesteld in het informatieplan en MJOP 2024-2028 vervangen. Veruit het grootste onderdeel van de automatiseringskosten zijn de kosten van ‘aanschaf en onderhoud software’. Hier worden alle licenties, onderhoud en dienstverlening van de verschillende applicaties uit bekostigd. Voor een aantal applicaties staat een aanbesteding ingepland. Onderzoeken naar doelmatigheid en doeltreffendheid van bestuur Jaarlijks worden twee onderzoeken naar doelmatigheid en doeltreffendheid uitgevoerd. Het onderzoeksplan waarin de onderzoeksonderwerpen voor 2027 worden voorgesteld wordt afgestemd met de rekenkamer en de auditcommissie. De uiteindelijke uitkomsten van de onderzoeken worden in de auditcommissie besproken en hierover wordt u per raadsinformatiebrief geïnformeerd. Rechtmatigheidsverantwoording Sinds 2023 legt het college zelf verantwoording af over de financiële rechtmatigheid van zijn handelen. Begin 2025 zijn het Besluit Begroting Verantwoording (BBV) en het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) gewijzigd. Een onderdeel hiervan is dat de goedkeuringstolerantie voor accountants is gewijzigd van 1% voor fouten en 3% voor onzekerheden van de totale lasten (inclusief reservedotaties) naar een algemene tolerantie van 2% (exclusief reservedotaties).

In 2025 heeft de raad de financiële verordening en het controleprotocol gewijzigd. Het college rapporteert aan de raad in de paragraaf bedrijfsvoering van de jaarrekening over onrechtmatigheden groter dan € 200.000 en legt verantwoording af in de rechtmatigheidsverantwoording als het totaal van onrechtmatigheden meer dan 2% van de totale lasten bedraagt. Frauderisico’s De frauderisico-analyse van de organisatie wordt jaarlijks geactualiseerd. Uit de analyse van 2025 bleek dat met name het risico op fraude omtrent inkoop en aanbesteding nog altijd als hoog wordt beschouwd. Het college werkt nadrukkelijk aan het verder verkleinen van dit risico. Zo is gestart met het invoeren van een verplichtingenadministratie en zijn controles achteraf (de zogeheten spendanalyse) geïntensiveerd om de risico’s vooraf beter in te kunnen schatten. De verwachting is dat deze maatregelen de kans op fraude reduceren, maar dat het risico op fraude bij inkopen en aanbesteden substantieel zal blijven. Er wordt gezocht naar maatregelen die een werkbare situatie niet te veel in de weg staan. Er is dus ook sprake van een zekere mate van risicobereidheid. In de organisatie wordt veel ingekocht, waardoor de kans op fraude automatisch hoger is. Daarnaast is ook de impact van frauduleus handelen op het gebied van inkoop en aanbesteding relatief vaak hoog.

Dit is ook te zien in frauderisico-analyses van andere gemeenten. Verder zijn er geen processen waarbij het risico op fraude als hoog wordt geschat. Bij verschillende andere activiteiten worden de risico's wel als 'midden' ingeschat: informatiebeveiliging, betalingsverkeer, jeugdzorg en de wet maatschappelijke ondersteuning. Verder heeft de organisatie een vastgesteld frauderesponsplan, dat beschrijft welke stappen moeten worden ondernomen bij meldingen van vermoedens van fraude. Hoe doen we het in cijfers (P&O) Rekening | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 Bevolkingsaantal | 57.798 | 57.798 | 57.898 Formatie (aantal fte per 1.000 inw.) | 8,6 | 8,5 | 8,6 Formatie (totaal) in fte | 500,0 | 493,3 | 500,6 Bezetting (aantal fte per 1.000 inw.) | 7,9 | 7,6 | 7,6 Bezetting (totaal) in fte | 457,0 | 438,8 | 441,2 Externe inhuur* (% tot. loonsom + tot. Kosten inhuur) | 22,3% | 3,8% | 4,2% *De realisatie is altijd hoger, omdat er ook vanuit vacatureruimte wordt ingehuurd. Huisvestingskosten Conform onze Financiële verordening 2024 informeren wij u over de huisvestingskosten die ten laste van de exploitatie worden gebracht. Dit betreft o.a. afschrijvings- en rentelasten, energiekosten, dagelijks en groot onderhoud, verzekering, beveiliging en schoonmaakkosten.

Rekening | Begroting | Begroting x € 1.000 | 2025 | 2026 | 2027 Gemeentekantoor* | 864 | 1.231 | 1.700 Gemeentewerf | 769 | 557 | 681 Huisvestingslasten totaal | 1.633 | 1.788 | 2.380 *In 2027 voor het eerst kapitaallasten i.v.m. oplevering in 2026 Informatie en Automatisering (I&A) Onderstaand is een overzicht opgenomen van de totale automatiseringskosten die ten laste van de exploitatie worden gebracht. Dit betreft o.a. de kosten voor aanschaf en onderhoud van hard- en software, huur/leasekosten van apparatuur, kosten voor mobiele telefonie en lasten als gevolg van rente en afschrijving. Deze kosten maken deel uit van de overhead. Rekening | Begroting | Begroting x € 1.000 | 2025 | 2026 | 2027 Lasten automatisering | 2.725 | 2.460 | 2.698 Totaal | 2.725 | 2.460 | 2.698 70 Griffie & Gemeenteraad Conform onze Financiële verordening 2024 informeren wij u over de begrote uitgaven voor de raad, de rekenkamer, griffie en de accountant. De begrote bedragen zijn aangepast op grond Rekening | Begroting | Begroting x € 1.000 | 2025 | 2026 | 2027 Gemeenteraad (incl. commissie) | 897 | 1.057 | 1.110 Rekenkamer | 63 | 88 | 91 Griffie | 737 | 597 | 651 Accountant | 151 | 169 | 173 Totaal | 1.848 | 1.911 | 2.025 71 72 F. Verbonden partijen 1.

Algemeen Gemeenschappelijke regelingen 1 Gemeenschappelijke Regeling regio Midden-Holland 2 Hecht 3 Omgevingsdienst Midden-Holland (ODMH) 4 Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Hollands Midden 5 Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie, Heffing en Waardebepaling (SVHW) 6 Ingenieursbureau Krimpenerwaard (IBKW) 7 Groenalliantie 8 Streekarchief Midden Holland 9 Werkvoorzieningschap Promen 10 Jeugd en Wmo Midden Holland Vennootschappen en Stichtingen. 1 Cyclus NV 2 Oasen 3 Stedin NV 4 Bank Nederlandse Gemeenten 5 Veerdienst Schoonhoven 6 Waterbos Bergambacht BV 7 Gemeentelijke sportorganisatie BV i.o. 2. Waarom verbonden partijen De gemeenten in Nederland hebben veel taken en verantwoordelijkheden op uiteenlopende terreinen die zij als lokale overheid dienen uit te voeren. Zo ook de gemeente Krimpenerwaard. Voor de uitvoering van deze taken heeft de gemeente de keuze uit drie mogelijkheden: 1. de uitvoering van de taak wordt door de gemeente zelf opgepakt; 2. de uitvoering van de taak wordt door de gemeente uitbesteed aan een organisatie of bedrijf, die geheel los staat van de gemeente; 3. de uitvoering van de taak wordt door de gemeente ondergebracht bij een organisatie waarvan de gemeente bestuurlijk deel uitmaakt en waarmee een (financiële) verbintenis wordt aangegaan: de verbonden partij.

Het zelf uitvoeren van de taken dan wel opdracht verstrekken aan een los van de gemeente staande organisatie en bedrijf gebeurt vaak bij uitvoerende taken waarbij de gemeente als opdrachtgever opereert. 73 Wanneer het gaat om een (uitvoerings)taak onder te brengen bij een verbonden partij staan er voor de gemeenten meerdere keuzes tot haar beschikking. Er bestaat immers een grote variatie in de vormen van samenwerkingsverbanden binnen gemeenten waarbij ook de gebruikte terminologie nogal van elkaar verschilt. Zo wordt er gesproken over samenwerkingsverbanden, gemeenschappelijke regelingen en verbonden partijen. Om te komen tot een eenduidige terminologie voor samenwerkingsverbanden wordt veelal uitgegaan van de terminologie die wordt gebruikt in het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten. Dit besluit gaat uit van de term verbonden partij en geeft daaraan de volgende definitie: “Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de provincie onderscheidenlijk de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft. Een financieel belang is een aan de verbonden partij ter beschikking gesteld bedrag dat niet verhaalbaar is indien de verbonden partij failliet gaat onderscheidenlijk het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat indien de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt.

Bestuurlijk belang is zeggenschap, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur hetzij uit hoofde van stemrecht”. Met andere woorden: er is sprake van een verbonden partij als een gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft in een derde rechtspersoon. Bij bestuurlijk belang gaat het om het hebben van zeggenschap van de gemeente in de derde partij. Dit kan omdat de gemeente: • zitting heeft in het dagelijks- of algemeen bestuur. • aandelen bezit en daarom stemrecht heeft. De gemeente Krimpenerwaard volgt deze definitie waarbij de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) het wettelijk kader vormt. Verbonden partijen kunnen nog worden onderscheiden in de op het publiekrecht gebaseerde Gemeenschappelijke regelingen en het bezit van aandelen van bedrijven die zijn gebonden aan het privaatrecht, de zogeheten vennootschappen. 3. Belang voor de raad De gemeenteraad heeft een kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende verantwoordelijkheid binnen het gemeentebestuur. Deze verantwoordelijkheid geldt ook ten aanzien van het toezicht op en de beheersing van verbonden partijen.

Wanneer het toezicht op de verbonden partijen niet optimaal verloopt, loopt de gemeente een vergroot risico om geconfronteerd te worden met het niet realiseren van beoogde (beleids)doelstellingen en financiële nadelen, maar ook (politieke) imagoschade door activiteiten van de verbonden partijen. Hoewel niet alles kan worden voorkomen, is het van belang om voldoende checks & balances in te bouwen voor de beheersing. Omdat de gemeente verantwoordelijk is voor de aansturing van de verbonden partijen, de controle daarop en de financiële consequenties voor de eigen organisatie, is inzicht in de verbonden partijen vanuit de raad van belang. Een ander belang van de raad is de noodzaak dat inzicht bestaat in de kosten en de financiële risico’s die de gemeente kan lopen en de daaruit voortvloeiende budgettaire gevolgen. De gemeente is immers verplicht bij te dragen aan de exploitatietekorten die mogelijk ontstaan bij de gemeenschappelijke regelingen. Bij de aanbieding van de jaarrekening en begroting van de diverse verbonden partijen wordt daarom ook een factsheet gevoegd. Deze factsheets vergroten het inzicht in de (financiële) gang van zaken bij de verbonden partijen. Een onderdeel van de informatievoorziening per verbonden partij is voorts dat een verbinding is gelegd met de programma’s in de begroting.

Sinds kort worden de verbonden partijen periodiek specifiek besproken in de auditcommissie. Hieronder volgt een overzicht van de Gemeenschappelijke Regelingen waarvan de gemeente Krimpenerwaard deel uitmaakt en een overzicht van de Vennootschappen waarvan de gemeente Krimpenerwaard aandeelhouder is. 4. Een uitgebreidere omschrijving van de verbonden partijen waarbij de gemeente Krimpenerwaard is aangesloten In navolgend overzicht zijn de verbonden partijen opgenomen waarbij de gemeente Krimpenerwaard is aangesloten. Allereerst volgt een overzicht van de verbonden partijen op publiekrechtelijke basis, de zogenaamde Gemeenschappelijke regelingen met vermelding van de bestuurlijke inbreng, het aantal deelnemende gemeenten en de financiële bijdrage van de gemeente Krimpenerwaard aan die Gemeenschappelijke regeling. In het tweede overzicht zijn de verbonden partijen benoemd die het privaatrecht als basis hebben, de zogenaamde Vennootschappen en Stichtingen. Bij deze verbonden partijen wordt in het overzicht aangegeven waarop het bedrijf zich richt, het aantal aandelen dat de gemeente Krimpenerwaard bezit in het bedrijf en tenslotte de nominale waarde per aandeel.

Verbonden partijen op publiekrechtelijke gronden Naam regeling | Bestuurlijke inbreng | Aantal | Bijdrage 2027 deelnemers Krimpenerwaard* Regio Midden-Holland | 2 zetels algemeen bestuur | 5 | 573 1 zetel dagelijks bestuur Hecht | 1 zetel algemeen bestuur | 18 | 4.396 Omgevingsdienst Midden Holland (ODHM) | 2 zetels algemeen bestuur | 7 | 2.885 1 zetel dagelijks bestuur Veiligheidsregio Hollands Midden | 1 zetel algemeen bestuur | 18 | 4.468 Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie, Heffing en | 1 zetel algemeen bestuur | 14 | 958 Waardebepaling (SVHW) Ingenieursbureau Krimpenerwaard (IBKW) | 1 zetel bestuur | 2 | 1.921 Groenalliantie | 2 zetels algemeen bestuur | 5 | 452 1 zetel dagelijks bestuur Streekarchief Midden Holland | 2 zetels algemeen bestuur | 6 | 510 Werkvoorzieningsschap Promen | 1 zetel algemeen bestuur | 7 | 3.194 Jeugd en Wmo Midden Holland | 2 zetels algemeen bestuur | 5 | 2.775 1 zetel dagelijks bestuur bedragen x € 1.000 74 Verbonden partijen op privaatrechtelijke gronden Naam Vennootschap | Corebusiness | Aantal | Nominale aandelen | waarde Krimpenerwaard | per aandeel Cyclus NV | inzameling en verwerking huishoudelijk afval en beheer openbare ruimte | 69.752 | €7 Oasen NV | drinkwaterproductie en levering | 56 | €455 Stedin | aanleg, beheer en onderhoud gas- en elektriciteitsnetten en transport | 32.641 | €100 Bank Nederlandse | financiële dienstverlening

| 50.700 | €2,50 gemeenten Veerdienst Schoonhoven | exploitatie veerdienst | 1.390 | €1.000 BV Waterbos Bergambacht | exploiteren zwembad Bergambacht | 1 | €9.076 BV Gemeentelijke | beheer en de exploitatie van de gemeentelijke sportaccommodaties en | N.t.b. | N.t.b. Sportorganisatie BV i.o. | de gemeentelijke taken op het gebied van sportstimulering 5. Financiële risico’s voor de gemeente De afgelopen jaren is een tendens waarneembaar dat verbonden partijen een steeds groter deel uitmaken van de begroting van de gemeente. Daarmee nemen ook de risico’s voor de gemeente toe. De financiële risico’s van de gemeenschappelijke regelingen hebben geen beperking. Bij een faillissement worden de deelnemers van de gemeenschappelijke regeling volgens de verdeelsleutel aangeslagen voor eventueel resterende schulden na verkoop van de bezittingen. De financiële risico’s van de vennootschappen zijn beperkt tot het aandelenbezit van de gemeente. Bij een faillissement van een vennootschap daalt de waarde van dit bezit tot nihil. Gezien de aard van de werkzaamheden van de verbonden partijen is de kans op een faillissement van zowel de vennootschappen als de gemeenschappelijke regelingen overigens zeer klein. Echter uitgesloten is het niet. Het is daarom belangrijk dat de raad inzicht heeft en blijft houden in de verbonden partijen waarbij de gemeente Krimpenerwaard is aangesloten.

Daarvoor kunnen twee redenen worden genoemd: • De gemeente is en blijft verantwoordelijk voor het realiseren van de beoogde doelstellingen uit de programma’s, ook als de taak is belegd bij een verbonden partij. De doelstellingen van de verbonden partijen dienen dus blijvend overeen te stemmen met die van de gemeente. Controle op de realisatie van deze doelstellingen blijft dus altijd een vereiste. • De budgettaire consequenties ten behoeve van de verbonden partijen dienen geautoriseerd te worden, waarbij tevens aandacht dient te zijn voor de financiële risico’s in dat verband. De financiële risico's van de verbonden partijen kennen geen beperking. Dit betekent dat de deelnemende gemeenten van de gemeenschappelijke regeling volgens de verdeelsleutel worden aangeslagen voor de financiële gevolgen. Ter afdekking van de eventuele risico’s wordt binnen de verschillende gemeenschappelijke regelingen altijd een weerstandsvermogen aangehouden. Is dat weerstandvermogen niet voldoende dan zijn de deelnemende gemeenten uiteindelijk verantwoordelijk om de ontstane tekorten aan te vullen. Bij de deelnemingen in vennootschappen en stichtingen is het risico voor de gemeente beperkt tot de nominale waarde van het aandelenkapitaal. Voor het merendeel van de verbonden partijen gelden lage tot geen risico’s voor de gemeente. 75 76 G.

Grondbeleid Deze paragraaf omvat de volgens de BBV verplichte toelichting op de verwachte ontwikkelingen in het te voeren grondbeleid, in het bijzonder de ontwikkelingen rondom de actieve grondexploitaties. 1. Samenvatting De parameters en de ramingen van de nog te verwachten inkomsten en uitgaven in de complexen van de actieve grondexploitatie is gebaseerd op de ramingen zoals opgenomen bij de jaarrekening 2025. We verwachten bij de begroting 2027 nog een actieve grondexploitatie te hebben (Hoflaan in Stolwijk). De winstprognose valt voor deze grondexploitatie ten opzichte van de begroting 2026 € 42.000 lager uit. De risicowaardering daalt ten opzichte van de begroting 2026 en daarmee de afdekking in het weerstandvermogen, met 62 %. Dit komt door het project Hoflaan in een vergevorderde fase zit en de risico’s daardoor zijn afgenomen. 2. Beleidskaders De Nota Grondbeleid is op 16 april 2024 door de raad vastgesteld. De visie van het grondbeleid sluit aan op de opgave waar de gemeente voor staat. Dit is hoofdzakelijk een vitaal leefbaar gebied waar we in goede gezondheid en met plezier wonen, werken en genieten van de unieke omgeving. Binnen het gewenste ruimtelijke en/of ander sectoraal beleid, zoals volkshuisvesting, economische zaken, sport en recreatie.

Het doel van het gemeentelijk grondbeleid is als volgt gedefinieerd: - Het realiseren van gewenste (ruimtelijke) ontwikkelingen en het bieden van oplossingen voor maatschappelijke opgaven of het tot stand brengen van maatschappelijke voorzieningen; - Het verhalen van kosten bij ontwikkeling van derden en duidelijkheid bieden waarop dit gebeurt; - Toevoegen van ruimtelijke kwaliteit aan de bestaande kernen; - Indien financiële middelen worden gerealiseerd kunnen deze worden ingezet voor de gemeentelijke ambities. De genoemde doelen sluiten aan op de Krimpener-waarden zoals omschreven in de Omgevingsvisie Krimpenerwaard 2021. Daarnaast staat de gemeente voor een woningbouwopgave van 4.000 woningen tot 2040. Deze ontwikkeling heeft gevolgen voor de buitenruimtes en de maatschappelijke voorzieningen van de gemeente, waarvoor investeringen nodig zijn. In januari 2026 heeft de Raad het programma kostenverhaal vastgesteld waarbij er wordt ingezet om een deel van deze kosten te verhalen bij de initiatiefnemers. Hiervoor zijn een tweetal reserves vastgesteld: de reserve sociale woningbouw en een reserve ruimtelijke investeringen infrastructuur. De voeding van deze reserves vindt plaats door deze kosten via anterieure overeenkomsten bij initiatiefnemers te verhalen. 3.

Actualisering begroting 2026 Interne rekenrente De interne rekenrente heeft betrekking op de toerekening van rente over de boekwaarde van een grondexploitatie. In 2025 heeft het rentepercentage 1,4% bedragen. Op basis van de “Notitie rente 2023” van de commissie BBV dient met ingang van 2025 de rente-omslag te worden gebruikt voor de rentetoerekening aan de grondexploitaties. Het rente-omslagpercentage voor 2025 bedraagt 1,4%. Voor de berekening van de rente-omslag wordt kortheidshalve verwezen naar de paragraaf Financiering. Index over geraamde uitgaven De indexering van de prijzen (lasten) wordt gebaseerd op de Meicirculaire gemeentefonds 2024 van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Voor de actualisatie van de grondexploitatieberekeningen zijn de volgende indexering toegepast: 2026: 2,7% / 2027: 2,6% / 2028: 2,6% / 2029: 2,5%. Index over de grondopbrengsten De CPI-index (Consumenten Prijs Index) wordt in de ontwikkelovereenkomsten van de complexen gehanteerd als indexering voor de gronduitgifteprijzen. Veel van de opbrengsten zijn al gerealiseerd. Voor de nog te realiseren grondopbrengsten wordt voorzichtigheidshalve uitgegaan van een index van 0%. Discontovoet De discontovoet is het rekenpercentage dat gebruikt wordt om toekomstige kasstromen contant te maken, om de contante waarde te bepalen.

In de notitie “Rente 2023” van de commissie BBV staat vermeld dat de discontovoet thans 2% bedraagt. De door BBV voorgeschreven discontovoet blijft in 2025 gelijk aan die van vorig jaar, te weten 2%. Interne doorbelasting. De uurtarieven en het overheadpercentage zijn in het kader van de jaarrekening 2025 geactualiseerd en doorgevoerd in de actieve grondexploitatie. Het berekende overheadpercentage is 83%. 3.3 Heffing vennootschapsbelasting (VPB) Eventuele mutaties vennootschapsbelasting in 2027 en verder worden verrekend met de Algemene Reserve Grondzaken. 3.4 Grondprijzen De geactualiseerde nota grondbeleid 2024 beschrijft de volgende wijze van berekenen van grondprijzen: Op 8 april 2025 is de grondprijzenbrief vastgesteld door het college. Deze brief wordt jaarlijks geactualiseerd. De residuele grondwaardemethodiek kan worden verduidelijkt aan de hand van een voorbeeld. Stel dat de v.o.n.-prijs van een nieuw opgeleverde woning € 302.500 bedraagt. De verkoopwaarde exclusief btw bedraagt in dat geval € 250.000. Om de woning te kunnen bouwen dient € 130.000 exclusief btw aan bouwkosten te worden besteed en € 50.000 exclusief btw aan bijkomende kosten, zoals adviseurs- en verkoopkosten, rente, winst en risico van de ontwikkelaar. In dat geval bedraagt de residuele grondwaarde € 70.000 exclusief btw. De hieruit af te leiden grondprijs is 28% (€70.000/€ 250.000).

3.5 Resultaten actualisering actieve grondexploitaties De verwachting is dat er één actieve grondexploitatie is bij de begroting 2027, namelijk het project aan de Hoflaan in Stolwijk. In onderstaande tabel is het vergelijk te vinden met ramingen van de begroting 2027 ten opzichte van de begroting 2026 voor de Hoflaan. De basis van de ramingen van de begroting 2027, is de herziene grondexploitatie vastgesteld door de raad met boekwaarde per 1 januari 2026. Grondexploitaties (x € 1.000) | Geraamd eindresultaat | Geraamd eindresultaat | Verschil geraamd (eindwaarde, cf | (eindwaarde, cf | eindresultaat begroting 2026) | begroting 2027) Hoflaan Stolwijk | 252 | 210 | 42 252 | 210 | 42 77 3.6 Risicomanagement De totale risicowaardering van de actieve grondexploitatie Hoflaan bedroeg volgens de actualisering in het kader van de begroting 2026 € 117.245. De totale risicowaardering bedraagt volgens de actualisering in het kader van de begroting 2027, € 44.663. Per saldo neemt de totale risicowaardering af met € 72.583, ofwel een daling van 62%. Dit verschil wordt veroorzaakt doordat het project in een vergevorderde fase zit en de risico’s daardoor zijn afgenomen. Risicowaardering begroting 2026 | begroting 2027 Hoflaan Stolwijk | 117.245 | 44.663 117.245 | 44.663 4.

Ontwikkelingen binnen de complexen van de actieve grondexploitaties 4.1 Overzicht actuele grondexploitaties In onderstaand overzicht is het geraamde resultaat aangegeven (eindwaarde en netto contante waarde). Het uitgangspunt is de gerealiseerde boekwaarde per 1 januari 2026 en de nog resterende uitgaven en inkomsten. De grondexploitatie Hoflaan heeft als einddatum eind 2027. Onderstaand de tabel met een korte toelichting op de nog lopende grondexploitatie. Grondexploitatie (x € 1.000 | Boekwaarde | Begroting | Eindwaarde | Contante (excl. BTW)) | 2026 | waarde 31/12/2025 | Lasten | Baten | Begroting cf jaarrekening 2025 (excl. | 2027 winstuitname) Hoflaan Stolwijk, woningbouw | 632 | -430 | 0 | 210 | 202 632 | -430 | 0 | 210 | 202 4.2 Toelichting per complex Hoflaan: De sociale huurwoningen en de woningen aan bovenkerkseweg, zijn opgeleverd. Er is gestart met de bouw van de laatste 12 (betaalbare) appartementen. Naar verwachting worden deze appartementen het 3e of 4e kwartaal opgeleverd. Hierna moet er nog een gedeelte woonrijp gemaakt worden. De grondexploitatie verwachten wij eind 2027 af te sluiten.

4.3 Algemene reserve grondzaken Rekening houdend met de verwachte onttrekkingen en toevoegingen, is de stand van de Algemene Reserve Grondzaken in 2027 en verder als volgt geraamd: Jaar | Saldo per | Toevoegingen | Onttrekkingen | Saldo per 01-Jan | 31-Dec 2027 | 4.413 | 8 | 167 | 4.254 2028 | 4.254 | 4.254 2029 | 4.254 | 4.254 2030 | 4.254 | 4.254 bedragen x € 1.000 78 4.4 Voorziening verlieslatende complexen Het BBV stelt als verplichting dat het saldo van verlieslatende grondexploitaties direct dient te zijn afgedekt door middel van een voorziening. Er zijn geen verliesgevende grondexploitaties vanaf 2026, de reserve staat op nul. 4.5 Winstuitname De verplichte tussentijdse winstuitname (twu) wordt op een aparte regel verantwoord en niet als kostenpost in de betrokken grondexploitaties opgenomen. Aan de verplichte verantwoording en verwerking van de tussentijdse winstuitname is hiermee voldaan. Daarnaast blijft de berekening van het verwachte eindresultaat in de grondexploitaties zuiver. De winstuitname van de grondexploitatie Hoflaan schetst het volgende beeld (rekeninghoudend met een risicowaardering van € 44.663) (zie tabel). 4.6 Af te sluiten complexen We verwachten de grondexploitatie Hoflaan in 2027 af te sluiten.

Grondexploitatie | Gerealiseerde | Raming | Raming | Onzekerheden/Risico's | Saldo actuele (x € 1000) | winstuitname | winstuitname | winstuitname | exploitatie 2017-2025 | 2026 | 2027 | berekening Hoflaan Stolwijk | 132 | 25 | 8 | 45 | 210 132 | 25 | 8 | 45 | 210 5. Krediet strategische grond- en vastgoedaankopen 5.1 Krediet Strategische Grond- en Vastgoedaankopen Op 5 november 2019 heeft de raad besloten een krediet beschikbaar te stellen van € 7.500.000 voor het doen van strategische grond- en vastgoed verwervingen. Het college is bevoegd tot uitgaven uit het krediet voor de aankoop van gronden en opstallen die zijn gelegen in gebieden, waarop de raad een voorkeursrecht heeft gevestigd. Ook is het college bevoegd tot aankoop van gronden en opstallen die niet onder een voorkeursrecht vallen, maar die liggen in een gebied waarvoor de raad een ruimtelijke visie (structuurvisie, omgevingsplan of bestemmingsplan) heeft vastgesteld en waarvan men verwacht deze te realiseren binnen een termijn van 5 jaar. Daarnaast is besloten het krediet voor strategische aankopen als vast onderdeel op te nemen in de paragraaf-G. Het college informeert de raad over de gerealiseerde aankopen en de stand van zaken van het krediet via de jaarrekening. Het beschikbare bedrag voor strategische grond- en vastgoedaankopen bedraagt per 1 juli 2026 € 2.674.999.

5.2 Bestemmingsreserve Strategische Verwervingen De raad heeft op 5 november 2019 besloten een bestemmingsreserve strategische verwervingen vast te stellen. Deze is bedoeld voor het dekken van de kosten die gemoeid gaan met de aankoop van strategisch grond- en vastgoed en de verwachte inkomsten en uitgaven die met de tijdelijke exploitatie van deze aankopen zijn gemoeid. Besloten is ook om het college de bevoegdheid te verlenen te beschikken over de bestemmingsreserve, met dien verstande dat in de tussentijdse rapportages de mutaties worden opgenomen. De stand van deze bestemmingsreserve bedroeg per 31 december 2025 € 399.958. Na verwerking van kapitaal- en exploitatielasten 2026 zal de stand eind 2026 € 360.089 bedragen. 6. Uitvoering faciliterend grondbeleid Via het Integraal Afstemmoment Projecten 2026 is de actuele informatie aangeboden aan de raad. 79 80 H. Openbaarheidsparagraaf Algemeen De Wet open overheid (Woo), die op 1 mei 2022 in werking is getreden, heeft als doel het handelen van overheden en semi-overheden transparanter te maken. De bepalingen van de Woo bevorderen de openbaarheid van publieke informatie, wat essentieel is voor de democratische rechtsstaat, de burger, het bestuur en de economische ontwikkeling. De Woo legt bestuursorganen in dat kader diverse verplichtingen op.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://krimpenerwaard.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/65106a4b-703b-41eb-804e-5c4c840d9d82?agendaItemId=2736bf59-54fa-4e1b-8648-9ad487bdd3f6