CConstaterende datKrimpenerwaard
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage - Begroting 2027-2030 (gecorrigeerd)

Raadsvergadering 10 november 2026, gemeente KrimpenerwaardBij agendapunt: (B) Meerjarenbegroting 2027-203050.039 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 6

Begroting 2027-2030 2 Zaaknummer: 1901241 Behorende bij raadsbesluit nr: 1998067 Documentnummer: 2001924 3 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave .............................................................................................................................................. 3 Aanbiedingsbrief ............................................................................................................................................ 4 Samenvatting en leeswijzer ........................................................................................................................... 6 Bestemming resultaat .................................................................................................................................. 10 Bestuur en ondersteuning............................................................................................................... 11 Veiligheid ........................................................................................................................................ 15 Verkeer, vervoer en waterstaat ...................................................................................................... 18 Economie ........................................................................................................................................

21 Onderwijs, sport, cultuur en recreatie ............................................................................................. 24 Sociaal domein ............................................................................................................................... 28 Volksgezondheid en milieu ............................................................................................................. 32 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing ............................................................ 35 Recapitulatie van baten en lasten ............................................................................................................... 38 Paragrafen ................................................................................................................................................... 39 A. Lokale heffingen ......................................................................................................................... 39 B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................... 49 C. Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................... 57 D.

Financiering ............................................................................................................................... 61 E. Bedrijfsvoering ........................................................................................................................... 67 F. Verbonden partijen ..................................................................................................................... 72 G. Grondbeleid ............................................................................................................................... 76 H. Openbaarheidsparagraaf ........................................................................................................... 80 I. Opvang vluchtelingen .................................................................................................................. 82 J. Maatregelen vanwege korting gemeentefonds 2026 ................................................................. 83 Financiële begroting en meerjarenraming ................................................................................................... 87 Model 1: (Meerjarig) overzicht van de baten en lasten .................................................................. 87 Model 2: Gronden waarop de meerjarenramingen zijn gebaseerd ................................................

89 Model 3: Verschillen ten opzichte van vorig begrotingsjaar ........................................................... 91 Model 4: Overzicht van de geraamde incidentele lasten en baten ................................................ 93 Model 5: Nieuw beleid .................................................................................................................... 97 Model 6: Meerjaren investeringsplanning..................................................................................... 106 Model 7: Geprognosticeerde balans ............................................................................................ 111 Model 8: Reserves en voorzieningen ........................................................................................... 112 Model 9: Berekening EMU-saldo .................................................................................................. 118 Bijlagen ...................................................................................................................................................... 119 Bijlage 1 - Lijst verbonden partijen ............................................................................................... 119 Bijlage 2 - Lijst met gebruikte afkortingen ....................................................................................

137 Bijlage 3 - Overzicht taakvelden ................................................................................................... 141 Bijlage 4 - Collegeprogramma ...................................................................................................... 149 4 AANBIEDINGSBRIEF Geachte raadsleden, Voor u ligt de meerjarenbegroting 2027-2030 van de gemeente Krimpenerwaard. Een begroting die aansluit op de kaders zoals door u vastgesteld in de Kadernota 2027. Net als andere gemeenten staat Krimpenerwaard voor stevige financiële en maatschappelijke opgaven. De onzekerheid over de stabiliteit van de wereldpolitiek en -economie vertaalt zich door naar onze lokale opgaven. Dit zien we terug op het gebied van de diverse werkvelden in onze gemeente. Het raakt zowel beleid, uitvoering en de financiën. Landelijk korte temijnbeleid Vanuit de landelijke overheid is er ook nog geen zicht op afdoende maatregelen die de zorgen van gemeenten verlichten. Het beleid vanuit Den Haag kenmerkt zich de laatste jaren veelal als korte termijn denken. Dit uit zich op meerdere beleidsterreinen, van Sociaal domein tot opvang van nieuwkomers en bouwen en wonen. Dit heeft ook effect op de gemeentefinanciën. Deze zijn de laatste jaren zorgelijk.

De circulaires van het Gemeentefonds geven doorgaans (incidenteel) op kortere termijn wat lucht, maar meerjarig is nog steeds sprake van onvoldoende middelen om onze taken uit te kunnen voeren. Dit maakt het lastig, haast onmogelijk, om hier een gedegen structureel financieel beleid op te voeren. Structureel sluitende begroting Toch is het ook dit jaar weer gelukt om u een sluitende begroting aan te bieden In de tabel hieronder is te zien dat de jaarschijf 2027 structureel sluitend is. Dit is gerealiseerd door inzet van een dekkingsplan. Onderdelen van het dekkingsplan zijn onder andere inzet van 10% van het surplus van de Algemene reserve voor bijna € 3 miljoen, mutaties in de structurele toevoeging aan reserves en een bijstelling op de Ozb-opbrengst. Wij hebben ervoor gekozen om u geen voorstel te doen voor inzet van het vervolg van de lijst met (oranje en rode) bezuinigingsmaatregelen. Dit omdat dit volgens ons (te) pijnlijke en ingrijpende maatregelen betreft. De bezuinigingsmaatregelen die vorig jaar op basis van besluitvorming door uw raad zijn ingezet om te komen tot een structureel sluitende begroting zijn ook in deze begroting nagenoeg onverkort doorgezet. In paragraaf J. Maatregelen wegens korting gemeentefonds vindt u een actueel overzicht van deze set maatregelen en de stand van zaken hierop. Zowel qua uitvoering als geld.

Collegeprogramma In 2026 is een nieuwe gemeenteraad en een nieuw college gestart. Ten tijde van het opstellen van deze begroting is er nog geen volledig uitgewerkt Collegeprogramma 2026-2030. Waar de coalitiepartijen met input van de andere partijen, al in het bestuursakkoord afspraken maakten over nieuwe beleidsinspanningen, zijn deze verwerkt in de voorliggende begroting. De focus en koers van het nieuwe college zijn al zichtbaar in deze begroting. Dit komt onder meer tot uitdrukking in de extra inzet op woningbouw, participatie en gebiedsgericht werken. Ook is er aandacht voor kennisoverdracht en continuïteit binnen de gemeentelijke organisatie, veiligheid, het buitengebied, de lokale economie, de openbare ruimte en bereikbaarheid. De vertaling van het bestuursakkoord naar hoofddoelstellingen, ambities en inspanningen wordt gelijktijdig met deze begroting aan uw raad aangeboden. Voor de verdere verwerking van het collegeprogramma in de hoofdstukken van de begroting is meer tijd nodig. Deze uitwerking krijgt een plaats in de reguliere P&C-momenten. Tegelijkertijd verandert de wereld snel en zijn ontwikkelingen niet altijd voorspelbaar of beïnvloedbaar. Daarom is het collegeprogramma niet in beton gegoten en werken we volgens de systematiek van dynamisch programmeren. Jaarlijks gaan we met uw raad in gesprek over de speerpunten en de actualiteit van het programma.

Meerjarig financieel beeld Ten opzichte van de kadernota 2027 laten de meerjarige structurele saldi op hoofdlijnen het volgende verloop zien. Voor een nadere toelichting op de cijfers verwijzen wij u naar de leeswijzer en de modellen achterin deze begroting. Bedrag x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Actuele saldi na mutaties meicirculaire 2026 (a) | -2.975 | -6.456 -5.665 | -6.587 Mutaties o.b.v.: -2e Tussentijdse rapportage 2026 (excl. Meicirculaire, incl.Septembercirculaire)) | 545 | 533 | 797 | 739 -Collegeprogramma | -1.450 | -1.995 -1.635 | -1.635 -Ontwikkelingen | -847 | 502 | 392 | 750 Totaal van mutaties (b) | -1.752 | -960 | -446 | -146 Saldo begroting 2027 (a+b=c) | -4.727 | -7.416 -6.111 | -6.733 Dekkingsplan -Inzet dekkingsplan (d) | 4.661 | 1.597 | 1.586 | 1.628 Saldo begroting na dekkingsplan (c+d) | -66 | -5.819 -4.525 | -5.105 Waarvan incidenteel | 168 | 51 | 51 | 51 Structureel saldo begroting 2027 | 102 | -5.768 -4.474 | -5.054 -/- is nadeel/lasten Vooruitlopend op besluitvorming door uw raad zijn de financiële gevolgen van de 2e tussentijdse rapportage 2026 in de meerjarencijfers meegenomen. In afwijking van andere jaren zijn hierin dit keer ook de gevolgen van de septembercirculaire verwerkt. De reden is dat de uitkomsten vanwege het vroege moment van verschijnen van de circulaire nog in de cijfers konden worden opgenomen in de p&c- documenten.

Zoals meermaals met u gedeeld staat onze gemeente de komende jaren voor grote investeringsopgaven. Ook voor de lasten die voortvloeien uit de hiermee gemoeide investeringsaanvragen geldt dat deze zijn opgenomen in deze begroting. Dit is in lijn met de systematiek van voorgaande begrotingen. Bij het opstellen van de begroting is rekening gehouden met de constatering van de accountant en de auditcommissie en de door uw gemeenteraad aangenomen motie (M26-021). Om het voorspellend vermogen van de begroting te verbeteren is kritisch gekeken naar zowel de lasten als de baten om deze zo realistisch mogelijk te ramen. Woonlastendruk Toename van de lasten voor riool en afval, indexering van tarieven en opbrengst Ozb en inzet van het dekkingsplan leiden tot een toename van de woonlastendruk (Ozb, riool- en afvalstoffenheffing) ten opzichte van 2026 met ca. 6,3%. Voor een gemiddeld huishouden is dit ongeveer € 5,25 per maand. Ondanks deze toename blijft de woonlastendruk van onze gemeente relatief laag ten opzichte van gemeenten in de regio en het landelijk gemiddelde. Opbouw van de begroting Evenals in voorgaande begrotingen starten we met een samenvatting n leeswijzer, gevolgd door bestemming van het resultaat. Daarna volgen de verplichte onderdelen: de beleidsbegroting met daarin de programma’s en paragrafen en tenslotte een aantal financiële modellen en bijlagen.

In de modellen 5 en 6 treft u een overzicht van de nieuwe aanvragen voor de exploitatie en investeringen aan. Tot slot Met deze begroting leggen wij uw raad een realistisch financieel beeld en een inhoudelijke koers voor. Wij zien uit naar de bespreking met uw raad over de keuzes, prioriteiten en opgaven voor de komende jaren Burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard de secretaris, | de burgemeester, J. Hennip | Ir. J. Beenakker 5 d K L{ jj5L-ɤ LɤE d|6‡ ` Uitgangspunten Op 7 juli jl. is de kadernota 2026 door uw gemeenteraad vastgesteld. De hierin opgenomen kaders zijn als uitgangspunt gehanteerd bij het opstellen van de begroting 2027-2030. Daarnaast vormen de structurele gevolgen van de 2e tussentijdse rapportage 2026, met daarin onder andere de gevolgen van de mei- en septembercirculaire 2026, een belangrijk onderdeel van deze begroting. Ook is, zoals hieronder toegelicht, nog een aantal andere ontwikkelingen in de begroting verwerkt. Zoals reeds verwacht bij de kadernota is er sprake van een financieel nadelig meerjarenperspectief. Om toch te kunnen komen tot een structureel sluitende begroting, is in deze begroting een dekkingsplan ingezet. Cijfermatige mutaties ten opzichte van de kadernota 2027 Ten opzichte van de in de kadernota 2027 gepresenteerde meerjarensaldi zijn er diverse aanpassingen die leiden tot de nieuwe meerjarige begrotingssaldi.

In onderstaande tabel staan de betreffende aanpassingen opgenomen. Onder de tabel worden ze kort toegelicht. x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo kadernota 2027 | -4.358 | -7.012 | -6.015 | -7.141 Mutaties: Amendement (A26-017) | 186 | - | - | - Meicirculaire 2026 | 4.808 | 4.009 | 3.365 | 3.655 Waarvan al opgenomen in kadernota 2027 | -3.611 | -3.453 | -3.015 | -3.101 Actuele saldi na mutaties meicirculaire 2026 (a) | -2.975 | -6.456 | -5.665 | -6.587 Mutaties na kadernota 2e Tussentijdse rapportage 2026 | 545 | 533 | 797 | 739 (excl. Meicirculaire, incl. Septembercirculaire) (b) Collegeprogramma Totaal | -1.450 | -1.995 | -1.635 | -1.635 Totaal collegeprogramma (c) | -1.450 | -1.995 | -1.635 | -1.635 Ontwikkelingen -Inflatiecorrectie | 327 | 327 | 327 | 327 -Personele lasten | 138 | -49 | -224 | -453 -Bijdrage GR'en | -477 | -595 | -660 | -427 -Kapitaallasten | 33 | 780 | 808 | 557 -Financieringslasten | -691 | -275 | -334 | 163 -Opbrengst belastingen/leges/overig | -244 | -167 | -145 | -69 -Overige mutaties | 733 | 532 | 650 | 682 -Correcties voor incidenteel | -666 | -51 | -30 | -30 Totaal van ontwikkelingen (d) | -847 | 502 | 392 | 750 Mutatie t.o.v.

actuele saldi (b+c+d=e) | -1.752 | -960 | -446 | -146 Saldo begroting 2027 (a+e=f) | -4.727 | -7.416 | -6.111 | -6.733 6 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Dekkingsplan (g) -Inzet 10% surplus Algemene reserve | 2.985 | - | - | - -Nota reserves en voorzieningen | 308 | 308 | 308 | 308 -Bijstelling Ozb-opbrengst | 1.022 | 1.041 | 1.056 | 1.063 -Kostendekkendheid tarieven | 188 | 188 | 188 | 188 -Stelpost afschrijvingen | 158 | 60 | 34 | 69 Totaal dekkingsplan | 4.661 | 1.597 | 1.586 | 1.628 Salo begroting na dekkingsplan (f+g) | -66 | -5.819 | -4.525 | -5.105 -/- is nadeel/lasten 2e Tussentijdse rapportage 2026 De structurele gevolgen van de 2e tussentijdse rapportage 2026 zijn verwerkt in de cijfers van de voorliggende begroting. In deze rapportage zijn onder andere de structurele gevolgen van de meicirculaire 2026 meegenomen. In de kadernota 2027 en de daaropvolgende memo was al rekening gehouden met voordelige effecten uit de meicirculaire. Daarom wordt het saldo van de 2e Tussentijdse rapportage bovenstaand gepresenteerd zonder de effecten van de circulaire. Door middel van een raadsinformatiebrief (RIB) van 16 juni jl. bent u geïnformeerd over de financiële effecten van de meicirculaire 2026. Collegeprogramma De financiële vertaling van de inspanningen uit het collegeprogramma is verwerkt in deze begroting.

Per programma is een toelichting opgenomen van de inspanningen en daaraan gekoppelde middelen. Ontwikkelingen Er is sprake van een aantal ontwikkelingen in zowel de lasten als de baten die vanaf 2027 in de begroting zijn verwerkt. De gepresenteerde bedragen betreft de afwijkingen ten opzichte van de in de kadernota 2027 reeds meegenomen bedragen. Het gaat onder andere om de volgende mutaties.  | Inflatiecorrectie Op basis van de meicirculaire 2026 is voor 2027 rekening gehouden met een inflatiecorrectie van 2,5%. Vooruitlopend op de circulaire was in de kadernota 2027 al gerekend met een bedrag voor inflatiecorrectie van € 2,5 miljoen. Op basis van de onderliggende cijfers in de begroting is nu rekening gehouden met een bedrag aan inflatiecorrectie van bijna € 2,2 miljoen.  | Personele lasten De huidige cao voor gemeenten kent een looptijd tot 31 maart 2027. In deze cao is een stijging van de salarissen met 1,6% vanaf 2027 opgenomen. Voor de periode na afloop van de cao sluiten wij aan bij de loonvoet sector overheid zoals die is gepresenteerd in de meicirculaire 2026. Deze loonvoet gaat uit van een stijging van de lonen in 2027 met 4,2%. Hiermee is in de kadernota ook gerekend. De loonsom die als basis is gebruikt voor de berekening komt lager uit dan waarmee in de kadernota is gerekend, waardoor stijging van de salarislasten in met name 2027 lager uitvalt.

In de jaren erna nemen de personele lasten toe als gevolg van onder andere stijging van periodieken. In de gepresenteerde bedragen is ook rekening gehouden met de in deze begroting opgenomen aanvragen voor uitbreiding van formatie.  | Bijdrage gemeenschappelijke regelingen In de kadernota is gerekend met een stijging van de bijdragen aan de gemeenschappelijke regelingen met gemiddeld 4%, conform de afspraken die hierover zijn gemaakt binnen de Financiële Kaderstelling Gemeenschappelijke Regelingen (FKGR). De bijdragen zijn nu verwerkt volgens de afzonderlijke begroting van de regelingen, zoals die ook langs uw gemeenteraad zijn geweest voor een zienswijze. Ten opzichte van de kadernota is sprake van een stijging van de bijdragen. Dit is vooral het gevolg van autonome ontwikkelingen; areaal en/of extra taken. 7 8  Kapitaallasten De kapitaallasten (rente en afschrijvingen) zijn bijgesteld naar aanleiding van aanpassing van de staat van investeringen op basis van onder andere de jaarrekening 2025 en de kadernota 2027. Het betreft zowel voor- als nadelige mutaties. Onderdeel hiervan zijn ook de mutaties op de kapitaallasten binnen de gesloten complexen van afval en riolering. Deze worden verrekend met de tarieven en zijn daardoor niet van invloed op het saldo van de begroting.

De lagere kapitaallasten zijn het gevolg van het aanpassen van de jaarschijven waarin geplande investeringen gereed zijn. De investeringen zoals opgenomen in het meerjareninvesteringsplan (zie ook model 6) zijn hierin meegenomen.  Financieringslasten Ten opzichte van de in de kadernota gehanteerde verwachtingen en uitgangspunten zijn de financieringsbehoefte en daarmee gemoeide laste geactualiseerd. Dit leidt tot een bijstelling van de jaarlijkse lasten. Voor meer inzicht hierin verwijzen wij u naar de paragraaf D. Financiering.  Opbrengst belastingen/leges/overig In de kadernota is rekening gehouden met toename van de opbrengsten met € 900.000 structureel. Er lijkt nu sprake van een nadeel ten opzichte van de kadernota. Echter, in de hier gepresenteerde cijfers zijn ook de mutaties in de lasten voor riool en afval meegenomen. Per saldo zijn de zogenaamde gesloten complexen van afval riool budget neutraal voor de begroting. Een overzicht van de gevolgen voor de woonlastendruk is opgenomen in paragraaf A. Lokale heffingen.  Overige mutaties Dit betreft meerdere incidentele en structurele aanpassingen en aanvragen. Voor een toelichting op de aanvragen verwijzen wij naar model 5 – Nieuw beleid.  Correcties voor incidenteel Om tot een structureel saldo van de begroting te komen corrigeren we het begrotingssaldo jaarlijks voor de incidentele posten.

In bovenstaand overzicht draaien we nu eerst de correctie vanuit de meerjarenbegroting 2026 en 1e Tussentijdse rapportage 2026 terug. In de aanbiedingsbrief bij deze begroting presenteren wij u het bijgestelde incidentele saldo binnen deze begroting. Een toelichting op de betreffende posten is opgenomen in model 4 - overzicht van geraamde incidentele lasten en baten. Dekkingsplan Om het in 2027 gepresenteerde tekort van bijna € 4,8 miljoen te dekken zijn in deze begroting de onderstaande dekkingsvoorstellen verwerkt.  Inzet 10% surplus Algemene reserve Wij zetten bij deze begroting bijna € 3 miljoen van het surplus van de Algemene reserve in. Hiervan is € 385.000 het gevolg van het opheffen en afromen van enkele reserves conform de nieuwe nota reserves en voorzieningen die tegelijkertijd met deze begroting wordt behandeld door uw gemeenteraad.  Nota reserves en voorzieningen De nieuwe nota reserves en voorzieningen wordt tegelijkertijd met deze begroting door uw gemeenteraad behandeld. In deze nota wordt enerzijds voorgesteld om een aantal reserves op te heffen of af te romen. Dit levert € 385.000 structurele ruimte op als onderdeel van het surplus van 10% (=onderdeel van het punt hierboven). Anderzijds wordt voorgesteld om de enkele structurele stortingen in de reserves te verlagen en de dekking vanuit de reserve dekking kapitaallasten te verhogen.

 Bijstelling Ozb-opbrengst Door de Ozb-opbrengst aanvullend te verhogen met 6,75% is sprake van een structurele aanvullende opbrengst van € 1 miljoen. Een nadere toelichting op de Ozb treft u in paragraaf A. Lokale heffingen. 9  Kostendekkenheid tarieven Voor een aantal tarieven geldt dat ze, bovenop de reguliere inflatiecorrectie, extra zijn verhoogd om meer richting kostendekkendheid te gaan. Dit betreft onder ander leges omgevingsvergunningen en burgerlijke stand. Voor een toelichting op de afzonderlijke tarieven verwijzen wij u naar paragraaf A. Lokale heffingen.  Stelpost afschrijvingen In de praktijk zien we dat geplande investeringen om diverse redenen niet altijd conform planning kunnen worden gerealiseerd. Om hiermee aan de voorkant rekening te kunnen houden, staat de toezichthouder, onder bepaalde voorwaarden, toe om een stelpost op te nemen voor de verwachting niet te realiseren afschrijvingen. Opbouw begroting De opbouw van de begroting is voorgeschreven en is dan ook in lijn met voorgaande jaren. Het eerste onderdeel is de beleidsbegroting. Hierin zijn de programma’s en paragrafen opgenomen. Programma’s Alle programma’s kennen een uniforme opzet.

Er wordt gestart met een inleidende tekst met daarin een korte toelichting op de inhoud van het betreffende programma en een toelichting op de belangrijkste landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen die we voor dit programma zien voor de komende periode. In de programma's is een overzicht opgenomen van de lasten, baten en reservemutaties binnen het betreffende programma. Tevens worden de nieuwe aanvragen, exploitatie en investeringen, in de programma's gepresenteerd. Een toelichting op de nieuwe aanvragen treft u aan in de modellen 5 en 6. Collegeprogramma De trajecten van het opstellen van het collegeprogramma en deze begroting liepen grotendeels parallel, maar het is op dit moment nog te vroeg om de volledige uitwerking van het collegeprogramma integraal in deze begroting te kunnen verwerken. De lasten die zijn gemoeid met het uitwerken van het collegeprogramma zijn wel structureel verwerkt in de begroting. Ze zijn vooralsnog meegenomen als onderdeel van het programma Bestuur en ondersteuning. Bij één van de p&c-documenten of een separate begrotingswijziging zullen ze later alsnog op het betreffende programma worden geraamd. Hetzelfde geldt voor de verwerking van de ambities vanuit het collegeprogramma, deze zijn nu logischerwijs ook nog geen onderdeel van deze begroting en worden later toegevoegd. Zie bijlage 4 voor een nadere toelichting.

Indicatoren Op grond van het BBV zijn gemeenten verplicht een basisset met verplichte indicatoren te presenteren. Voorheen namen we deze indicatoren in één overzicht op na de programma's. In deze begroting hebben we ervoor gekozen om de indicatoren op te presenteren in het programma waarop ze betrekking hebben. Paragrafen Met ingang van het jaar 2023 zijn er 8 verplicht voorgeschreven paragrafen. De Openbaarheidsparagraaf is er als laatste verplichte bijgekomen. In artikel 3.5 van de Wet open overheid (Woo) wordt voorgeschreven dat bestuursorganen in de jaarlijkse begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze wet en in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering ervan, mede in relatie tot de beleidsvoornemens. Daarnaast staat het de gemeente vrij om naar eigen inzicht paragrafen toe te voegen om een bepaald onderdeel van de begroting nader toe te lichten. Sinds de jaarrekening 2022 kiezen wij ervoor om een aparte paragraaf Opvang vluchtelingen op te nemen. Aangezien dit thema nog steeds actueel is, nemen we deze paragraaf ook weer op in deze begroting. Daarnaast hebben we in aansluiting op een eerder vanuit de VNG ontvangen begrotingsadvies een paragraaf 'Maatregelen vanwege korting gemeentefonds 2026' opgenomen.

In deze paragraaf hebben wij u in begroting 2026-2029 een overzicht gepresenteerd van alle maatregelen die zijn ingezet om te komen tot een structureel sluitende begroting 2026. In deze begroting informeren wij via deze paragraaf over de stand van zaken met betrekking tot alle ingezette maatregelen. Het tweede deel van de begroting is de financiële begroting en meerjarenraming met een aantal verplichte financiële modellen en bijlagen. BESTEMMING RESULTAAT De begroting laat in alle jaarschijven een tekort zien. Na correctie voor incidentele lasten is in de jaarschijf 2027 wel sprake van een structureel voordeel van € 65.000. In lijn met voorgaande begrotingen is ook in deze begroting incidenteel een beroep gedaan op bestemmingsreserves en de Algemene reserve vrij vermogen. In onderstaande tabel is dit weergegeven.

Bedrag x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo begroting voor incidentele inzet reserves | -3.423 | -6.132 | -4.549 | -5.105 Incidentele inzet reserves: Duurzaamheid | 361 | 28 Omgevingsplannen | -50 | -50 | -50 | -50 WGA claim | 10 | 10 | 10 | 10 Sport | 43 | 39 | 39 | 40 Sociaal domein | 374 | 25 | 25 Begraven | 21 | 21 Grondexploitatie | 159 Algemene reserve | 2.439 | 240 Totaal incidentele inzet reserves | 3.357 | 313 | 24 | 0 Saldo begroting | -66 | -5.819 | -4.525 | -5.105 -/- is nadeel/lasten Voorgesteld wordt de negatieve saldi voor de jaren 2027-2030 te onttrekken aan de Algemene reserve vrij vermogen. Op deze wijze houden we goed inzicht in de werkelijk beschikbare ruimte binnen de Algemene reserve. Saldo Algemene reserve Het saldo van de Algemene reserve (vrij vermogen en grondexploitaties) is beschikbaar om eventuele toekomstige tegenvallers op te kunnen vangen. Deze reserve geeft meerjarig het volgende beeld. Bedrag x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1-1 | 33.879 | 28.132 | 22.091 | 17.566 Claim weerstandsvermogen | -3.271 Beschikbaar | 30.608 Inzet 10% surplus algemene reserve | -2.985 Mutatie saldo begroting | -66 | -5.819 | -4.525 | -5.105 Overige mutaties | -2.696 | -222 | - | - Saldo 31-12 | 28.132 | 22.091 | 17.566 | 12.461 -/- is nadeel/lasten Voor een totaaloverzicht van de reserves en voorzieningen verwijzen wij u naar model 8.

10 11 BESTUUR EN ONDERSTEUNING Dit programma behandelt de overkoepelende taakvelden van het bestuur, de ondersteuning daarvan door de gemeentelijke organisatie en de relatie tussen de burger en het bestuur van de gemeente Krimpenerwaard. Betrokken en betrouwbaar in dienstverlening staan hierin centraal. De gemeente Krimpenerwaard staat voor een uitstekende dienstverlening. Speerpunten zijn betrouwbaar, snel, digitaal waar het kan en op maat waar nodig of gewenst. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor burgerzaken, bestuurlijke samenwerking, ondersteuning van het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Ontwikkelingen Bestuur en ondersteuning 2027 Algemene (landelijke/regionale) ontwikkelingen Gemeenten zijn voor het grootste deel van hun inkomsten afhankelijk van het rijk. Als dat minder wordt, merken gemeenten dat meteen. Er is een nieuwe financieringssystematiek voor het gemeentefonds aangekondigd, maar deze is vooralsnog niet doorgevoerd. Ook de volledige doorvoering van de herverdeeleffecten n.a.v. de laatste herijking zijn doorgeschoven. Door al deze vertragingen en wel reeds doorgevoerde kortingen is er landelijk nog steeds sprake van meerjarige tekorten.

De vaststelling van de Cyberbeveiligingswet (cbw) en het daarmee samenhangende Cyberbeveiligingsbesluit (cbb) heeft medio 2026 plaatsgevonden en de wet is per 15 augustus 2026 in werking getreden. De implementatie van deze wet en bijbehorend besluit zullen capaciteit en middelen vragen waarbij er door het Rijk vooralsnog geen toezeggingen zijn gedaan gemeenten hiervoor te zullen compenseren.

De ontwikkelingen op het gebied van kunstmatige intelligentie (AI) bieden kansen om onze dienstverlening verder te verbeteren. We volgen deze ontwikkelingen actief en benutten waar passend de mogelijkheden van AI om inwoners, ondernemers en organisaties beter, sneller en efficiënter van dienst te zijn, binnen de geldende kaders en normen. Dit sluit aan bij de opgenomen maatregel bij de structureel sluitende begroting. De afgelopen jaren is het aantal wettelijke verplichtingen op het gebied van privacy en openbaarheid van informatie aanzienlijk toegenomen. Daarbij zien we een duidelijke stijging in het aantal – vaak complexe – verzoeken op basis van deze wetgeving. De afhandeling ervan vraagt een disproportionele inspanning van onze organisatie. De komende periode wordt onderzocht in hoeverre deze processen vereenvoudigd en versneld kunnen worden. Lokale ontwikkelingen Om de grote financiële opgave voor onze gemeente het hoofd te kunnen bieden, is in 2025 reeds een traject gestart om voldoende mogelijkheden te inventariseren om de begroting voor 2026, maar nu ook voor 2027, structureel in evenwicht te kunnen houden. Bij de behandeling van de kadernota 2027 is hiertoe door uw gemeenteraad richting gegeven ten einde een sluitende begroting op te kunnen leveren.

De doorontwikkeling/versterking van de regio Midden-Holland krijgt concreet gestalte door de inrichting van de nieuwe governance, het opstellen van de strategische agenda en jaarplannen, de inrichting/huisvesting van het regiobureau. In 2026 sloot de gemeente zich aan bij de P10, een samenwerkingsverband van plattelandsgemeenten. Daarnaast wordt gewerkt aan de positionering van de gemeente, de inzet op regionale samenwerking en de lobbystrategie. Tenslotte werken we samen met de gemeenten Bodegraven-Reeuwijk, Lopik, Vijfheerenlanden en Molenlanden aan de uitvoering van de Regiodeal “de fundamentele waarde(n) van het groene hart” (2026–2029). De regiodeal is een financiering die bedoeld is om de brede welvaart in het gebied van de samenwerkende gemeenten te versterken. In het programma van de regiodeal ligt het accent op (1) Vitale kernen en buitengebied met sterke gemeenschappen, (2) Toekomstbestendige landbouw en een breed economisch perspectief, (3) Een gezond iconisch landschap met een hoge belevingswaarden en (4) verbinding tussen de pijlers en pijler-overstijgende activiteiten. Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven.

Bedragen x € 1.000 Rekening | Begroting | Begroting | Meerjaren Exploitatie | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -41.589 | -41.162 | -42.729 | -42.185 | -42.785 | -43.362 Baten | 142.830 | 146.184 | 153.091 | 148.622 | 148.073 | 148.729 Saldo van baten en lasten | 101.241 | 105.021 | 110.361 | 106.437 | 105.288 | 105.367 Stortingen | -12.444 | -12.506 | -660 | -660 | -660 | -660 Onttrekkingen | 19.995 | 14.712 | 5.112 | 1.894 | 1.841 | 1.790 Mutaties reserve | 7.551 | 2.206 | 4.452 | 1.233 | 1.181 | 1.130 Eindtotaal | 108.792 | 107.227 | 114.813 | 107.670 | 106.470 | 106.498 12 Nieuw beleid In onderstaand overzicht zijn de nieuwe aanvragen voor 2027 en verder opgenomen die betrekking hebben op dit programma. Een toelichting hierop treft u aan in model 5 en 6.

EXPLOITATIE X Bestuur en ondersteuning Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Kadernota | -240 | -240 | -240 | -240 Leren- en opleidenbudget | -100 | -100 | -100 | -100 Lidmaatschap P-10 gemeenten | -20 | -20 | -20 | -20 Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek | -30 | -30 | -30 | -30 Positionering gemeente | -222 | -222 | -222 | -222 Beheerplan vastgoed 2027-2041 | 132 | 132 | 132 | 132 Nieuwe aanvragen | -790 | -1.085 | -725 | -725 CP | -790 | -1.085 | -725 | -725 Uitwerking nieuw collegeprogramma | -790 | -1.085 | -725 | -725 Totaal programma | -1.030 | -1.325 | -965 | -965 Bedragen x € 1.000 INVESTERINGEN X Te voteren investeringsbudgetten | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vanuit de kadernota 2027: Energieopslagsysteem gemeentekantoor Bergambacht | -235 MJOP I&A 2027-2030 | -495 | -500 | -127 Wagenpark buitenruimte, facilitair, handhaving 2027-2030 | -1.200 | -800 | -550 Vervanging materieel UOR 2027-2030 | -300 | -100 | -190 -2.230 | -1.300 | -777 | -190 Budgetten t.l.v.

Voorziening Vanuit de kadernota 2027: Groot onderhoud vastgoedobjecten 2027-2030 | -1.465 | -1.034 | -2.223 | -1.829 1.465 | -1.034 | -2.223 | -1.829 Totaal | -3.695 | -2.334 | -3.000 | -2.019 Bedragen x € 1.000 13 Algemene Dekkingsmiddelen, overhead, en onvoorzien Financiële en algemene dekkingsmiddelen | Werkelijk Begroting Begroting | Meerjarenraming (x €1.000) 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lokale heffingen | 13.900 | 14.629 | 15.944 | 16.241 | 16.517 | 16.636 Gemeentefonds (algemene uitkering) | 123.725 | 124.361 | 130.472 125.319 124.243 124.363 Dividenden | 516 | 490 | 433 | 433 | 433 | 433 Saldo financieringsfunctie | 407 | -1.477 | -929 | -366 | 345 | 362 Heffing VPB | -8 | -26 | -13 | -1 | -1 | -1 Onvoorzien | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Overhead | -25.407 | -26.950 | -27.740 | -26.273 | -26.117 | -26.052 Onderdeel van programma Bestuur en | 113.133 | 111.028 | 118.167 115.352 115.420 115.741 ondersteuning -/- is nadeel/lasten Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1.

Verbonden Partijen - Regio Midden Holland - Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie, Heffing en Waardebepaling (SVHW) - Streekarchief Midden Holland - Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) - Oasen BV - Stedin Beleidsindicatoren Onderstaand zijn de, volgens het BBV, verplichte beleidsindicatoren opgenomen die betrekking hebben op dit programma. Indicator | Waarde | Eenheid 2026 | 2027 Bevolkingsaantal | 57.798 | 57.898 Aantal inwoners Formatie | 8,5 | 8,6 Aantal fte per 1.000 inwoners Bezetting | 7,6 | 7,6 Aantal fte per 1.000 inwoners Apparaatskosten | €928,05 | €940,81 Kosten per inwoner Externe inhuur | 3,80% | 4,20% % van de totale loonsom + totale kosten inhuur Overhead | 13,60% | 11,81% % van totale begrote lasten 14 15 VEILIGHEID Binnen dit programma staat de gemeente Krimpenerwaard samen met inwoners, bedrijven en partners voor een gemeente die veilig is en voelt op het gebied van wonen, werken en leven. In het veiligheidsdomein heeft de gemeente vooral een regierol. De gemeente kan het echter niet alleen. Naast de hulpverleningsorganisaties, zoals politie en brandweer, hebben bedrijven en inwoners ook een eigen verantwoordelijkheid. Daarnaast is de gemeente verantwoordelijk voor onder andere het organiseren van de crisisbeheersing.

In dit programma zijn de middelen opgenomen voor onder andere onze deelname aan de Veiligheidsregio Hollands Midden, handhaving van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en crisisbeheersing. Ontwikkelingen Veiligheid 2027 Algemene (landelijke/regionale) ontwikkelingen De urgentie om maatschappelijke weerbaarheid te vergroten is de afgelopen jaren sterk toegenomen, onder meer als gevolg van toenemende geopolitieke spanningen en hybride (oorlogs) dreigingen. Uiteraard blijven wij dat ook monitoren. Het boa bestel blijft landelijk aandacht vragen. Hierbij is er aandacht voor zowel de huidige organisatievorm als voor de inhoud van het werk. Lokale ontwikkelingen De regierol bij de aanpak van ondermijning is alleen maar toegenomen, dit is zichtbaar in bekende vormen van ondermijning zoals drugs- en mensenhandel, maar daarnaast ook in andere vormen zoals zorgfraude, arbeidsuitbuiting en criminaliteit met een onlinecomponent. Het aantal meldingen rondom woonoverlast, burenruzies, huiselijk geweld e.d. neemt toe. Door deze ontwikkelingen komt er een steeds grotere opgave voor de gemeente. Een integrale aanpak met onze partners is hierbij van groot belang.

In onze gemeente moeten we bouwen aan een weerbare samenleving. We gaan investeren in de kracht van onze inwoners door in te zetten op preventie en zelfredzaamheid. Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven. Bedragen x € 1.000 Rekening | Begroting | Begroting | Meerjaren Exploitatie | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -5.782 | -6.727 | -6.482 | -6.762 | -6.762 | -6.761 Baten | 630 | 151 | 151 | 151 | 151 | 151 Saldo van baten en lasten | -5.152 | -6.576 | -6.330 | -6.611 | -6.610 | -6.610 Stortingen | -502 Onttrekkingen | 647 Mutaties reserve | -502 | 647 Eindtotaal | -5.654 | -5.930 | -6.330 | -6.611 | -6.610 | -6.610 Nieuw beleid In onderstaand overzicht zijn de nieuwe aanvragen voor 2027 en verder opgenomen die betrekking hebben op dit programma. Een toelichting hierop treft u aan in model 5 . EXPLOITATIE X Veiligheid Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Nieuwe aanvragen | -130 | -230 | -230 | -230 CP | -130 | -230 | -230 | -230 Uitwerking nieuw collegeprogramma | -130 | -230 | -230 | -230 Totaal programma | -130 | -230 | -230 | -230 Bedragen x € 1.000 Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma.

Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1. Verbonden Partijen - Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM) - HECHT 16 Beleidsindicatoren Onderstaand zijn de, volgens het BBV, verplichte beleidsindicatoren opgenomen die betrekking hebben op dit programma. Taakveld | Naam indicator - eenheid | Krimpenerwa | Nederland ard (conform Regeling beleidsindicatoren gemeenten) | Nu | JR25 | Nu | JR25 1. Veiligheid | Diefstallen uit woning - Aantal per 1.000 inwoners | 1,2 | 1,5 | 1,2 | 1,2 1. Veiligheid | Geweldsmisdrijven - Aantal per 1.000 inwoners | 3,4 | 2,9 | 4,6 | 4,3 1. Veiligheid | Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) - Aantal per | 4,2 | 4,3 | 5,7 | 5,7 1.000 inwoners 1. Veiligheid | Verwijzingen Halt - Aantal per 1.000 jongeren | 11 | 9 | 10 | 9 1. Veiligheid | Winkeldiefstallen - Aantal per 1.000 inwoners | 1,0 | 0,7 | 2,1 | 2,2 Bron: www.waarstaatjegemeente.nl 17 18 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT Binnen dit programma werkt de gemeente Krimpenerwaard samen met inwoners en bedrijven aan een zo goed mogelijk bereikbare en verkeersveilige gemeente voor alle vormen van vervoer. Wij willen een balans creëren tussen bereikbaarheid, omgevingskwaliteit en duurzame mobiliteit.

Dit doen wij door het versterken van het netwerk, beter benutten van de bestaande infrastructuur met aandacht voor de verkeersveiligheid en duurzame mobiliteit. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor het uitvoeren van het verkeersbeleid en het onderhouden en in stand houden van de wegen, parkeervoorzieningen, openbare verlichting, civiele kunstwerken en de havens. Ontwikkelingen Verkeer, vervoer en waterstaat 2027 Algemene (landelijke/regionale) ontwikkelingen Het openbaar vervoer speelt een belangrijke rol in het bereikbaar houden van Zuid- Holland. Behoeften en wensen van reizigers sluiten nog niet altijd aan bij het aanbod van OV en vragen om meer flexibiliteit. Tegelijkertijd groeit het aantal inwoners en arbeidsplaatsen in de provincie. De beschikbare ruimte, verkeersveiligheid en leefbaarheid in stedelijk gebied staan steeds meer onder druk en vragen een OV- systeem dat veilig, efficiënt en duurzaam is. De provincie Zuid-Holland heeft daarom de wens om samen met haar partners een toegankelijk en breed gedragen OV-visie op te stellen. In de visie zullen onder andere de ontwikkelingen en gewenste beleidsrichtingen in de wereld van mobiliteit, openbaar vervoer en daarvoor relevante maatschappelijke ontwikkelingen worden geschetst.

Het doel is om de uitgangspunten van deze visie te gebruiken als input voor OV-ontwikkelingen van nu en in de toekomst, zodat een aantrekkelijk OV-systeem ontstaat dat goed past bij de maatschappelijke opgaven. De provincie Zuid-Holland werkt momenteel ook aan een herzien fietsplan vanaf 2026 die aansluiten op de fietsambities in het gebied.

Lokale ontwikkelingen Op 4 juli 2023 is de nieuwe woonvisie van de gemeente Krimpenerwaard vastgesteld. De Krimpenerwaard zet in op de bouw van 4.000 woningen in de periode 2023-2040. Hierbij streeft de gemeente ernaar om de komende jaren in alle kernen woningen te bouwen. In 2026 worden de uitbreidingslocaties verder uitgewerkt en zijn het bereikbaar en verkeersveilig houden van de bestaande als wel de nieuwe woonomgevingen aandachtspunten. Er wordt samen met partners gewerkt aan het versterken van onze dijken. De komende jaren vraagt dit inzet middelen. Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven. Bedragen x € 1.000 Rekening | Begroting | Begroting | Meerjaren Exploitatie | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -13.120 | -15.282 | -13.342 | -13.443 | -13.372 | -13.459 Baten | 1.557 | 1.073 | 1.087 | 1.087 | 1.087 | 1.087 Saldo van baten en lasten | -11.562 | -14.209 | -12.255 | -12.356 | -12.285 | -12.372 Stortingen | -9 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen | 554 | 2.161 | 299 | 219 | 135 | 135 Mutaties reserve | 545 | 2.161 | 299 | 219 | 135 | 135 Eindtotaal | -11.018 | -12.048 | -11.956 | -12.137 | -12.150 | -12.238 Nieuw beleid In onderstaand overzicht zijn de nieuwe aanvragen voor 2027 en verder opgenomen die betrekking hebben op dit programma. Een toelichting hierop treft u aan in model 5 en 6.

EXPLOITATIE X Verkeer, vervoer en waterstaat Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Nieuwe aanvragen | -40 | -40 | -40 | -40 CP | -40 | -40 | -40 | -40 Uitwerking nieuw collegeprogramma | -40 | -40 | -40 | -40 Totaal programma | -40 | -40 | -40 | -40 Bedragen x € 1.000 19 INVESTERINGEN X Te voteren investeringsbudgetten | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vanuit de kadernota 2027: Verkeersveiligheidsmaatregelen project Capellelaan | -440 Verkeersmaatregelen Tussenlanen Bergambacht | -110 IBOR 2027-2030 (Openbare verlichting) | -430 | -430 | -430 | -430 IBOR 2027-2030 (civiele kunstwerken) | -520 | -400 | -400 | -400 -1.500 | -830 | -830 | -830 Nieuwe aanvragen: Veilige inrichting kruising N216 - Lekdijk Oost | -208 Wokt 2.0 "Woningbouw Haastrecht en Stolwijk" | -1.319 Inspecties civiele kunstwerken + beheerplan | -120 -1.647 | - | - | - Budgetten t.l.v. Voorziening Vanuit de kadernota 2027: IBOR 2027-2030 | -5.098 | -4.973 | -4.973 | -4.973 -5.098 | -4.973 | -4.973 | -4.973 Totaal | -8.245 | -5.803 | -5.803 | -5.803 Bedragen x € 1.000 Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1.

Verbonden Partijen - Ingenieursbureau Krimpenerwaard (IBKW) - Veerdienst Schoonhoven Beleidsindicatoren Voor dit programma zijn geen verplichte BBV beleidsindicatoren van toepassing. 20 21 ECONOMIE Met dit programma stimuleert de gemeente het ondernemers- en vestigingsklimaat. In dit programma staan ook activiteiten gericht op het "op de kaart zetten" van de gemeente. Dit doen we samen met ondernemers, organisaties, provincie en andere gemeenten. In dit programma zijn middelen opgenomen voor de dienstverlening aan ondernemers, (samenwerkings- )projecten van arbeidsmarkt en onderwijs, de herstructurering van bedrijfslocaties, investeringen in winkelgebieden en de transitie naar een toekomstbestendige landbouw en de uitvoering van het gebiedsplan van de provincie Zuid-Holland. Ontwikkelingen Economie 2027 Algemene (landelijke/regionale) ontwikkelingen De economie groeit de komende jaren licht (1,2%–1,6%), maar blijft kwetsbaar door geopolitieke onzekerheden en aanhoudende arbeidskrapte. De vraag naar mbo-geschoolde arbeidskrachten blijft structureel hoog, vooral in onderwijs, techniek, ICT, zorg, veiligheid en openbaar bestuur. Vergrijzing remt de werkgelegenheidsgroei. Het Rijk trekt €20 miljard uit voor de landbouw, met een sterke focus op stikstofreductie via doelsturing en gebiedsgerichte aanpak.

Het beleid richt zich op het herstarten van de vergunningverlening, een vrijwillige uitkoopregeling, en innovatie voor een duurzamer en natuurinclusief perspectief.

Lokale ontwikkelingen We werken samen met de provincie, waterschap en gebiedspartijen door aan uitvoering van het Zuid- Hollands Programma Landelijk Gebied (ZH-PLG), waar toekomstbestendige landbouw onderdeel van is. Binnen de Regio Deal en ZH-PLG worden projecten uitgevoerd om de transitie van de landbouw in Krimpenerwaard verder vorm te geven. Na jaren van overschot aan kantoorruimte is sinds 2024/2025 regionaal en lokaal een kentering zichtbaar. In de regio is een tekort ontstaan aan kwalitatieve kantoorruimte. Dit komt bovenop het bestaande tekort aan ruimte voor bedrijven; voor bedrijventerreinen gaat het in onze gemeente om circa 35 hectare tot 2040. Daarom is uitbreiding van bedrijventerreinen nodig, naast het beter benutten en revitaliseren van bestaande bedrijventerreinen. Ook horeca en winkelgebieden staan onder druk. Online verkoop blijft hoog en vormt daarmee een blijvende bedreiging voor kwetsbare retailgebieden. Daarom is extra aandacht nodig voor vitale centrumgebieden, met inzet op het beperken van leegstand en het levendig houden van de kernen. Tot slot wordt de samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid versterkt via het programma Krimpenerwaard Werkt binnen de Regio Deal. Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven.

Bedragen x € 1.000 Rekening | Begroting | Begroting | Meerjaren Exploitatie | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -1.309 | -2.397 | -1.237 | -1.253 | -1.237 | -1.266 Baten | 504 | 488 | 574 | 574 | 574 | 574 Saldo van baten en lasten | -805 | -1.909 | -663 | -679 | -664 | -692 Stortingen | -75 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen | 0 | 910 | 29 | 13 | 13 | 13 Mutaties reserve | -75 | 910 | 29 | 13 | 13 | 13 Eindtotaal | -880 | -999 | -633 | -666 | -651 | -679 Nieuw beleid In onderstaand overzicht zijn de nieuwe aanvragen voor 2027 en verder opgenomen die betrekking hebben op dit programma. Een toelichting hierop treft u aan in model 5 . 22 EXPLOITATIE X Economie Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Nieuwe aanvragen | -90 | -90 | -90 | -90 CP | -90 | -90 | -90 | -90 Uitwerking nieuw collegeprogramma | -90 | -90 | -90 | -90 Totaal programma | -90 | -90 | -90 | -90 Bedragen x € 1.000 Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1. Verbonden Partijen - N.v.t. Beleidsindicatoren Onderstaand zijn de, volgens het BBV, verplichte beleidsindicatoren opgenomen die betrekking hebben op dit programma.

Taakveld | Naam indicator - eenheid | Krimpenerwaard | Nederland (conform Regeling beleidsindicatoren gemeenten) | Nu | JR25 | Nu | JR25 3. Economie | Functiemenging - % | 48,3% | 47,5% 54,6% 54,2% 3. Economie | Vestigingen (van bedrijven) - Aantal per 1.000 inwoners in de | 202,7 | 183,5 | 196,1 | 181,8 leeftijd 15 tot en met 64 jaar Bron: www.waarstaatjegemeente.nl 23 24 QL `|6dçɤd^Q`jçɤ pEjpp`ɤ Lɤ` ` j5 Met dit programma stimuleert de gemeente het culturele en sportieve klimaat. Dit draagt bij aan de goede gezondheid, talentontwikkeling en participatie van inwoners. Ook draagt het bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat in de gemeente. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor de taakvelden Sportbeleid en activering, Sportaccommodaties, Culturele presentatie, -productie en -participatie, Musea, Cultureel erfgoed, Media (waaronder het bibliotheekwerk), Openbaar groen en (openlucht) recreatie. Ontwikkelingen Onderwijs, sport, cultuur en recreatie 2027 Algemene (landelijke en regionale) ontwikkelingen Het onderwijs staat voor de opgave om inclusiever te werken, zodat meer kinderen binnen het reguliere onderwijs kunnen deelnemen. Tegelijk vraagt de toenemende aandacht voor kansengelijkheid om extra inzet op het voorkomen van onderwijsachterstanden en een goede aansluiting tussen onderwijs, zorg, welzijn en arbeid.

Met de Wet van school naar duurzaam werk wordt de samenwerking tussen onderwijs, gemeenten en arbeidsmarktpartners verder versterkt om jongeren beter te begeleiden naar werk of vervolgonderwijs. De aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt blijft daarbij een belangrijk aandachtspunt.

Sport, cultuur en recreatie worden steeds vaker verbonden met bredere maatschappelijke opgaven op het gebied van gezondheid, welzijn, participatie en leefbaarheid. Vanuit het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord wordt verder ingezet op preventie, gezondheid en het versterken van de sociale basis. Sport, bewegen, cultuurparticipatie en ontmoeting worden daarbij nadrukkelijk gezien als middelen om het welzijn van inwoners te vergroten en de druk op zorg en ondersteuning op langere termijn te beperken. Dit vraagt om investeringen die bijdragen aan gezond samenleven, bestaanszekerheid en kansengelijkheid. Voor leefbare en vitale gemeenschappen zijn identiteit, verbondenheid en herkenbaarheid van groot belang. Cultureel erfgoed, cultuurparticipatie en maatschappelijke voorzieningen dragen bij aan de kwaliteit van leven en versterken de binding van inwoners met hun omgeving. De aandacht verschuift daarbij steeds meer van behoud alleen naar het benutten, beleven en zichtbaar maken van erfgoed, cultuur en gemeenschapsvoorzieningen als onderdeel van een aantrekkelijke en leefbare omgeving. Tegelijkertijd neemt het aantal bezoekers aan recreatieve en toeristische bestemmingen toe en zet de trend van jaarrond toerisme door. Dit vraagt om een goede balans tussen gastvrijheid, leefbaarheid en het beleefbaar maken van natuur, landschap en erfgoed.

Lokale ontwikkelingen Krimpenerwaard wil een leefbare gemeente zijn met vitale gemeenschappen, vitale kernen en een vitaal buitengebied. Een sterke sociale basis vormt hiervoor een belangrijke randvoorwaarde. Daarom zetten we in op een toegankelijk en toekomstbestendig netwerk van maatschappelijke voorzieningen, met ruimte voor ontmoeting, sport, cultuur, bewegen en vrijwilligerswerk. Hierbij werken we samen met onder andere onderwijs, bibliotheken, sport- en cultuuraanbieders, welzijnsorganisaties en de GGD. De gemeentelijke sportorganisatie is naar verwachting in 2027 operationeel. De aandacht verschuift daarmee van inrichting naar borging en verdere doorontwikkeling. Daarbij staat de maatschappelijke bijdrage van sport en bewegen centraal, in samenhang met gezondheid, preventie, participatie en de sociale basis. Daarnaast werken we aan een visie en kaderstelling voor dorps- en cultuurhuizen. Deze voorzieningen vervullen een belangrijke rol voor ontmoeting, sociale samenhang en leefbaarheid in de kernen. Door heldere kaders te ontwikkelen en de maatschappelijke functie van deze voorzieningen verder te versterken, werken we toe naar toekomstbestendige dorps- en cultuurhuizen die ook op langere termijn hun rol binnen de gemeenschap kunnen blijven vervullen. Tegelijk investeren we in het beleefbaar maken van natuur, landschap en erfgoed.

Hiermee versterken we niet alleen de aantrekkelijkheid van de gemeente voor inwoners en bezoekers, maar spelen we ook in op de groeiende vraag naar recreatie en toerisme gedurende het hele jaar. Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven. Bedragen x € 1.000 Rekening | Begroting | Begroting | Meerjaren Exploitatie | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -21.119 | -24.921 | -23.021 | -23.028 | -23.130 | -23.981 Baten | 5.047 | 4.465 | 3.421 | 3.413 | 3.358 | 3.358 Saldo van baten en lasten | -16.072 | -20.456 | -19.600 | -19.615 | -19.771 | -20.623 Stortingen | -2.327 | -1.769 | -451 | -451 | -451 | -451 Onttrekkingen | 1.727 | 3.656 | 2.960 | 1.599 | 1.481 | 1.500 Mutaties reserve | -600 | 1.887 | 2.509 | 1.148 | 1.030 | 1.049 Eindtotaal | -16.672 | -18.568 | -17.091 | -18.467 | -18.741 | -19.574 25 Nieuw beleid In onderstaand overzicht zijn de nieuwe aanvragen voor 2027 en verder opgenomen die betrekking hebben op dit programma. Een toelichting hierop treft u aan in model 5 en 6.

EXPLOITATIE X Onderwijs, sport, cultuur en recreatie Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Kadernota | - | - | - | - Dodenherdenking onderdeel van subsidie Cultuur | -10 | -10 | -10 | -10 Dodenherdenking onderdeel van subsidie Cultuur (dekking exploitatie) | 10 | 10 | 10 | 10 IDO en IDO+ toevoegen aan Begrotingssubsidie (dekking exploitatie) | 91 | 91 | 91 | 91 IDO en IDO+ toevoegen aan Begrotingssubsidie | -91 | -91 | -91 | -91 Indexering subsidieplafonds 2028 | -269 | -269 | -269 Nieuwe aanvragen | -237 | -93 | -93 | -93 Overig | -237 | -93 | -93 | -93 Alert4You voortzetten in schooljaar 2027/2028 | -185 Indexering subsidieplafonds 2028 | -41 | -41 | -41 Kosten uitvoering leerplicht 2027 | -52 | -52 | -52 | -52 Totaal programma | -237 | -93 | -93 | -93 Bedragen x € 1.000 INVESTERINGEN X Te voteren investeringsbudgetten | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vanuit de kadernota 2027: Tijdelijke huisvesting VO scholen Lekkerkerk | -1.200 IHP 2.0 De Krullevaar (nieuwbouw) | -4.000 IHP 2.0 Driestar College (renovatie) | -6.829 IHP 2.0 Emmaschool (nieuwbouw) | -4.728 IHP 2.0 Gemini College (renovatie) | -8.510 IHP 2.0 De Rank (nieuwbouw) | -8.593 IHP 2.0 De Vlieger (nieuwbouw) | -5.922 IHP 2.0 Schoonhovens college AP (renovatie) | -13.343 Renovatie sportvelden | -73 -16.757 | -8.510 | - | -27.931 Totaal | -16.757 | -8.510 | - | -27.931 Bedragen x € 1.000 26 Relatie met verbonden partijen

Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1. Verbonden Partijen - HECHT - Groenalliantie - Waterbos Bergambacht BV - Gemeentelijke Sportorganisatie BV i.o. Beleidsindicatoren Onderstaand zijn de, volgens het BBV, verplichte beleidsindicatoren opgenomen die betrekking hebben op dit programma. Taakveld | Naam indicator - eenheid | Krimpenerwaard | Nederland (conform Regeling beleidsindicatoren gemeenten) | Nu | JR25 | Nu | JR25 4. Onderwijs | Absoluut verzuim - Aantal per 1.000 leerlingen | 3,4 | 0,8 | 7,4 | 6,7 4. Onderwijs | Relatief verzuim - Aantal per 1.000 leerlingen | 40 | 43 | 28 | 28 4. Onderwijs | Voortijdig schoolverlaters totaal (VO MBO) | 2,1% | 1,1% | 2,3% | 2,3% 5. Sport, cultuur en recreatie | Niet-sporters - % | 47,6% | 47,6% 42,5% 42,5% Bron: www.waarstaatjegemeente.nl 27 28 SOCIAAL DOMEIN Dit programma richt zich op de vraagstukken over welzijn, welbevinden van en (inkomens-) ondersteuning aan inwoners. We versterken de zelfredzaamheid en onderlinge verbondenheid van inwoners en bieden een vangnet waar nodig.

In dit programma zijn de middelen opgenomen voor het uitvoeren van de transformatieopgave (van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’), die volgt uit de transitie van de Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Participatiewet. Ontwikkelingen Sociaal domein 2027 Landelijke ontwikkelingen Landelijk blijft sprake van een brede hervorming binnen zorg, ondersteuning, participatie en wonen. In 2027 loopt het Integraal Zorgakkoord (IZA) af en krijgt de beweging naar gezondheid, preventie en samenwerking tussen zorg en sociaal domein vervolg binnen het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Gemeenten krijgen daarin een belangrijke rol bij het versterken van de sociale basis, het organiseren van laagdrempelige ondersteuning en het voorkomen van zwaardere zorgvragen. Tegelijk blijven arbeidsmarktkrapte, vergrijzing en stijgende zorgkosten de beschikbaarheid en betaalbaarheid van zorg en ondersteuning onder druk zetten.

Ook andere landelijke ontwikkelingen hebben invloed op het sociaal domein. De Hervormingsagenda Jeugd en de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg vragen om verdere regionale samenwerking en een scherper onderscheid tussen gewone opgroei- en opvoedvragen en specialistische hulp. De Participatiewet in balans versterkt de menselijke maat en biedt meer ruimte voor maatwerk. Daarnaast vraagt de Wet versterking regie volkshuisvesting extra aandacht voor de huisvesting van aandachtsgroepen en urgent woningzoekenden. Lokale ontwikkelingen In Krimpenerwaard bouwen we voort op de koers uit het Integraal Beleidskader Sociaal Domein 2026-2031. De drie maatschappelijke opgaven uit het beleidskader blijven leidend. Mede gelet op de toenemende druk op zorg en ondersteuning en de ambities van het nieuwe college, vraagt toegankelijk een toekomstbestendige zorg en ondersteuning nadrukkelijke aandacht. Het beleidskader en het collegeprogramma vormen samen het kader voor de keuzes die we de komende jaren maken. We zetten in op sterke gemeenschappen waarin ontmoeting, vrijwilligerswerk, mantelzorg, sport, cultuur en maatschappelijke voorzieningen bijdragen aan gezondheid, meedoen en onderlinge betrokkenheid. Tegelijk investeren we in het voorkomen van bestaansonzekerheid door vroegsignalering, schuldpreventie, werk en participatie.

Voor jeugd en gezinnen ligt de nadruk op het vergroten van kansengelijkheid door ondersteuning dicht bij huis, op school en in de leefomgeving van kinderen te organiseren. De druk op zorg en ondersteuning blijft tegelijkertijd groot. Vergrijzing, complexere hulpvragen, personeelstekorten en stijgende kosten vragen om een andere manier van werken. Daarom blijven we inzetten op normaliseren, collectiveren en preventie, met een sterke lokale toegang, nauwe samenwerking met maatschappelijke partners en een verschuiving van individuele naar collectieve en algemeen toegankelijke oplossingen waar dat passend is. Binnen de Wmo en Jeugd zien we inmiddels ook de eerste effecten van het ingezette beleid op het gebruik van maatwerkvoorzieningen. De inzet op preventie, normaliseren, ondersteuning dichtbij en collectieve oplossingen draagt eraan bij dat maatwerk gerichter wordt ingezet voor inwoners die dit nodig hebben. Daarnaast blijft de huisvesting, opvang en begeleiding van statushouders, asielzoekers en Oekraïense ontheemden een actuele opgave. Deze ontwikkelingen vragen niet alleen om voldoende woonruimte, maar hebben ook gevolgen voor onderwijs, bestaanszekerheid, inburgering, zorg, veiligheid en de capaciteit van gemeentelijke en maatschappelijke voorzieningen. De ingezette koers blijft noodzakelijk om zorg en ondersteuning toegankelijk en betaalbaar te houden.

Tegelijkertijd is het realistisch te erkennen dat maatschappelijke en financiële effecten vaak pas op langere termijn zichtbaar worden, terwijl de druk op de uitvoering en de uitgaven zich nu al laat voelen. Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven. Bedragen x € 1.000 Rekening | Begroting | Begroting | Meerjaren Exploitatie | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -84.499 | -90.902 | -89.791 | -87.399 | -84.071 | -82.602 Baten | 21.792 | 23.490 | 20.490 | 19.898 | 19.346 | 18.270 Saldo van baten en lasten | -62.707 | -67.412 | -69.301 | -67.501 | -64.725 | -64.332 Stortingen | -3.292 | -575 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen | 211 | 3.035 | 191 | 25 | 25 | 0 Mutaties reserve | -3.081 | 2.460 | 191 | 25 | 25 | 0 Eindtotaal | -65.788 | -64.952 | -69.110 | -67.476 | -64.699 | -64.331 29 Nieuw beleid In onderstaand overzicht zijn de nieuwe aanvragen voor 2027 en verder opgenomen die betrekking hebben op dit programma. Een toelichting hierop treft u aan in model 5 .

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://krimpenerwaard.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/65106a4b-703b-41eb-804e-5c4c840d9d82?agendaItemId=2736bf59-54fa-4e1b-8648-9ad487bdd3f6