Bijlage 1 Constructief-technisch onderzooek Nebest
Tekst van het document
Nebest B.V.
Marconiweg 2 4131 PD Vianen Postbus 106 4130 EC Vianen
T 085 489 01 00 F 085 489 01 01 E info@nebest.nl I www.nebest.nl
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven Restauratie / herstel schade gewelf
Opdrachtgever
Gemeente Krimpenerwaard
Rapportnummer
P54865-RAP-01-v3
Status
Definitief
Rapportdatum
26 januari 2024
Uitvoering
mei-december 2023
Projectleider
H.J. Cassee
Autorisatie Auteur
Naam ing. B.H.M. van den Broek BSEng RC
Paraaf
Datum
Digitaal akkoord
26-01-2024
Controle
H.J. Cassee
Digitaal akkoord
26-01-2024
Vrijgave
ing. J.P. Koppelle
Digitaal akkoord
26-01-2024
IBAN NL47 RABO 0171 7681 67 | BIC RABONL2U | BTW NL008929439B01 | HR 23046375 Op al onze werkzaamheden is de ‘Rechtsverhouding opdrachtgever - architect, ingenieur en adviseur DNR 2011’ van toepassing. Deze voorwaarden liggen op ons kantoor ter inzage en zijn ook in te zien op onze website (www.nebest.nl).
Titel
:
Rapportnummer :
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
INHOUDSOPGAVE
1
INLEIDING ...............................................................................................................................5
1.1
Aanleiding ................................................................................................................................5
2
GEGEVENS VAN DE CONSTRUCTIE ...................................................................................6
2.1
Algemeen .................................................................................................................................6
2.2
Objectgegevens .......................................................................................................................6
2.3
Situatie en scope ......................................................................................................................6
2.4
Omschrijving van de constructie en schade ............................................................................8
2.5
Ingekomen stukken ..................................................................................................................8
3
BRUG BUITEN DE VEERPOORT ........................................................................................10
3.1
Constructie van boogbruggen (welfbruggen) .........................................................................10
3.2
De vorm van gewelven...........................................................................................................10
3.3
De opbouw van welfbruggen .................................................................................................11
3.4
Krachten in gewelven .............................................................................................................13
4
HERSTELOPTIES BRUG......................................................................................................16
4.1
Hersteloptie 1 – Huidige situatie handhaven .........................................................................16
4.2
Hersteloptie 2 – Herstel ontbrekend gewelf met alternatieve constructie ..............................17
4.3
Hersteloptie 3a – Herstel ontbrekend gewelf uitgevoerd in metselwerk ................................18
4.4
Hersteloptie 3b – Herstel ontbrekend gewelf uitgevoerd in metselwerk inclusief groot onderhoud aan de gehele brug ..............................................................................................19
5
RISICO’S HERSTEL BRUG ..................................................................................................20
5.1
Vullingsgraad spoelen (ruimten onder gewelven) ..................................................................20
5.2
Functie pijlers en landhoofden ...............................................................................................22
5.3
Aanwezige kabels / leidingen en hun invloed op de constructie ...........................................22
5.4 5.4.1 5.4.2 5.4.3 5.4.4
Bouwfasering herstelwerkzaamheden ...................................................................................22 Hersteloptie 1 – Huidige situatie handhaven .........................................................................22 Hersteloptie 2 – Herstel ontbrekend gewelf met alternatieve constructie ..............................23 Hersteloptie 3a – Herstel ontbrekend gewelf uitgevoerd in metselwerk ................................24 Hersteloptie 3b – Herstel ontbrekend gewelf uitgevoerd in metselwerk inclusief groot onderhoud aan de gehele brug ..............................................................................................25
6
ADVIES ..................................................................................................................................26
Titel
:
Rapportnummer :
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
Bijlage 1 Fotorapportage schade 2019 Bijlage 2 Bestek 1794 Bijlage 3 KLIC-melding Bijlage 4 Aanvullend bodemonderzoek Buiten de Veerpoort Bijlage 5 SSK-ramingen herstelopties
Titel
:
Rapportnummer :
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
Dit document wordt bijgewerkt als uitgangspunten gedurende het proces worden gewijzigd. Versie Datum 0.1 30-05-2023 0.2 9-11-2023 1.0 15-12-2023 2.0 18-01-2024 Tabel 1.1: Versiebeheer
Omschrijving van de wijzigingen en opmerkingen Interne versie, concept Interne versie, concept (na uitvoering veldonderzoek) Definitieve versie Aangepaste definitieve versie
4
Titel
:
Rapportnummer :
1
INLEIDING
1.1
Aanleiding
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
In Schoonhoven, gemeente Krimpenerwaard, ligt voor de Veerpoort een gemetselde boogbrug onder het maaiveld. Tijdens herinrichtingswerkzaamheden in 2019 is de welfboog van één van de bogen zwaar beschadigd geraakt. De gemeente is voornemens de herstelmogelijkheden te onderzoeken waarbij ook de constructieve risico’s worden beschouwd. Voor het herstel dient rekening te worden gehouden met de mogelijke monumentale waarde van het object.
Figuur 1.1: De te restaureren brug voordat deze rond 1917 onder de grond verdween, ontleend aan [3] In de voorliggende rapportage is een uiteenzetting opgenomen van de mogelijkheden en risico’s bij het herstel van de boogbrug.
5
Titel
:
Rapportnummer :
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
2
GEGEVENS VAN DE CONSTRUCTIE
2.1
Algemeen
De scope voor het beoordelen van de mogelijkheden en risico’s voor het herstel van de boogbrug beperkt zich tot de boogbrug zelf en haar directe omgeving. 2.2
Objectgegevens
Beschermde status: Functie: Ligging: Bouwjaar: Eigenaar/beheerder: Beschermde status: Opdrachtgever Contactpersoon Telefoon E-mail Bezoekadres Postadres 2.3
Vaste brug Direct voor de Veerpoort te Schoonhoven Vermoedelijk 1793, zie ook [3], datering is niet geverifieerd Gemeente Krimpenerwaard Cultuurhistorisch waardevol Gemeente Krimpenerwaard mevr. A. Terpstra A.Terpstra@Krimpenerwaard.nl Gemeentekantoor Stolwijk, Dorpsplein 8 2821 AS Stolwijk Postbus 51, 2820 AB Stolwijk
Situatie en scope
Figuur 2.1: Overzicht locatie brug, ontleend aan Street Smart
6
Titel
:
Rapportnummer :
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
Figuur 2.2: Locatie brug, uitgezet is de totale overspanningslengte van 28,0 m, zie [3], ontleend aan Street Smart
Figuur 2.3: Contour brug, uitgezet op basis van overspanningslengte en breedte van brug zoals beschreven in [3], ontleend aan Street Smart
7
Titel
:
Rapportnummer :
2.4
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
8
Omschrijving van de constructie en schade
Een omschrijving van de constructie is ontleend aan [1]: “De brug die nu beschadigd is, is in 1793 gebouwd en minstens tot 1917 aan de oostzijde in het zicht gebleven. Voor die tijd was de gracht ten westen van de brug al gedeeltelijk gedempt. Iets verder naar het westen werd het restant van de gracht gebruikt als haventje. Langs de wal werd een pad aangelegd waardoor de eerste boog, direct achter de poort, al eerder aan het zicht was onttrokken. Vóór 1793 heeft voor de veerpoort ook een brug gelegen. Op een aantal historische kaarten is deze te zien. Op sommige van deze afbeeldingen is de brug onderbroken waardoor de brug beter verdedigbaar was. Het open deel kan voor het normale gebruik weer worden dichtgelegd zodat de veerstoep bereikbaar bleef. Waarschijnlijk waren de voorgangers van de stenen brug houten constructies. De gracht voor de muur en het tegenoverliggende ravelijn hadden voortdurend last van aanlanding. Uiteindelijk is de hele gracht gedempt.” In [1] is een omschrijving opgenomen van de ontstane schade aan het gewelf van één van de bogen van de boogbrug: “De boog is zover afgebroken dat nog slechts delen van de boog boven de aanzet aan de noord en zuidzijde zijn blijven staan. Daardoor is goed zichtbaar hoe de brug geconstrueerd is. De boog zelf is gemetseld met geel/roze stenen van 23 x 10,5 x 4 cm.
Op de steens boog is een vleilaag van dezelfde gele stenen aangebracht. Aan de buitenzijden van de zwikken (de open ruimte tussen de bogen) zijn de verticale zijkanten opgebouwd met rode stenen van 22,5 x 11 x 5,5 cm. De overblijvende ruimte van de zwikken is opgevuld met puin en aarde.” In bijlage 1 is een fotorapportage opgenomen van de ontstane schade in 2019 (foto’s beschikbaar gesteld door gemeente Krimpenerwaard, [2]). Uit aanvullend uitgevoerd veldonderzoek door Nebest [8] is vastgesteld dat het beschadigde gewelf compleet verwijderd is. 2.5
Ingekomen stukken
In de rapportage wordt met [Ref.] verwezen naar de beschikbare documenten zoals deze in tabel 2.1 in de 1e kolom zijn gepresenteerd. Ref. 1
Doc.nr. Nb.
2
Nb.
3
Scoenhove Nummer 2 – December 2020
4
Schoonhoven’s filigrain
5
Handleiding voor den metselaar Leerboek der Waterbouwkunde De practische metselaar
6 7
Omschrijving Notitie schade brug buiten de veerpoort - Schoonhoven Foto’s uitvoering werkzaamheden in 2019 – Schade aan brug (12 foto’s) Publicatie Historische Vereniging Schoonhoven – Thema rond de Veerpoort Historie van de zilverstad Leerboek voor metselaar, betonwerker en stucadoor Leerboek Handboek voor metselaar, opzichter en architect
Door Dook Erfgoedwerk Gemeente Krimpenerwaard
Datum 2 mei 2019
Historische vereniging Schoonhoven Gerh. J. Lugard Jr. J. A. van der Kloes B.F. Plasschaert
December 2020
G.A. Scholten
1909
2019
1968 1913 1898
Titel
:
Rapportnummer :
8
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
Verificatieberekening en Nader Onderzoek brug Buiten de Veerpoort Tabel 2.1: Relevante ingekomen stukken en geraadpleegde bronnen P55417-BER-01
9
Nebest
Oktober 2023
Titel
:
Rapportnummer :
3
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
10
BRUG BUITEN DE VEERPOORT
Voor de restauratie van het gewelf van de brug buiten de Veerpoort is het van belang inzicht te hebben in de constructieopbouw van boogbruggen, vorm van gewelven en de krachten in de gewelven van boogbruggen. In onderstaande paragrafen wordt hier dieper op in gegaan, waar nodig wordt de relatie gelegd tussen de theorie en de constructie van de brug buiten de Veerpoort. 3.1
Constructie van boogbruggen (welfbruggen)
De enige vorm waarin het constructiemateriaal steen voor het overspannen van een brugopening kan worden gebruikt, is die van de boog. Steenconstructies zijn goed bestand tegen drukkrachten, maar aan trekkrachten kunnen zij nauwelijks weerstand bieden. De boog en daarvan afgeleid het tongewelf zijn de constructievormen die daarbij passen. In de praktijk worden stenen bruggen vrijwel altijd uitgevoerd als gewelven, dat wil zeggen als gebogen platen van metselwerk met een breedte die groot is ten opzichte van de gewelfdikte. Stenen bruggen in Nederland hebben dus gewelven als overspanningsconstructie. 3.2
De vorm van gewelven
Voor de vorm van gewelven is een aantal meetkundige figuren mogelijk. In figuur 3.1 is een overzicht gegeven van de mogelijke boogvormen bij welfbruggen.
Figuur 3.1: Diverse boogvormen: a. rondboog of halve cirkelboog, b. korfboog, c. staande korfboog, d. segmentboog en e. spitsboog of tudorboog Op basis van het beperkt beschikbare beeldmateriaal wordt op dit moment ingeschat dat de gewelven van de brug buiten de Veerpoort zijn uitgevoerd als rondboog (figuur 3.1 boogvorm a.). Deze vorm was bij de Romeinen de gebruikelijke vorm van de welfbruggen. Bij bruggen waarvan het dek relatief laag ten opzichte van de waterstand ligt, zoals in onze steden, is de toepassing echter beperkt omdat deze boogvorm slechts een kleine dagwijdte toelaat.
Figuur 3.2: De te restaureren brug voor dat deze rond 1917 onder de grond verdween, ontleend aan [3]
Titel
:
Rapportnummer :
3.3
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
11
De opbouw van welfbruggen
Welfbruggen werden in Nederland meestal op de volgende wijze samengesteld: • • • • •
•
Het gewelf steunt op landhoofden en, bij bruggen met meer openingen, daartussen op pijlers. In Nederland zijn de gewelven vrijwel altijd van baksteen. Ook de landhoofden en pijlers werden uit baksteen opgebouwd. Het overspannende gewelf gaat monolitisch over in de ondersteunende landhoofden en pijlers. De baksteengewelven zijn aan de zijkanten vaak voorzien van natuursteenbogen. Of dit het geval is bij de brug buiten de Veerpoort is niet duidelijk, op foto’s die gemaakt zijn tijdens de uitvoering [2] is dit niet duidelijk te zien. De zijkanten van de brug worden gevormd door muren, de frontmuren, die in Nederland meestal van baksteen zijn. De frontmuren kunnen zijn opgetrokken tot boven het brugdek, en vormen daar borstweringen. Dit was vooral vóór 1650 het geval. Na die tijd zien we vaker dat de frontmuren ter hoogte van het brugdek beëindigd zijn, bijvoorbeeld met een rollaag of met een natuursteenband. Daarop werden dan vaak ijzeren leuningen geplaatst, veelal met gietijzeren balusters. Tussen de stedelijke bestrating en het gewelf bevinden zich aanvullingen. Soms is het metselwerk tot onder het dek toe opgetrokken, maar vaker komt tussen de gewelven een zandaanvulling voor. De gewelven zijn dan afgewerkt met een aanrazering (een laag metselwerk of specie aan de voet van het gewelf, zowel voor versterking als voor waterdichte gestroomlijnde afdichting van het gewelf).
Water dat via de bestrating tussen de gewelven komt, moet door de frontmuren heen met spuwers worden afgevoerd om opvriezen te voorkomen.
In figuur 3.3 zijn de diverse benamingen opgenomen die bij welfbruggen gebruikelijk zijn.
Figuur 3.3: Diverse benamingen die bij welfbruggen gebruikelijk zijn: a. Waterband. b. Boogblokken. c. Sluitsteen of sleutelsteen. d. Bruggevel of frontmuur. e. Vlechtwerk in het metselwerk. f. Leuningneut. g. Balusters (poppenleuning). h. Vleugelmuur.
Titel
:
Rapportnummer :
i.
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
12
Spoel.
In figuur 3.4 is een doorsnede van een welfbrug weergegeven met daarin verschillende manieren van het aanbrengen van metselwerk.
Figuur 3.4: Doorsnede met opbouw van verschillende manieren van het aanbrengen van metselwerk bij welfbruggen: a. Paaltjes. b. Houten funderingsvloer. c. Gekoppeld balkrooster. d. Volgemetseld. e. Zandaanvulling. f. Aanrazering. g. Waterafvoer. h. Bestrating. Bij de brug buiten de Veerpoort is waarschijnlijk sprake van een zandaanvulling tussen de gewelven, zie onderstaande foto [2].
Titel
:
Rapportnummer :
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
13
Zandaanvulling Gewelf
Figuur 3.5: Foto tijdens uitvoering [2], ruimte tussen gewelven waarschijnlijk aangevuld met zand 3.4
Krachten in gewelven
Metselwerk is goed bestand tegen drukkrachten, maar slecht tegen trekkrachten. Daarom worden bruggen van metselwerk uitgevoerd in de constructievorm waarbij in principe geen of slechts geringe trekkrachten optreden: het gewelf. Een uitgebreide beschrijving van de aanpak van de berekening van een welfbrug is in deze rapportage niet opgenomen, wel wordt het basisprincipe van de krachten in gewelven besproken. Een stenen welfbrug is slechts gebaseerd op één principe, namelijk de draagkracht van een door stenen gevormde boogconstructie. In de Romeinse tijd en de Middeleeuwen tot eind negentiende eeuw zijn er heel wat stenen bruggen gemaakt met een gewelf als dragende constructie. Vooral in het verre verleden kwamen nogal eens instortingen voor. Ook in de moderne tijd zijn er gevallen bekend van ingestorte welfbruggen. In de tweede helft van de negentiende eeuw ontstond de kennis om krachten in constructies te berekenen, de mechanica. Daarvóór werden de afmetingen van gewelven empirisch bepaald. Deels door de kennis die men verwierf door instortingen, deels door proeven. Op basis van deze kennis zijn door diverse ingenieurs in de negentiende eeuw formules bepaald voor de bepaling van de dikte van gewelven. De eenvoudigste formule (enkel toepasbaar voor kleine overspanningen) luidde: de dikte van het gewelf is 1/12 van de dagwijdte.
Later zijn in Frankrijk beter onderbouwde formules ontwikkeld. Een voorbeeld hiervan is de formule van Gauthey waarmee de gewelfdikte kon worden bepaald, zie figuur 3.6.
Figuur 3.6: Formules Gauthey, bepaling gewelfdikte
Titel
:
Rapportnummer :
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
14
Om de in een gewelf werkende krachten te berekenen werd het begrip “druklijn” ingevoerd. Dit is de lijn die aangeeft waar de in het gewelf heersende drukkracht de dwarsdoorsnede van het gewelf treft. Dit punt mag niet te ver van de middenas van het gewelf liggen. In figuur 3.7 t/m figuur 3.9 is een voorbeeld opgenomen van een druklijn in een welfconstructie.
Figuur 3.7: Welfconstructie met daarin getekend de druklijn
Figuur 3.8: Krachtswerking in welfbrug met boogvorm rondboog
Titel
:
Rapportnummer :
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
15
Figuur 3.9: Krachtswerking in welfbrug met boorvorm rondboog, druklijn door individuele stenen Een bijzondere situatie doet zich voor als een overbrugging uit een reeks met gewelven overspannen openingen bestaat, en één daarvan stort in, bijvoorbeeld door oorlogshandeling. De pijlers aan weerszijden van het bezweken gewelf moeten dan zo sterk zijn dat zij weerstand kunnen bieden aan de spatkrachten van de aangrenzende gewelven. Voor de dikte van de pijlers van een dergelijke overbrugging gold bij de Romeinen 1/3 of 1/4 van de wijdte van de brugopeningen. Voor de brug buiten de Veerpoort geldt dat één van de gewelven haar functie niet meer kan vervullen.
Titel
:
Rapportnummer :
4
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
16
HERSTELOPTIES BRUG
Voor het inzichtelijk maken van de (constructieve) risico’s tijdens het herstel van de boogbrug dienen allereerst de herstelmogelijkheden te worden onderzocht. In totaal worden drie herstelopties behandeld, de drie herstelopties volgen uit intern overleg tussen specialist historisch metselwerk en constructeur. Ook zijn de afwegingen, wensen en eisen uit het overleg tussen Nebest en de gemeente Krimpenerwaard opgenomen in de herstelopties. Voor de varianten zijn budgetramingen met op basis van de SSK-systematiek opgesteld. De bandbreedte van de kosten hebben een betrouwbaarheidsinterval van 70%. Herstel van de boogbrug begint in basis bij een toetsing van de constructieve veiligheid en een inspectie van de huidige onderhoudstoestand. In oktober 2023 is door Nebest uitgebreid veldonderzoek uitgevoerd om de huidige onderhoudstoestand, geometrie en omvang van de schade aan de brug vast te stellen. Ook is de constructieve veiligheid getoetst van de boogbrug waarin het effect van de aanwezige schade aan de brug is meegenomen. De resultaten van het onderzoek en de herberekening zijn vastgelegd in rapport [8]. 4.1
Hersteloptie 1 – Huidige situatie handhaven
Bij de eerste hersteloptie wordt uitgegaan van het handhaven van de huidige situatie. Het beschadigde gewelf zal niet worden hersteld, ook zal er geen onderhoud worden gepleegd aan de overige gewelven. Het omliggende terrein bij de brug wordt aangepast, de inrichting van de omgeving wordt zo aangepast dat het fysiek onmogelijk is om met gemotoriseerd verkeer de brug te bereiken. Dit betekent dat de uit te voeren werkzaamheden (herinrichting omliggende infra) tot een minimum wordt beperkt. De maximaal toelaatbare aslast op de boogbrug is bij deze variant 3 ton [8].
Figuur 4.1: Schets variant 1 Geraamde bouwkosten: € 32.776,00 exclusief btw
Titel
:
Rapportnummer :
4.2
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
17
Hersteloptie 2 – Herstel ontbrekend gewelf met alternatieve constructie
Bij deze hersteloptie wordt uitgegaan van herstel van het ontbrekende gewelf met een constructie anders dan herstel met een metselwerk gewelf. Het meest voor de hand liggende constructiemateriaal is bij deze variant een constructie uitgevoerd in staal. De staalconstructie moet in staat zijn om de functie van het gewelf over te kunnen nemen waarbij de primaire functie is om zijdelingse steun te verzorgen voor de aangrenzende tussensteunpunten. Voor deze variant geldt dat de brug onder maaiveld blijft liggen. De staalconstructie wordt hierdoor niet direct belast door verkeer. In figuur 4.2 is een schets opgenomen van hoe deze variant eruit komt te zien. Tussen de bestaande tussensteunpunten wordt een stalen stempelconstructie aangebracht. De stalen stempels dienen zo te worden gepositioneerd dat de spatkrachten uit de aangrenzende gewelven via de stempels kunnen worden overgebracht van steunpunt naar steunpunt. Het is van belang dat de voetplaten van de stempels “vlak” aansluiten op de steunpunten. Om beschadiging aan het metselwerk te voorkomen, dienen betonnen ondersabelingen te worden gemaakt. Voor het verdere ontwerp is het van belang om een koppeling te realiseren tussen ondersabeling en het metselwerk van de steunpunten dat omkeerbaar is. Dit betekent dat de ondersabeling moet kunnen worden verwijderd waarbij het historisch metselwerk zo min mogelijk wordt beschadigd.
De stempels dienen op lichte spanning te worden gezet zonder de aangrenzende metselwerksteunpunten en gewelven te kraken. Na het aanbrengen van de stempels wordt een zandaanvulling aangebracht. Deze zandaanvulling zal na aanbrengen onderhevig zijn aan restzettingen als gevolg van het inklinken/zetten van de grond. Het is onvermijdelijk dat het straatwerk enkele keren moet worden opgehaald. De maximaal toelaatbare aslast op de boogbrug is bij deze variant 7 ton [8].
Figuur 4.2: Schets variant 2 Geraamde bouwkosten: € 103.876,00 exclusief btw
Titel
:
Rapportnummer :
4.3
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
18
Hersteloptie 3a – Herstel ontbrekend gewelf uitgevoerd in metselwerk
Bij deze variant is het uitgangspunt dat uitsluitend het ontbrekende gewelf wordt teruggebracht. Hiervoor wordt opnieuw een metselwerkgewelf aangebracht waarbij nieuwe stenen worden toegepast. Nieuw te vervaardigen stenen voor het herstel van het gewelf moeten specifiek voor het project worden vervaardigd zodat kleur, samenstelling en vorm gelijk zijn aan de oorspronkelijke stenen. Geadviseerd wordt om restauratiestenen te laten vervaardigen door een gespecialiseerde steenbakkerij. Bij deze optie worden de frontmuren en schampkanten niet teruggebracht. Voor de geadviseerde receptuur en baksteen wordt verwezen naar [8]. De maximaal toelaatbare aslast op de boogbrug is bij deze variant 7 ton [8]. Aan de overige gewelven en het andere metselwerk wordt bij deze variant geen groot onderhoud uitgevoerd. Werkzaamheden dienen te worden uitgevoerd door een erkend restauratiebedrijf dat beschikt over een certificaat BRL 3000 “Erkend Restauratie Bouwbedrijf” met bijbehorende uitvoeringsrichtlijn URL 4003 “Historisch Metselwerk”.
Figuur 4.3: Schets variant 3a Geraamde bouwkosten: € 202.853,00 exclusief btw
Titel
:
Rapportnummer :
4.4
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
19
Hersteloptie 3b – Herstel ontbrekend gewelf uitgevoerd in metselwerk inclusief groot onderhoud aan de gehele brug
Bij deze variant is het uitgangspunt dat het ontbrekende gewelf wordt teruggebracht. Hiervoor wordt opnieuw een metselwerkgewelf aangebracht waarbij nieuwe stenen worden toegepast. Nieuw te vervaardigen stenen voor het herstel van het gewelf moeten specifiek voor het project worden vervaardigd zodat kleur, samenstelling en vorm gelijk zijn aan de oorspronkelijke stenen. Geadviseerd wordt om restauratiestenen te laten vervaardigen door een gespecialiseerde steenbakkerij. Bij deze optie worden ook de frontmuren en schampkanten teruggebracht. De frontmuren dienen te worden hersteld in kruisverband, het gewelf in koppenverband. Voor de geadviseerde receptuur en baksteen wordt verwezen naar [8]. De maximaal toelaatbare aslast op de boogbrug is bij deze variant 7 ton [8]. Aan de overige gewelven en het andere metselwerk wordt groot onderhoud uitgevoerd. Ook wordt in deze variant rekening gehouden met het (gedeeltelijk) zichtbaar en beleefbaar maken van de brug. Werkzaamheden dienen te worden uitgevoerd door een erkend restauratiebedrijf dat beschikt over een certificaat BRL 3000 “Erkend Restauratie Bouwbedrijf” met bijbehorende uitvoeringsrichtlijn URL 4003 “Historisch Metselwerk”.
Figuur 4.4: Schets variant 3b Geraamde bouwkosten: € 411.733,00 exclusief btw
Titel
:
Rapportnummer :
5
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
20
RISICO’S HERSTEL BRUG
De brug in haar huidige vorm is volledig aan het zicht onttrokken doordat de brug is “ingegraven” onder de wegverharding, ook de zijkanten van de brug zijn ingegraven. Tijdens het veldonderzoek uitgevoerd door Nebest [8] is onderzocht hoe de brug is ingegraven, dit heeft namelijk invloed op de constructieve risico’s die aanwezig (kunnen) zijn. Los van de keuze van de beoogde hersteloptie voor de restauratie van de brug kunnen enkele algemene risico’s worden benoemd die ook in de huidige situatie aanwezig zijn. In paragraaf 5.1 t/m 5.3 worden deze risico’s besproken. In paragraaf 5.4 wordt ingegaan op de specifieke risico’s tijdens de uitvoering van de restauratie van de brug. 5.1
Vullingsgraad spoelen (ruimten onder gewelven)
Op basis van de bestudeerde foto’s van de uitvoering in 2019 [2] kan worden afgeleid dat de ruimten van de spoelen (ruimten onder de gewelven) zijn aangevuld met grond en klei. Tijdens het veldonderzoek, uitgevoerd door Nebest [8], is gebleken dat de 3e spoel tot circa 80 cm onder de bovenzijde van het gewelf niet is aangevuld. In het algemeen kan worden gesteld dat de krachtswerking in de brug anders verloopt als de spoelen correct en volledig met goed verdicht zand zijn aangevuld. Door het opsluiten van de pijlers en landhoofden van de brug in deze grondaanvullingen zijn de constructieve risico’s beperkt wanneer de gevolgen van het bezwijken van de constructie wordt beschouwd. Eventuele vervormingen als gevolg van overbelasting van de brug, en in het ergste geval bezwijken van de brug, kan worden opgevangen door deze aanvullingen. Met andere woorden, de brug kan niet instorten. Gevolgen voor de gebruikers van de brug blijven beperkt. Bij het bestuderen van de foto’s van de uitvoering in 2019 [2] valt op dat de grondaanvulling niet volledig tot de onderkant van het gewelf aanwezig is, zie figuur 5.1 en figuur 5.2.
Figuur 5.1: Gewelf tijdens sloopwerkzaamheden, grondaanvulling lijkt net niet aan te liggen tegen onderzijde gewelf
Titel
:
Rapportnummer :
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
21
Figuur 5.2: Grondaanvulling onder gewelf tijdens werkzaamheden Tijdens het veldonderzoek uitgevoerd door Nebest [8] is vastgesteld dat bij de aangrenzende bogen de spoelen ook niet volledig zijn gevuld met zand. Ondanks dat de gevolgen voor de gebruikers van de brug bij het vervormen / bezwijken van de brugconstructie beperkt blijven, geldt dit niet voor de brugconstructie zelf. Bij het beperkt aanwezig zijn van deze grondaanvullingen gedraagt de brugconstructie (metselwerk gewelven, pijlers en landhoofden) zich als een “normale” welfbrug. De krachtswerking verloopt min of meer op vergelijkbare wijze als beschreven in paragraaf 3.4. Dit betekent dat de brugconstructie bij overbelasting beschadigd kan raken, metselwerk boogbruggen kennen meerdere bezwijkmechanismen. Wat de meeste bezwijkmechanismen gemeen hebben is dat deze een bros karakter hebben, de brug kan bezwijken zonder waarschuwing vooraf. Het gevolg van bezwijken van een metselwerk gewelf uit zich in scheuren.
Figuur 5.3: Enkele kenmerkende scheurpatronen voor metselwerk welfbruggen Gezien de historische waarde van de brug dient te allen tijde te worden voorkomen dat dergelijke schade kan ontstaan. Tijdens het veldonderzoek [8] is vastgesteld dat dergelijke schades niet aanwezig zijn bij de vrij gegraven gewelven.
Titel
:
Rapportnummer :
5.2
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
22
Functie pijlers en landhoofden
De brug buiten de Veerpoort is opgebouwd als overbrugging bestaande uit een reeks metselwerk gewelven. Eén van deze gewelven kan haar functie niet meer vervullen, de pijlers aan weerszijden van het bezweken gewelf moeten dan zo sterk zijn dat zij weerstand kunnen bieden aan de spatkrachten van de aangrenzende gewelven. Uit de uitgevoerde herberekening van de boogbrug [8] volgt dat het ontbreken van het gewelf grote invloed heeft op de belastbaarheid van de brug. Er is rekenkundig aangetoond dat de maximaal toelaatbare aslast in de huidige situatie 3 ton bedraagt. 5.3
Aanwezige kabels / leidingen en hun invloed op de constructie
Op de brug is tijdens het veldonderzoek [8] een kabel aangetroffen op de bovenzijde van de gewelven. De kabel is aan de oostzijde gesitueerd. De vleilaag aan de bovenzijde van de gewelven is hierbij lokaal verwijderd, de positie van de kabel heeft een beperkte invloed op de constructie. De kabel is wel een aandachtspunt bij herstel van de brug bij hersteloptie 2 en 3. 5.4
Bouwfasering herstelwerkzaamheden
5.4.1
Hersteloptie 1 – Huidige situatie handhaven
Er zijn geen bijzonderheden te vermelden voor de bouwfasering voor variant 1 in relatie tot constructieve risico’s.
Figuur 5.4: Schets variant 1
Titel
:
Rapportnummer :
5.4.2
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
23
Hersteloptie 2 – Herstel ontbrekend gewelf met alternatieve constructie
Hieronder is een beknopte uitvoeringsfasering opgenomen voor het herstel van het gewelf met een stalen stempelconstructie.
Figuur 5.5: Schets variant 2 1.
Verwijderen bestaande verharding ter plaatse van de eerste drie gewelven gezien vanaf de Veerpoort. 2. Ontgraven spoelen 1 en 3 (onder gewelven). 3. Aanbrengen meetpunten ten behoeve van de monitoring van vervormingen aangrenzende gewelven en steunpunten. 4. Ontgraven ruimte tussen spoel 1 en 3. 5. Voorbereidende werkzaamheden metselwerk tussensteunpunten ter plaatse van te maken ondersabeling. 6. Aanbrengen bekisting. 7. Storten ondersabeling. 8. Aanbrengen stalen stempels, stellen staalconstructie. 9. Boren ankers ten behoeve van fixatie stempels. Let op, ankers niet in metselwerk boren. 10. Stempels licht op spanning brengen met vijzels en/of wiggen. Monitoring van bestaande metselwerkconstructie noodzakelijk. 11. Aanbrengen zandaanvulling. 12. Herstellen verharding. Bij de voorbereiding van het veldonderzoek [8] is gebleken dat aanvullende maatregelen en begeleiding moet worden ingezet omdat gewerkt wordt in verontreinigde grond.
Titel
:
Rapportnummer :
5.4.3
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
Hersteloptie 3a – Herstel ontbrekend gewelf uitgevoerd in metselwerk
Figuur 5.6: Schets variant 3b 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.
Verwijderen bestaande verharding ter plaatse van de eerste drie gewelven gezien vanaf de Veerpoort. Ontgraven spoel 2 bij ontbrekend gewelf. Aanbrengen formeelconstructie. Voorbereidende werkzaamheden uitvoeren aangrenzende metselwerkconstructie. Metselen gewelf. Aanbrengen vleilaag. Indien brug niet zichtbaar blijft: a. Aanbrengen zandaanvulling. b. Herstellen verharding.
24
Titel
:
Rapportnummer :
5.4.4
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
25
Hersteloptie 3b – Herstel ontbrekend gewelf uitgevoerd in metselwerk inclusief groot onderhoud aan de gehele brug
Hieronder is een beknopte uitvoeringsfasering opgenomen voor het herstel van het gewelf uitgevoerd in metselwerk.
Figuur 5.7: Schets variant 3a 1.
Verwijderen bestaande verharding ter plaatse van de eerste drie gewelven gezien vanaf de Veerpoort. 2. Ontgraven alle spoelen (onder gewelven). 3. Aanbrengen meetpunten ten behoeve van de monitoring van vervormingen aangrenzende gewelven en steunpunten. 4. Ontgraven ruimte tussen spoel 1 en 3. 5. Aanbrengen formeelconstructie. 6. Voorbereidende werkzaamheden uitvoeren aangrenzende metselwerkconstructie. 7. Metselen gewelf. 8. Aanbrengen vleilaag. 9. Uitvoeren groot onderhoud aan overige metselwerkdelen van de brug. 10. Indien brug niet zichtbaar blijft: a. Aanbrengen zandaanvulling. b. Herstellen verharding.
Titel
:
Rapportnummer :
6
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
26
ADVIES
Op basis van de uitgevoerde bureaustudie, de geschetste herstelmogelijkheden en de bijbehorende risico’s voor het herstel van de brug buiten de Veerpoort wordt het volgende geadviseerd: •
•
•
Restauratie van het beschadigde gewelf is wenselijk, echter constructief niet noodzakelijk gezien het beoogde gebruik van de brug. Er wordt geadviseerd om in overleg met de monumentencommissie van de gemeente te komen tot een besluit voor het mogelijk herstellen van de schade aan de brug. De drie gepresenteerde herstelopties zijn technisch haalbare oplossingen. Indien gekozen wordt voor hersteloptie 3, wordt geadviseerd om een restauratieplan op te stellen voor de brug. o Werkzaamheden dienen te worden uitgevoerd door een erkend restauratie bedrijf dat beschikt over een certificaat BRL 3000 “Erkend Restauratie Bouwbedrijf” met bijbehorende uitvoeringsrichtlijn URL 4003 “Historisch Metselwerk”. o Voor het herstel van het gewelf zijn onvoldoende oorspronkelijke stenen beschikbaar. Nieuw te vervaardigen stenen voor het herstel van het gewelf moeten specifiek voor het project worden vervaardigd zodat kleur, samenstelling en vorm gelijk zijn aan de oorspronkelijke stenen. Geadviseerd wordt om restauratiestenen te laten vervaardigen door een gespecialiseerde steenbakkerij. Bij het niet hergebruiken van de metselwerk delen wordt geadviseerd de delen in te graven direct naast de brug, zo blijft het oorspronkelijke constructiemateriaal op de oorspronkelijke plaats.
Geadviseerd wordt om de stenen in te graven boven het grondwater en de plek zo te markeren dat bij opgraven duidelijk is dat het oorspronkelijk metselwerk van de brug betreft.
Titel
:
Rapportnummer :
Bijlage 1
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
Fotorapportage schade 2019
Foto: image00012
Titel
:
Rapportnummer :
Foto: image00011
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
Titel
:
Rapportnummer :
Foto: image00010
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
Titel
:
Rapportnummer :
Foto: image00009
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
Titel
:
Rapportnummer :
Foto: image00008
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
Titel
:
Rapportnummer :
Foto: image00007
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
Titel
:
Rapportnummer :
Foto: image00006
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
Titel
:
Rapportnummer :
Foto: image00005
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
Titel
:
Rapportnummer :
Foto: image00004
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
Titel
:
Rapportnummer :
Foto: image00003
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
Titel
:
Rapportnummer :
Foto: image00002
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
Titel
:
Rapportnummer :
Foto: image00001
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
Titel
:
Rapportnummer :
Bijlage 2 • •
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
Bestek 1794
Origineel bestek uit 1794 inclusief plattegrond. Transscriptie van origineel bestek uit 1794.
Bestek
Blad 1
Weegens het leggen van Een Commúnicatie Brugh, over de Gragt ten oosten de Veerpoort, en het Graven van een Coúpure door de Capitale wal, aldaar, met het vernieuwen van de Brugh voor voornoemde Poort , te Schoonhoven, 1794 Blad 2 Bestek en Conditien waar na Haar Edele Moogende, de Heeren Gecommitteerde Raaden van de Staaten van Hollandt, en Westvrieslandt 1 ingevolge de resolutie dato den 31 December 1793 aan de minst Eijsschende op hoogst derselver approbatie zullen doen aanbesteeden het leggen van een Communicatie Brug over de Gragt ten Oosten de Veerpoort , alsmeede het doen graven van een Coupure door de Capitale wall aldaar, mitsgaders het vernieuwen van de Brugh leggende voor de voornoemde Poordt te Schoonhoven, zo in manieren als hierna volgt ; Art. 1 Den Aannemer zal eerstelijk aan de Oostzijde van de Veerpoort en brug, over de Gragt moeten maaken en leggen, een loose of communicatie Brug, volgens afbaaking, aan de Stadtzijde ter hoogt van de Capitale muur, en aan de veerweg ter hoogte van de Brug voor de Poort te versterven, welke grondt aldaar zo veel zal moeten aangehoogt worden, de spetie hier toe noodig zal hij van de ongelijkste plaatsen op s’Lands buijte gors hierbij de Poort mogen haalen.
Tot deeze Brug zal hij alle tien voet in de lengte in de grond moeten heijen 3 greine sogenaamde twaalff ellens, op de kop swaar 7 a 8 duim, ter diepte van 6 a 7 voet, in de vaste grond, en zo lang boven de grond als noodig zal weezen, moetende deeze palen van buijtekant tot buijtekant 10 voet van elkander, en de buijtenste metter steek na binnen vallende gestelt worden. Voords zullen aan ieder deezer Jukken, of drie palen twee2 1 2
Dagelijks bestuur van de provincie, te vergelijken met G.S. Het eerste woord van het nieuwe blad wordt op het voorgaande aangegeven
Blad 3 twee Kruisswiepinge van nervase3 deelen vast gespijkert worden, Wijders op deeze palen te werken de nodige Slooven4 van dito twaalff ellens lang 16 voet in ’t midden over deeze Slooven te leggen vijff twaalff ellens, zolang dat dezelve twee vakken konnen bereijken, en alle in ’t verbant doorgaan, de buijtekanten deezer buijtenste leggens, moeten 10½ voet van den anderen leggen, en met lange scherpelinge,5 op de slooven vast genagelt worden. Art. 2 Vervolgens deeze leggers ter lengte van circa 110 voet te beleggen met beste nervase 1 ¾ duims deelen lang 12 voet twee dik over den anderen gelegt en zo súffisant vast gespijkert als ’t vereist en hem geordonneert zal worden.
Ten weederzijden van deeze Brugh zal den aannemer tot formeering van een leuning, aan de slooven, en leggers moeten suffisant doen vast maken, alle vijff voet een stijl van een swaare Juffer6, lang boven de Brug te voet en dewelke boven de slooven komen te staan, van agteren op dezelve met steekschooren voorsien Voorts aan deeze stijlen met lippen vast te doen spijkeren de nodige swaare Juffers a 27 voet, en aan de binnekant twee hoog greine 1½ duims deelen, als een in ’t midden en de andere een duim boven de brug doen vast maken, alles tot genoegen van s’Lands geauthoriseerdens ᴎ ᴎ zullende hij ook nog suffisant op deze Brug volgens aanwijzing doen maken, en stellen een dubbelde Barrière 7 te samen gesteld van een duims denne schrooten deselve aan de nood, afhangen en wijders met dito vleugels voorzienige palen, alles hoog 7½ v(oe)t uit de brug, ook dezelve met een suffisante sluitinge en het geen verders daar aan vereist te versorgen zo als hem zal gezegt, en geordonneert worden.
Houten delen, specifieke info niet te vinden Dekbalk op paalwerk 5 Spijkers of nagels met een scherpe punt 6 Heipaal of funderingspaal 7 Barrage, een soort afsluithek 3 4
Art. 3 Dan zal den aannemer voor deeze communicatie Brug moeten doen graven, de nodige coupure door de Capitale Wal, ten welken einde hij de Borsweering en Walgang, tot op de rollaag der revetements muur 8 zal moeten doen wegruijmen, deeze doorsnijding, zal van onderen wijd moeten zijn 12 voet, en van boven zo veel wijder dat de aarde aan wederzijden, een voet op iedere voet hoogte dosseering of verval bekomt; alle de aarde hier van komende, zal aan de oostzijde der Coupure Blad 4 Coupure moeten gebragt worden, zo dat het padt tot de passage over de Wal blijft. Om welke doorsnijding te bekomen zal hij een iepe wallboom moeten wegruijmen die ten zijne voordeel is, meede ook uit de grond doen ligten, de houte leuninge, slagboom en palen aldaar staande, en dezelve bergen, of transporteeren in een der s’Lands Gebouwen. Verder zal den aann(emer) aan de binnenkant der wal moeten maken de nodige oprit tot op de straat, welke hij dusdanig zal moeten vervaardigen, als tot meeste gemak der passage nodig bevonden, en hem geordonneert zal worden, moetende hij geduurende de tijd dat de passage door deeze coupure word genoomen, sorgen dat er geen putten, gaten, of diepe spooren zig daar in bevinden, maar dezelve telkens met puijn, en zant doen gelijk en effen houden. Art.
4 De voorz(eiden) Communicatie Brug en Coupure compleet afgemaakt, vervaardigt, en gegraven zijnde, zodat de passagie daar onverhindert over en door kan geschieden en alle het houdt tot de nader te beschrijven Brug bij ’t werk aangevoert, en klaar gemaakt zijnde; Dan zal den aannemer en eerder niet, de ijsere leuninge, stijlens en wat er toe behoort van de Brug voor de Veerpoort, die circa lang is 90 voet,
8
Revetement: bekleding van metselwerk aangebracht tegen aarden wallen
voorzigtig doen afneemen en ter plaatze wegbergen alwaar dezelve geen hinder aan ’t werk of de passagie veroorzaken; zo als hij ook insgelijks, het Barrierhekken, met de vleugels, en stijlen, sorgelijk moeten doen wegnemen, en bergen na aanwijzing; Daarna zal hij het geheel boven en onderdek, als mede alle de leggers van deeze Brug moeten afbreeken, alles behoorlijk opruijmen, en wederom in ordre herstellen, als nader beschreeven zal worden. Art. 5 Vervolgens zal den aannemer moeten leeveren, maken en in ordre in plaatz van de defecte opgeruimde in ’t verbandt doen leggen te samen 21 eijke leggers, van lengte als volgt; als 3 Leggers te samen lang 32 voet 6 dito lang 31 v(oe)t 3 dito Blad 5 3 dito lang ieder 30½ voet, 3 dito lang iedere 30 voet, 6 dito lang ieder 15½ voet, alle swaar 9 en 11 duim Deeze leggers zal hij op de steene penanten met lippen lang 11 duim, half en half over elkander doen werken en door de in de penanten regt opstaande gemetzelde ijsere staaven met schaar en ringen, doen opsluijten, als meede ieder vergadering der leggers, met twee koppelijsens aan elkander te verbinden, waar toe hij den oude voor zo verre goed gekeurd worden, weder zal kunnen gebruijken, anders nieuwe daar voor in de plaatz te leeveren, van swaarte lengte en fatsoen, als de oude nieuw zijnde geweest, en dezelve met 5 duims bandnagels vast spijkeren en in de steene landhoofden voor zo
verre die daar inkomen aanstoppen, met beste vlakke klinkert mopsteen in sterken tras, met welke materialen, hij ook alle de penanten door ’t breeken als andersints beschadigt, ten genoegen wederom herstellen zallen. Art. 6 Dit voorz(eiden) werk dus verre verrigt zijnde, zal den aannemer deeeze geheele Brug ter lengte van 90 voet beleggen met een eijke onderdek van drie duims planken lang 16 voet, alle deeze planken niet smaller te neemen dan 12 duim, dog die midden over de steene penanten komen breet 30 duim.
Deeze voorz(eiden) planken zal men wel regt strijken, en digt teegens den anderen leggen, op de vier buitenste leggers met laage 7 d(uim)s in ’t verbant 4 duim van den andere, dog op de binnen leggers, met dito 6 duims spijkers, suffisant vast spijkeren, en de eindens der planken op 16 v(oe)t lengte regt na de sijt afslagen, mitsgaders de kanten schuijns afwerken zo des behoordt. Wijders over deeze geheel lengte op het eijken dek te brengen een doorgaand bovendek van grene 1 ¾ duims noordse deelen, lang ieder 8 voet, dezelve wel digt teegen den anderen te strijken, en egaal uit de eindens van ’t onderdek ieder plank met twaalff dubbelde spijkers, wel vast nagelen, de eindes derzelve meede regt na de sijten afgezaagt, en als dan schuijns bijhakken. Blad 6 Art.
7 Den Aannemer zal dan weeder het Barrierhekken, met zijn toebehooren, op zijn plaatz in ordre te loot op de steene neuten, met de ijsere schooren, op deze Brug doen vast zetten; ’t zelve met de nodige scherpelingen, of hakkelbouten, en met nieuwe loode mutsen, om de stijlen, en hardsteenen neuten moeten voorsien, en in allen deelen goed gang en sluijtveerdig bewerken, zo als ’t komt te vereischen, makende onder de hekkens, twee nieuwe eijke klossen swaar 6 en 6 duim, lang 1 ½ voet, om wanneer open staande daar op voor ’t doorzakken te rusten; Wijders op voorz(eiden) Brug met gaten door het eijken dek en leggers wederzijds wel vast regt en te loot te stellen, de ijseren balusters, welke gaten niet wijder te maken dan de pennen deezes dik zijt; sluijtende ieder derzelev met schaar en ring suffisant op nader eisch, de schietens met lange ijseren nagels door de balusters, en met lood vast en vol gegooten; Dan deeze geheele ijsere leuninge tweemaal witt en de voeten der Balusters met de schooren en verdere ijserwerken, swart doen verwen; beneevens het Barrierhekke eens met de gewoone s’Lands Couleur. Alle het oude ijserwerk voor zo verre ’t zelve goed bevonden word, zal hij weeder mogen emploijeeren, dog zo aan hetzelve, het zij schooren, stijlens, schietens, of staven ofte ook hoe genaamt iets mogte mankeeren, of komen te
mankeeren zal hij ’t zelve voor zijn rekening moeten repareeren, of vernieuwen, van groote, swaarte, en figuur zo als het oude nieuw zijnde zig heevt bevonden. Art. 8 De voorz. Brug in allen deelen compleet afgemaakt zijnde, zal den aannemer de Communicatie Brug, wederom moeten wegruimen en de palen uit de grondt haalen; wanneer hij alle de afkomende, en tot deeze Brugh gebruikte matrialen, weederom tot zijn voordeel zal genieten, en zal de aarde die hij tot het aanhoogen bij de veerweg heevt gebruijkt, weederom, om die zelvde plaatze brengen dar hij die gehaalt heevt en aldar verspreiden. Vervolgens zal hij ook de Coupures in de wall,
met de
Blad 7 met de verdere gedaane opruijminge in de Stadt weederom in dezelvde ordre herstellen en in voorige profil brengen zo als het geweest is; doende de Borstweering en walgang voor het zakken een weijnig hooger aanvullen; de buijte en binne doceeringe met goede leevendige zooden dikte a 5 duim digt in een en in ’t verbant opzetten, en aan te slaan; welke zooden hij op aanwijzing uit een der s’Lands buijte gorsen beneevens ook de te kort komende aarde zal moeten doen haalen; ende verdere losse (?) grond met hooij en klaverzaat bestrooijen, het banket en de walgang weeder met Lekzant doen bezanden als meede de houte leuninge, slagboom, en palen op zijn voorige plaatz doen stellen. Art. 9 Alle de nodige en tot de voorz(eiden) werken vereist wordende matrialen, transporten, gereedschappen en arbeidsloonen, zijn tot lasten van de aannemer, en moeten door hem geleevert en bezorgt worden, waar van hij ook den verschuldigden s’Lands impost zal moeten betalen, blijvende alle de oude afkomende matrialen, tot zijn voordeel, mits hij dezelve zo spoedig doenlijk, en op de eerste ordre van het werk zal wegruijmen, terwijl het anders voor zijn rekening zal gedaan worden.
Wijders zullen alle de matriaalen, tot deeze voorsz(eiden) werken te gebruijken, moeten weezen van de beste in hun soort, en waar van hij geene zal mogen verwerken voordat dezelve door s’Lands geauthoriseerdens zijn gevisiteert en goedgekeurt. Het eijken houdt mesvierkant bezaagt, en alles van vreet Brabands weezels, off Rhijns houdt, zonder onbehoorlijke wan off spintkanten, schadelijke quasten, ofte eenige ander gebrek, hoe ook genaamt, wel verdagt zijnde, alle zodaanige stukken, die eenigsints miest 9 van aart zijn, om dat gebrek alleen zullen uijtgekeurt, en niet mogen verarbeidt worden; Blad 8 Het Greijne houdt, ijser, tras, kalk, steen, en verwen, meede van de beste in hun soorten, en zonder eenige gebreeken, of het zelve zal neevens alle andere worden uijtgekeurt, al was het dat zulx na de bewerking eerst wierdt ontdekt, wanneer hij in sodaanig geval verpligt zal weezen, om andere voldoende matriaalen daar voor in de plaats te leeveren en te verwerken, off zulks zal ten zijnen kosten worden gedaan. Teffens verdagt zijnde alle het uijtgekeurde, dadelijk van het werk te doen brengen op poene der verbeurte van het zelve; De sterken tras zal bestaen in twee deelen kalk teegen een gelijk deel tras, in de ordre bewerkt.
Ook zal den Aanneemer gehouden zijn ieder in zijn soort, kundige, en bescheijde arbeijders te gebruijken, of zullen van s’Lands weegen, uit het werk gezet, en andere bekwaame luijden ten zijnen kosten aangestelt worden. Art. 10 Zo in deeze conditien iets mogte vergeeten zijn, en nogtans tot welzijn van het werk nodig geoordeelt wierdt zal den aannemer verpligt weezen, het zelve te doen bezorgen als off zulks woordelijk was vermelt, midts niet excedeerende de somme van dertig guldens.
9
Belabberd, kwalijk etc.
Omtrent alle duijsterheeden, die in deeze conditien magte zijn ingesloopen, houden Haar Edele Mogende de nadere interpretatie aan haar zelven, waarna den aannemer zig zal moeten gedraagen. Terwijl alle speculatien, en kleijnigheeden, welke zig geduurende den arbeidt mogten opdoen door s’Lands geauthoriseerdens, na reeden, en billikheidt, tot welzijn van het werk zullen beslist worden. Art. 11 De Maat waar meede gemeeten zal worden, is de ordinaire Rhijnlandsche, van twaalff voet in de roede en twaalff duim in de voet. Blad 9 Art. 12 De aannemer zal ook moeten hebben, de vereiste bekwaamheidt, suffisantie, om dit werk volgens deeze conditien te konnen voldoen, tot naarkoming van welke hij verpligt zal zijn te moeten stellen twee binnen deeze Provintie genoegsaam gegoede borgen, dewelke zig beneevens hem als principale verbinden en zig gesamentlijk onderwerpen, aan de Judicetaire van Haar Edele Mogende. Ook zal hij dit werk in ’t geheel of gedeeltelijk niet vermogen over te doen ofte appart besteeden, zonder speciaal consent van Haar Ed: Mogende, en verdagt zijn dat aan hem onder wat voorwendsel geen sogenaamt bijslag zal worden geaccordeert. Art.
13 Aanstonds na appobratie zal den aannemer aanstel maaken tot het spoedig bij een brengen der nodige matrialen, en gereedschappen, en deeze werken met alle naarstigheid en vlijt in een goede ordre volbrengen om uiterlijk de voorz(eiden) Brugh, compleet op te leeveren drie maanden, na de bekomen approbatie, en de Communicatie Brugh 3 weeken na het voltooijen der Brug moeten opgeruijmt, geamoveert, en de Coupure als voorz(eiden) gevult moeten hebben, bij poene dat aan hem voor iedere dag nawerkens 3 guldens, ten voordeel van den Landen zal gekort worden dewelke hem bij het verleenen der attestaten zullen afgetrokken worden.
Art. 14 De Betaalinge der penningen die bedongen worden, zal geschieden op ordonnantie van Haar Edele Mogende, ten Comptoire van den Ontfanger van s’Lands gemeene middelen tot Schoonhoven, in eenen termijn, twee maanden nadat hij deeze zijne werken compleet en volgens deeze Blad 10 deeze conditien zal hebben opgeleeverdt, blijkende bij alle statien van den Contrarolleur Generaal der Hollandse Fortificatien off Ingenieur van ’t departement, en s’Lands geauthoriseerden. Aldus en op voorenstaande conditien, is dit werk bij den Hoop , in het openbaar, aanbesteedt, en als minst eijschende aangenomen door Pieter van der Stok. In eens voor de somme van Een duizend Agthonderd drie en tagtig gls. En heevt tot borgen gestelt Jacobus Littel en Wouter Littel. Actum S’Hage den 10 Junij 1794 F 1883,-
Pieter van der Stok Jacobus Littel Wouter Littel
Titel
:
Rapportnummer :
Bijlage 3
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
KLIC-melding
2
3
4
5
6
7
8
Legenda
A Geometrie
kast
Omschrijving
Status
Datatransport
Bestaand
Kabelbed
Bestaand
Laagspanning
Bestaand
Mantelbuis LS
Bestaand
Middenspanning
Bestaand
Mantelbuis MS
Bestaand
Gas lage druk
Bestaand
Water
Bestaand
Riolering vrijverval
Bestaand
Symbool
Omschrijving
Status
kast
Kast
Bestaand
Overig
Bestaand
Kast
Bestaand
Mof
Bestaand
Overig
Bestaand
Blaasgat
Bestaand
Overig
Bestaand
kast
B
kast
kast kast
C
A
kast
B
C
D
D
kast
E
E
Tekeningnummer
Besteksnummer
Getekend
KLIC
n.v.t.
BvB
Opdrachtgever
Projectnummer
Schaal
Gemeente Krimpenerwaard P54865 1:200 Nebest B.V. Project Marconiweg 2, 4131 PD Vianen Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven Postbus 106, 4130 EC Vianen
F 1
2
3
kast
T: F: E: I:
4
5
6
Gecontroleerd
Goedgekeurd
Datum
30-5-2023
Status
Formaat
concept
A3
Bladnummer
van A3
F
085 489 01 00 085 489 01 01 info@nebest.nl www.nebest.nl
7
8
P:\Projecten\54501-55000\P54865\02-Realiseren\09. Tekenwerk\02. Werktekeningen\P54865_KenL_A3 | save 30-5-2023 | plot 30-5-2023
1
Titel
:
Rapportnummer :
Bijlage 4
Brug buiten de Veerpoort te Schoonhoven P54865-RAP-01-v3
Aanvullend bodemonderzoek Buiten de Veerpoort
3 DETA MILIEU 0
… krachtig door deskundigheid
AANVULLEND
BODEMONDERZOEK
BUITEN DE VEERPOORT TE SCHOONHOVEN
Ì“‘“€‘g Ì;& e ‘Nbehee 2001
Opdrachtgever: Arma Infra B.V. IJsseldijk West 108 2935 AR Ouderkerk aan den IJssel
Projectnummer: 2204003D Vierpolders, 11 mei 2022
DETA MILIEU BV. | Landsweg 4 | 3297 KC Vierpolders 1:+31(0)181 - 99 05 80 | E: info@detamilieu.nl | 1:www-detamilieunl
v
Rotterdam nr:24421797 | BTW nr: NI-818488687.B01
| IBAN: NL-87 ABNA 0462 7066 48
’Ì}DETA MILIEU
krachtig door deskundigneid
Projectnummer:
2204003D
INHOUDSOPGAVE
SAMENVATTING
3
4
INLEIDING
5
14.
Algemeen
5
1.2, 1.3.
Doel van het onderzoek Betrouwbaarheid
5 5
2
VOORONDERZOEK
6
2.2.
Bodemonderzoek
6
2.3.
Bodemopbouw en geohydrologie
7
24.
Bodemkwaliteitskaart
7
25.
Ondergrondse objecten
8
3
UITVOERING
9
34. 3.2.
Hypothese Onderzoeksstrategie
9 9
3.3.
Veldwerk
9
4.41.
ONDERZOEKSRESULTATEN Monsterselectie
111
42. 4.3.
Analyseresultaten Interpretatie analyseresultaten
11 12
8.
CONCLUSIE
13
51.
Conclusie
13
5.2.
Aanbevelingen
13
21.
Locatiegegevens
VAN
6
HET ONDERZOEK
EN AANBEVELINGEN
LITERATUUR
14
BIJ
1.
Kadastrale
2
Situatietekening
kaart
3
Boorprofielen
4
Analyserapporten en toetsing Circulaire bodemsanering
5
Uitvoering veldwerk, referentie- en toetsingskader
(geanonimiseerd)
11 mei 2022
11 mei 2022
(geanonimise rd)
Zonder toestemming van de opdrachtgever of DETA MILIEU B.V., mag deze
uiigave niet anders dan n zijn geheel worden
vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie,
microfim of op welke
Aanvullend bodemonderzoek Buiten de Veerpoort te Schoonhoven
andere wijze dan ook,
2van14
<Îl)ìD]EITÄ MILIEU
… krachtig door deskundigheid
Projectnummer: 22040030
SAMENVATTING
Algemene gegevens
Onderzoeksopzet:
NTA 5755, onderzoeksstrategie bij nader bodemonderzoek
Oppervlakte:
Circa 1.090 m?
Locatie:
Buiten de Veerpoort te Schoonhoven
Opdrachtgever:
Arma Infra B.V.
Maand van uitvoering:
April-mei 2022
Vooronderzoek
Gebruik terrein (hist.):
Veerstoep veerpont, groenvak en openbare weg
Gebruik terrein (heden):
Idem, parkeervakken en openbare weg
Gebruik terrein (toekomst):
Openbare groenstroken 0,5 meter leeflaag
Hypothese: Strategie:
‘Verdachte locatie', heterogeen verontreinigd met lood VED-HE-NL uit de NEN 5740
Bodemonderzoek
Ophooglaag:
Zand, ter plaatse van de weg naar de stadspoort met een sterke bijmenging van baksteen In het reeds gesaneerde deel menggranulaat 40 centimeter
Bodemopbouw:
Zand tot 0,5 m -mv, daaronder zand of klei tot 1,5 m -mv
Zintuiglijke waarnemingen:
Boring 203 maaiveld tot 0,7 m -mv sterk baksteen houdend
Grondwaterstand:
Circa 1,0 m -mv
Boring 209 maaiveld tot 0,5 m -mv sterk baksteen houdend
reil
l
GROND
0,0 tot 0,5 m -mv:
MM1: Onderzochte parameters < achtergrondwaarden en/of rapportagegrenzen
MM2: Kobalt, lood, zink en PAK (10 VROM) > achtergrondwaarden 0,7 tot 1,2 m -mv:
Kwik, lood en PAK (10 VROM) > achtergrondwaarden
PFAS:
Gehalten < achtergrondwaarden
Conclusie
Gezien het feit dat in grondmengmonsters voor diverse parameters overschrijdingen van de achtergrondwaarden zijn vastgesteld, dient de locatie formeel als verontreinigd te worden beschouwd. Hiermee wordt de hypothese 'verdachte locatie' bevestigd. Echter is op deze gedeelten buiten vak A uit het onderzoek van 2018 geen (heterogene) bodemverontreiniging met
lood aangetoond op basis waarvan gesaneerd dient te worden. Tevens zijn de verwachte bijmengingen van de oud stedelijke ophooglaag niet aangetoond. De bodemverontreinigingen beperken zich tot vak A uit het voorgaande bodemonderzoek (boringen 105 t/m 107). De ligging van alle boringen en vak A uit 2018 zijn weergegeven in bijlage 2.
Aanvullend bodemonderzoek Buiten de Veerpoort te Schoonhoven
3van14
@DETA MILIEU
.krachtig door deskumdigneid
.krach
k
Projectnummer: 2204003D
Aanbevelingen Met de gevolgde onderzoeksstrategie is de bodemkwalliteit van de onderzoekslocatie volgens de geldende richtlijnen aanvullend vastgelegd buiten de in 2018 reeds onderzochte vakken. Op grond van de onderzoeksresultaten bestaat er geen aanleiding voor het uitvoeren van vervolgonderzoek en zijn er geen milieuhygiënische bezwaren tegen de herinrichting van de locatie tot groenstrook. Voor het gedeelte dat binnen vak A uit het bodemonderzoek van 2018 valt, is reeds een
beschikking ernst en spoedeisendheid afgegeven door de Omgevingsdienst Midden-Holland (kenmerk ZH193100299, d.d. 14 maart 2019). Hier heeft een bodemsanering plaatsgevonden middels het afdekken met een duurzame aaneengesloten verharding (40 cm menggranulaat en
sierbestrating). De gemeente is voornemens hier openbaar groen van te maken waarbij een leeflaag van minimaal 0,5 meter dik van gecertificeerde grond moet worden aangebracht welke voldoet aan de plaatselijke omgevingskwaliteit. Hierbij wordt er van uit gegaan dat alleen de verharding wordt verwijderd tot het scheidingsdoek en er derhalve geen verontreinigde grond vrijkomt. Voor de vervanging van de verharding door een leeflaag is een melding noodzakelijk aan de Omgevingsdienst Midden-Holland, in de vorm van een beknopt Plan van Aanpak. Na goedkeuring kan met de werkzaamheden gestart worden.
De werkzaamheden voor het aanbrengen van de leeflaag binnen vak A dienen formeel door de aannemer uitgevoerd te worden onder de BRL SIKB 7000 en protocol 7001 voor conventionele bodemsaneringen. Omdat er naar alle waarschijnlijkheid niet in de verontreinigde grond zal worden
gegraven maar slechts de verharding vervangen zal worden door een leeflaag van gecertificeerde grond, kan het scheidingsdoek intact blijven. Waarschijnlijk zal er dan in overleg met de omgevingsdienst geen milieukundige begeleiding noodzakelijk zijn conform de BRL SIKB 6000 en protocol 6001. Na afronding van de leeflaag dient de dikte te worden vastgelegd en dienen foto's te worden gemaakt. Na afronding van de werkzaamheden wordt eveneens een saneringsevaluatie
opgesteld welke bij de Omgevingsdienst Midden-Holland wordt ingediend.
Aanvullend bodemonderzoek Buiten de Veerpoort te Schoonhoven
4van14
@DETA MILIEU
… krachtíg door deskundigheid
1.
1.1.
Projectnummer: 2204003D
INLEIDING
Algemeen
In opdracht van Arma Infra B.V. heeft DETA MILIEU B.V. een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd op het adres Buiten de Veerpoort te Schoonhoven. Het bodemonderzoek wordt uitgevoerd in het kader van de geplande herinrichting van een
gedeelte van de locatie op laste van de gemeente. In 2018 is de gehele |ocatie heringericht, maar de gemeente geeft aan dat er daarbij te weinig groen is gerealiseerd en wil dit nu alsnog doen. Daarbij wordt straatwerk verwijderd, wordt minimaal 0,5 meter nieuwe leeflaag aangebracht en daarin wordt eveneens drainage geplaatst, Het aanvullend bodemonderzoek is uitgevoerd volgens het onderzoeksprotocol NTA 575, onderzoeksstrategie bij nader bodemonderzoek [2]. Het vooronderzoek is (deels al in 2018}
uitgevoerd volgens de NEN 5725, leidraad bij het uitvoeren van vooronderzoek [3].
De veldwerkzaamheden zijn uitgevoerd onder certificaat en conform de BRL SIKB 2000 [5] en onderliggende protocol 2001 [6]. In bijlage 5 is de veldwerkstrategie beschreven. DETA MILIEU B.V. heeft als onafhankelijk adviseur geen enkele duurzame rechtsbetrekking met de eigenaar van de onderzoekslocatie of de opdrachtgever van het onderzoek. 1.2,
Doel van het onderzoek
Het doel van het aanvullend bodemonderzoek is inzicht te verkrijgen in de kwaliteit van de bodem ter hoogte van de toekomstige groenvakken (aard en concentraties van verontreinigende stoffen in de grond en het grondwater). 1.3.
_ Betrouwbaarheid
Opgemerkt wordt dat het doel van een bodemonderzoek is, het met een relatief geringe onderzoeksinspanning vaststellen of op een bepaalde locatie bodemverontreiniging aanwezig is. Hiertoe wordt de grond en het grondwater van de locatie steekproefsgewijs onderzocht op de aanwezigheid van een aantal algemene verontreinigende verbindingen/ parameters. Analyses vinden plaats binnen bepaalde nauwkeurigheidsgrenzen hetgeen inhoudt dat altijd spreiding van