BIJL - Omgevingsvisie Krimpenerwaard wijzigingen tov ontwerp - 87562.pdf
Tekst van het document
Omgevingsvisie Krimpenerwaard NL.IMRO.1931.SVG2001BG002 -ON01
Ontwerp
Omgevingsvisie Krimpenerwaard Ontwerp 24 november14 juli 20202021
Voorwoord Voor u ligt de ontwerp-Omgevingsvisie Krimpenerwaard. Hierin heeft de gemeente vastgelegd wat van waarde is en welke toekomstige ontwikkelingen we zien voor de leefomgeving. Deze visie geeft richting aan ruimtelijk-maatschappelijke ambities en opgaven. Daar wil onze gemeente in de komende jaren aan werken. Het college geeft de visie formeel vrij voor ter inzage leggen. Daarna stelt dDe gemeenteraad stelt de Omgevingsvisie Krimpenerwaard vast. De Omgevingsvisie komt in de plaats van de nu nog geldende structuurvisies. Trots op resultaat Het college is trots op het resultaat. Als verantwoordelijk wethouder wil ik dat graag nog eens onderstrepen. In de afgelopen periode hebben we als inwoners, ondernemers, (maatschappelijke) organisaties, verenigingen, (keten)partners, provincie, buurtgemeenten, de gemeentelijke organisatie, gemeenteraad en college regelmatig met elkaar van gedachten gewisseld over de toekomst van de Krimpenerwaard. Dat heeft een gezamenlijke toekomstvisie opgeleverd voor het hele grondgebied van de gemeente Krimpenerwaard. Trots op de KrimpenerwaardSamen initiatief tot succes maken We zijn trots op de Krimpenerwaard! Trots op dit gebied met haar gemeenschapszin en ondernemerschap, de bijzondere geschiedenis, het unieke landschap en haar karakteristieke kernen.
We hebben bij het opschrijven van de ambities rekening gehouden met de kwaliteiten en waarden van onze Krimpenerwaard. Sterker nog, die zijn het vertrekpunt en inspiratie om te werken aan een toekomstgerichte gemeente. Mijn conclusie: we staan voor belangrijke opgaven. Denk bijvoorbeeld aan het versterken en leefbaar houden van de kernen, de veranderingen in het landelijk gebied, duurzame economische ontwikkeling en de klimaat- en energietransitie. Samen initiatief tot succes maken
De Omgevingsvisie gaat iedereen bij deze opgaven helpen. Als gemeente staan we positief tegenover nieuwe initiatieven. Initiatieven die passen bij de Krimpe-
gnalen van de
samenleving, vanuit vertrouwen en minder vanuit regels. Ook dagen we initiatiefnemers en onszelf uit al in een vroeg stadium contact te zoeken met alle betrokken partijen. Participatie is immers een van de belangrijke aspecten van de Omgevingsvisie. Samen maken we initiatieven tot een succes. Namens het college dank ik iedereen voor inzet, tijd, discussies, gesprekken en energie om samen de Omgevingsvisie te realiseren. Een visie anno 20202021, niet in beton gegoten en tegelijkertijd een visie die ons helpt samen te blijven werken aan een uniek gebied waar het prettig wonen, werken, ondernemen en recreëren is. College van burgemeester en wethouders Gemeente Krimpenerwaard Wethouder Leon de Wit
Toekomstgerichte Krimpenerwaard
Deze Omgevingsvisie helpt ons daarbij. Hierin geeft de gemeente Krimpenerwaard aan wat zij belangrijk vindt voor de fysieke leefomgeving.
In de toekomst is de gemeente Krimpenerwaard een vitaal leefbaar gebied waar we in goede gezondheid en met plezier wonen, werken en genieten
Kenmerkend in de visie is het
van de unieke omgeving. Waarbij iedereen mee kan doen en zijn verant-
tief staan tegenover nieuwe initiatieven en samen kijken hoe deze gereali-
woordelijkheid neemt.
seerd kunnen worden. De Omgevingsvisie is daarmee de lat waarlangs we
-principe. Dit betekent dat we posi-
initiatieven leggen. In deze dynamische gemeente zijn de kernen in verbinding met de omliggende gebieden en vervult de Krimpenerwaard een belangrijke rol op het
Hoe lees ik de Omgevingsvisi e?
gebied van duurzaamheid, biodiversiteit en ruimtelijke ontwikkeling. Waarom de gemeente een Omgevingsvisie heeft gemaakt en hoe dat gebeurd is, staat in het onderdeel Inleiding . Wat is de identiteit van de gemeente Krimpenerwaard? Belangrijke kwaliteiten waar we rekening mee houden staan in het deel Krimpenerwaarden . De opgaven, uitdagingen en richting voor de toekomst staan in het deel Visie en speerpunten . We werken aan een toekomstgerichte Krimpenerwaard met Vitale Kernen
Hoe we willen werken met de Omgevingsvisie staat in het onderdeel Aan
en een Krachtig buitengebied passend bij de Krimpener-waarden, de identi-
de slag
teit van de Krimpenerwaard.
Inhoud
1
2
Toekomstgerichte Krimpenerwaard
4
Inleiding
6
1.1
Waarom een Omgevingsvisie?
6
1.2
Hoe geeft de Omgevingsvisie richting?
7
1.3 1.4 1.5
Hoe kwam de visie tot stand? Relatie met geldende structuurvisies en wet- en regelgeving Relatie met andere Omgevingsvisies en toekomstig beleid
7 8 9
1.6
Milieueffectrapportage
9
Krimpener-waarden
11
2.1 2.2
Met welke waarden houden we rekening? Waarden van heel de Krimpenerwaard
11 12
•
Wonen, werken en leven
13
•
Gezond en veilig
17
•
Landschap, cultuurhistorie en natuur
18
2.3
20
•
Identiteits- en Waarden-kaart
20
•
De Lekstreek
25
•
Het land van linten en het middengebied
28
• •
De Waterlinie
31
De IJsselstreek
33
Waarden van de Kernen
36
2.4 3
Waarden per gebied
Visie en speerpunten
38
3.1
Toekomstgerichte Krimpenerwaard
38
3.2
Kansen-kaart
39
3.3
Vitale Kernen
44
3.4
Krachtig buitengebied
45
•
Krachtig buitengebied: Dynamiek langs de rivieren
46
•
Krachtig buitengebied: Actieve Recreatie
47
•
Krachtig buitengebied: Duurzaam leven
48
•
Krachtig buitengebied: Recreatieve beleving
49
•
Krachtig buitengebied: Veenweide
50
•
Krachtig buitengebied: Natuur
51
3.5
Speerpunten
52
•
Speerpunt: toename woningen in relatie tot behoefte
53
•
Speerpunt: een diverser woningaanbod
54
•
Speerpunt: versterken van de linten
56
• •
Speerpunt: passende maatschappelijke voorzieningen
58
Speerpunt: bevorderen gezondheid
59
•
Speerpunt: gezond en veilig woon- en leefklimaat
60
•
Speerpunt: ruimte voor vitale, toekomstbestendige bedrijvigheid
62
•
Speerpunt: toeristische en recreatieve voorzieningen ontwikkelen
64
•
Speerpunt: recreatieve verbindingen verbeteren
65
•
Speerpunt: toekomstbestendige winkelgebieden
66
•
Speerpunt: sociale verbinding bevorderen
68
•
Speerpunt: vergroten fysieke bereikbaarheid
69
•
Speerpunt: vergroten verkeersveiligheid
71
•
Speerpunt: digitale bereikbaarheid vergroten
72
•
Speerpunt: ruimte voor adaptieve landbouw
73
•
Speerpunt: biodiversiteit vergroten
75
•
Speerpunt: klimaat adaptieve inrichting in de kernen
76
4
•
Speerpunt: water vasthouden in het buitengebied
77
•
Speerpunt: tegengaan van bodemdaling
79
•
Speerpunt: waterveiligheid als basisvoorwaarde
81
•
Speerpunt: samenwerken aan goede waterkwaliteit
82
•
Speerpunt: energiebesparing bevorderen
84
• •
Speerpunt: duurzaam energie opwekken
85
Speerpunt: duurzaam (her)gebruik van grondstoffen
87
Aan de slag
88
4.1
88
•
Initiatief centraal
88
•
Rol gemeente
88
4.2
Initiatieven
90
•
Informeren, samenwerken en participeren
90
•
Samen met de omgeving (participatie)
90
•
De Omgevingsvisie geeft richting aan initiatieven
91
4.3
Het Omgevingsplan
93
•
De Omgevingsvisie geeft richting aan het Omgevingsplan
93
•
Ontwikkeling van het Omgevingsplan
93
4.4 5
Werken in de geest van de Omgevingswet
Beleid
93
Bijlagen
94
5.1
Bijlage participatieverslag
95
5.2
Bijlage Verklarende woordenlijst
97
5.3
Bijlage identiteitskaart
99
5.4
Bijlage kansen kaart
100
1 1.1
Waarom een Omgevingsvisie?
Wat is de impact van toekomstige ontwikkelingen op onze leefomgeving? De gemeente vindt het van belang om richting te geven aan deze ontwikkelingen. Daarom hebben we deze visie voor het hele grondgebied van de gemeente Krimpenerwaard opgesteld. Het opstellen van een Omgevingsvisie wordt bovendien verplicht als de Omgevingswet in 2022 van kracht wordt. De Omgevingsvisie geeft in hoofdlijnen aan hoe de gemeente in
In de Omgevingsvisie gaat het om onze fysieke leefomgeving: onze mogelijkheden om te wonen, werken, recreëren en ondernemen, nu en in de toekomst. Deze Omgevingsvisie nodigt iedereen (inwoners, ondernemers, investeerders, maatschappelijke organisaties en anderen) uit om een bijdrage te leveren aan het versterken van de kwaliteiten van de Krimpenerwaard. De Omgevingsvisie helpt ons om samen te blijven werken aan een gebied waar het prettig wonen, werken, ondernemen en recreëren is.
samenspraak met de gemeenschap de toekomst van de gemeente Krimpenerwaard ziet. De komende jaren willen we werken aan belangrijke opgaven. Denk aan sterke en leefbare kernen, duurzame economische ontwikkeling, de klimaat- en energietransitie en veranderingen in het landelijk gebied. Dit vraagt om een aanpak waarbij alle opgaven op het gebied van de kwaliteit van de leefomgeving, gezondheid, zorg, cultuur, sport, economische ontwikkeling, duurzaam ondernemen, landbouw, wonen, natuur, milieu en water betrokken worden. Met andere woorden: een integrale benadering. Daarvoor zetten we in deze Omgevingsvisie de lijnen uit. Deze lijnen zijn de basis voor de verdere aanpak vanuit de gemeente. Zo vormt de Omgevingsvisie het fundament voor bijvoorbeeld de uitwerking van Het Omgevingsplan en ander op te stellen beleid.
6
1.2
Hoe geeft de Omgevingsvisie richting?
De Omgevingsvisie geeft richting aan beleid, initiatieven en ontwikkelingen.
Vanaf 2022 kunnen initiatiefnemers, in de basis, rekenen op een snelle afhandeling van hun (formele) aanvraag voor een omgevingsvergunning. We leggen de focus op het voortraject. Hoe we in dat voortraject met initia-
De Omgevingsvisie is een visie op hoofdlijnen om richting te geven aan de toekomst van de Krimpenerwaard. De Omgevingsvisie is zelfbindend voor
tiefnemers willen samenwerken, staat in deel 4 van deze Omgevingsvisie: Aan de slag .
de gemeente. De Omgevingsvisie is geen bestemmingsplan / Omgevingsplan waarin juridisch en planologisch bestemmingen worden vastgelegd.
1.3
Hoe kwam de visi e tot stand?
De Omgevingsvisie heeft (conform de Omgevingswet) geen einddatum. Het
De visie is door middel van een participatief proces tot stand gekomen.
is een dynamisch document voor de lange termijn dat in de loop van de tijd,
Daarbij zijn vier fasen doorlopen:
(op onderdelen), kan worden geactualiseerd wanneer dit nodig is .
−
Ophalen koesteren en verbeteren: Hierbij is geïnventariseerd wat van waarde is, wat moet worden gekoes-
De Omgevingsvisie richt zich vooral op initiatieven en ontwikkelingen die
terd en waar onderwerpen zitten die voor verbetering in aanmerking
niet passen binnen de geldende bestemmingsplannen (straks Het Omge-
komen;
vingsplan Krimpenerwaard). Bij deze initiatieven, nieuwe ontwikkelingen of
−
Terugleggen:
nieuw Beleid worden de volgende stappen doorlopen:
De opgehaalde waarden en verbeterpunten zijn samengebracht en
1. Past het bij de waarden van het gebied uit deel 2: Krimpener-waarden?
vervolgens teruggelegd bij de betrokken partijen;
2. Past het bij de hoofdlijnen van de visie en de speerpunten uit deel 3:
−
Verfijnen Waarden vastleggen / Speerpunten en gebieden: Per deelgebied zijn waarden en opgaven nader uitgewerkt waarop ac-
Visie en speerpunten?
tie nodig is (Speerpunten). Daarna is alles samengebracht in een concept Omgevingsvisie;
De stappen gelden zowel voor particuliere initiatieven als voor projecten (van de gemeente). De gemeente denkt graag mee met initiatiefnemers bij de uitwerking van initiatieven.
−
Vastleggen: Tenslotte doorloopt de ontwerp-Omgevingsvisie een formele procedure van terinzagelegging en vaststelling. 7
van Riek Bakker (in opdracht van een onafhankelijke waardcommissie), het Panorama Krimpenerwaard van Sybilla Dekker en het gebiedsbod vanuit het MIRT-traject meegenomen als belangrijke inbreng voor deze Omgevingsvisie. Ook is gekeken naar beleidsdocumenten en verordeningen die de gemeente en andere overheden hebben vastgesteld. Al deze inbreng is gewogen en meegenomen om keuzes te maken en richting te geven aan de toekomst van de Krimpenerwaard.
1.4
Relatie met geldende structuurvisies en wet - en
regelgeving De Omgevingsvisie komt in de plaats van nu nog geldende structuurvisies onder de Wet op de ruimtelijke ordening. Deze structuurvisies vervallen dan ook bij vaststelling van de Omgevingsvisie. Met uitzondering van de in 2020 vastgestelde structuurvisies bedrijventerrein Schoonhoven Noord en In alle fasen is met veel mensen gesproken, zowel met inwoners, onderne-
Galgoord Haastrecht.
mers, (maatschappelijke) organisaties en andere overheden als binnen het gemeentehuis. In de Bijlage participatieverslag is een overzicht opgenomen
De Omgevingsvisie bevat volgens de Omgevingswet (artikel 3.2 ):
van de participatiemomenten.
−
De hoofdlijnen van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving;
−
De hoofdlijnen van de voorgenomen ontwikkeling, het gebruik, het
Bij het schrijven van de Omgevingsvisie is breed gekeken naar trends en ontwikkelingen die spelen en naar verschillende documenten en visies binnen en buiten de gemeente. Zo zijn de Visie op de Krimpenerwaard
8
beheer, de bescherming en het behoud van het grondgebied; −
De hoofdzaken van het beleid op alle relevante terreinen van de fysieke leefomgeving.
meente of provincie kunnen gevolgen hebben voor andere gemeenten of De Omgevingswet biedt geen grondslag om verdere inhoudelijke regels te
provincies. Daarom is het essentieel om de opgaven, plannen en verant-
stellen over de Omgevingsvisie (behalve onderstaande algemene beginse-
woordelijkheden van naastliggende gemeenten of provincies te kennen.
len). Anders gezegd: de Omgevingsvisie is vormvrij. De gemeente bepaalt
Een goede samenwerking, afstemming en verbinding is dan noodzakelijk.
dus zelf hoe gedetailleerd het (delen van) de Omgevingsvisie opstelt. Dit
In deze Omgevingsvisie zetten we de koers van de gemeente Krimpener-
geeft ruimte om op lokale behoeften te kunnen inspelen. Afhankelijk van
waard neer. Dit is de basis om in gesprek te gaan met andere overheden.
de ambities, tijdhorizon, het gebied en de gekozen sectoren en thema's, kan iedere gemeente dus een eigen invulling geven aan de Omgevingsvisie.
Bij het ontwikkelen van nieuw beleid en/of nieuwe ontwikkelingen moet
Overeenkomstig artikel 3.3 van de Omgevingswet is bij het opstellen van de
rekening gehouden worden met de Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie is
Omgevingsvisie rekening gehouden met een aantal beginselen:
hierbij richtinggevend.
−
Het voorzorgsbeginsel;
−
Het beginsel van preventief handelen;
−
Het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron bestre-
1.6
den moeten worden;
Voor deze Omgevingsvisie is geen milieueffectrapportage (m.e.r.) opge-
Het beginsel dat de vervuiler betaalt.
steld. Vanwege het karakter van deze visie is dat ook niet nodig. Er worden
−
Milieueffectrapportage
geen concrete locaties voor ruimtelijke ontwikkelingen aangewezen. Ook worden er geen ontwikkelingen benoemd die het doorlopen van een m.e.r.1.5
Relatie met andere Omgevingsvisie s en toekomstig
beleid
procedure nodig maken. In plaats van concreet aan te geven wat op welke plaats mogelijk is, geeft de Omgevingsvisie een kader waarbinnen ontwik-
De Omgevingsvisie van de gemeente Krimpenerwaard kan gevolgen heb-
kelingen mogelijk zijn. Dit kader omvat ook milieurelevante kernprincipes
ben voor omliggende gemeenten en de provincie en andersom. Afstem-
zoals natuur, cultuurhistorie, ruimtelijke identiteit en stilte. De Omgevings-
ming hierover heeft plaatsgevonden. De verantwoordelijkheden en
visie omvat dus globale ruimtelijke ontwikkelingen, waardoor eventuele
ambities van een overheid houden namelijk niet op bij de grens. Denk hier-
milieueffecten op voorhand niet betrouwbaar zijn in te schatten. Bij de uit-
bij aan de regionale energiestrategie (RES). Besluiten binnen de ene ge-
werking van plannen zal dit aan de orde komen. 9
2
-
2.1
Met welke waarden houden we rekening ?
De waarden van de Krimpenerwaard gaan over de identiteit en kwaliteit van onze leefomgeving. Het gaat over de geschiedenis, de manier van samenleven en het landschap. Wat maakt de Krimpenerwaard tot de Krimpenerwaard? Wat is belangrijk
in
de
leefomgeving?
Alle
waarden
vormen
samen
de
Krimpenerwaard. Ze kunnen inspiratie geven. En ze kunnen een vliegwiel vormen voor nieuwe ontwikkelingen. Wij willen onze waarden koesteren en ontwikkelen. Zo werkt de gemeente Krimpenerwaard aan een waardevolle toekomst. Om de omgevings- en ruimtelijke kwaliteit van de gemeente Krimpenerwaard ook voor de toekomst te borgen, hebben we in deze Omgevingsvisie aangegeven wat we als gemeenschap en gemeente binnen de Krimpenerwaard de belangrijkste waarden vinden. Dit n
-
w De identiteit is de aard of karakteristiek van een gebied dat is ontstaan in de loop der eeuwen. Dit gaat zowel over de zichtbare, ruimtelijke kwaliteiten en kenmerken als de sociaal-culturele waarden van een gebied. Deze
-
opgedeeld:
•
Waarden van heel de Krimpenerwaard;
•
Waarden per gebied;
•
Waarden van de Kernen.
Hiermee wordt het duidelijk welke waarde waar van belang is. Sommige ontwikkelingen passen wel op de ene, maar niet op de andere plek. Daarom worden per gebied inspiratie en kansen geboden voor wat daar past.
waarden en de samenhang tussen deze waarden vormen de identiteit van een gebied.
11
2.2
Waarden van heel de Krimpenerwaard
De Krimpenerwaard bestaat uit een veenweidegebied omsloten door de Hollandsche IJssel aan de noordzijde en de Lek aan de zuidzijde en aan de oostzijde loopt de rivier de Vlist. In dit gebied liggenmet daarin de dorpskernen Ammerstol, Bergambacht, Berkenwoude, Gouderak, Haastrecht, Krimpen aan de Lek, Lekkerkerk, Ouderkerk aan den IJssel, Schoonhoven, Stolwijk, Vlist en een aantal buurtschappen. De totale oppervlakte van Krimpenerwaard is 161 km2. De Krimpenerwaard ligt dichtbij Rotterdam, Utrecht, Gouda en de Drechtsteden. Hier kun je landelijk wonen en recreëren op korte afstand van de stad. Er is een grote variëteit aan bedrijven door onder andere de arbeidsethos en de nabijheid van de haven van Rotterdam. De weilanden zijn van belang voor de melkproductie en maken gedeeltelijk onderdeel uit van het netwerk van natuurgebieden van Nederland. Hierna beschrijven we de waarden van heel de Krimpenerwaard op het gebied van: •
Wonen, werken en leven;
•
Gezond en veilig;
•
Landschap, cultuurhistorie en natuur.
12
Wo nen, wer ken en l ev en
kerkgenootschap. Voor hen zorgt de kerkDeze organisaties en verenigingen
•
Rustig landelijk woonklimaat vlakbij steden;
zorgen voor onderlinge verbondenheid.
•
Krachtige lokale samenleving ;
Voor mensen die zorg en/of begeleiding nodig hebben, zijn allerlei onder-
•
Ondernemend karakter;
steunende voorzieningen aanwezig. Verspreid in de gemeente zijn eerste-
•
Karakteristiek agrarisch zuivelgebied;
lijnszorgvoorzieningen zoals huisarts en fysiotherapie. In Schoonhoven is
•
Ontspannende recreatiemogelijkheden.
een gezondheidscentrum met een locatie van het Groene Hart Ziekenhuis aanwezig.
Rustig landelijk woonklimaat vlakbij steden Krimpenerwaard biedt een landelijk, dorps en veilig woonmilieu vlakbij steden als Rotterdam, Utrecht en Gouda. Men kan er wonen in de rust en ruimte van het buitengebied of de landelijke kernen en buurtschappen. In veel kernen is de leefomgeving erg stenig en is beperkt groen aanwezig. Hierdoor is in de kernen de groene omgeving vaak niet goed herkenbaar. In de linten in het buitengebied en aan de randen van de kernen is de groene omgeving vaak juist wel goed zichtbaar. Van de mensen die buiten de Krimpenerwaard werken, werken relatief veel mensen in steden als Rotterdam, Utrecht en Gouda. Krachtige lokale samenleving De kernen en buurtschappen hebben een krachtige lokale samenleving en een sterke saamhorigheid. In elke kern is een ontmoetingsruimte aanwezig. In de meeste kernen zijn veel (sport-) verenigingen, vrijwilligers en betrokken maatschappelijke organisaties. In een aantal grotere kernen zijn centrumvoorzieningen. Een
deel
van de
inwoners
is
Ondernemend karakter
lid van een 13
Het ondernemende karakter van de Krimpenerwaard uit zich in een grote
De weilanden in de gemeente zijn voor een groot deel in agrarisch gebruik
diversiteit aan bedrijvigheid. De Krimpenerwaard heeft een aantal innova-
door de melkveehouderij. Melk en kaas worden doorgevoerd via de groot-
tieve bedrijven die niet alleen nationaal opereren. Er zijn diverse bedrijven
handel of verkocht op de boerderij.
die zich op de wereldmarkt bewegen. In de Krimpenerwaard zien we ook veel gespecialiseerde lokale bedrijven, een groot aantal bedrijven in de
De melkveehouderij is kenmerkend voor de Krimpenerwaard en speelt een
maakindustrie, bouw en logistiek. Daarnaast zien we bedrijven specifiek
belangrijke rol in de identiteit en ontstaansgeschiedenis van het gebied. We
gerelateerd aan de binnenvaart. Veel van de bedrijven danken hun situe-
zijn trots op onze boeren die zich dagelijks inzetten voor de voedselvoor-
ring onder andere aan de gunstige geografische ligging van de Krimpener-
ziening en het beheer van het karakteristieke landschap.
waard ten opzichte van de Rotterdamse haven en de hieruit voortkomende import- en exportstromen. In de Krimpenerwaard bevinden zich van ouds-
Er zijn veel boeren die een actieve bijdrage leveren aan de biodiversiteit
her veel familiebedrijven die door de tijd heen vaak meer uitbreidingsruim-
door bijvoorbeeld weidevogelbeheer. Ook zien we boeren die experimente-
te behoeven.
ren en innoveren om bij te dragen aan de uitdagingen van de toekomst.
De weilanden in de Krimpenerwaard zijn voor een groot deel in agrarisch gebruik door de melkveehouderij. Dit is van belang voor de voedselvoorziening. Melk en kaas worden doorgevoerd via de groothandel of verkocht op
Ontspannende recreatiemogelijkheden
de boerderij.
De Krimpenerwaard trekt mensen aan om te komen fietsen, wandelen en varen. Agrariërs grijpen de kans om recreanten op hun erf te verwelkomen.
De Krimpenerwaard kent een hoge arbeidsmoraal. De lokale verbondenheid is te zien aan de maatschappelijke betrokkenheid van ondernemers en de hoeveelheid familiebedrijven met veel medewerkers die in de Krimpenerwaard wonen. Karakteristiek agrarisch zuivelgebied
14
Op veel plekken worden streekproducten aangeboden.
Het Loetbos en recreatiegebied Krimpenerhout trekken vooral inwoners uit de Krimpenerwaard zelf. De Vlist trekt veel dagrecreanten. Toeristen komen ook af op de kernen. Zoals zilverstad Schoonhoven met het Zilvermuseum en de vele juweliers of goud- en zilverwerkplaatsen en Haastrecht met museum Bisdom van Vliet. Er zijn verschillende culturele voorzieningen en door het jaar heen worden allerlei evenementen en activiteiten georganiseerd.
15
Kansen waarden Wonen, werken en leven: •
Nieuwe bijzondere woonmilieus die passen bij het rustige, landelijke karakter;
•
Voormalige agrarische bebouwing benutten voor andere functies zoals kleinschalige bedrijvigheid, wonen en recreatie;
•
Aandacht geven aan groen in de wijken om het landelijke karakter ook in de kernen herkenbaar te maken;
•
Bij ontwikkelingen in de kernen ook kijken naar de gevolgen voor het sociale netwerk binnen die kernen;
•
De gemeenschapszin en saamhorigheid in de kernen benutten om voorzieningen te behouden en te ontwikkelen voor de toekomst;
•
Het ondernemende karakter benutten bij nieuwe innovaties;
•
Een toekomstgerichte ontwikkeling van de agrarische sector als beheerder van het landschap;
•
Maak onderscheid tussen natuurlijk ingerichte en beheerde graslanden en de landbouwkundig meer optimaal ingerichte gebieden in de buurt van de agrarische bedrijven (huiskavels);
•
Het dagrecreatieve karakter van de Krimpenerwaard versterken en benutten om toerisme en verblijfsrecreatie verder te ontwikkelen;
•
Ondernemers faciliteren als belangrijk fundament voor vitale gemeenschappen (ze zorgen voor werkgelegenheid, sponsoring, etc.).
16
Gezo nd en v ei l i g
nen. Het geluidsniveau is in heel de gemeente over het algemeen laag.
•
Hechte veilige gemeenschappen;
Daarnaast is er weinig lichtvervuiling. Het middengebied is
•
Robuuste dijken;
van de donkerste gebieden in het Groene Hart.
•
Schone gezonde leefomgeving;
•
Sport en beweging.
een
Sport en beweging Sporten en bewegen is een belangrijk onderdeel in de samenleving van
Hechte veilige gemeenschappen
gemeente Krimpenerwaard. De elf kernen van de gemeente Krimpener-
De lokale samenleving biedt sociale veiligheid. Mensen kijken om naar
waard hebben een sterk ontwikkeld verenigingsleven. Het aanbod aan
elkaar en zetten zich in voor de eigen kern. Een boodschap doen voor bu-
sportvoorzieningen draagt bij aan ontmoeting en daarmee de leefbaarheid
ren, op elkaars kinderen passen en samen de jaarmarkt organiseren: in de
in de kernen. De gemeente Krimpenerwaard zet zich in om het huidige
Krimpenerwaard zijn dat normale dingen om te doen. De Krimpenerwaard
brede sportaanbod te behouden
is een veilige gemeente, met weinig diefstal, inbraak of andere criminaliteit.
De wijze van sporten en bewegen verandert continu. Denk hierbij aan de toename van sport en bewegen buiten het verenigingsleven om. Ook de
Robuuste dijken
vergrijzing vraagt om een andere inrichting van sportaccommodaties. Hier
De dijken beschermen de gemeente en het gebied verder stroomopwaarts
speelt de gemeente op in.
tegen overstroming. Ondanks de hoge grondwaterstand krijgt men door het robuuste watersysteem niet snel natte voeten. De dijken en het watersys-
Kansen waarden Gezond en veilig:
teem worden beheerd door de waterschappen.
•
De kracht uit de lokale samenleving benutten om bij te dragen aan een veilige gemeenschap;
Schone gezonde leefomgeving
•
en waterstanden in de rivier beleefbaar maken;
De kwaliteit van de lucht en het relatief lage geluidsniveau maken de Krimpenerwaard tot een schone en gezonde leefomgeving. De concentratie
Dijken zichtbaar en herkenbaar maken en houden. Het hoogteverschil
•
De schone, rustige en gezonde leefomgeving benutten. Denk hierbij
stikstof en fijnstof is relatief laag voor een gebied in de Randstad. De water-
aan gezond wonen, zorg, recreatie. Benutten van de stilte in de aanwe-
kwaliteit in de ondergrond is zo goed, dat hier drinkwater uit wordt gewon-
zige stiltegebieden door bijvoorbeeld passende recreatie, biodiversiteit.
17
L and schap , cul tuur hi sto r i e en natuur •
Veenweidepolder met herkenbare en waardevolle ontstaansgeschie-
•
denis; Natuurfunctie.
Door het ontginnen van het veenweidegebied zijn langgerekte, door sloten gescheiden kavels ontstaan. Deze langgerekte percelen met tussenliggende sloten vormen een belangrijke basis van de identiteit van de Krimpenerwaard. Voor de landbouw zijn deze relatief natte percelen vooral geschikt voor grasland. Hierdoor is het agrarisch landschap open en groen.
Veenweidepolder met herkenbare ontstaansgeschiedenis De Krimpenerwaard bestaat uit laaggelegen veenpolders in een rivierengebied. Samen met de Lopikerwaard is de Krimpenerwaard het grootste veenweidegebied van Nederland. De Krimpenerwaard is een belangrijk onderdeel van het Groene Hart. De Krimpenerwaard is omringd door rivieren: •
de brede Lek (en een klein stuk Nieuwe Maas) aan de zuidkant;
•
de smallere kronkeligere Hollandsche IJssel aan de noordkant;
•
het riviertje Vlist aan de oostkant.
Ten oosten van de Vlist begint de Lopikerwaard, waarvan een deel bij de gemeente Krimpenerwaard hoort. De rivieren zijn van oorsprong belangrijke oude handelsroutes en vormen een belangrijke karakteristiek van het landschap. De bewoning van het gebied begon op de oeverwallen en verhogingen (donken) langs de rivieren. Van daaruit is in de middeleeuwen begonnen het achterliggende veengebied te ontginnen.
18
De bewoning van het gebied begon op de oeverwallen en verhogingen
In de Krimpenerwaard is het op veel plekken relatief rustig. Om dit te be-
(donken) langs de rivieren. Van daaruit is in de middeleeuwen begonnen
houden en de natuur haar rust te gunnen zijn er stiltegebieden aangewe-
het achterliggende veengebied te ontginnen.
zen.
De oriëntatie op de rivieren en de ontginningsgeschiedenis is in het landschap nog goed zichtbaar. De meeste kernen en buurtschappen liggen bij
Kansen waarden Landschap, cultuurhistorie en natuur:
een van de rivieren. In de kernen is de ontwikkeling met de historische ge-
•
Versterken van de verschillende landschappelijke en cultuurhistorische
laagdheid vaak goed herkenbaar.
waarden van de gebieden in de Krimpenerwaard. Zoals het zicht op het
Omdat de wegen langs de rivieren op de dijken liggen, is er langs de randen
landschap vanuit de linten. In Waarden per gebied is ditzijn deze waar-
van de Krimpenerwaard uitzicht op het binnen- en buitendijkse landschap
den verder uitgewerkt. ;
en de bebouwing. Dit is een cultuurhistorisch waardevol kenmerk van de
•
Krimpenerwaard. Natuurfunctie
rakter van de bebouwingslinten; •
Beleefbaar maken van erfgoed;
•
De landschappelijke, (cultuur)historische en natuurlijke waarden bor-
De weilanden van de Krimpenerwaard hebben deels een natuurfunctie. Een gebied van 2.250 hectare is in ontwikkeling als onderdeel van het Na-
gen in Het Omgevingsplan; •
tuurNetwerk Nederland (NNN). Dit netwerk behoudt en vergroot de biodiversiteit in Nederland. Het open en rustige veenweidegebied is
Bij ontwikkelingen aansluiten op het landelijke en kleinschalige ka-
Gebieden met natuurwaarden met elkaar verbinden, zodat deze versterkt worden;
•
Natuur beleefbaar maken voor bewoners en bezoekers.
aantrekkelijk voor weidevogels. In het gebied komen o.a. de bedreigde grutto, tureluur, veldleeuwerik, zwarte stern en scholekster voor (bron: www.nvwk.nl). Natuurwaarden zijn te vinden langs de oevers van sloten, langs de tiendwegen, landscheidingen en in landschapselementen zoals veenputten, boezems, moerassen en eendenkooien.
19
2.3
Waarden per gebi ed
Door gebruik te maken van de identiteit en de waarden versterken we het
De Krimpenerwaard ligt tussen drie rivieren, dicht bij stedelijke gebieden en is onderdeel van de Oude Hollandse Waterlinie. Het buitengebied van de gemeente Krimpenerwaard is op de ene plek agrarisch, op de andere meer natuur en op een ander deel is er veel bedrijvigheid of toerisme. Er is goed onderscheid te maken tussen de verschillende deelgebieden met elk hun
onderscheidend vermogen van de gemeente. De identiteit en waarden zijn het vertrekpunt voor nieuwe ontwikkelingen. Het behouden en versterken hiervan draagt bij aan de aantrekkelijkheid van de Krimpenerwaard. In de identiteits- en waardenkaart staan de identiteit en waarden van de Krimpenerwaard op het gebied van landschap en bebouwing verbeeld.
eigen waarden. Nieuwe ontwikkelingen dienen zo veel mogelijk aan te sluiten op de waarden in het gebied en deze waar mogelijk te versterken. Om inspiratie te geven zijn voor ieder deelgebied kansen benoemd. Voor een verdieping van de identiteit en waarden van de kernen verwijzen we naar het rapport Koers en kader Krimpenerwaard . Identiteits-
We onderscheiden op deze kaart de volgende gebieden met ieder hun eigen identiteit: •
De Lekstreek;
•
Het land van linten en het middengebied;
•
De Waterlinie;
•
De IJsselstreek.
en Waarden-kaart De waarden van d Id enti tei ts- en Waar d en -kaar t Om te weten wat bij de gemeente Krimpenerwaard past is het nodig de eigen identiteit en waarden van de Krimpenerwaard te kennen. Dit gaat zowel om de ruimtelijke kwaliteiten en kenmerken als de sociale kwaliteiten en kenmerken.
20
21
22
De Waterlinie
De Waterlinie
middengebied
linten en het
Het land van
De Lekstreek
Kansen - Waarden van heel de Krimpenerwaard Kansen - Wonen, werken en leven
Voormalige agrarische bebouwing benutten voor andere functies zoals kleinschalige bedrijvigheid, wonen en recreatie; Aandacht geven aan groen in de wijken om het landelijke karakter ook in de kernen herkenbaar te maken; Bij ontwikkelingen in de kernen ook kijken naar de gevolgen voor het sociale netwerk binnen die kernen; De gemeenschapszin en saamhorigheid in de kernen benutten om voorzieningen te behouden en te ontwikkelen voor de toekomst; Het ondernemende karakter benutten bij nieuwe innovaties; Een toekomstgerichte ontwikkeling van de agrarische sector als beheerder van het landschap; Maak onderscheid tussen natuurlijk ingerichte en beheerde graslanden en de landbouwkundig meer optimaal ingerichte gebieden in de buurt van de agrarische bedrijven (huiskavels); Het dagrecreatieve karakter van de Krimpenerwaard versterken en benutten om toerisme en verblijfsrecreatie verder te ontwikkelen; Ondernemers faciliteren als belangrijk fundament voor vitale gemeenschappen (ze zorgen voor werkgelegenheid, sponsoring, etc.). Kansen - Gezond en veilig: De kracht uit de lokale samenleving benutten om bij te dragen aan een veilige gemeenschap; Dijken zichtbaar en herkenbaar maken en houden. Het hoogteverschil en waterstanden in de rivier beleefbaar maken; De schone, rustige en gezonde leefomgeving benutten. Denk hierbij aan gezond wonen, zorg, recreatie.
Benutten van de stilte in de aanwezige stiltegebieden door bijvoorbeeld passende recreatie, biodiversiteit. Kansen - Landschap, cultuurhistorie en natuur Versterken van de verschillende landschappelijke en cultuurhistorische waarden van de gebieden in de Krimpenerwaard. Zoals het zicht op het landschap vanuit de linten. Bij ontwikkelingen aansluiten op het landelijke en kleinschalige karakter van de bebouwingslinten Beleefbaar maken van erfgoed De landschappelijke, (cultuur)historische en natuurlijke waarden borgen in Het Omgevingsplan;
23
Gebieden met natuurwaarden met elkaar verbinden, zodat deze versterkt worden; Natuur beleefbaar maken voor bewoners en bezoekers.
Kansen - Waarden per gebied Herkenbaar houden van het verschil tussen het binnendijkse en het buitendijkse landschap; Het karakter van Lek en Nieuwe Maas, IJssel als dynamische getijdenrivieren beleefbaar maken en versterken; Kenmerkende verschillen tussen de twee rivieren, zoals de verschillen in weidsheid en breedte, beter beleefbaar maken; Uitzicht op het landschap vanaf de wegen op de dijken en vanuit de kernen zoveel mogelijk behouden; Het industriële en maritieme cultuurhistorisch waardevolle karakter van het gebied herkenbaar en beleefbaar maken; Toeristische ontwikkeling bevorderen; Versterken en benutten van de industriële en havengebonden activiteiten.
Verbeteren van de polders en natuurgebieden voor recreatieve mogelijkheden; Benut en respecteer het cultuurhistorische waardevolle landschap bij toeristische ontwikkelingen; Benut en respecteer de cultuurhistorische waarden, natuurwaarden en landschappelijke waarden bij ontwikkelingen; Laat de inrichting van natuurgebieden het landschappelijk karakter versterken; Verbeter de ontsluiting voor de landbouw passend in het landschap; Combineer natuurontwikkeling, biodiversiteit en passende waterpeilen in gebieden met de grootste bodemdaling; Benut de kwaliteiten langs de Vlist om het bestaande woonmilieu te versterken; Maak gebruik van en respecteer de historie om de recreatieve toegankelijkheid en verblijfswaarde te vergroten; Versterken van de toeristisch recreatieve verbindingen tussen Nieuwpoort, Oudewater en Gouda; Beleefbaar maken van de Oude Hollandse Waterlinie door de Vlist als belangrijke historische ader te benutten; Fiets- en wandelroutes met elkaar verbinden, zodat ontmoeting in de openbare ruimte gestimuleerd wordt en het gebied beleefbaar is. Maak bij ontwikkelingen gebruik van het lokale erfgoed en de lokale geschiedenis; Benut gebieden zoals Veerstalblok, met een goede ontsluiting nabij provinciale wegen, voor ontwikkeling van werkgebieden.
Dit geeft ruimte om bestaande bedrijvigheid op slecht ontsloten locaties te verplaatsen; Sluit aan op het landelijke en kleinschalige karakter van het bebouwingslint; Combineer mogelijkheden voor recreatie met het karakteristieke landschap; Het bebouwingslint benutten als bijzonder woonmilieu.
24
De L eks tr eek Ambitieus en innovatief
de Bakkerskil zijn aanlegsteigers, insteekhavens en aanlegkades. Ook het midden- en kleinbedrijf heeft zich van oudsher in de Lekstreek gevestigd.
De Lekstreek bestaat uit de Lek en de zone van bebouwing en bedrijvigheid op de oeverwal langs de dijk. Dit deelgebied strekt zich uit van Schoonhoven tot en met Krimpen aan de Lek. Ook de kernen Ammerstol, Bergambacht en Lekkerkerk liggen in deze zone. Waarden Lekstreek: •
Industriële en watergebonden activiteiten;
•
Eén lang bebouwingslint langs de Lekdijk;
•
Buitendijkse groengebieden;
•
Vanaf de dijk zicht op het landschap;
•
Industrieel en maritiem erfgoed langs de Nieuwe Maas en Lek;
•
Cultuur en recreatie in kernen en langs de Lekdijk.
Industriële en watergebonden activiteiten De Lek is een belangrijke route voor de binnenvaart vanuit de havens van Rotterdam naar het achterland. Dit geeft een aantrekkingskracht voor be-
Eén lang bebouwingslint langs de Lekdijk
drijven die voor hun transport gebruik kunnen maken van de rivier. Langs
Langs de Lekdijk ligt een vrijwel aaneengesloten lint van woningen en
de rivier zijn allerlei watergebonden activiteiten en industriële bedrijven te
boerderijen. Het bebouwingslint is ontstaan doordat vanuit de dijk het ach-
vinden. Deze zone loopt door naar de Stormpolder (hotspot maritieme
tergelegen veengebied werd ontgonnen. Om het gebied te ontwateren wer-
maakindustrie) in Krimpen aan de IJssel. Langs de Lek, de Nieuwe Maas en
den langgerekte smalle kavels met brede sloten aangelegd. Door de 25
dijkversterkingen zijn de woningen lager ten opzichte van de dijk komen te
touwfabrieken. Later werd de waterwinning belangrijk. Schoonhoven was
liggen. Bij Lekkerkerk en Schuwacht bevindt zich op een aantal plekken aan
lang een belangrijk centrum voor de handel in onder andere hennep en
het bebouwingslint tweedelijns bebouwing. Dit betekent dat er achter de
kaas. Maar ook was er veel nijverheid, zo waren er vele fabrieken en natuurlijk zilversmidwerkplaatsen. Deze rijke historie van Schoonhoven is
Buitendijkse groengebieden
duidelijk zichtbaar.
De Lek/Nieuwe Maas staat onder invloed van eb en vloed. De hoofdstroom
De rivieren kennen nog plekken die herinneren aan het verleden, zoals
die dicht langs de dijk loopt is een brede, dynamische rivier. Langs de Lek
oude havens, pakhuizen (bijvoorbeeld in Schoonhoven), oude scheepswer-
(en de Nieuwe Maas; daar ligt juist natuurgebied De Zaag) liggen buiten-
ven (bijvoorbeeld in Schuwacht), de pijlschaalhuisjes en dijkbewakingspa-
dijkse gebieden die zijn ingericht als natuurgebieden. Van oudsher zijn hier
len.
ook bedrijven gevestigd. Cultuur en recreatie in kernen en langs de Lekdijk Vanaf de dijk zicht op het landschap
De Lekdijk is een fietsroute voor recreanten. Theetuinen, restaurants,
Langs de Lek is het landschap weids en open, met diepe langgerekte kavels
jachthavens, campings en bed & breakfasts zorgen voor overnachtings- en
vanaf de rivierdijk. Tussen de bebouwing door is zicht over de weilanden.
eetgelegenheden. In de kernen langs de Lek zijn diverse culturele en recre-
Aan de andere kant is een weids uitzicht over de Lek. Het gebied tussen
atieve activiteiten mogelijk.
Schoonhoven en Bergambacht heeft langgerekte kavels, maar door de hogere ligging en de bodem is het landschap kleinschaliger met boomgaarden
Kansen Lekstreek:
en moestuinen.
•
Herkenbaar houden van het verschil tussen het binnendijkse en het buitendijkse landschap;
Industrieel en maritiem erfgoed langs de Nieuwe Maas en Lek
•
Het gebied langs de Lek/Nieuwe Maas kent een rijke industriële, ambachtelijke en maritieme historie. Dit is te zien in hoe het gebied is ingericht. De Lek werd vooral door visserij en scheepsbouw gedomineerd. Verder was de Lek van belang vanwege het riet; langs beide rivieren bevonden zich vele
26
Het karakter van Lek en Nieuwe Maas als dynamische getijdenrivieren beleefbaar maken en versterken;
•
Kenmerkende verschillen tussen de twee rivieren, zoals de verschillen in weidsheid en breedte, beter beleefbaar maken;
•
Uitzicht op het landschap vanaf de wegen op de dijken en vanuit de kernen zoveel mogelijk behouden;
•
Het industriële en maritieme cultuurhistorisch waardevolle karakter van het gebied herkenbaar en beleefbaar maken;
•
Toeristische ontwikkeling bevorderen;
•
Versterken en benutten van de industriële en havengebonden activiteiten.
27
Het l and v an l i nten en het mi d d engebi ed
wegbeheer onder druk. De toename van verschillende verkeerssoorten
Beleefbare openheid en verborgen schatten
zoals recreatief verkeer zorgt voor extra gevaarlijke situaties.
Het land van linten met hierin het bijzondere middengebied is het centrale
De Krimpenerwaard heeft een relatief hoge grondwaterstand. Hierdoor is
veenweidegebied tussen de rivieren van de Krimpenerwaard. De kernen
de landbouw in de Krimpenerwaard minder intensief dan in andere delen
Stolwijk, Vlist en Berkenwoude liggen centraal in dit gebied.
van Nederland. Steeds meer agrarische bedrijven werken verder toe naar een productie passend bij de lokale omstandigheden. Bijvoorbeeld met een
Waarden van het land van linten en het middengebied
hogere grondwaterstand, biologische productie of natuurbeheer.
•
Agrarisch karakter;
•
Oorspronkelijk, middeleeuws landschap;
Oorspronkelijk, middeleeuws landschap
•
Karakteristiek middengebied;
Het veenweidegebied kent een eeuwenoude geschiedenis. Dit is terug te
•
Lange bebouwingslinten;
zien in de langgerekte graslandpercelen afgewisseld met kades, weteringen
•
Openheid met ruimte voor weidevogels en natuurwaarden;
en tiendwegen. De ontwatering en bodemdaling maakte efficiënte water-
•
Waterrijk gebied met hoge grondwaterstand;
huishouding noodzakelijk. Het landschap kende molens, boezems en wa-
•
Fiets- en wandelrecreatie en recreatiegebieden;
tersystemen. Dat stelsel is zichtbaar in de cultuurhistorische en
•
Kleinschalige bedrijvigheid.
landschappelijke elementen. Daarnaast zijn er nog restanten van oude . Ook hakhout, eenden-
Agrarisch karakter
kooien en pestbosjes zijn nog herkenbaar. Door de manier van ontginnen
Het veenweidegebied is een typisch Hollands landschap met weilanden,
zijn de wegen en bebouwingslinten langgerekt en oost-west georiënteerd.
karakteristieke boerderijen en rijen knotwilgen. Het grootste gedeelte van de weilanden is in agrarisch gebruik. De belangrijkste agrarische sector is
Karakteristiek middengebied
de melkveehouderij. De wereldberoemde Goudse Kaas is voor een deel
Het landschap is vooral in het middengebied nog in grote mate intact. Het
afkomstig uit de Krimpenerwaard.
middengebied in Krimpenerwaard ligt ver van de rivieren. Hier is het land-
Door de ontwikkelingen in de landbouw wordt het landbouwverkeer in het
schap als laatste ontgonnen. Dit gebied ligt binnen de oorspronkelijke land-
gebied groter breder en zwaarder. Hierdoor staan verkeersveiligheid en
scheidingskaden,
28
vaarten
en
vlieten
en
heeft
een
kleinschalige
slotenstructuur. Hier is op meer plekken beplanting, zoals erfbeplanting,
Openheid met ruimte voor weidevogels en natuurwaarden
boomgaarden, rijen knotwilgen en bomen langs kades en tiendwegen en
Het veenweidegebied heeft een open karakter. Het is hier rustiger dan in de
natuurvriendelijke oevers langs poldersloten.
relatief drukke Lek- en IJsselstreek. Rust en de openheid van de weilanden
De provincie Zuid-
maken het gebied aantrekkelijk voor weidevogels. In het noorden en ten
dat het in sterke mate bepalend is voor de identiteit en herkenbaarheid van
westen van Berkenwoude ligt een groot gedeelte nieuwe natuur. Hierdoor
het landschap.
worden bestaande natuurgebieden (zoals het Loetbos) en nieuw ontwikkelde natuurgebieden met elkaar verbonden. Om het beheer van deze ge-
Lange bebouwingslinten
bieden te verzorgen zijn diverse agrarische bedrijven in deze streek
In het buitengebied liggen lange bebouwingslinten met historische boerde-
omgeschakeld naar een meer extensieve en natuurinclusieve bedrijfsvoe-
rijen. Door de ontginning vanuit de rivieren hebben de linten een oost-west
ring. Om de rivier de Loet en het Loetbos met de Lek te verbinden wordt
oriëntatie. In de linten zijn open ruimtes, waardoor vanuit het lint zicht is op
tussen Lekkerkerk en Bergambacht nieuwe natuur gerealiseerd.
het achterliggende veenweidegebied. De linten hebben onderling een verschillend karakter. De dubbele linten (Benedenkerkseweg, het Beijersche en Bovenkerkseweg) hebben aan beide kanten van een wetering een weg met bebouwing. Deze dubbele linten hebben een hoge cultuurhistorische waarde. De enkele linten (o.a. Koolwijkseweg, Benedenberg, Zuidbroek, Bovenberg, Achterbroek, Tussenlanen) hebben bebouwing aan beide zijden van een weg met vaker open ruimtes. Vaak ligt langs de weg een bredere waterloop en een smallere sloot of greppel. In noord-zuid richting liggen polderwegen en verbindingswegen (vaak oude kerkwegen). Deze zijn meestal onbebouwd. Op enkele plekken zijn woningen in korte linten op ondiepe kavels aanwezig.
29
Waterrijk gebied met hoge grondwaterstand Water is onmisbaar voor het veenweidegebied. De beheersing van water is
Kansen land van linten en het middengebied:
belangrijk bij landbouw en het beschermen van woningen en infrastruc-
•
tuur. In de Krimpenerwaard is het waterpeil relatief hoog. Dit is kenmerkend voor het veenweidegebied in het Groene Hart.
lijkheden; •
Het oorspronkelijke veengebied werd ontwaterd om het geschikt te maken voor landbouw. Door de ontwatering klinkt het veen in, waardoor de bodem
• •
Laat de inrichting van natuurgebieden het landschappelijk karakter versterken;
•
Verbeter de ontsluiting voor de landbouw passend in het landschap;
•
Combineer natuurontwikkeling, biodiversiteit en passende waterpeilen
In de Krimpenerwaard zijn mogelijkheden voor fietsen, wandelen en varen. Vanuit de kernen van de Krimpenerwaard fiets, wandel of vaar je zo het
Benut en respecteer de cultuurhistorische waarden, natuurwaarden en landschappelijke waarden bij ontwikkelingen;
rivieren juist stijgen. Fiets- en wandelrecreatie en recreatiegebieden
Benut en respecteer het cultuurhistorische waardevolle landschap bij toeristische ontwikkelingen;
daalt. Hierdoor komt het gebied steeds lager te liggen ten opzichte van de omgeving. Dit zorgt voor uitdagingen, omdat de zeespiegel en het peil in de
Verbeteren van de polders en natuurgebieden voor recreatieve moge-
in gebieden met de grootste bodemdaling; •
Maak onderscheid tussen natuurlijk ingerichte en beheerde graslanden
gebied in. In de linten verkopen agrariërs streekproducten. Ook zijn er
en de landbouwkundig meer optimaal ingerichte gebieden in de buurt
overnachtingsmogelijkheden in een bed & breakfast op een boerenerf. Het
van de agrarische bedrijven (huiskavels);
Loetbos en de Krimpenerhout zijn aangelegde recreatiegebieden. De Krimpenerhout heeft een mooie zwemplas met een strand. Het Loetbos kan wandelend en per kano verkend worden. Kleinschalige bedrijvigheid In het land van linten en het middengebied is veel kleinschalige bedrijvigheid. Het gaat om bijvoorbeeld recreatievaart, kleinschalige overnachtingsmogelijkheden, kleinschalige horeca en zorgboerderijen.
30
•
Voormalige agrarische bebouwing benutten voor andere functies zoals kleinschalige bedrijvigheid, wonen en recreatie.
De Water l i ni e Pittoresk, recreatief en ontspannen Het gebied de Waterlinie bestaat uit de rivier de Vlist die tussen Haastrecht en Schoonhoven ligt. Langs de Vlist liggen het dorpje Vlist en buurtschap Bonrepas. Ook de omliggende polders horen bij dit deelgebied. Waarden Waterlinie •
Ontspannen wonen en recreëren langs de Vlist;
•
Kleinschalig bebouwingslint met historische bebouwing;
•
Zichtbaarheid van de Oude Hollandse Waterlinie.
Ontspannen wonen en recreëren langs de Vlist Langs de rivier de Vlist is het ontspannen wonen en recreëren. Er zijn historische boerderijen, rietkragen, rijen knotwilgen en bruggetjes. Het is er aantrekkelijk om rustig te wonen, te fietsen, te wandelen of over de rivier te varen. Langs de Vlist is zicht op de achtergelegen weilanden en natuurgebieden. Een aandachtspunt in dit gebied is (toeristisch) verkeer langs de Vlist dat voor geluidsoverlast zorgt. Zowel langs de Vlist als in de kernen Haastrecht en Schoonhoven zijn delen Kleinschalig bebouwingslint met historische bebouwing De bebouwing aan weerszijden van de Vlist bestaat uit woningen en boerderijen. Hier staan diverse statige historische boerderijen.
aangewezen als beschermd dorps- en stadsgezicht. Langs de Vlist liggen drie historische molens. Tussen de bebouwing zijn open plekken met zicht over de weilanden. De bebouwing wordt afgewisseld met sloten die haaks op de Vlist liggen.
31
Zichtbaarheid van de Oude Hollandse Waterlinie De rivier de Vlist is onderdeel van de Oude Hollandse Waterlinie. Deze verdedigingslinie uit de 17e eeuw bestaat uit dijken, kaden, forten, schansen en vestingsteden, waaronder Schoonhoven. Door de polders onder water te zetten kon de vijand niet verder komen. De Koeneschans, een eilandje in het veenriviertje de Vlist, is een overblijfsel hiervan. De Franse kade moest ervoor zorgen dat de Krimpenerwaard niet verder onder water kwam te staan. Door de hele Krimpenerwaard zijn resten te vinden die deze geschiedenis vertellen. Kansen De Waterlinie: •
Benut de kwaliteiten langs de Vlist om het bestaande woonmilieu te versterken;
•
Maak gebruik van en respecteer de historie om de recreatieve toegankelijkheid en verblijfswaarde te vergroten;
•
Versterken van de toeristisch recreatieve verbindingen tussen Nieuwpoort, Oudewater en Gouda;
•
Beleefbaar maken van de Oude Hollandse Waterlinie door de Vlist als belangrijke historische ader te benutten;
•
Fiets- en wandelroutes met elkaar verbinden, zodat ontmoeting in de openbare ruimte gestimuleerd wordt en het gebied beleefbaar is.
32
De IJs sel s tr eek Traditioneel, agrarisch en saamhorig De IJsselstreek is het gebied rond de Hollandsche IJssel, die ten oosten van Haastrecht de Krimpenerwaard binnen stroomt. Langs de Hollandsche IJssel liggen de kernen Haastrecht, Gouderak, Ouderkerk aan den Ijssel, de buurtschappen Boven-Haastrecht, Beneden-Haastrecht, Stolwijkersluis, Lageweg en een aantal bedrijventerreinen. Ook de polders langs de Hollandsche IJssel horen bij dit deelgebied. Het deel tussen Krimpen aan den IJssel en Gouda heeft een ander karakter dan het deel tussen Gouda en Oudewater. Waarden IJsselstreek • Eén lang woon- en werklint langs de IJssel met lange, smalle kavels vanaf de rivierdijk; •
Kleinschalige, slingerende rivier met hechte gemeenschappen;
•
Vanaf de dijk uitzicht over het landschap.
De werkgebieden liggen soms binnendijks en soms buitendijks. Een aantal bedrijven heeft via kades de mogelijkheid om aan- of afvoer over de rivier te laten plaatsvinden. Het bedrijventerrein rond de entree van Krimpener-
Eén lang woon- en werklint langs de IJssel met lange, smalle kavels vanaf de rivierdijk Langs de Hollandsche IJssel ligt tussen Gouda en Krimpen aan den IJssel een vrijwel aaneengesloten lint van woningen, boerderijen, bedrijfsgebou-
waard bij de Gouderaksebrug is het grootste in dit deelgebied. Het bebouwingslint schakelt de kernen langs de rivier aan elkaar. Doorgaande wegen lopen over het dijklint door de kernen Gouderak en Ouderkerk aan den IJssel. Dit zorgt voor verkeersoverlast.
wen en bedrijventerreinen. Dit bebouwingslint heeft grotendeels een kleinschalig, landelijk en agrarisch karakter. Tussen de woonlinten liggen werkgebieden met een grootschaliger karakter.
Tussen Gouda en Oudewater heeft het gebied een rustiger en groener karakter. Het lint is minder intensief bebouwd en er zijn veel open ruimtes 33
tussen de bebouwing. Ook in dit gebied liggen zowel bedrijven als woningen aan de Hollandsche IJssel, maar minder intensief dan in het andere .
genoemd. Vroeger waren dit laaggelegen gebieden onder invloed van eb en
Op veel plekken ligt de weg op afstand van de rivier. Hierdoor heeft de weg
vloed die gebruikt werden om rivierklei te winnen voor de steenfabriek. Ook
een gevarieerd karakter met afwisselend zicht op het water. Aan de zuidzij-
werd er elders afgegraven klei tijdelijk opgeslagen, in afwachting van latere
de van de weg liggen voornamelijk agrarische bedrijven.
bewerking. Tegenwoordig zijn veel van de zellingen opgehoogd of kunstmatig aangelegd en ingericht als woon- of werkgebieden.
Het bebouwingslint langs de Hollandsche IJssel is ontstaan doordat vanuit de dijk het achtergelegen veengebied werd ontgonnen. Om het gebied te
Vanaf de dijk uitzicht over het landschap
ontwateren werden langgerekte smalle kavels aangelegd door sloten te
Tussen de bebouwing in de woon- en werklinten door is er uitzicht over het
graven. Het water werd via blokboezems afgevoerd naar de rivier. De blok-
achterliggende open agrarische landschap. Op sommige plekken wordt dit
boezems staan haaks op de rivier en zorgen samen met beplante tiendwe-
landschap doorsneden door hoogspanningsmasten.
gen en kades voor een karakteristiek landschap.
Ten oosten en ten westen van Gouderak krijgt de doorkijk een meer natuurlijk karakter vanwege de aanleg van het Natuurnetwerk Nederland. Waar
Kleinschalige, slingerende rivier met hechte gemeenschappen
de open ruimte tussen de bebouwing groter is, kan het open landschap
De Hollandsche IJssel heeft een kleinschalig en slingerend karakter. De
beter worden ervaren.
inwoners zijn van oudsher sterk op elkaar aangewezen en vormen hechte
Vanaf de dijk is er uitzicht over de Hollandsche IJssel. De Hollandsche IJssel
gemeenschappen. De rivier heeft een smalle bedding, kent weinig buiten-
is relatief smal ten opzichte van de breedte van de Lek. Hierdoor is de be-
dijkse gebieden en gedeeltelijk hoge, stenige oevers. De dijken zijn minder
bouwing en het landschap aan de overzijde goed zichtbaar. Dit beeld is
robuust dan die langs de Lek. Bij gevaar voor hoogwater kan de storm-
afwisselend: open landschap, kleine kernen, het stedelijk gebied van Gouda
vloedkering bij Krimpen aan den IJssel gesloten worden. Tot aan de waaier-
en in de verte is het stedelijk gebied rond Rotterdam zichtbaar. Op plekken
sluis ten oosten van Gouda is de IJssel een getijdenrivier. Achter de
waar aan twee kanten van de Hollandsche IJssel is gebouwd, wordt de rivier
waaiersluizen is de Hollandsche IJssel gekanaliseerd, waardoor het peil
ervaren als open ruimte te midden van bebouwing.
beheerst wordt door de waterbeheerder.
34
Kansen IJsselstreek: •
Maak bij ontwikkelingen gebruik van het lokale erfgoed en de lokale geschiedenis;
•
Benut gebieden zoals Veerstalblok, met een goede ontsluiting nabij provinciale wegen, voor ontwikkeling van werkgebieden. Dit geeft ruimte om bestaande bedrijvigheid op slecht ontsloten locaties te verplaatsen;
•
Sluit aan op het landelijke en kleinschalige karakter van het bebouwingslint;
•
uUitzicht op het landschap vanaf de wegen op de dijken en vanuit de kernen zoveel mogelijk behouden;
•
Het karakter van de Hollandsche IJssel als dynamische getijdenrivier beleefbaar maken en versterken;
•
Herkenbaar houden van het verschil tussen het binnendijkse en het buitendijkse landschap;
•
Combineer mogelijkheden voor recreatie met het karakteristieke landschap;
•
Het bebouwingslint benutten als bijzonder woonmilieu.
35
2.4
Waarden van de Kernen
De waarden van de kernen staan beschreven in het rapport Koers en Kader Krimpenerwaard en zijn weergegeven in de Identiteits- en Waardenkaart.
36
37
3
3.1
Toekomstgerichte Krimpenerwaard
In de toekomst is de gemeente Krimpenerwaard een vitaal leefbaar gebied waar we in goede gezondheid en met plezier wonen, werken en genieten van de unieke omgeving. Waarbij iedereen mee kan doen en zijn verantwoordelijkheid neemt. In deze dynamische gemeente zijn de kernen in verbinding met de omliggende gebieden en vervult de Krimpenerwaard een belangrijke rol binnen de regio op het gebied van duurzaamheid, biodiversiteit en ruimtelijke ontwikkeling. De opgaven en uitdagingen die hieraan bijdragen zijn vertaald in Speerpunten. Deze Speerpunten geven richting aan de afweging van Initiatieven, het opstellen van Beleid en het vormgeven van Het Omgevingsplan.
38
3.2
Richting- en RuimteKansen-kaart
In de Richting- en Ruimtekansen-kaart geven we richting aan gebieden en kernen. We geven aan wat belangrijk is voor de toekomst. De gebieden op de Richting- en Ruimtekansen-kaart komen niet overeen met de gebieden op de Identiteits- en Waarden-kaart. Op de identiteitskaart staat de huidige situatie; deze kaart is opgebouwd vanuit historisch perspectief. Om in te kunnen spelen op de opgaven voor de toekomst is een andere gebiedsindeling nodig. Deze is verbeeld in de Richting- en Ruimtekansenkaart.
aantal Speerpunten belangrijker dan andere. We geven in elk gebied ruimte aan initiatieven die bijdragen aan onze doelen en speerpunten die passen bij dat gebied. We onderscheiden op de Richting- en Ruimtekkansen-kaart de volgende gebieden: •
Krachtig buitengebied: Dynamiek langs de rivieren;
•
Krachtig buitengebied: Actieve Recreatie;
•
Krachtig buitengebied: Duurzaam leven;
•
Krachtig buitengebied: Recreatieve beleving;
•
Krachtig buitengebied: Veenweide;
•
Krachtig buitengebied: Natuur.
Op de Richting- en Ruimtekansen-kaart is de Krimpenerwaard verdeeld in een aantal gebieden en zijn de kernen aangegeven. Hierdoor kunnen we per gebied of kern richting meegeven door middel van speerpunten. We onderscheiden de Vitale Kernen en een Krachtig buitengebied met daarin verschillende kernen en gebieden. Vitale Kernen. De termen in de kernen (oranje bollen) komen uit het docuKoers en Kader Krimpenerwaard . Dit geeft aan wat per kern belangrijk is. Krachtig buitengebied. Dit is het buitengebied, opgedeeld in verschillende gebieden. Elk gebied heeft zijn eigen kleur op de kaart. Per gebied is een 39
41
42
Toekomstgerichte Krimpenerwaard Vitale Kernen
Krachtig buitengebied: Dynamiek
langs de rivieren
Krachtig buitengebied: Actieve
Recreatie
Krachtig buitengebied: Duurzaam
leven
Krachtig buitengebied: Recreatie-
ve beleving
Krachtig buitengebied: Veenweide
Krachtig buitengebied: Natuur
Speerpunt: duurzaam (her)gebruik van grondstoffen
Speerpunt: duurzaam energie opwekken
Speerpunt: energiebesparing
Speerpunt: samenwerken aan goede waterkwaliteit
Speerpunt: waterveiligheid als basisvoorwaarde
Speerpunt: tegengaan van bodemdaling
Speerpunt: water vasthouden in het buitengebied
Speerpunt: klimaat adaptieve inrichting in de kernen
Speerpunt: biodiversiteit vergroten
Speerpunt: ruimte voor adaptieve landbouw
Speerpunt: digitale bereikbaarheid vergroten
Speerpunt: vergroten verkeersveiligheid
Speerpunt: vergroten fysieke bereikbaarheid
Speerpunt: sociale verbinding bevorderen
Speerpunt: toekomstbestendige winkelgebieden
Speerpunt: recreatieve verbindingen verbeteren
Speerpunt: toeristische en recreatieve voorzieningen ontwikkelen
Speerpunt: ruimte voor vitale, toekomstbestendige bedrijvigheid
Speerpunt: gezond en veilig woon- en leefklimaat
Speerpunt: bevorderen gezondheid
Speerpunt: passende maatschappelijke voorzieningen
Speerpunt: versterken van de linten
Speerpunt: een diverser woningaanbod
Speerpunt: toename woningen in relatie tot behoefte
3.3
Vitale Kernen
De kernen zijn het hart van de gemeenschap in de Krimpenerwaard. Hier wonen, werken en ontmoeten mensen elkaar. Hier zijn bloeiende verenigingen, doen mensen hun boodschappen, gaan kinderen naar school en wordt er gesport. Voor de toekomst willen we dat het aangenaam in de kernen blijft. Voor alle kernen zetten we in op de volgende speerpunten: •
Speerpunt: sociale verbinding bevorderen;
•
Speerpunt: toename woningen in relatie tot behoefte;
•
Speerpunt: een diverser woningaanbod;
•
Speerpunt: passende maatschappelijke voorzieningen;
•
Speerpunt: ruimte voor vitale, toekomstbestendige bedrijvigheid;
•
Speerpunt: bevorderen gezondheid;
•
Speerpunt: gezond en veilig woon- en leefklimaat;
•
Speerpunt: toeristische en recreatieve voorzieningen ontwikkelen;
•
Speerpunt: klimaat adaptieve inrichting in de kernen;
•
Speerpunt: samenwerken aan goede waterkwaliteit;
•
Speerpunt: toekomstbestendige winkelgebieden.
De kernen van de Krimpenerwaard hebben ieder hun eigen kwaliteiten en kansen. In Koers en Kader Krimpenerwaard is beschreven wat per kern belangrijk is. Dit is bondig weergegeven op de Kansen-kaart
44
3.4
Krachtig bui tengebied
Het buitengebied van de Krimpenerwaard is bijzonder en waardevol, maar staat voor uitdagingen. Hoe behouden we de kwaliteiten van het buitengebied, houden we droge voeten, hoe gaan we om met de ontwikkelingen in de landbouw, de vraag naar duurzame energie en de vraag naar ruimte voor bebouwing? Het antwoord op deze vragen is niet voor het hele buitengebied het zelfde. Daarom zijn er ook verschillen aangegeven in de gebieden. Deze gebieden zijn weergegeven op de Richting- en Ruimte-kaart. Kansen-kaart. Per gebied geven we aan waar we op inzetten en welke Speerpunten van belang zijn.
K r achti g bui teng e bi ed : Dy nami ek l angs d e r i v i er en Langs de rivieren is altijd al veel dynamiek en ontwikkeling geweest. De bodem is hier door de rivierklei en de zeeklei steviger dan in het midden van de Krimpenerwaard. Dit is gunstig voor landbouw, infrastructuur en bebouwing. Bovendien zijn veel plekken relatief goed bereikbaar. Dit biedt kansen aan ontwikkelingen voor bijvoorbeeld bedrijven. Hierbij houden we rekening met infrastructuur, leefbaarheid, waterveiligheid, drinkwatervoorzieningen en landschappelijke kwaliteiten. We zetten hier in op de volgende speerpunten: •
Speerpunt: ruimte voor vitale, toekomstbestendige bedrijvigheid;