BIJL 3 - Advies Adviesraad Sociaal Domein

College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Krimpenerwaard T.a.v. mevr. E. Breukelman Postbus 51 2820 AB Stolwijk info@krimpenerwaard.nl Datum:

10 augustus 2023

Onderwerp:

Advies m.b.t. ‘Verordening Jeugd en Wmo Krimpenerwaard’

Geacht College, Naar aanleiding van het verzoek op 27 juni 2023 per e-mail om advies uit te brengen t.a.v. de ‘Verordening Jeugd en Wmo Krimpenerwaard’ stuur ik u hierbij de reactie van de Adviesraad Sociaal Domein. Tijdens de vergadering van de Adviesraad van 3 juli jl. hebben mevrouw Breukelman en mevrouw Kooreman een toelichting gegeven bij dit onderwerp en was er gelegenheid voor het stellen van vragen en het bespreken van reacties vanuit de Adviesraad. Graag brengt de Adviesraad de volgende punten onder uw aandacht, te beginnen met de tekst van de ‘omgekeerde verordening’ zelf, gevolgd door enkele punten over de inhoud en de uitvoering van de verordening. Omgekeerde verordening Tijdens de vergadering van de Adviesraad Sociaal Domein op 3 juli 2023 is vanuit de gemeente aangegeven dat de verordening “meer vanuit de bedoeling” is opgesteld en “aansluit bij een omgekeerde toets waarbij wordt uitgegaan van de vraag in plaats van de regels”. Verder is de verordening “opgesteld in begrijpelijke taal (B1) en zijn zo min mogelijk juridische termen gebruikt”. De Adviesraad is een sterk voorstander van deze benadering en heeft er begrip voor dat een omslag in werken ‘vanuit de vraag i.p.v. vanuit de regels’ tijd vraagt van de gemeente. Tegelijkertijd zijn inmiddels uitgangspunten ontwikkeld voor omgekeerde verordeningen1.

Graag geeft de Adviesraad bij elk van deze uitgangspunten opmerkingen en tips mee ter verbetering van de Verordening Jeugd en Wmo:  Stelt de inwoner centraal De wijzigingen in de Verordening Jeugd en Wmo Krimpenerwaard zijn gebaseerd op jurisprudentie of hebben al een plek gekregen in de uitvoeringspraktijk. Dat is in de beleving van de Adviesraad iets anders dan het centraal stellen van inwoners. De Adviesraad vindt het belangrijk dat hulpvragen van inwoners gemonitord blijven en dat de verordening op basis daarvan wordt aangescherpt als daar aanleiding voor is.  Is ingedeeld op de vraag van de inwoner De Adviesraad mist vragen van inwoners als leidraad voor de verordening. Naar mening van de Adviesraad kunnen deze vragen inwoners helpen om te beoordelen hoe de verordening op hun situatie van toepassing is.  Kijkt naar het effect voor de inwoner 1

Zie de uitgangspunten van Stimulanz (Omgekeerde Modelverordening sociaal domein - Stimulansz). 1

 



De Adviesraad mist effecten voor inwoners op basis van hulpvragen in de verordening. Gaat uit van de inwoner als gelijkwaardige gesprekspartner De Adviesraad hecht waarde aan een paragraaf in de verordening over de rechten van inwoners en hun positie als gesprekspartner, bijvoorbeeld in het kader van het keukentafelgesprek. Is geschreven in begrijpelijke taal Volgens de Adviesraad staan er termen in de verordening die vragen om een nadere definitie, zoals ‘gebruikelijke’ en ‘bovengebruikelijke hulp’. Ook is het belangrijk dat juridische begrippen nader worden toegelicht. Kan worden meegegeven als voorlichting aan inwoners Om de verordening geschikt te maken voor inwoners zijn de voorgaande aandachtspunten van belang.

Gebruikelijke en bovengebruikelijke hulp De Jeugdwet laat zich niet uit over wanneer iets gebruikelijk is en wanneer er sprake is van bovengebruikelijke hulp. Gemeenten moeten zelf invulling geven aan het begrip gebruikelijke hulp. Artikel 1.6 in de wijzigingstabel gaat uit van het volgende: “uit jurisprudentie blijkt dat bovengebruikelijke hulp onder omstandigheden ook van ouders kan worden verwacht en dus onder 'eigen kracht' kan vallen.” Op grond van eerdere uitspraken van de Centrale Raad van Beroep wil de Adviesraad erop wijzen dat het twijfelachtig is of de gemeente bovengebruikelijke hulp van ouders mag afdwingen2. De Adviesraad adviseert daarom het volgende:  De gemeente brengt de hulpvraag in kaart voordat wordt beoordeeld of er sprake is van (boven)gebruikelijke hulp. Anders gezegd: voorafgaand aan het stellen van de 4 vragen (zie artikel 1.6) dient altijd objectief onderzoek naar de hulpvraag plaats te vinden, ook als ouders in staat (lijken te) zijn om deze zelf te bieden zonder problemen.  De Adviesraad pleit voor maatwerk c.q. soms (gemotiveerd) afwijken van de verordening of de beleidsregels als de omstandigheden dat vereisen. Immers, wat in het ene gezin als gebruikelijke hulp kan worden gezien, kan voor het andere gezin (gelet op de omstandigheden binnen dat gezin) leiden tot de conclusie van bovengebruikelijke hulp.

Rekening houden met eventuele financiële risico’s (zonder inkomenstoets door de gemeente) De financiële situatie van ouders speelt een rol bij de beoordeling of sprake is van (boven)gebruikelijke hulp. De wet bevat geen inkomenstoets. In plaats daarvan past de gemeente een rekenformule toe om te kunnen inschatten of ouders een voorziening kunnen betalen. Het sociaal minimum wordt daarbij als uitgangspunt genomen. De Adviesraad brengt graag de volgende punten onder de aandacht van het college:  Uit recent onderzoek van de door het kabinet ingestelde Commissie Sociaal Minimum blijkt dat de bijstand voor veel mensen te laag is om te kunnen rondkomen3. Bijzondere meerkosten in geval van (chronische) ziekte of handicap zijn voor minima soms niet op te brengen. Desondanks is het sociaal minimum als uitgangspunt genomen in deze verordening. Het advies van de Adviesraad is om de mogelijkheden van de bijzondere bijstand te verkennen als inwoners met een laag inkomen de kosten van een voorziening niet (meer) kunnen dragen. 2

Dit past ook bij uitspraken die de CRvB over mantelzorg in de Wmo 2015 heeft gedaan. Je houdt rekening met mantelzorg als deze daadwerkelijk beschikbaar is, maar je kan niemand verplichten deze onbetaalde zorg te leveren. 3 Rapport ‘Een zeker bestaan - Naar een toekomstbestendig stelsel van het sociaal minimum’, Commissie Sociaal Minimum – 30 juni 2023

2





Het is belangrijk dat de gemeente inwoners een handreiking biedt waarmee zij zelf eventuele financiële risico’s kunnen inschatten. Naar mening van de Adviesraad dient de gemeente deze eventuele risico’s bespreekbaar te maken. Een mogelijkheid is dat de gemeente wijst op een rekentool van het NIBUD, namelijk 'het persoonlijk budgetadvies' (zie link) om ouders te helpen beoordelen of zij de kosten voor jeugdhulp zelf kunnen dragen. De Adviesraad vindt het van belang dat cliënten worden geïnformeerd over de mogelijkheid van een herindicatie als hun (financiële) situatie verandert.

Veranderingen voor de verstrekking van huishoudelijke hulp (Wmo) In de verordening is nadrukkelijker opgenomen dat huishoudelijke hulp alleen wordt verstrekt als deze langdurig noodzakelijk is (minimaal 6 maanden). In de praktijk worden indicaties voor huishoudelijke hulp al op deze wijze verstrekt, omdat de hulp niet op korte termijn kan worden georganiseerd vanwege met name personeelstekorten. Als mensen sneller hulp willen dan kiezen ze een andere route, is de ervaring van de gemeente. De Adviesraad adviseert om het periodieke cliëntervaringsonderzoek van de gemeente te gebruiken om vast te stellen welke eventuele gevolgen deze maatregel voor burgers heeft. De verordening als een eerste stap naar vraaggericht indiceren De Adviesraad ziet de verordening als een eerste stap naar meer vraaggericht indiceren en is geïnteresseerd in het standpunt van het college in deze. De Adviesraad brengt als voorbeeld een initiatief in de gemeente Dongen onder de aandacht. In deze gemeente krijgen casemanagers de ruimte om te organiseren wat nodig is voor de burger waarbij zij geen rekening hoeven te houden met de schotten tussen Wmo, Wlz en Zorgverzekeringswet 4. De Adviesraad vraagt zich af of het in de Krimpenerwaard ook mogelijk is om meer vrijheid te geven aan consulenten om verdere stappen te zetten richting vraaggericht indiceren.

Mocht het bovenstaande om een mondelinge toelichting vragen dan is de Adviesraad graag bereid met u hierover van gedachten te wisselen en met u in gesprek te gaan. Contact met de adviesraad verloopt via mevrouw A. Scheepens (adviesraadsociaaldomein@krimpenerwaard.nl). Wij zien uw reactie met belangstelling tegemoet. Met vriendelijke groet, Namens de Adviesraad Sociaal Domein Krimpenerwaard,

Lucie Boonekamp Voorzitter Adviesraad Sociaal Domein Krimpenerwaard 06 - 21557359

4 Project ‘Community Care Dongen’, één van de vijftien voorbeelden in de verzameling ‘Zorgzame Buurten’ aangeboden aan

de Tweede Kamer in mei 2023. Gebleken is dat door uitstel van verpleeghuisopname per saldo (Wlz, Wmo, Zorgverzekeringswet) een besparing van € 38.400 per cliënt is bereikt, de tevredenheid van cliënten hoog is en het ziekteverzuim van zorgmedewerkers zeer laag is.

3