BIJL 2A - bijlage 6 quickscan Flora- en Fauna

Quickscan flora en fauna

IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

Pagina |2

Arnhem, 9 november 2020

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

Pagina |3

Colofon Titel Subtitel

: Quickscan flora en fauna : IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

Projectnummer Datum

: 20.269 : 9 november 2020

Veldonderzoek Auteur(s)

: M. Stoetzer : M. Stoetzer

Collegiale toets

: S. Klein Brinke

Opdrachtgever Contactpersoon

: Agel adviseurs : M. Kooijman

Bezoekadres Postcode Telefoon

: Snelliusweg 40-18 : 6827 DH Arnhem : 026-2001900

info@ekoza.nl www.ekoza.nl

Ekoza B.V. is lid van het Netwerk Groene Bureaus: www.netwerkgroenebureaus.nl

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

Pagina |4

Inhoudsopgave 1. 2.

Inleiding ...........................................................................................................................................................5 Wettelijk kader ................................................................................................................................................6 2.1 Natura 2000-gebieden .............................................................................................................................6 2.2 Natuurnetwerk Nederland ......................................................................................................................6 2.3 Soorten....................................................................................................................................................7 2.4 Houtopstanden .......................................................................................................................................9 2.5 Invasieve exoten ................................................................................................................................... 10 3. Gebiedsbeschrijving .......................................................................................................................................

11 3.1 Gebiedsbeschrijving .............................................................................................................................. 11 3.2 Voorgenomen ingreep ........................................................................................................................... 14 4. Onderzoeksmethode ......................................................................................................................................15 4.1 Gebiedsbescherming ............................................................................................................................. 15 4.1.1 Natura 2000 ........................................................................................................................................ 15 4.1.2 Natuurnetwerk Nederland .................................................................................................................. 15 4.2 Soorten.................................................................................................................................................. 15 4.2.1 Bronnenonderzoek.............................................................................................................................. 16 4.2.2 Veldonderzoek ....................................................................................................................................

16 4.2.3 Effectenbeoordeling ............................................................................................................................ 16 4.3 Houtopstanden .....................................................................................................................................17 4.4 Invasieve exoten ................................................................................................................................... 17 5. Resultaten ...................................................................................................................................................... 18 5.1 Gebiedsbescherming ............................................................................................................................. 18 5.1.1 Natura 2000 ........................................................................................................................................ 18 5.1.2 Natuurnetwerk Nederland .................................................................................................................. 19 5.2 Soorten.................................................................................................................................................. 20 5.2.1 Grondgebonden zoogdieren ...............................................................................................................

20 5.2.2 Vleermuizen ........................................................................................................................................ 21 5.2.3 Vogels .................................................................................................................................................. 24 5.2.4 Reptielen, amfibieën en vissen ........................................................................................................... 25 5.2.5 Flora .................................................................................................................................................... 26 5.2.6 Ongewervelden ................................................................................................................................... 26 5.3 Houtopstanden .....................................................................................................................................27 5.4 Invasieve exoten ................................................................................................................................... 27 6.

Conclusies en aanbevelingen ..........................................................................................................................27 6.1 Gebiedsbescherming ............................................................................................................................. 28 6.1.1 Natura 2000 ........................................................................................................................................ 28 6.1.2 Natuurnetwerk Nederland .................................................................................................................. 28 6.2 Soortbescherming ................................................................................................................................. 28 6.2.1 Grondgebonden zoogdieren ............................................................................................................... 28 6.2.2 Vleermuizen ........................................................................................................................................ 28 6.2.3 Vogels .................................................................................................................................................. 29 6.2.4 Reptielen, amfibieën en vissen ...........................................................................................................

29 6.2.5 Flora .................................................................................................................................................... 29 6.2.6 Ongewervelden ................................................................................................................................... 29 6.3 Houtopstanden .....................................................................................................................................30 6.4 Invasieve exoten ................................................................................................................................... 30 Bronnen ..................................................................................................................................................................31 Literatuur ...........................................................................................................................................................31 Websites............................................................................................................................................................. 31

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

Pagina |5

1.

Inleiding In het landelijk gebied ten noorden van Ouderkerk aan den IJssel liggen een aantal kavels tegen de Hollandsche IJssel aan ook wel de “dikke boom” genoemd. De plannen zijn om op deze kavels een viertal nieuwe woningen te realiseren. In 2015 is voor dit gebied al eerder een quickscan rapport opgesteld en in 2016 heeft er tevens nader onderzoek naar gierzwaluwen plaatsgevonden voor een deel van de gebouwen (i.e. de loods). Vanwege dat de juridische houdbaarheid van 3 jaar voor deze rapporten, zijn deze te oud en dienen deze opnieuw uitgevoerd te worden. Vanuit Europese- en nationale regelgeving dient onderzocht te worden welke effecten deze ingreep heeft op beschermde gebieden (Natura 2000 en Natuurnetwerk Nederland) en op beschermde flora en fauna. De voorliggende rapportage beschrijft de resultaten van een quickscan. Het betreft een beoordeling van de huidige en potentiële aanwezigheid van beschermde soorten planten en dieren op de onderzoekslocatie en de te verwachten effecten van de voorgenomen ingreep op beschermde soorten en gebieden. De quickscan vindt plaats op grond van bronnenonderzoek en een terreinbezoek. Tijdens het terreinbezoek is een inschatting gemaakt welke soorten voor kunnen komen en welke soorten op voorhand uit te sluiten zijn. Deze quickscan is een momentopname en kan slechts in beperkte mate uitsluitsel geven over de afwezigheid van soorten.

Dit onderzoek betreft geen volledige veldinventarisatie. Mochten er effecten te verwachten zijn van de werkzaamheden op beschermde soorten die mogelijk aanwezig zijn, dan wordt een nader onderzoek geadviseerd. In hoofdstuk 2 staat het wettelijk kader uiteengezet, waaraan getoetst dient te worden. Hoofdstuk 3 geeft een beschrijving van het onderzoeksgebied en de voorgenomen ingrepen. Hoofdstuk 4 geeft een beschrijving van de onderzoeksmethode. In hoofdstuk 5 worden de resultaten van het onderzoek en de mogelijke effecten van de ingreep op beschermde soorten besproken. Ten slotte volgen in hoofdstuk 6 de conclusies, aanbevelingen en eventuele vervolgstappen.

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

Pagina |6

2.

Wettelijk kader Sinds 1 januari 2017 is de nieuwe Wet natuurbescherming van kracht. Deze wet vervangt 3 wetten: de Natuurbeschermingswet 1998, de Boswet en de Flora- en faunawet. Het bevoegd gezag ligt bij de provincies. De Rijksoverheid blijft verantwoordelijk voor handelingen en projecten in gebruik, beheer of aanleg door het rijk, zoals hoofdwegen, spoorwegen, hoofdvaarwegen, waterkeringen, militaire terreinen, gastransportnet, hoogspanningsleidingen, delfstoffen, kustlijn, bepaalde visserij etc. De Wet natuurbescherming is gericht op de bescherming van:  Natura 2000-gebieden  Soorten  Houtopstanden

2.1 Natura 2000-gebieden De basis voor Natura 2000 zijn de Europese Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn. Deze natuurbeschermingsrichtlijnen hebben naast de bescherming van specifieke flora en fauna eveneens als doel om de leefgebieden van deze soorten te behouden, te herstellen of uit te breiden. In Nederland zijn ruim 160 gebieden als Natura 2000-gebied aangewezen door het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). Door de toenmalige Minister van LNV zijn instandhoudingsdoelstellingen vastgesteld voor de Natura 2000-gebieden, deze staan vermeld in het (ontwerp-) aanwijzingsbesluit. Daarin staan ook de instandhoudingsdoelstellingen voor alle habitattypen, -soorten en broedvogels die in het Natura 2000-gebied voorkomen beschreven. Daarnaast staat beschreven op welke wijze de instandhoudingsdoelstellingen te realiseren zijn. Onder ‘instandhouding’ wordt verstaan het geheel aan maatregelen die nodig zijn ter behoud of herstel van een gunstige staat van instandhouding van de natuurlijke habitats en populaties van wilde dier- en plantensoorten.

Elke activiteit (in de wet: project of handeling) zowel binnen als buiten een Natura 2000gebied die gelet op de instandhoudingsdoelstellingen:  de kwaliteit van de natuurlijke habitats of de habitats van soorten in dat gebied kan verslechteren; of  een significant verstorend effect kan hebben op de soorten waarvoor dat gebied is aangewezen is ingevolge artikel 2.7, tweede lid verboden. De activiteit kan slechts doorgang vinden wanneer het bevoegd gezag een vergunning verleent.

2.2 Natuurnetwerk Nederland Het doel van het Natuurnetwerk Nederland (voorheen de Ecologische Hoofdstructuur of EHS) is om een samenhangend netwerk te creëren van kwalitatief hoogwaardige natuurgebieden en natuurrijke cultuurlandschappen. Het huidige netwerk bestaat voor het merendeel uit Natura 2000-gebieden en andere bestaande natuurgebieden. Daarnaast worden natuurgebieden uitgebreid, nieuwe natuurgebieden ontwikkeld en ecologische verbindingszones aangelegd. Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

Pagina |7

Onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland zijn Ecologische Verbindingszones (EVZ), die natuurgebieden met elkaar verbinden om het migreren van dieren en planten tussen natuurgebieden mogelijk te maken. De provincies zijn sinds 2014 verantwoordelijk voor de begrenzing en de ontwikkeling van dit natuurnetwerk. Bij toetsing van de ingreep aan het Natuurnetwerk Nederland (NNN) zijn de 'Spelregels EHS' van toepassing, een uitwerking van de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte en een door Rijk, provincies en maatschappelijke organisaties gezamenlijk opgesteld beleidskader. Provincies hebben de Spelregels laten doorwerken in hun eigen ruimtelijk beleid. Het compensatiebeginsel voor de EHS is het sluitstuk van het ‘nee, tenzij’ beschermingsregime. Volgens dat regime zijn nieuwe projecten, plannen en handelingen, die afwijken van het bestemmingsplan, in het NNN met een significant negatief effect op de wezenlijke kenmerken en waarden niet toegestaan, tenzij er sprake is van een groot openbaar belang én het ontbreken van reële alternatieven. De hoofdlijnen van de regels voor de bescherming en compensatie van het NNN zijn juridisch verankerd in de uitbreiding van het Besluit Algemene Regels Ruimtelijke ordening (Barro, voorheen AMvB Ruimte), die op 1 oktober 2012 in werking is getreden (bekendmaking inhoud Stb. 2012, 388; bekendmaking inwerkingtreding Stb. 2012, 434).

2.3 Soorten Onder de Wet natuurbescherming geldt, net als onder de Flora- en faunawet, een zorgplicht voor alle in het wild levende dieren. De Wet natuurbescherming kent drie beschermingsregimes:  soorten van de Vogelrichtlijn  soorten van de Habitatrichtlijn  andere soorten

Vogelrichtlijnsoorten Onder de soorten van de Vogelrichtlijn vallen alle van nature in Nederland in het wild levende vogels. Ingevolge artikel 3.1 is het verboden om: 1. Opzettelijk vogels te doden of te vangen; 2. Opzettelijk vogelnesten, -rustplaatsen en -eieren te vernielen of te beschadigen of vogelnesten weg te nemen; 3. Eieren van vogels te rapen en deze onder zich te hebben; 4. Opzettelijk vogels te storen, tenzij de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort.

Habitatrichtlijnsoorten Onder de soorten van de Habitatrichtlijn vallen soorten die genoemd zijn in Bijlage IV van de Habitatrichtlijn, Bijlage I en II van het Verdrag van Bern en Bijlage I van het Verdrag van Bonn. In de Bijlagen van de Verdragen van Bern en Bonn worden ook vogels genoemd. Wat betreft deze soorten is het ingevolge artikel 3.5 (Bern bijl. II, Bonn bijl. I) verboden om: 1. Opzettelijk dieren te doden of te vangen; 2. Opzettelijk dieren te verstoren; 3. Opzettelijk eieren van dieren te vernielen of te rapen; Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

Pagina |8

4. Voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren te beschadigen of te vernielen; 5. Opzettelijk planten in hun natuurlijke verspreidingsgebied te plukken, te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen. Wat betreft deze soorten is het ingevolge artikel 3.6 (Bern bijl. I en II, Bonn bijl. I) verboden om dieren of planten te verkopen, te vervoeren voor verkoop, te verhandelen, te ruilen of te koop of te ruil aan te bieden, tenzij het gaat om aantoonbaar gefokte of gekweekte dieren of planten.

Andere soorten Onder het beschermingsregime andere soorten vallen soorten waarvan er geen Europese verplichting tot bescherming is. Dit zijn soorten die vanuit nationaal belang extra bescherming behoeven. De beschermde status van soorten kan per provincie verschillen. Provincies hebben de bevoegdheid om bij provinciale verordening vrijstelling te verlenen voor nationaal beschermde soorten. In dit geval gaat het om de provincie Zuid-Holland. Ingevolge de Wet natuurbescherming artikel 3.10 is het verboden om: 1. Opzettelijk dieren te doden of te vangen; 2. Voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren te beschadigen of te vernielen; 3. Opzettelijk planten in hun natuurlijke verspreidingsgebied te plukken te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen.

Zorgplicht Artikel 1.11 Wet natuurbescherming voorziet in een algemene verplichting voor eenieder om voldoende zorg te dragen voor Natura 2000-gebieden, bijzondere nationale natuurgebieden en voor in het wild levende dieren en planten en hun directe leefomgeving. Het betreft bovendien niet alleen dieren en planten van soorten waarvoor de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn specifieke beschermingsmaatregelen eisen, maar alle in het wild levende dieren en planten. De zorgplicht is als een open norm geformuleerd in het eerste lid van artikel 1.11. In het tweede lid wordt de zorgplicht iets geconcretiseerd door te bepalen dat de zorgplicht in elk geval inhoudt dat eenieder die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat door zijn handelen of nalaten nadelige gevolgen kunnen worden veroorzaakt voor een Natura 2000-gebied, een bijzonder nationaal natuurgebied of voor in het wild levende dieren en planten:  dergelijke handelingen achterwege laat, dan wel,  indien dat achterwege laten redelijkerwijs niet kan worden gevergd, de noodzakelijke maatregelen treft om die gevolgen te voorkomen, of  voor zover die gevolgen niet kunnen worden voorkomen, deze zoveel mogelijk beperkt of ongedaan maakt. Voor de bescherming van dieren en planten van soorten waarvoor geen specifiek beschermingsregime geldt op grond van hoofdstuk 3, heeft de zorgplicht zelfstandig betekenis.

Op grond van de zorgplichtbepaling moeten schadelijke handelingen in beginsel achterwege worden gelaten dan wel moeten maatregelen worden genomen om schadelijke gevolgen (zoveel mogelijk) te voorkomen.

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

Pagina |9

Jaarrond beschermde nesten Nesten van vogelsoorten van categorie 1 t/m 4 zijn jaarrond beschermd, de nesten van soorten in categorie 5 zijn beschermd als er onvoldoende alternatieven zijn. Categorieën: 1. Nesten die, behalve gedurende het broedseizoen als nest, buiten het broedseizoen in gebruik zijn als vaste rust- en verblijfplaats. 2. Nesten van koloniebroeders die elk broedseizoen op dezelfde plaats broeden en die daarin zeer honkvast zijn of afhankelijk van bebouwing of biotoop. De (fysieke) voorwaarden voor de nestplaats zijn vaak zeer specifiek en limitatief beschikbaar. 3. Nesten van vogels, zijnde geen koloniebroeders, die elk broedseizoen op dezelfde plaats broeden en die daarin zeer honkvast zijn of afhankelijk van bebouwing. De (fysieke) voorwaarden voor de nestplaats zijn vaak zeer specifiek en limitatief beschikbaar. 4. Vogels die jaar in jaar uit gebruik maken van hetzelfde nest en die zelf niet of nauwelijks in staat zijn een nest te bouwen. 5. Nesten van vogels die weliswaar vaak terugkeren naar de plaats waar zij het jaar daarvoor hebben gebroed of de directe omgeving daarvan, maar die wel over voldoende flexibiliteit beschikken om, als de broedplaats verloren is gegaan, zich elders te vestigen. Enkele provincies, zoals Limburg en Overijssel, hebben hun eigen lijst van jaarrond beschermde nesten van vogelsoorten.

2.4 Houtopstanden De regels van de Boswet zijn grotendeels onveranderd opgenomen in de Wet natuurbescherming. Een houtopstand is een zelfstandige eenheid van bomen, boomvormers, struiken, hakhout of griend, die: a. een oppervlakte grond beslaat van tien are of meer, of b. bestaat uit een rijbeplanting die meer dan twintig bomen omvat, gerekend over het totaal aantal rijen. Ingevolge artikel 4.1 vallen buiten de bescherming houtopstanden:  houtopstanden binnen de bij besluit van de gemeenteraad vastgestelde grenzen van de bebouwde kom (voor deze wet);  houtopstanden op erven of in tuinen;  fruitbomen en windschermen om boomgaarden;  naaldbomen bedoeld als kerstbomen en niet ouder dan twintig jaar  kweekgoed; o uit populieren of wilgen bestaande wegbeplantingen, o beplantingen langs waterwegen, en o eenrijige beplantingen langs landbouwgronden;  Het dunnen van een houtopstand;  uit populieren, wilgen, essen of elzen bestaande beplantingen die zijn bedoeld voor de productie van houtige biomassa indien zij: o ten minste eens per tien jaar worden geoogst; o bestaan uit minstens tienduizend stoven per hectare per beplantingseenheid o bestaande uit een aaneengesloten beplanting die niet wordt doorsneden door onbeplante stroken breder dan twee meter; o zijn aangelegd na 1 januari 2013. Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 10

2.5 Invasieve exoten Sinds 3 augustus 2016 is er een Europees verbod op bezit, handel, kweek, gebruik, transport en vrijlaten van schadelijke exotische planten en dieren. Deze soorten staan op de zogenaamde Unielijst. Een exoot is een plant, dier of ander organisme dat van nature niet in Nederland voorkomt. Als een soort schadelijk is voor de natuur is dit een invasieve exoot. Invasieve exoten komen door menselijk handelen in Nederland terecht. Exoten die zich thuis voelen in Nederland vestigen zich in de natuur en vermeerderen snel. Om de schade die invasieve exoten aanrichten aan te pakken is een Europese verordening ontwikkeld. In deze verordening staan ge- en verboden om schade in de Europese Unie zo veel mogelijk te voorkomen. Op de Unielijst staan soorten die voorkomen en schade toebrengen of dit in de toekomst gaan doen. Verschillende soorten hebben een verschillend effect op de natuur in Nederland en behoeven dus ook andere maatregelen. Voor een aantal krabben en kreeften mag bevissing, transport en handel voor consumptie wel, omdat dit een beheersmaatregel is voor deze soorten. De provincies zijn verantwoordelijk voor de aanpak van de invasieve exoten die in 2016 en 2017 op de Unielijst zijn geplaatst (zie bijlage 10 van de Regeling natuurbescherming).

Uitgezonderd zijn de wolhandkrab en de Amerikaanse rivierkreeften (waarvoor het Rijk verantwoordelijke blijft) en de beverrat (waarvoor de waterschappen verantwoordelijk blijven). Niet elke exoot die schadelijk is in Nederland of andere delen van de EU staat op de Unielijst. Er zijn een aantal criteria waaraan een soort moet voldoen om op de Unielijst te komen. Enkele soorten staan niet op de Unielijst, maar kunnen echter wel schade veroorzaken, zoals Aziatische duizendknopen. Daarom adviseert de overheid om maatregelen te nemen om te voorkomen dat deze invasieve exoten in de natuur terechtkomen of zich verder verspreiden.

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 11

3.

Gebiedsbeschrijving

3.1 Gebiedsbeschrijving Het projectgebied ligt in het landelijk gebied van Ouderkerk aan den IJssel. Aan de IJsseldijk Noord, vanaf huisnummer 111 liggen een viertal kavels grenzend aan de Hollandsche IJssel (van ong. 4800 m2). In Figuur 1 is de globale ligging van het projectgebied weergegeven.

Figuur 1. Globale ligging van het projectgebied. Op het meest zuidelijke kavel staat een woonhuis met huisnummer 111 die nog bewoond is. Op het kavel ten noorden daarvan staat een vervallen woonhuis die al 50 jaar leegstaat en een loods welke nog als hobbyruimte gebruikt wordt. De overige twee kavels bestaan deels uit verhard en braakliggend terrein. De oever langs de rivier is in het westelijke deel voorzien van een damwand beschoeiing en aan de oostzijde van ongebroken, grof betonpuin en gestapelde stelconplaten. Figuur 2, 3, 4 en 5 geven een impressie van het projectgebied.

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 12

Figuur 2. Impressie van het woonhuis (huisnummer 111) binnen het projectgebied.

Figuur 3. Impressie van het vervallen huis binnen het projectgebied. Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 13

Figuur 4. Impressie van de loods binnen het projectgebied.

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 14

Figuur 5. Impressie van het braakliggend terrein op de twee noordelijk gelegen kavels

3.2 Voorgenomen ingreep De initiatiefnemer is voornemens om een viertal huizen te realiseren op de buitendijkse kavels van “De dikke boom”. Hierbij wordt alle bestaande bebouwing (woonhuis met huisnummer 111, vervallen huis en loods) gesloopt, worden alle bomen gekapt en struiken verwijderd en moet bodemsanering plaatsvinden. Ook wordt er een nieuwe insteekhaven gerealiseerd (Grenzend aan het perceel van de huidige woning met huisnummer 111 is al een bestaande insteekhaven).

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 15

4.

Onderzoeksmethode

4.1 Gebiedsbescherming Het onderzoek naar gebiedsbescherming betreft een bureaustudie.

4.1.1 Natura 2000 Voor het bepalen van de ligging van beschermde gebieden ten opzichte van het projectgebied is gebruik gemaakt van de gebiedendatabase op de website van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Hier is alle informatie over Natura 2000gebieden te vinden zoals de habitattypen en -soorten waarvoor de Natura 2000-gebieden zijn aangewezen. In dit onderzoek worden o.a. de onderstaande vragen beantwoord: 1. Ligt de ingreeplocatie in een Natura 2000-gebied, of ligt er een Natura 2000-gebied binnen de invloedsfeer van de ingreeplocatie, zodat externe en/of cumulatieve effecten te verwachten zijn. 2. Wat zijn de mogelijke negatieve en/of positieve effecten van de voorgenomen ingrepen op de instandhoudingdoelstellingen van een Natura 2000-gebied in kwestie. 3. Kunnen deze effecten: a. verstorend zijn voor kwalificerende soorten b. leiden tot een verslechtering van de kwaliteit van de kwalificerende habitats c. significant negatief zijn voor het realiseren van de instandhoudingsdoelstellingen

4.1.2 Natuurnetwerk Nederland Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) werd vroeger de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) genoemd. Het Natuurnetwerk is een Nederlands netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden. Het netwerk moet natuurgebieden beter verbinden met elkaar en met het omringende agrarisch gebied. De provincies zijn verantwoordelijk voor de begrenzing en de ontwikkeling van dit natuurnetwerk. Voor het bepalen van de ligging van het projectgebied ten opzichte van het NNN is gebruikt gemaakt van de websites van de provincie Zuid-Holland. Hierbij is bekeken hoe de ligging van het projectgebied is ten opzichte van het Natuurnetwerk. Bij ruimtelijke ontwikkelingen binnen het NNN worden de effecten van de ingreep op de wezenlijkheidskenmerken en -waarden van het NNN getoetst.

4.2 Soorten Het onderzoek naar beschermde soorten bestaat uit twee delen. Er is begonnen met een literatuurstudie, gevolgd door een veldonderzoek in het projectgebied. Aan de hand van de literatuurgegevens en het veldbezoek wordt bepaald welke soorten daadwerkelijk in het projectgebied voor kunnen komen.

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 16

4.2.1 Bronnenonderzoek Het bronnenonderzoek gaat uit van bestaande en beschikbare gegevens. Een belangrijke bron zijn de gegevens afkomstig uit de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF). Deze databank geeft het meest actuele overzicht van beschermde soorten die in de regio voorkomen. Het is een koppeling van databases zoals waarneming.nl en telmee.nl. Hierin participeren onder andere de Particuliere Gegevensverzamelende Organisaties (PGO’s) zoals Sovon, Ravon en de Zoogdiervereniging. Voor de gegevens uit de NDFF is een zoekgebied geselecteerd rondom de te onderzoeken locatie. Er is gekeken naar de gegevens van de laatste 3-10 jaar, afhankelijk van de soortgroep en hoeveelheid gegevens. De NDFF is op 2610-2020 geraadpleegd. Verder zijn ecologische verspreidingsatlassen geraadpleegd: Bos, 2006; Broekhuizen, 2016; Creemers, 2009; NVL 2002.

4.2.2 Veldonderzoek Het projectgebied is eenmaal bezocht op 29-10-2020. Het was een geheel bewolkte dag, met een temperatuur rond de 15°C met een matige wind. Het veldwerk voor dit onderzoek is uitgevoerd in de vorm van een quickscan. Het onderzoek bestaat uit het uitvoeren van een habitatgeschiktheidsbeoordeling. Dit is een veldonderzoek waarbij op basis van de fysieke kenmerken van het projectgebied een indicatie wordt gegeven van het mogelijk voorkomen van beschermde plant- en diersoorten. Er is zowel (globaal) gekeken naar de daadwerkelijk aanwezige flora en fauna als naar de mogelijke waarden die het gebied herbergt in andere tijden van het jaar die tijdens een eenmalig bezoek niet kunnen worden vastgesteld. Tijdens het terreinbezoek is zoveel mogelijk concrete informatie verzameld met betrekking tot de aan- of afwezigheid van beschermde soorten (zicht- en geluidswaarnemingen, sporenonderzoek naar de aanwezigheid van nesten, holen, uitwerpselen, haren, etc.).

4.2.3 Effectenbeoordeling Als bepaald is welke beschermde soorten in het projectgebied voor kunnen komen vindt een inschatting van de effecten plaats. Aan de hand van de ingreep worden de effecten van de activiteiten op de mogelijk aanwezige soorten bepaald. Effecten kunnen optreden tijdens de realisatiefase van het project en zijn dan meestal tijdelijk van aard. In de gebruiksfase van het project kunnen blijvende effecten optreden. Effecten van de ingreep op aanwezige soorten zijn sterk afhankelijk van een aantal variabelen, zoals: de voorgenomen werkzaamheden, de exacte locatie, de periode van het jaar, het tijdstip van de dag, de doorlooptijd van de werkzaamheden, de gebruikte machines of materialen enzovoort. Niet alleen de effecten op de aanwezige verblijfplaatsen van de soort zijn van belang, maar ook of het leefgebied blijvend kan voorzien in alles wat nodig is om succesvol te kunnen voortplanten of te kunnen verblijven. Verder is het van belang te weten welke effecten de werkzaamheden hebben op de gunstige staat van instandhouding van de soort. Bij kans op negatieve effecten kan nader onderzoek worden geadviseerd en is mogelijk een ontheffing van de verbodsbepalingen in de Wet natuurbescherming nodig.

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 17

4.3 Houtopstanden Bij het kappen van bomen binnen het projectgebied wordt middels een bureaustudie bepaald of het houtopstanden betreft die buiten het besluit van de betreffende gemeente vastgestelde grenzen van de bebouwde kom (voor deze wet) liggen.

4.4 Invasieve exoten Tijdens het veldonderzoek wordt er gekeken naar de eventuele aanwezigheid van invasieve soorten. Bij aanwezigheid of mogelijke aanwezigheid wordt beschreven wat de maatregelen zijn die genomen moeten worden om te voldoen aan de Europese verordening.

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 18

5.

Resultaten

5.1 Gebiedsbescherming 5.1.1 Natura 2000 Het projectgebied ligt op 6,6 km. afstand van het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied Boezems Kinderdijk (Figuur 3).

Figuur 6. Ligging van het projectgebied ten opzichte van het Natura 2000-gebied Boezems kinderdijk. Boezems Kinderdijk omvat de hoge boezems van de Nederwaard, de Overwaard en NieuwLekkerland alsmede delen van de aangrenzende polders Blokweer en Nieuw-Lekkerland. De boezems bestaan uit open water, riet- en zeggemoerassen, ruigten, grienden, struwelen en boezemkaden. De polders bestaan uit wei- en hooilanden, doorsneden door sloten. Boezems Kinderdijk is aangewezen tot Natura 2000-gebied in de Vogelrichtlijn vanwege het voorkomen van de beschermde soorten purperreiger, porseleinhoen, zwarte stern. Verder is het gebied aangewezen voor de smient, krakeend en slobeend waarvoor het gebied van betekenis is als rui- en/of overwinteringsgebied en rustplaatsen in hun trekzones. Ook is voor het gebied een complementaire doelstelling opgenomen (bijdrage aan landelijk niveau) in de Habitatrichtlijn voor de noordse woelmuis.

Effectenbeoordeling De storingsfactoren die plaats kunnen vinden door de werkzaamheden zijn verzuring en vermesting door stikstofdepositie, verstoring door geluid, trilling en licht. De werkzaamheden zijn beperkt van aard en worden op grote afstand uitgevoerd van de dichtstbijzijnde Natura 2000-gebieden. Het Natura 2000-gebied ligt buiten de invloedsfeer van de werkzaamheden. Er zijn geen negatieve effecten op beschermde gebieden te verwachten.

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 19

5.1.2 Natuurnetwerk Nederland Het projectgebied ligt op ca. 50 meter van het Natuurnetwerk Nederland (Figuur 7). Dit betreft bestaande en nieuwe natuur. De provincie heeft geen doelstellingen voor gebieden die buiten het Natuurnetwerk Nederland liggen. Ruimtelijke ontwikkelingen die geen significant negatief effect hebben op de wezenlijke waarden en kenmerken van het Natuurnetwerk Nederland mogen plaatsvinden.

Figuur 7. Ligging van het projectgebied ten opzichte van het Natuurnetwerk Nederland. In het Natuurnetwerk Nederland heeft de provincie de volgende doelstellingen:  het herstel en behoud van de rijkdom aan soorten, de biodiversiteit. Hiervoor moeten natuurgebieden worden uitgebreid, verbeterd, en met elkaar worden verbonden, waardoor een netwerk ontstaat. Dit netwerk moet functioneren in ruimte en tijd, waardoor planten en dieren een duurzame, robuuste en klimaatbestendige leefomgeving krijgen;  het bieden van ruimte aan de groeiende behoefte aan rust en ruimte. Hierdoor kunnen inwoners en bezoekers de natuur beleven en het draagvlak voor natuurbeleid waarborgen.

Effectenbeoordeling Het projectgebied bevindt zich op ca. 50 meter van het Natuurnetwerk Nederland. De provincie heeft geen doelstellingen voor gebieden die buiten het Natuurnetwerk Nederland liggen. Deze werkzaamheden tasten de kernkwaliteiten niet aan en passen binnen het beleid van het Natuurnetwerk Nederland, provincie Zuid-Holland. Het afwegingskader EHS hoeft niet te worden doorlopen.

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 20

5.2 Soorten Er is een bronnenonderzoek verricht naar de aanwezigheid van beschermde soorten in het projectgebied en in de directe omgeving van het projectgebied. De belangrijkste gegevensbron is de NDFF. De NDFF geeft echter geen volledig beeld van de aanwezigheid van soorten. Dat komt omdat niet alle gebieden even goed worden onderzocht. Daarnaast worden bepaalde soortgroepen beter onderzocht dan andere. Dit kan te maken hebben met de interesse van de waarnemer, toegankelijkheid van een gebied of omdat sommige soorten moeilijk te inventariseren zijn. Ten slotte worden niet alle waarnemingen doorgegeven. Door middel van het veldbezoek is een inschatting gemaakt van de te verwachte beschermde soorten in het projectgebied. Daarna is onderzocht welke effecten de werkzaamheden kunnen hebben op de mogelijk aanwezige beschermde soorten.

5.2.1 Grondgebonden zoogdieren Bronnenonderzoek Een aantal grondgebonden zoogdieren zijn in het projectgebied of in de omgeving van het projectgebied waargenomen volgens de NDFF. Tabel 1 geeft een overzicht van deze soorten.

Tabel 1. Overzicht van waargenomen grondgebonden zoogdieren in het projectgebied of in de nabije omgeving volgens de NDFF van de laatste 10 jaar. Soort

Bever Bosmuis Bunzing Dwergmuis Egel Hermelijn Veldmuis Wezel

Beschermingsstatus Habitatrichtlijnsoort X

andere soorten

vrijgestelde soorten X X X X X X X

Er zijn een drie waarnemingen van de bever verricht. De dichtstbijzijnde waarneming was 700m ten noordoosten van het projectgebied. Soorten die volgens de verspreidingsatlassen ook voor kunnen komen zijn damhert en waterspitsmuis (welke onder de beschermingsstatus ‘andere soorten’ vallen).

Veldonderzoek Het projectgebied bestaat uit gedeeltelijk uit braakliggend terrein met bomen en struweel grenzend aan de Hollandsche IJssel. In de bomen zijn geen eekhoornnesten aangetroffen en daarmee zijn er geen verblijfplaatsen van eekhoorns in het projectgebied. Er zijn geen sporen van beschermde soorten waargenomen. Bevers laten duidelijk sporen na (omgeknaagde bomen, burchten, beverglijbanen e.d.) en kunnen dus uitgesloten worden. Grondgebonden zoogdieren als algemene muizensoorten, konijn en mol kunnen voorkomen op de locatie, maar hier zijn geen aanwijzingen voor gevonden.

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 21

Gebouwbewonende soorten als huisspitsmuis kunnen mogelijk in de bebouwing worden aangetroffen. De waterspitsmuis leeft onder andere in de buurt van rivieren zoals de Hollandsche IJssel wanneer en wanneer er ruige begroeide oevers zijn. De noordelijk gelegen verruigde oevers zijn potentieel geschikt habitat voor de waterspitsmuis (Zie Figuur 8. Oever met ruige begroeiing). De betonplaten zijn bovendien half vergaan waardoor ook holtes zijn ontstaan die geschikt zijn als verblijfplaats voor de waterspitsmuis.

Figuur 8. Oever met ruige begroeiing Effectenbeoordeling Een negatief effect kan optreden voor de waterspitsmuis. In de ruig begroeide oevers wordt een insteekhaven gerealiseerd. Hierdoor kan leefgebied van de waterspitsmuis verloren gaan.

5.2.2 Vleermuizen Vleermuizen vallen onder het beschermingsregime van de Habitatrichtlijnsoorten. Verblijfplaatsen (kraam-, zomer-, paar- en winterverblijven) en essentiële vliegroutes en foerageergebieden van deze soorten zijn beschermd.

Bronnenonderzoek Er zijn 4 soorten vleermuizen in de omgeving waargenomen volgens de NDFF. De meeste vleermuiswaarnemingen betreft de gewone dwergvleermuis. Deze zijn aan beide zijden naast de weg waar ook het projectgebied aan ligt waargenomen. Verder zijn er enkele waarnemingen verricht van laatvlieger, gewone grootoorvleermuis en ruige dwergvleermuis. Tabel 2 geeft een overzicht van de waargenomen vleermuissoorten volgens de NDFF.

Tabel 2. Overzicht van vleermuizen die zijn waargenomen in het projectgebied of de omgeving volgens de NDFF van de laatste 10 jaar. Soort Gewone dwergvleermuis Gewone grootoorvleermuis Laatvlieger Ruige dwergvleermuis

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 22

Volgens de geraadpleegde verspreidingsatlassen is het voorkomen van de rosse vleermuis ook mogelijk

Veldonderzoek Verblijfplaatsen van vleermuizen kunnen zich bevinden in gebouwen of bomen. In bomen bevinden vleermuizen zich in holtes, spleten of achter loshangend boomschors. In gebouwen kunnen vleermuizen zich onder andere bevinden in de spouw, onder dakpannen, achter boeiboorden en op zolders. De aanwezige bomen konden goed worden onderzocht op de aanwezigheid van holtes of spleten en deze waren afwezig. De bebouwing is geschikt voor gebouwbewonende vleermuizen. Het gaat hierbij om alle drie de gebouwen 1. Woonhuis: Dit huis heeft als dakbedekking bitumen. Het hellende dak heeft wel een boeiboord en ook een houten gevelbekleding (zie Figuur 9. Dakomlijsting en houten gevelbekleding). In de houten gevelbekleding zitten gaten waar gebouwbewonende vleermuizen in kunnen kruipen. Ook onder de dakomlijsting aan de zijkant van de gevel(s) kunnen vleermuizen kruipen.

Figuur 9. Dakomlijsting en houten gevelbekleding 2. Vervallen huis: Er zijn mogelijkheden voor vleermuizen onder de dakpannen (zie Figuur 10. Vervallen huis met dakpannen).

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 23

3. Figuur 10. Vervallen huis met dakpannen Loods: De loods heeft dakpannen waar vleermuizen onder kunnen kruipen (zie Figuur 11. Loods met dakpannen).

Figuur 11. Loods met dakpannen

Niet alleen verblijfplaatsen van vleermuizen, maar ook essentiële vliegroutes zijn beschermd. Vleermuizen zijn plaatstrouw en maken vaak jaren achter elkaar gebruik van hetzelfde netwerk aan verblijfplaatsen. De meeste soorten maken ook gebruik van min of meer vaste vliegroutes tussen hun verblijfplaats en het jachtgebied. Indien er geen alternatieven zijn is de vliegroute van essentieel belang voor een kolonie. Als de dieren niet meer zonder verstoring van hun verblijfplaats bij hun jachtgebied kunnen komen, moeten ze verhuizen. Om deze reden zijn essentiële vliegroutes van vleermuizen beschermd. Lijnvormige landschapselementen die als vliegroute kunnen dienen zijn bijvoorbeeld bomenrijen of watergangen. Bomenrijen en watergangen die als vliegroute kunnen dienen zijn in het projectgebied niet aanwezig. Ook essentieel foerageergebied van vleermuizen is beschermd. Het projectgebied kan als foerageergebied gebruikt worden door vleermuizen. Vanwege genoeg alternatief foerageergebied in de omgeving is het echter niet essentieel foerageergebied.

Effectenbeoordeling Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 24

Het projectgebied biedt geschikte mogelijkheden voor verblijfplaatsen voor vleermuizen, namelijk in de aanwezige bebouwing (woonhuis, vervallen huis en loods). Essentieel foerageergebied is niet aanwezig binnen het projectgebied, omdat er genoeg alternatieve foerageergebieden in de omgeving aanwezig zijn. Lijnvormige landschapselementen zijn niet aanwezig binnen het projectgebied, waardoor een negatief effect op een essentiële vliegroute van vleermuizen is uitgesloten.

5.2.3 Vogels Alle inheemse vogelsoorten behoren tot de Vogelrichtlijn. Daarnaast is het nest van enkele vogelsoorten jaarrond beschermd. Voor het broedseizoen van vogels is geen standaardperiode. Dit omdat het broedseizoen van soort tot soort en van jaar tot jaar kan verschillen. Globaal kan voor het broedseizoen de periode van 15 maart tot 15 juli worden aangehouden.

Bronnenonderzoek In de omgeving van de planlocatie ligt weilanden waardoor een grote verscheidenheid aan vogelsoorten in de omgeving voorkomt. In Tabel 3 zijn de vogelsoorten met een jaarrond beschermd nest die zijn waargenomen in of in de omgeving van het projectgebied volgens de NDFF weergegeven.

Tabel 3. Overzicht van vogels met jaarrond beschermde nesten die zijn waargenomen in het projectgebied of de omgeving volgens de NDFF van de laatste 3 jaar. Soort

Beschermingsstatus

buizerd ooievaar ransuil steenuil

jaarrond beschermde nesten 4 3 4 1

De buizerd is 1 keer baltsend waargenomen 500 meter ten noorden van het projectgebied. Ook is er een broedende buizerd op 1500 meter waargenomen. Ten noorden van het projectgebied (600 meter) zijn een tiental waarnemingen van ooievaars waaronder ook broedende. 600 meter ten zuidwesten van het projectgebied zijn een tweetal waarnemingen van de ransuil geregistreerd. 1400 meter ten zuidoosten van het projectgebied is een steenuil waargenomen.

Veldonderzoek Tijdens het veldbezoek zijn een aantal vogels gehoord en gezien, waaronder veel mussen en een lijster. De bomen zijn gecontroleerd op jaarrond beschermde nesten. Deze zijn niet aangetroffen. De loods en het vervallen woonhuis zijn geschikte nestlocaties voor de gierzwaluw en huismus, waarvan de nesten jaarrond beschermd. In de bomen en struiken kunnen algemene broedvogels nestelen.

Effectenbeoordeling Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 25

Er kunnen zich jaarrond beschermde nesten van huismus en gierzwaluw bevinden in de loods (Figuur 11) en het vervallen woonhuis . In de bomen zijn geen jaarrond beschermde nesten aangetroffen. In de bomen en struiken kunnen vogels in het broedseizoen broeden. De geplande werkzaamheden kunnen daarom een negatief effect hebben op mogelijk actieve nesten in het broedseizoen.

5.2.4 Reptielen, amfibieën en vissen Bronnenonderzoek In Tabel 4 is een overzicht weergegeven van de waargenomen beschermde amfibieën, reptielen en vissen in het projectgebied of in de omgeving van het projectgebied volgens de NDFF.

Tabel 4. Overzicht van waargenomen reptielen, amfibieën en vissen in of nabij het projectgebied volgens de NDFF van de laatste 10 jaar. Soort

Beschermingsstatus Habitatrichtlijnsoort

Ringslang Bruine kikker Gewone pad Kleine watersalamander Meerkikker Grote modderkruiper Noordzeehouting

andere soorten X

vrijgestelde soorten X X X X

X X

De ringslang is vier keer waargenomen, alle keren 800 meter ten noordoosten van het projectgebied. De grote modderkruiper is ong. 1 km ten noordoosten van het projectgebied een keer waargenomen. De noordzeehouting is een keer waargenomen 300m ten noorden van het projectgebied. Volgens verspreidingsatlassen kan mogelijk ook de rugstreeppad voorkomen in het gebied.

Veldonderzoek De Hollandsche IJssel ligt aan het projectgebied vast. Dit is dan ook het enige oppervlaktewater. Het oppervlaktewater is geschikt voor de beschermde vis de noordzeehouting. Er is bij de Hollandsche IJssel geen sprake van een modderige relatief stilstaande bodemlaag en daardoor is dit niet geschikt voor de grote modderkruiper. Als voortplantingswater voor beschermde amfibieën is het oppervlaktewater niet geschikt (te veel stromend). Amfibieënsoorten waarvoor een vrijstelling geldt kunnen voorkomen in het projectgebied. Tijdens het veldbezoek is een inschatting gemaakt over het gebruik van het projectgebied door reptielen. Het projectgebied biedt geschikt leefgebied (structuurrijke vegetatie en vorstvrije overwinteringslocaties) voor de ringslang. Deze slang geeft de voorkeur aan dijken en spoorbanen met struwelen. Ringslangen zonnen vaak op dijkjes in de buurt van water, waar ze Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 26

jagen op voornamelijk amfibieën. Ook beschutting in de vorm van braamstruiken, puinbulten en kelders van woningen (vervallen huis) zijn habitats voor de ringslang.

Effectenbeoordeling Zwaar beschermde vissen, reptielen en amfibieënsoorten stellen kritische eisen aan hun leefomgeving. Geschikt habitat om te rusten, zich voort te planten of te overwinteren is voor beschermde vissen en amfibieën in het projectgebied niet aanwezig. Het projectgebied is geschikt als landhabitat voor algemeen voorkomende amfibieën, vanwege het struweel, de oeverzones en de toegankelijkheid van de vervallen loods. Het projectgebied is geschikt leefgebied voor reptielen, omdat er structuurrijke vegetatie is (bramen, gras, riet, oeverzones e.d.). Ook het vervallen huis is voor de ringslang een potentieel geschikte overwinteringsplek. Als er een ringslang in het gebied leeft hebben de werkzaamheden een negatief effect op deze soort.

5.2.5 Flora Bronnenonderzoek In het NDFF zijn geen waarnemingen van beschermde planten opgenomen. Volgens de verspreidingsatlassen kunnen volgende beschermde soorten voorkomen: Groot spiegelklokje, smalle raai en wilde ridderspoor.

Veldonderzoek Het onderzoek heeft plaatsgevonden buiten de bloeitijd van beschermde plantensoorten. Beschermde planten zijn binnen het projectgebied niet te verwachten, omdat er gezien het grote aantal bramen zeer waarschijnlijk een stikstof overschot is en de bodem bovendien kalkarm is. Dit zijn optimale omstandigheden voor weinig kritische soorten, maar niet voor beschermde planten. Beschermde planten zijn namelijk behoorlijk kritisch ten aanzien van hun groeiplaatsen. Er staan een aantal essen, esdoorns, vlieren en eiken. Daarnaast zijn er veelvoorkomende planten van voedselrijke omstandigheden aangetroffen als grassen, brandnetel, hondsdraf en zuring. In het bijzonder staat er heel veel braam.

Effectenbeoordeling De meeste beschermde planten zijn zeer kritisch ten aanzien van hun standplaats. Beschermde planten zijn tijdens het veldbezoek niet aangetroffen. Gezien de aard van het projectgebied en de soortensamenstelling van de aanwezige flora worden beschermde planten hier ook niet verwacht.

5.2.6 Ongewervelden Bronnenonderzoek Tabel 5 geeft een overzicht van beschermde ongewervelden die in het projectgebied of in de naaste omgeving zijn waargenomen volgens de NDFF.

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 27

Tabel 5. Overzicht van waargenomen beschermde ongewervelden in het projectgebied of in de nabije omgeving volgens de NDFF van de laatste 10 jaar. Soort

Beschermingsstatus

Groene glazenmaker

Habitatrichtlijnsoort X

andere soorten

vrijgestelde soorten

Er zijn 90 waarnemingen van de groene glazenmaker ten noordoosten/oosten geregistreerd. De meest dichtstbijzijnde waarneming is 500 meter oost van het projectgebied waargenomen. Volgens de verspreidingsatlas kan ook de gevlekte witsnuitlibel voorkomen in de omgeving van het projectgebied.

Veldonderzoek Tijdens het veldbezoek is een inschatting gemaakt op het voorkomen van beschermde ongewervelden in het projectgebied. Iedere soort is afhankelijk van een bepaald habitat met bepaalde waardplanten. Deze habitats zijn in het projectgebied niet aanwezig.

Effectenbeoordeling Er zijn geen negatieve effecten te verwachten op beschermde ongewervelden

5.3 Houtopstanden De bomen vallen niet onder de bebouwde kom houtopstanden. Er is een meld- en herplantplicht indien het gaat om zelfstandige eenheid van bomen, boomvormers, struiken, hakhout of griend, die a. een oppervlakte grond beslaat van tien are of meer, of b. bestaat uit een rijbeplanting die meer dan twintig bomen omvat, gerekend over het totaal aantal rijen. De te kappen bomen heeft een kleiner oppervlakte dan tien are en betreft geen rijbeplanting. Een meld- en herplantplicht is niet nodig.

5.4 Invasieve exoten Er zijn geen invasieve exoten aangetroffen binnen het projectgebied. Invasieve exoten zijn daarom niet van toepassing.

6.

Conclusies en aanbevelingen Aan de hand van het voorgaande kan een aantal conclusies worden getrokken en worden aanbevelingen gegeven voor de te nemen vervolgstappen. In de effectenbeoordeling en de daaruit volgende conclusies is uitgegaan van de werkzaamheden zoals die zijn omschreven in paragraaf 3.2. Veranderingen of afwijkingen hiervan kunnen tot andere conclusies leiden. Natuuronderzoek heeft doorgaans een juridische houdbaarheid van drie jaar.

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 28

6.1 Gebiedsbescherming 6.1.1 Natura 2000 Er zijn geen negatieve effecten, dan wel significant negatieve effecten te verwachten van het project op het nabijgelegen Natura 2000-gebied.

6.1.2 Natuurnetwerk Nederland Het projectgebied ligt tegen Natuurnetwerk Nederland. Dit is buiten de grenzen van Natuurnetwerk.

6.2 Soortbescherming De Wet natuurbescherming is gericht op het duurzaam in stand houden van soorten in hun natuurlijk leefgebied. Niet alleen de instandhouding van verblijfplaatsen is van belang, maar ook de instandhouding van het leefgebied. Te allen tijde dient men de zorgplicht in acht te nemen. Deze zorgplicht houdt in dat nadelige gevolgen voor flora en fauna zoveel mogelijk moet worden voorkomen. De zorgplicht geldt voor alle planten en dieren, beschermd of niet. Tabel 6 geeft een overzicht van de maatregelen per soortgroep.

Tabel 6. Samenvatting onderzoeksresultaten en maatregelen. Soortgroep

Soort

Maatregelen

Grondgebonden zoogdieren Vleermuizen

Waterspitsmuis Gebouwbewonende vleermuizen Gierzwaluw en huismussen Ringslang n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

Nader onderzoek Nader onderzoek bij alle drie de gebouwen

Vogels Reptielen Amfibieën Vissen Flora Ongewervelden

Nader onderzoek (Specifiek bij het vervallen woonhuis en de loods) Nader onderzoek

6.2.1 Grondgebonden zoogdieren De voorgenomen werkzaamheden kunnen een negatief effect opleveren voor de waterspitsmuis. Nader onderzoek moet uitwijzen of de soort daadwerkelijk gebruik maakt van het projectgebied en of een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming nodig is. Hierbij worden gedurende drie nachten inloopvallen (live-traps) geplaatst.

6.2.2 Vleermuizen Alle gebouwen in het projectgebied zijn potentieel geschikt als vaste rust- en verblijfplaats voor gebouwbewonende vleermuizen. Nader onderzoek moet uitwijzen wat de functie van het projectgebied voor vleermuizen is en of een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming nodig is. In de periode half mei tot half juli vinden 3 bezoeken plaats, één in de ochtend rond zonsopkomst en twee in de avond rond zonsondergang. Daarnaast vinden er in de periode half augustus tot en met september 2 bezoeken plaats.

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 29

6.2.3 Vogels De bomen zijn gecontroleerd op de aanwezigheid van jaarrond beschermde nesten. Deze zijn niet aangetroffen. Een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming is niet nodig. De bomen en struiken zijn geschikt als nestlocatie voor vogels. Actieve nesten mogen geen negatief effect ondervinden. De bomen en struiken dienen buiten het broedseizoen (half maart – half juli) verwijderd te worden om te voorkomen dat broedvogels zich nestelen in de te verwijderen bomen en struiken. Indien het verwijderen niet plaats kan vinden buiten het broedseizoen, dienen de bomen en struiken voor verwijdering te worden gecontroleerd op de aanwezigheid van actieve nesten. Het vervallen woonhuis en de loods zijn potentieel geschikt als nestlocatie voor gierzwaluw en/of huismus. Nader onderzoek moet uitwijzen of de bebouwing gebruikt wordt door deze soorten en een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming nodig is. Voor huismussen vinden in de periode april tot en met half mei 2 bezoeken plaats. Hierbij wordt gezocht naar aanwijzingen voor nesten van huismussen. Voor gierzwaluwen is in 2016 nader onderzoek uitgevoerd. De houdbaarheid van dit nader onderzoek is verlopen. Tevens is het mogelijk dat nieuwe gierzwaluwnesten in de gebouwen aanwezig zijn.

In de periode juni tot en met half juli vinden 3 bezoeken plaats in de avond rond zonsondergang, waarbij gezocht wordt naar aanwijzingen voor nesten van gierzwaluwen.

6.2.4 Reptielen, amfibieën en vissen Geschikt habitat om te rusten, zich voort te planten of te overwinteren is voor beschermde amfibieën en vissen in het projectgebied niet aanwezig. Amfibieënsoorten waarvoor een vrijstelling geldt kunnen mogelijk voorkomen binnen het projectgebied. Hiervoor moet rekening gehouden worden met de zorgplicht. Een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming is niet nodig. Er is geschikt habitat aanwezig voor ringslang. Nader onderzoek moet uitwijzen of de ringslag daadwerkelijk voorkomt in het projectgebied en of een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming nodig is. In de periode tussen april en september op zonnige tot half bewolkte dagen vinden 4 bezoeken plaats waarbij via zichtwaarnemingen en herpetoplaatjes gezocht wordt naar aanwezige (zonnende) dieren.

6.2.5 Flora In het projectgebied zijn geen beschermde planten waargenomen of te verwachten. Een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming is niet nodig.

6.2.6 Ongewervelden In het projectgebied worden geen beschermde ongewervelden verwacht. Een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming is niet nodig. Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 30

6.3 Houtopstanden De bomen vallen niet onder de bebouwde kom houtopstanden. De te kappen bomen heeft een kleiner oppervlakte dan tien are en betreft geen rijbeplanting. Een meld- en herplantplicht is niet nodig.

6.4 Invasieve exoten Er zijn geen invasieve exoten aangetroffen binnen het projectgebied. Invasieve exoten zijn daarom niet van toepassing.

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel

P a g i n a | 31

Bronnen Literatuur 

     



Bos, F., Bosveld, M., Groenendijk, D., Swaay, van C. & Wynhoff, I., De Vlinderstichting 2006. De dagvlinders van Nederland, verspreiding en bescherming (Lepidoptera: Hesperioidea, Papilionoidea. - Nederlandse Fauna 7. Leiden. Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis, KNNV Uitgeverij & European Invertebrate Survey - Nederland. Broekhuizen, S., K. Spoelstra, J.B.M. Thissen, K.J. Kanters & J.C. Buys 2016. Atlas van de Nederlandse zoogdieren. Natuur van Nederland 12: 1-432. Creemers., R.C.M. & J.J.C.W. van Delft (RAVON)(redactie) 2009. De amfibieën en reptielen van Nederland. - Nederlandse Fauna 9. Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis, EIS Nederland, Leiden. Kapteyn, K. 1995. Vleermuizen in het landschap. Over hun ecologie, gedrag en verspreiding. Schuyt & Co, Haarlem. Limpens, H., Mosterd, K. & Bongers, W. 1997. Atlas van de Nederlandse vleermuizen. Onderzoek naar verspreiding en ecologie. KNNV, Utrecht. Ministeries van LNV en VROM en de provincies, 2006. Spelregels EHS, Beleidskader voor compensatiebeginsel, EHS-saldobenadering en herbegrenzen EHS. Nederlandse Vereniging voor Libellenstudie, 2002. De Nederlandse libellen (Odonata). Nederlandse Fauna 4. Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis, KNNV Uitgeverij & European Invertebrate Survey - Nederland, Leiden. Odé, B., en R. Bekker, 2016.

Protocol Soorten- en Biotoopkartering t.b.v FF-wetinventarisaties Spoorwegterreinen van ProRail. Utrecht: Bij12.

Websites                  

https://pzh.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=698b578f8bf34f5ab624e1f 2ae687199&extent=33428.9852%2C415026.1883%2C131473.1813%2C477053.1124%2C289 92 https://mijn.rvo.nl/documents/20448/98667/Lijst+jaarrond+beschermde+vogelnesten/8c62 8143-438c-4d87-aef9-eeae6a4b7843 https://www.ravon.nl/Soorten/Soortinformatie/ringslang https://www.zoogdiervereniging.nl/zoogdiersoorten/waterspitsmuis https://monitor.aerius.nl/monitor/ https://wetten.overheid.nl/BWBR0037552/ https://wetten.overheid.nl/BWBR0038668/ https://www.nvwa.nl/onderwerpen/invasieve-exoten/unielijst-invasieve-exoten https://www.rvo.nl/onderwerpen/agrarisch-ondernemen/beschermde-planten-dieren-ennatuur/invasieve-exoten www.eis-nederland.nl www.floron.nl www.google.nl/maps www.natura2000.nl www.ndff.nl www.ravon.nl www.sovon.nl www.verspreidingsatlas.nl www.zoogdiervereniging.nl

Quickscan flora en fauna IJsseldijk Noord te Ouderkerk aan den Ijssel