Begroting 2024-2027

Om het door de raad vastgestelde en nog vast te stellen beleid te kunnen uitvoeren moeten financieringsmiddelen worden aangetrokken. Hierdoor neemt de schuldpositie van de gemeente de komende jaren toe. De omvang van de schuldpositie wordt per 1 januari 2024 ingeschat op € 90 miljoen. Per 31 december 2027 stijgt de schuldpositie naar verwachting tot € 185 miljoen;



In de meerjarenbegroting 2024-2027 wordt rekening gehouden met het aantrekken van nieuwe geldleningen in 2024 (€ 50 miljoen), 2025 (€ 50 miljoen) en 2026 (30 miljoen);



De toename van de schuldpositie vindt met name plaats in 2024 en 2025 met name als gevolg van de uitvoering van grote projecten en heeft gevolgen voor de beschikbare begrotingsruimte, de ontwikkeling van de netto schuldquote en het solvabiliteitsratio;



Afhankelijk van de renteverwachting wordt eerst gebruik gemaakt van kortlopende geldleningen voordat er een langlopende geldlening wordt aangetrokken;



Lange rentetarieven lopen in de periode 2024-2027 naar verwachting niet verder op. Bij het aantrekken van nieuwe langlopende geldleningen wordt uitgegaan van een rentepercentage van 3,2% voor leningen met een looptijd van 40 jaar en een rente 3,3% voor leningen met een looptijd van 20 jaar.;



In 2024 wordt een reëel rentepercentage (0,9%) toegerekend aan de activa;



Er is voldaan aan de voorschriften vanuit de wet Fido (kasgeldlimiet en renterisiconorm).

Algemene ontwikkelingen Renteontwikkelingen Het voorspellen van de renteontwikkeling is een lastige opgave, zeker op de lange termijn. In onderstaand overzicht wordt de ontwikkeling van de te betalen rente (debetrente) in een deel van 2022 en 2023 weergegeven.

88

Op basis van de rentevisies van BNG Bank en ABN Amro Bank wordt verwacht dat de inflatie zowel in 2023 als in 2024 duidelijk boven de doelstelling van de Europese Centrale Bank (ECB) blijft. De ECB zal het monetaire beleid waarschijnlijk nog iets verkrappen. De rentetarieven zullen met name in de kortere looptijden nog wat oplopen. Verwacht wordt dat de kapitaalmarktrente in 2023 rond het huidige niveau zal bewegen en dat vanaf volgend jaar een lichte daling zal inzetten. De rentemarkt wordt vaak opgedeeld in de geldmarkt (geldmarktrente) en de kapitaalmarkt (kapitaalmarktrente). Hierbij wordt onder de geldmarktrente de korte rente verstaan en onder de kapitaalmarktrente de lange rente (met een looptijd vanaf 2 jaar). Euribor is het gemiddelde rentetarief waartegen een groot aantal vooraanstaande Europese banken elkaar leningen in euro's verstrekken en vormt de basis voor andere (kortlopende) rentetarieven. Als maatstaf van de kapitaalmarktrente wordt vaak naar staatsleningen gekeken. De rente op de geld- en kapitaalmarkt wordt voornamelijk bepaald door het beleid van de ECB. De ECB heeft in 2023 de rentetarieven aanzienlijk verhoogd. De herfinancieringsrente steeg van 2,5% naar 4,25%. De herfinancieringsrente is de rente die banken moeten betalen aan de ECB wanneer zij geld bij de ECB opnemen.

Met de rentestappen wil de ECB voorkomen dat de hoge inflatie verder in de economie wortelt. Wet- en regelgeving De Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) en de bijbehorende ministeriële regelingen geven het bindende kader voor de uitoefening van de treasury van de gemeenten. De onderliggende regelingen zijn: 

de regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo);



de uitvoeringsregeling financiering decentrale overheden (Ufdo);



het besluit leningsvoorwaarden decentrale overheden;



de regeling schatkistbankieren decentrale overheden.

Op grond van artikel 212 Gemeentewet is de gemeente verplicht een financiële verordening vast te stellen. In de Financiële verordening gemeente Krimpenerwaard 2023 is opgenomen dat het college eens per 4 jaar een treasurystatuut vaststelt en ter informatie aan de gemeenteraad aanbiedt. Een nieuw treasurystatuut is in 2020 vastgesteld. Conform het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) dient een financieringsparagraaf op te worden genomen in de begroting en het jaarverslag (artikelen 9, 13 en 26).

89

Ontwikkelingen Krimpenerwaard Beleidsvoornemen treasury In het Treasurystatuut gemeente Krimpenerwaard 2020 heeft het college de kaders voor de treasuryfunctie bepaald. Het beleid van onze gemeente is erop gericht om de financieringsbehoefte zo gunstig mogelijk af te dekken. Omdat de rente op de kortlopende middelen in het algemeen gunstiger is dan de rente op langlopende middelen, wordt bij een gelijkblijvende renteverwachting eerst gebruik gemaakt van kortlopende geldleningen als er een lening aangetrokken moet worden. Voor het afdekken van renterisico’s kan worden afgeweken van financiering met een korte looptijd. Door langlopende geldleningen eerder aan te trekken dan strikt noodzakelijk kan enerzijds geprofiteerd worden van een lage rente en anderzijds het risico op stijgende rente worden beperkt of afgewend. De gemeente Krimpenerwaard werkt vanuit totaalfinanciering. Alle gemeentelijke inkomsten en uitgaven worden hierbij gesaldeerd voordat de gemeente zich op de geld- of kapitaalmarkt begeeft. Goed inzicht in het verloop van inkomsten en uitgaven leidt tot betere sturing op de benodigde liquiditeiten voor de komende jaren, de aan te trekken externe financiering en de ontwikkeling van de rentekosten. Risicobeheer In de Wet fido zijn voor de beheersing van de renterisico’s de kasgeldlimiet en de renterisiconorm opgenomen.

Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet stelt een bovengrens aan de toegestane omvang van de kortlopende schuld (looptijd korter dan 1 jaar). Reden hiervoor is dat een korte schuldpositie een potentieel renterisico in zich heeft, omdat rentestijgingen direct doorwerken in de rentelasten. Voor structurele liquiditeitstekorten is financiering met geldleningen met een looptijd langer dan 1 jaar de aangewezen oplossing. Het is niet toegestaan de kasgeldlimiet meer dan twee kwartalen achtereen te overschrijden. Onderstaand volgt een overzicht van de ontwikkeling van de kasgeldlimiet in 2024. Berekening kasgeldlimiet

Begroot (bedragen x € 1.000)

Grondslag: Begrotingstotaal Toegestane kasgeldlimiet: - relevant percentage (wettelijk voorgeschreven) Bedrag

Begroot 2024

2023

1e kw.

2e kw.

3e kw.

4e kw.

161.775

177.311

177.311

177.311

177.311

8,5% 13.751

8,5% 15.071

8,5% 15.071

8,5% 15.071

8,5% 15.071

Gemiddelde kortlopende schuld (negatief betekent schuld, positief betekent tegoed)

19.233

327

14.620

11.979

Ruimte (+) / overschrijding (-)

34.304

15.398

29.691

27.050

Renterisiconorm De renterisiconorm gaat er van uit dat de vaste leningenportefeuille zodanig is samengesteld dat het renterisico gelijkmatig over de jaren wordt gespreid. De renterisiconorm is gekoppeld aan het begrotingstotaal.

90

Berekening renterisiconorm

Begroot (bedragen x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

Renterisico's (aflossingen op vaste schuld): - renteherziening op vaste schuld - aflossingen

6.725

7.475

9.825

11.325

Renterisico

6.725

7.475

9.825

11.325

Berekening renterisiconorm: Begrotingstotaal Bij ministerie vastgesteld percentage

177.311 20%

168.176 20%

169.442 20%

169.484 20%

Renterisiconorm

35.462

33.635

33.888

33.897

Toetsing renterisico aan norm: Renterisiconorm Renterisico

35.462 6.725

33.635 7.475

33.888 9.825

33.897 11.325

Ruimte (+) / overschrijding (-)

28.737

26.160

24.063

22.572

In bovenstaande tabel is rekening gehouden met de jaarlijkse aflossingen van de geraamde nog op te nemen vaste geldleningen over de periode 2024-2027. Uit de opstelling blijkt dat het risico dat de gemeente loopt op haar vaste schuld beperkt is en ruim binnen de norm blijft. Leningenportefeuille en financieringsbehoefte De schuldpositie van de gemeente wordt bepaald door de omvang van de portefeuille opgenomen geldleningen in combinatie met de debetstand op de rekening-courant. Op basis van de huidige inzichten geeft onderstaande tabel de ontwikkeling van de schuldpositie over de periode 2023 tot en met 2027 weer. Schuldpositie

Werkelijk 2023

Begroot 2024

Begroot 2025

Begroot 2026

Begroot 2027

(bedragen x € 1.000) Onderhandse geldleningen binnenlandse banken - Hoofdsom leningen per 1 januari - Aflossing afgesloten leningen t/m 2022 - Lening per 01-10-2024 € 50.000, 40jr., 3,2% - Lening per 01-07-2025 € 50.000, 20jr., 3,3% - Lening per 01-07-2026 € 30.000, 20jr., 3,3% Hoofdsom leningen per 31 december

97.150 7.225-

89.925

89.925 6.72550.000

133.200

133.200 6.2251.250-

175.725 6.0751.250-

195.900 6.0751.250-

50.000

2.500-

2.500-

30.000

1.500-

195.900

184.575

175.725

Voor de onderbouwing van de financieringsbehoefte is een gedetailleerde liquiditeitsprognose voor de lange termijn gemaakt op basis van verwachte inkomsten en uitgaven gedurende de jaren 2023 t/m 2027. De liquiditeitsprognose laat het volgende beeld zien:

91

Liquiditeitsprognose 2024-2027

2024

2025

2026

2027

Saldo liquide middelen medio augustus 2023 - Operationele activiteiten (programma's) - Investeringsactiviteiten (nog vast te stellen raad) - Activiteiten actieve grondexploitatie - Financieringsactiviteiten

25.535 13.218 81.1171657.569-

49815.920 57.939896.998-

3.2399.967 19.598896.781-

2.927 9.967 6.659896.717-

Saldo liquide middelen, exclusief aangetrokken financiering Financiering middels langlopende geldleningen: - 2024 (looptijd 40 jaar, 3,2%) - 2025 (looptijd 20 jaar, 3,3%) - 2026 (looptijd 20 jaar, 3,3%) - Rente nieuw aangetrokken financiering

50.098-

49.604-

19.740-

571-

50.000

1.25050.000

400-

2.385-

1.2502.50030.000 3.583-

1.2502.5001.5003.906-

498-

3.239-

2.927

9.727-

(bedragen x € 1.000)

Saldo liquide middelen, inclusief aangetrokken financiering

Tijdens de raadsbijeenkomst van 7 december 2022 is een financiële doorkijk gegeven ten aanzien van de ontwikkeling van grote projecten. In de liquiditeitsprognose is bij het onderdeel investeringsactiviteiten rekening gehouden met deze projecten, zoals de bouw Schoonhovens College en sporthal De Meent, aanleg milieustraat, nieuwbouw scholen en nieuwbouw gemeentekantoor. Tevens zijn investeringen IBOR, vGRP en vastgoed verwerkt in de prognose. Renteresultaat In het BBV is opgenomen dat de paragraaf financiering van de begroting en jaarrekening naast de beleidsvoornemens en het gerealiseerde beleid ook verplicht inzicht moet geven in: - de rentelasten uit externe financiering - het renteresultaat - de wijze van rentetoerekening. Voor de interne doorberekening van de rentelasten hanteren we voor 2023 een percentage van 0,9% (conform Kadernota 2024). Deze interne rekenrente wordt gebruikt voor rentetoerekening aan investeringen, grondexploitatie en taakvelden. Onderstaand renteschema geeft inzicht in de rentelasten van externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening. Bij de berekening van de renteomslag mag er sprake zijn van een renteresultaat. Het renteresultaat 2024 van € 2.000 is terug te vinden op het taakveld Treasury.

92

Rentetoerekening

2024 (bedragen x € 1.000)

a. b.

Externe rentelasten over korte en lange financiering Externe rentebaten over korte en lange financiering

c1. c2. c3.

Saldo rentelasten en -baten Doorberekende rente aan grondexploitaties Rente projectfinanciering Rentebaten van doorverstrekte leningen

1.226 1651.061 1 113112-

d1. d2.

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen

e.

Totaal aan taakvelden toe te rekenen De aan taakvelden toegerekende rente

949 -

Boekwaarde activa welke integraal wordt gefinancierd (peildatum 01-01-2024, conform mjb. 2024-2027) Voorcalculatorische rentepercentage begroting 2024 Renteresultaat op taakveld Treasury (-/- = voordelig)

949 1.465-

162.772 0,9% 516-

Kredietrisicobeheer Kredietrisico is de kans dat verstrekte leningen niet (volledig) en/of niet tijdig worden terugbetaald. Op kapitaalverstrekkingen en afgegeven gemeentegaranties/borgstellingen loopt de gemeente een zeer beperkt risico aangezien de gemeente fungeert als achtervang voor garantstellingen die afgegeven zijn door zogenaamde waarborgfondsen. De uitzettingen van de gemeente kennen eveneens nagenoeg geen risico. Enerzijds heeft de gemeente Krimpenerwaard een overeenkomst met de BNG Bank met betrekking tot onder andere het aantrekken en uitzetten van kort en lang geld. Anderzijds worden overtollige middelen geparkeerd bij het ministerie van Financiën (schatkistbankieren). Geldstromenbeheer De geldstromen lopen hoofdzakelijk via de BNG Bank. De saldi van de rekeningen bij de andere banken wordt zoveel als mogelijk overgeboekt naar de rekening bij de BNG Bank. Er wordt gewerkt met een meerjarige liquiditeitsprognose die regelmatig geactualiseerd wordt. Relatiebeheer De bancaire partijen waarmee de gemeente Krimpenerwaard zaken doet vallen onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Verzekeringskamer. In 2018 is een financieringsovereenkomst met de N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG Bank) afgesloten.

Dit raamcontract voor een krediet- en depotarrangement en elektronisch betalingsverkeer wordt ten minste eens in de vier jaar beoordeeld op inhoudelijke bepalingen en concurrerende condities. Hierbij dient te worden opgemerkt dat de BNG Bank een unieke plaats inneemt ten opzichte van andere banken, omdat voor het ontvangen van rijksuitkeringen een lopende rekening bij deze bank vereist is. Overigens worden de faciliteiten van de BNG Bank toereikend geacht en de condities marktconform.

93

E. Bedrijfsvoering Algemeen Samen aan de slag De samenleving verandert voortdurend en snel. Als gevolg daarvan verandert de vraag van onze inwoners. Inwoners verwachten dat de gemeente dicht bij hen staat en bijdraagt in de verbinding tussen inwoners en netwerken. De gemeente is minder een ‘regent’ (wat moet en mag) en meer een ‘facilitator’ (wat kan, wat is mogelijk en goed). Dat maakt dat we ons werk op een andere manier moeten uitvoeren; resultaat en proces worden leidend in plaats van standaardproducten, procedures en regels. Om deze ambitie ook waar te kunnen maken is een duidelijke koers uitgewerkt in de organisatievisie Krimpenerwaard Vooruit! Daarin staan de vijf speerpunten centraal: wees flexibel in de manier waarop je het doel behaalt, de behoefte van de inwoner staat centraal, samen komen we verder, je krijgt de ruimte om jezelf te ontwikkelen en te blijven groeien en je weet van aanpakken en gaat ervoor. Deze speerpunten sluiten het best aan bij ontwikkelingen en inzichten over het functioneren van de lokale overheid en de maatschappelijke opgaven waar de gemeenten voor staan. Bijvoorbeeld op het terrein van de veranderende samenleving, dienstverlening, participatie, burgerinitiatief en gebiedsgericht en integraal werken.

Organisatie Het realiseren van onze bestuurlijke ambities in een voortdurend veranderende omgeving vraagt een wendbare en daadkrachtige organisatie die onderscheid en keuzes durft te maken. Bestuur, management en medewerkers geven daar ieder vanuit hun eigen rol gezamenlijk invulling aan. Krimpenerwaard Vooruit! geeft richting aan de verdere ontwikkeling van de organisatie. De organisatiestructuur die sinds 2022 operationeel is, vormt hiervoor een belangrijke basis. We zijn volop bezig met teamontwikkeling, leiderschapsontwikkeling en het verder uitdragen van de visie Krimpenerwaard Vooruit! en de bijbehorende speerpunten. Een externe partij begeleidt het managementoverleg en directieteam in hun ontwikkeling en interne trainers faciliteren de teams bij bewustwording en ontwikkeling. Een cultuurscan heeft geholpen om meer richting te geven aan de benodigde ontwikkeling. De focus lag hierdoor in 2023 met name op rolduidelijkheid, duidelijke sturing in de organisatie, bewustwording van het belang van continue ontwikkeling, communicatie en integrale samenwerking. Begin 2024 zal de externe begeleiding worden afgebouwd en wordt de regie meer bij directie, managers en teams zelf neergelegd. De verdere benodigde ontwikkeling van de organisatie wordt door organisatiebrede projecten ondersteund.

Uiteindelijk moeten deze interventies bijdragen aan een wendbare en klantgerichte organisatie waarin eenieder verantwoordelijkheid neemt, samenwerkt en continu ontwikkelt en dienstverlening voorop staat. Personeel De personeelsmonitor is een onderzoek naar arbeidsmarkttrends en HR-ontwikkelingen. Het onderzoek wordt jaarlijks uitgevoerd door het A&O Fonds Gemeenten. In dit onderzoek worden bij zoveel mogelijk gemeenten kengetallen verzameld over ziekteverzuim, personeelsopbouw, externe inhuur en opleiding. De cijfers worden gebruikt als benchmark bij het opstellen van ons eigen personeels- en organisatiebeleid. Hierover bent u eerder met een raadsinformatiebrief geïnformeerd. Op basis van deze informatie kunnen wij het volgende aangeven. Krapte arbeidsmarkt Afgelopen jaar is de krapte op de arbeidsmarkt alleen maar toegenomen en deze zal naar verwachting ook de komende jaren nog verder toenemen. Deze krapte komt vooral tot uitdrukking in een constant hoog aantal vacatures, die bovendien vaak lang openstaan. Dit heeft tot gevolg dat er eerder en meer inhuurkrachten worden ingezet op kritieke vacatures tegen aanzienlijk hogere tarieven. We zetten komend jaar verder in op vernieuwing van het wervings- en selectieproces en verstevigen van recruitment.

In 2023 hebben we incidenteel geld ingezet op het inhuren van een recruiter die ons helpt bij de professionalisering van onze recruitment en een goed plan voor de toekomst neer te zetten. Zo hebben we bijvoorbeeld een betaald LinkedIn account aangeschaft waarin actief kan worden gezocht naar potentiële kandidaten voor specifieke functies. Ook hebben we onze wervingscampagnes en onze 94

procedures rond werving & selectie gemoderniseerd. Inmiddels is al duidelijk dat deze specifieke expertise en alle extra inspanningen hun vruchten afwerpen. We zien bijvoorbeeld dat we vacatures hierdoor sneller en beter in kunnen vullen. Voor de komende jaren zijn deze extra inspanningen gezien de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt nog steeds noodzakelijk. Om dit beleid te kunnen voortzetten en borgen is het nodig om vanaf 2024 de recruitmentfunctie structureel in de formatie op te nemen. Daarnaast zetten we in 2024 in op een sterk werkgeversmerk en nieuwe vormen van werving en selectie. Langdurig ziekteverzuim We zien het afgelopen jaar het aantal langdurig zieken in onze organisatie toenemen. De oorzaak hiervan ligt veelal in de fysieke niet-werkgerelateerde sfeer. Dit is voor de betrokkenen een verdrietige situatie. Daarbij vraagt deze toename veel van onze organisatie. Niet alleen het werk moet opgevangen worden, maar ook moet de juiste begeleiding geboden worden. Dit vertaalt zich in een stijging van de vervangende inhuur en ook extra arbo-gerelateerde kosten. Hoewel de oorzaak van het verzuim veelal niet werkgerelateerd is, willen wij als werkgever in 2024 onderzoeken in welke mate wij meer aan preventie en ondersteuning kunnen bieden.

Mobiliteit in de organisatie Opvallend is dat we het met betrekking tot interne doorstroom goed doen in vergelijking met andere gemeenten. Met een doorstroom van 10,2% scoort onze gemeente aanzienlijk hoger dan gemeenten met dezelfde inwonersklasse die 6,5% doorstroom kennen. Ook in vergelijking met alle deelnemende gemeenten, die gemiddeld 8,4% doorstroom hebben, doen we het goed. De aandacht die we besteden aan intern loopbaanperspectief, opleiding en ontwikkeling heeft zichtbaar resultaat, zowel in het hierboven genoemde doorstroompercentage als ten aanzien van het besteedde opleidingsbudget per medewerker. De komende jaren blijven we inzetten op de vitaliteit en duurzame inzetbaarheid en het (door)ontwikkelen van onze medewerkers met een aantrekkelijk opleidingsbeleid. Vitaliteit is ook bij de komende CAO-onderhandelingen een belangrijk onderwerp. Significant lagere bezetting Voornaamste conclusie van de personeelsmonitor is dat onze organisatie in vergelijking tot andere gemeenten een beperkte bezetting heeft en ook het percentage van de loonsom dat aan inhuur wordt besteed is aanzienlijk lager dan in andere gemeenten.

De bezetting per 1.000 inwoners in zowel personen als fte’s ligt in onze organisatie significant onder het niveau van andere gemeenten (6,7 fte per 1.000 inwoners versus 8,2 fte bij gemeenten met dezelfde inwonersklasse en 9,1 als gemiddelde van alle gemeenten). De uitgaven van inhuur als percentage van de loonsom (14,4%) zijn ook aanzienlijk lager in vergelijking met andere gemeenten (17%). Onze organisatie staat hierdoor onder druk. Op cruciale dossiers moeten medewerkers alle zeilen bijzetten om de voortgang en kwaliteit te waarborgen. Het trekt een behoorlijke wissel op onze medewerkers om telkens wisselingen in bezetting en belasting op te vangen. Ondanks de hoge werkdruk die dit met zich mee brengt, zijn de verzuimcijfers nog altijd iets lager dan die bij andere gemeenten. Dit is een indicatie dat de betrokkenheid, inzet en loyaliteit van onze medewerkers hoog is. Werkdruk blijft daarmee een belangrijk aandachtspunt voor ons HR-beleid. Als organisatie staan we voor veel uitdagingen en worden we geconfronteerd met een flinke toename in de vraag om gemeentelijke diensten. In combinatie met de huidige arbeidsmarkt en formatie levert dit knelpunten op. Daarom wordt in deze begroting op enkele plekken een uitbreiding van de formatie gevraagd. De gevraagde uitbreidingen zijn in twee categorieën op te delen.

Enerzijds gaat dat om beleidsmatige en anderzijds om uitvoerende werkzaamheden. Een toegenomen vraag leidt tot extra inzet en hiervoor wordt formatie gevraagd. Conform de kadernota 2024 is als gevolg hiervan in deze begroting 24,9 fte aanvullende formatie aangevraagd. De fte’s zijn voor ca. € 2,2 miljoen onderdeel van het saldo van deze begroting. Daarnaast is nog sprake van 3 aanvullende fte's op het gebied van bedrijfsvoering. De hiermee gemoeide personele worden gedekt ten laste van de opslag overhead die we hiertoe vanaf de 1e Tussentijdse rapportage 2023 meenemen bij nieuwe capaciteitsaanvragen.

95

Grote uitdagingen door voortdurend veranderende externe omstandigheden Voortdurend veranderende externe omstandigheden zorgen daarnaast ook voor extra druk op de organisatie. Een groot aantal complexe dossiers vraagt veel capaciteit en expertise en het is een voortdurende uitdaging binnen de huidige bezetting alle ambities en taken waar te maken. Zo zorgt invoering van een veelheid aan wetswijzigingen, stelselwijzingen en aanpassingen van bijzondere regelingen voor een constante hoeveelheid extra werk en werkdruk. Binnen het Sociaal Domein is hiervoor een traject opgestart waarbij goed in kaart is gebracht wat nodig is om onze organisatie klaar te maken voor de toekomstige uitdagingen en hoe we met partners de samenwerking kunnen intensiveren om onze inwoners betere ondersteuning te bieden. Dit vergt een ingrijpende aanpassing in de organisatie met veel impact op de medewerkers. Ook hebben de voorbereidingen op de Omgevingswet grote impact op de organisatie; niet alleen vraagt de organisatie hiervan veel extra capaciteit, maar ook het aanpassen van processen, werkwijzes en gedrag. We zien ook effecten van de invoering van bijvoorbeeld de Wet open overheid (Woo) en andere wetgeving rond bekendmaking. Zowel de invoering, achterblijvende ICT-ondersteuning vanuit het Rijk als de uitvoering levert meer werk voor de organisatie op.

Waar vorig jaar de ambtelijke organisatie veel extra werkzaamheden heeft moeten uitvoeren voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne, heeft in het afgelopen jaar de opvang van 80 minderjarige asielzoekers in onze gemeente de gemoederen flink bezig gehouden en veel extra inspanning van onze medewerkers gevraagd. Met name de soms heftige negatieve reacties van een kleine groep inwoners had grote impact op de betrokken medewerkers. De opvanglocatie in Haastrecht is inmiddels gerealiseerd en de dagelijkse organisatie is overgedragen aan het COA. De toegenomen agressiviteit in de samenleving is ook merkbaar binnen onze gemeente. Toenemende agressie van inwoners en onheuse bejegening kan grote impact hebben op onze medewerkers. Daarom zijn we actief aan de slag gegaan met agressietrainingen en het ontwerpen van nieuw agressieprotocol. Herijking functiehuis Een belangrijk aspect in loopbaanontwikkeling is ook een goed functiehuis en functiewaarderingssysteem. In 2023 is gewerkt aan een actualisering en herijking van het huidige functiesysteem HR21 en deze is inmiddels afgerond. Bij circa 25% van de functies binnen onze organisatie is gebleken dat een herwaardering (bijstelling naar een hogere functieschaal) noodzakelijk is.

Dit heeft de volgende gevolgen voor de totale loonsom: de herijking van de betreffende functies wordt vanaf 1 april 2023 met terugwerkende kracht ingevoerd; dit wordt verwerkt in de tussenrapportage. In de begroting 2024 zal de loonsom ten gevolge van de herijking structureel ca € 250.000 hoger zijn. Integriteit Als organisatie gaan we in het najaar van 2023 workshops volgen om ons integriteitsbewustzijn te bevorderen. Deze workshops zijn verplicht voor directie, teammanagers en medewerkers (inclusief inhuurkrachten). In de workshops gaan we aan de hand van praktijkvoorbeelden en dilemma’s met elkaar in gesprek over integriteit. Vanaf januari 2024 gaan we de bewustwording en kennis rondom integriteit borgen aan de hand van een online module (e-learning). Deze online module wordt jaarlijks herhaald en geeft de organisatie een handvat om in gesprek te gaan (en blijven) over en aan de slag te gaan met bevindingen en aanknopingspunten met betrekking tot integriteit. Huisvesting De raad heeft op 14 maart 2023 ingestemd met het voorlopig ontwerp van het nieuwe gemeentehuis en ook het realisatiebudget beschikbaar gesteld. Inmiddels is ook het definitief ontwerp gereed en ligt het voorstel van het college bij de raad om het bestemmingsplan vast te stellen. De planning is om in het eerste kwartaal van 2024 te starten met de bouw.

Het plan van aanpak voor de participatie en communicatie staat centraal in de uitvoering van het ontwerptraject en de bouwfase. O.a. heeft met een groep bewoners in mei 2023 een bijeenkomst plaatsgevonden over het ontwerp en de onderdelen in het gebouw die voor de inwoners belangrijk zijn zoals de entree van het gebouw en de dienstverlening. In het definitief ontwerp zijn de uitgangspunten om met het gemeentehuis de dienstverlening te versterken en hierbij optimaal te samen te werken onder goede

96

arbeidsomstandigheden, op een goede wijze uitgewerkt. Ook voor de nieuwe centrale huisvesting van de buitendienst is het ontwerp gereed gekomen. In de uitwerking is duidelijk geworden dat een aanvulling op het in december 2021 beschikbaar gestelde realisatiekrediet nodig is. Oorzaken zijn o.a. de excessieve prijsstijgingen die vanaf 2022 hebben plaatsgevonden. Daarnaast voortschrijdend inzicht in de uitwerking van het schetsontwerp van oktober 2021 naar het definitief ontwerp dat medio 2023 gereed is gekomen. Ook is hierin begrepen het voorstel voor een hogere ambitie op het gebied van duurzaamheid, namelijk een energieneutraal gebouw/Nul-Op-de-Meter (25%). In financiële zin is een belangrijke overweging om in te stemmen met de gevraagde aanvulling op het beschikbare krediet, dat dit niet leidt tot hogere jaarlasten ten opzichte van verbouw van de bestaande gebouwen van de buitendienst. Een besluit van de raad over een bijstelling van het krediet in oktober 2023 zou betekenen dat begin 2024 kan worden gestart met de bouw. Informatiemanagement & Automatisering Ook in 2024 wordt doorgebouwd op de uitgangspunten uit het informatiebeleid en het daaraan gekoppelde Meerjaren OnderhoudsPlan (MJOP) en het informatiebeveiligingsbeleid.

Het lopende traject voor verhoging van het bewustzijn van medewerkers op het gebied van informatieveiligheid en privacybescherming wordt voortgezet en uitgebreid met leertaken en phishing mail campagnes. Om de veiligheid van de ICT-infrastructuur te verhogen worden de mogelijkheden voor monitoring en response beter benut en uitgebreid. Op het gebied van wet- en regelgeving zal veel aandacht uitgaan naar de Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen (Wbni), waarin de NIS2-richtlijn (Network and Information Systems Directive) is opgenomen, en naar de nieuwe versie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Alle hardware en software die ICT beheert wordt opgenomen in het MJOP en wordt volgens een vervangingsschema vervangen. Veruit het grootste onderdeel van de automatiseringskosten zijn de kosten van ‘aanschaf en onderhoud software’. Hier worden alle licenties, onderhoud en dienstverlening van de verschillende applicaties uit bekostigd. Het komende jaar is er specifiek aandacht voor de implementatie van de Woo en de verdere implementatie van de Omgevingswet. Daarnaast implementeren we de nieuwe website van de gemeente, starten we met de implementatie van een nieuw financieel systeem en bereiden we de IT-inrichting van het nieuwe gemeentehuis voor. Met het Streekarchief Midden-Holland wordt samengewerkt om digitale informatie langdurig te bewaren in een e-depot.

Rechtmatigheidsverantwoording In de jaarrekening 2023 zal het college voor het eerst verantwoording afleggen over de financiële rechtmatigheid. In juli 2023 heeft de gemeenteraad besloten om de Financiële verordening, de Controleverordening en het Controleprotocol aan te passen aan deze wijziging. Onderzoeken naar doelmatigheid en doeltreffendheid van bestuur In juli 2023 heeft de gemeenteraad de verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid bestuur Krimpenerwaard 2023 vastgesteld. Voor 2024 zal conform deze verordening een onderzoeksplan opgesteld worden met daarin twee onderwerpen. De onderwerpkeuze wordt afgestemd met de rekenkamer en de auditcommissie.

97

Hoe doen we het in cijfers (P&O)

Bevolkingsaantal

Rekening

Begroting

Begroting

2022

2023

2024

57.062

57.062

57.700

7,46

7,4

8,2

425,49

422,26

477,48

6,7

6,4

7,5

Bezetting (totaal) in fte

383,9

365,2

433,27

Externe inhuur* (% tot. loonsom + tot. Kosten inhuur)

21,38

3,73

5,17

Formatie (aantal fte per 1.000 inw.) Formatie (totaal) in fte Bezetting (aantal fte per 1.000 inw.)

Huisvestingskosten Conform onze Financiële verordening 2023 informeren wij u over de huisvestingskosten die ten laste van de exploitatie worden gebracht. Dit betreft o.a. afschrijvings- en rentelasten, energiekosten, dagelijks en groot onderhoud, verzekering, beveiliging en schoonmaakkosten. x € 1.000 Gemeentekantoor

Rekening

Begroting

Begroting

2022

2023

2024

1.208

1.044

1.038

262

266

285

1.470

1.311

1.323

Gemeentewerf Huisvestingslasten totaal

Informatie en Automatisering (I&A) Onderstaand is een overzicht opgenomen van de totale automatiseringskosten die ten laste van de exploitatie worden gebracht. Dit betreft o.a. de kosten voor aanschaf en onderhoud van hard- en software, huur/leasekosten van apparatuur, kosten voor mobiele telefonie en lasten als gevolg van rente en afschrijving. Deze kosten maken deel uit van de overhead. x € 1.000

Rekening

Begroting

Begroting

2022

2023

2024

Lasten automatisering

2.721

3.578

3.241

Totaal

2.721

3.578

3.241

Griffie & Gemeenteraad Conform onze Financiële verordening 2023 informeren wij u over de begrote uitgaven voor de raad, de rekenkamer, griffie en de accountant. De begrote bedragen zijn aangepast op grond x € 1.000 Gemeenteraad (incl. commissie)

Rekening

Begroting

Begroting

2022

2023

2024

829

922

936

Rekenkamer

78

81

83

Griffie

516

565

579

Accountant Totaal

98

148

94

97

1.571

1.662

1.695

F. Verbonden partijen 1. Algemeen Gemeenschappelijke regelingen

1 Gemeenschappelijke Regeling regio Midden-Holland 2 Hecht 3 Omgevingsdienst Midden-Holland (ODMH) 4 Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Hollands Midden 5 Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie, Heffing en Waardebepaling (SVHW) 6 Ingenieursbureau Krimpenerwaard (IBKW) 7 Groenalliantie 8 Streekarchief Midden Holland 9 Werkvoorzieningschap Promen Vennootschappen en Stichtingen. 1 Cyclus NV 2 Oasen 3 Stedin NV 4 Bank Nederlandse Gemeenten 5 Veerdienst Schoonhoven 6 Waterbos Bergambacht BV

2. Waarom verbonden partijen De gemeenten in Nederland hebben veel taken en verantwoordelijkheden op uiteenlopende terreinen die zij als lokale overheid dienen uit te voeren. Zo ook de gemeente Krimpenerwaard. Voor de uitvoering van deze taken heeft de gemeente de keuze uit drie mogelijkheden: 1. de uitvoering van de taak wordt door de gemeente zelf opgepakt; 2. de uitvoering van de taak wordt door de gemeente uitbesteed aan een organisatie of bedrijf, die geheel los staat van de gemeente; 3. de uitvoering van de taak wordt door de gemeente onder gebracht bij een organisatie waarvan de gemeente bestuurlijk deel uitmaakt en waarmee een (financiële) verbintenis wordt aangegaan: de verbonden partij. Het zelf uitvoeren van de taken dan wel opdracht verstrekken aan een los van de gemeente staande organisatie en bedrijf gebeurt vaak bij uitvoerende taken waarbij de gemeente als opdrachtgever opereert. Wanneer het gaat om een (uitvoerings)taak onder te brengen bij een verbonden partij staan er voor de gemeenten meerdere keuzes tot haar beschikking. Er bestaat immers een grote variatie in de vormen van samenwerkingsverbanden binnen gemeenten waarbij ook de gebruikte terminologie nogal van elkaar verschilt. Zo wordt er gesproken over samenwerkingsverbanden, gemeenschappelijke regelingen en verbonden partijen.

Om te komen tot een eenduidige terminologie voor samenwerkingsverbanden wordt veelal uitgegaan van de terminologie die wordt gebruikt in het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten. Dit besluit gaat uit van de term verbonden partij en geeft daaraan de volgende definitie: “Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de provincie onderscheidenlijk de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft. Een financieel belang is een aan de verbonden partij ter beschikking gesteld bedrag dat niet verhaalbaar is indien de verbonden partij failliet gaat onderscheidenlijk het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat indien de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt. Bestuurlijk belang is zeggenschap, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur hetzij uit hoofde van stemrecht”.

99

Met andere woorden: er is sprake van een verbonden partij als een gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft in een derde rechtspersoon. Bij bestuurlijk belang gaat het om het hebben van zeggenschap van de gemeente in de derde partij. Dit kan omdat de gemeente: • zitting heeft in het dagelijks- of algemeen bestuur. • aandelen bezit en daarom stemrecht heeft. De gemeente Krimpenerwaard volgt deze definitie waarbij de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) het wettelijk kader vormt. Verbonden partijen kunnen nog worden onderscheiden in de op het publiekrecht gebaseerde Gemeenschappelijke regelingen en het bezit van aandelen van bedrijven die zijn gebonden aan het privaatrecht, de zogeheten vennootschappen. 3. Belang voor de raad De gemeenteraad heeft een kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende verantwoordelijkheid binnen het gemeentebestuur. Deze verantwoordelijkheid geldt ook ten aanzien van het toezicht op en de beheersing van verbonden partijen. Wanneer het toezicht op de verbonden partijen niet optimaal verloopt, loopt de gemeente een vergroot risico om geconfronteerd te worden met het niet realiseren van beoogde (beleids)doelstellingen en financiële nadelen, maar ook (politieke) imagoschade door activiteiten van de verbonden partijen.

Hoewel niet alles kan worden voorkomen, is het van belang om voldoende checks & balances in te bouwen voor de beheersing. Omdat de gemeente verantwoordelijk is voor de aansturing van de verbonden partijen, de controle daarop en de financiële consequenties voor de eigen organisatie, is inzicht in de verbonden partijen vanuit de raad van belang. Een ander belang van de raad is de noodzaak dat inzicht bestaat in de kosten en de financiële risico’s die de gemeente kan lopen en de daaruit voortvloeiende budgettaire gevolgen. De gemeente is immers verplicht bij te dragen aan de exploitatietekorten die mogelijk ontstaan bij de gemeenschappelijke regelingen. Bij de aanbieding van de rekening en begroting van de diverse verbonden partijen wordt daarom ook een factsheet gevoegd. Deze factsheets vergroten het inzicht in de (financiële) gang van zaken bij de verbonden partijen. Een onderdeel van de informatievoorziening per verbonden partij is voorts dat een verbinding is gelegd met de programma’s in de begroting. Sinds kort worden de verbonden partijen periodiek specifiek besproken in de auditcommissie. Hieronder volgt een overzicht van de Gemeenschappelijke Regelingen waarvan de gemeente Krimpenerwaard deel uitmaakt en een overzicht van de Vennootschappen waarvan de gemeente Krimpenerwaard aandeelhouder is. In 2022 is de Wgr gewijzigd op 3 vlakken. 1.

De positie van de gemeenteraad bij besluitvorming en functioneren in de gemeenschappelijke regeling is verbeterd. 2. Er zijn aanvullende controle-instrumenten toegevoegd waarvoor expliciete keuzes moeten worden gemaakt. 3. Het wordt verplicht om afspraken te maken over evaluatie van de regeling. Voor het merendeel van de wijzigingen hebben de besturen tot 1 juli 2024 de tijd om deze, na akkoord van de gemeenteraden, in de regeling te verwerken. 4. Een uitgebreidere omschrijving van de verbonden partijen waarbij de gemeente Krimpenerwaard is aangesloten In navolgend overzicht zijn de verbonden partijen opgenomen waarbij de gemeente Krimpenerwaard is aangesloten. Allereerst volgt een overzicht van de verbonden partijen op publiekrechtelijke basis, de zogenaamde Gemeenschappelijke regelingen met vermelding van de bestuurlijke inbreng, het aantal deelnemende gemeenten en de financiële bijdrage van de gemeente Krimpenerwaard aan die Gemeenschappelijke regeling. In het tweede overzicht zijn de verbonden partijen benoemd die het privaatrecht als basis hebben, de zogenaamde Vennootschappen en Stichtingen. Bij deze verbonden partijen wordt in het overzicht aangegeven waarop het bedrijf zich richt, het aantal aandelen dat de gemeente Krimpenerwaard bezit in het bedrijf en tenslotte de nominale waarde per aandeel.

100