Begroting 2024-2027
Tekst van het document
Begroting 2024-2027
Zaaknummer:
Behorend bij raadsbesluit nr:
Documentnummer:
19311183009
19311189421
19311185634
2
INHOUDSOPGAVE Aanbiedingsbrief ............................................................................................................................................................. 4 Leeswijzer....................................................................................................................................................................... 8 Bestemming resultaat ................................................................................................................................................... 12 Bestuur en ondersteuning............................................................................................................................................. 15 Veiligheid ...................................................................................................................................................................... 20 Verkeer, vervoer en waterstaat..................................................................................................................................... 23 Economie......................................................................................................................................................................
26 Onderwijs, sport, cultuur en recreatie ........................................................................................................................... 32 Sociaal domein ............................................................................................................................................................. 39 Volksgezondheid en milieu ........................................................................................................................................... 48 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing........................................................................................... 53 Recapitulatie van baten en lasten................................................................................................................................. 58 BBV Indicatoren............................................................................................................................................................ 60 Paragrafen .................................................................................................................................................................... 66 A. Lokale heffingen......................................................................................................................................... 66 B.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................................ 74 C. Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................................... 84 D. Financiering ............................................................................................................................................... 88 E. Bedrijfsvoering ........................................................................................................................................... 94 F. Verbonden partijen ..................................................................................................................................... 99 G. Grondbeleid ............................................................................................................................................. 103 H. Openbaarheidsparagraaf ......................................................................................................................... 110 I. Opvang vluchtelingen ................................................................................................................................ 112 J. Claim op het Rijk ......................................................................................................................................
115 Financiële begroting en meerjarenraming .................................................................................................................. 119 Model 1: (Meerjarig) overzicht van de baten en lasten ................................................................................. 119 Model 2: Gronden waarop de meerjarenramingen zijn gebaseerd ............................................................... 122 Model 3: Verschillen ten opzichte van vorig begrotingsjaar.......................................................................... 124 Model 4: Overzicht van de geraamde incidentele lasten en baten ............................................................... 126 Model 5: Nieuw beleid .................................................................................................................................. 130 Model 6: Meerjarig investeringsprogramma ................................................................................................. 137 Model 7: Geprognosticeerde balans............................................................................................................. 141 Model 8: Reserves en voorzieningen ...........................................................................................................
142 Model 9: Berekening EMU-saldo .................................................................................................................. 148 Bijlagen ....................................................................................................................................................................... 149 Bijlage 1 - Lijst verbonden partijen ............................................................................................................... 149 Bijlage 2 - Lijst met gebruikte afkortingen..................................................................................................... 163
3
AANBIEDINGSBRIEF Geachte raadsleden, Voor u ligt de meerjarenbegroting 2024-2027 van de gemeente Krimpenerwaard. Een begroting die grotendeels aansluit bij de Kadernota, maar waarbij ook de in de kadernota geuite zorgen niet weggenomen zijn. Integendeel. De val van het kabinet heeft mede tot gevolg dat de onzekerheid op verschillende beleidsterreinen, maar ook op de financiën nog niet minder en misschien zelfs groter is geworden. Maatschappelijke ontwikkelingen hebben een grote impact op het gemeentelijk beleid en de financiën. Denk aan de oorlog in Oekraïne en de opvang van vluchtelingen. Of aan het gestegen prijspeil en de gevolgen daarvan op onze inwoners en bedrijven. Maar dit geldt ook voor de gemeente zelf: de gestegen prijzen van grondstoffen en personeel hebben tot gevolg dat eerder beschikbaar gestelde budgetten en kredieten niet langer toereikend zijn. Tel daarbij op de krapte op de arbeidsmarkt die ook nog voortduurt. De inhuur van medewerkers om de vacatures en ziekte in te vullen, legt een groot beslag op de beschikbare budgetten. Vanzelfsprekend doen we er veel aan om medewerkers aan te trekken en te behouden om zodoende de dienstverlening en wettelijke taakuitvoering op peil te houden. Gelukkig lukt het ons om vacatures relatief vaak in te vullen.
Collegeprogramma “Vitaal vooruit!” Voor een vitale Krimpenerwaard is het van belang te investeren in vitale inwoners, vitale gemeenschappen en vitale kernen. Het moet goed wonen, werken en leven zijn in de Krimpenerwaard. Sociaal-maatschappelijke opgaven zoals een sterke sociale basis (informele netwerken en maatschappelijke voorzieningen), bestaanszekerheid en de gevolgen van vergrijzing (onder andere vraag/behoefte aan vrijwilligers en mantelzorgers, personeelstekorten) hangen samen met ruimtelijke opgaven als de woningnood, mobiliteit, de energie- en landbouwtransitie. Deze samenhang is zichtbaar in het toekomstperspectief dat naar aanleiding van het collegeprogramma is opgesteld en motiveert de noodzaak voor een duurzame ontwikkeling. Dit toekomstperspectief doet een dringend beroep op andere overheden om hierin met ons mee te bewegen. In het Collegeprogramma Vitaal Vooruit! hebben wij 37 ambities geformuleerd die moeten bijdragen aan vitale kernen, vitale gemeenschappen en een vitaal buitengebied. In lijn met de begroting 2023 zijn per ambitie inspanningen geformuleerd die in 2024 worden opgepakt of voortgezet. Er komen grote opgaven op de landbouwsector af. Via gebiedsprocessen in het kader van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) wordt gewerkt aan een toekomstbestendig, leefbaar, gezond en vitaal platteland, met toekomstperspectief voor de agrarische sector.
Sociaal domein Sinds de decentralisatie in 2015 zijn de kosten voor het Sociaal Domein sterk gestegen. Bij de jaarrekening 2022 hebben we voor het eerst in al die jaren een positief resultaat behaald ten opzichte van de begrote kosten voor dat jaar. In 2023 zien we tot op heden dat de afvlakking in de toename van aantal cliënten en de bijbehorende kosten zich voort lijkt te zetten. Hoewel het op het moment van opstellen van de begroting 2024 te vroeg is om lange termijn voorspellingen te doen over de wijze waarop de trend zich verder zal voortzetten, is vooralsnog als uitgangspunt gehanteerd dat de kosten voor het Sociaal Domein zich in 2024 verder zullen stabiliseren. Samen met maatschappelijke partners is ingezet op het verbeteren en versterken van de toegang tot hulp en ondersteuning binnen het sociaal domein. Dit verbetertraject wordt in 2024 verder voortgezet. De verwachting is dat onder andere een eenduidige toegang, procesregie en het inzetten op vroegsignalering en preventie meer oplossingen in het eigen netwerk worden gevonden en dat minder maatwerkvoorzieningen ingezet hoeven te worden. Discussie met het Rijk over bijdragen In het sociaal domein zijn er over de afgelopen jaren door het rijk verschillende keuzes gemaakt die grote financiële impact hebben gehad en nog steeds hebben.
Al lange tijd is er tussen het Rijk en de gemeenten discussie over de financiële houdbaarheid van het jeugdzorgstelsel. Inmiddels is er een 4
financiële overeenstemming bereikt tussen Rijk en VNG op de zogeheten Hervormingsagenda Jeugd, maar ook hierin zitten nog volop financiële onzekerheden. Zo zijn de aanvullende middelen op basis van het advies van de commissie van wijzen nog niet structureel verwerkt in het gemeentefonds en wachten we nog op een richtlijn over hoe we hiermee om moeten gaan. Het gaat hierbij om zo’n € 3,5 miljoen. Daarnaast is in de hervormingsagenda ook een additionele besparing vanuit het coalitieakkoord Rutte IV in stand gebleven. Deze korting op het gemeentefonds bedroeg € 1,2 miljoen. Ook de invoering van het abonnementstarief Wmo heeft geleid tot een grote stijging van zowel het aantal aanvragers (en werkdruk) als de kosten. Vanaf 2019 tot en met 2022 hebben we een stijging in de aantal cliënten van 27% (1.100 naar 1.400) cliënten en een stijging in de kosten van 38% (van € 2,6 naar € 3,6 miljoen). Het Rijk erkent dat dit beleidsinstrument zijn doel voorbijgeschoten is, maar pas in 2026 zal een herintrede van de eigen bijdrage op de Wmo plaatsvinden. In de begroting 2019 is uitgegaan van een daling van de inkomsten van € 200.000 per jaar. Maar gezien de aanzuigende werking van dit abonnementstarief en de toenemende vergrijzing zijn de inkomsten ten opzichte van stijgende kosten nog veel verder gedaald. De opvang van asielzoekers en statushouders vraagt nog veel inzet vanuit de organisatie.
In deze begroting 2024 is opgenomen dat wij verwachten dat dit ons € 400.000 aan ambtelijke inzet zal kosten, nog los van eventuele kosten aan Jeugdzorg, waarvoor wij niet of nauwelijks direct gecompenseerd zullen worden. Omgevingswet en wet kwaliteitsborging voor het bouwen Per 1 januari 2024 worden de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen voor het onderdeel nieuwbouw van kracht. Met de Omgevingswet veranderen de werkwijzen rondom ruimtelijke ontwikkelingen en gebruik. Met de Wet Kwaliteitsborging Bouw wordt de technische bouwtoetsing van de bouwwerken voor gevolgklasse 1 (onder meer grondgebonden woningen) overgeheveld naar (gecertificeerde) kwaliteitsbegeleiders voor de bouw zelf. Dit heeft gevolgen voor de wijze van toetsen en handhaving van deze gebouwen. In de komende jaren is er sprake van een overgangsfase waarin zowel oudere omgevingsvergunningen als op de nieuwe leest gebaseerde omgevingsvergunningen langs komen en op verschillende wijze om toezicht zullen vragen. Legesinkomsten zullen hierdoor naar verwachting afnemen. De Omgevingswet heeft invloed op het verlenen van omgevingsvergunningen. Er ligt meer nadruk op een vooroverleg-fase, waarin afstemming kan plaatsvinden. Hiervoor zijn nieuwe werkwijzen ontwikkeld zoals de intaketafel, het proces voor nieuwe initiatieven. De formele doorlooptijd van vergunningsprocedures wordt korter.
Verder wordt een aantal taken overgeheveld naar de gemeenten: op het gebied van bodem, geluid en milieuactiviteiten. Algemene uitkering De algemene uitkering uit het gemeentefonds laat in de jaren tot en met 2025 een flinke stijging zien ten opzichte van eerdere jaren. Deze stijging is het gevolg van de stijgende rijksuitgaven in verband met de grote maatschappelijke opgaven en (gedeeltelijke) compensatie voor gestegen lonen en prijzen. Anders ligt het voor de jaren vanaf 2026. Op de lange termijn zijn er namelijk wel degelijk zorgen. Zo is de opschalingskorting voor 2026 nog steeds van kracht, ligt de compensatie voor de jeugdzorg in 2026 weer onder het niveau van 2021 (en blijven de kosten stijgen) en groeit het accres vanaf dat jaar niet meer mee met de omvang van de Rijksuitgaven. Daarnaast drukken de hoge inflatie en de krapte op de arbeidsmarkt hun stempel op de gemeentebegroting. Er is nog geen duidelijkheid over de financiering van gemeenten na 2025. Ondanks de toevoeging van € 1 miljard in 2026 wacht er zonder ingrijpen nog steeds een forse terugval in inkomsten. Het ravijn waar de VNG steevast voor waarschuwt, is nog steeds actueel. Dat blijkt wel uit de meerjarencijfers van deze begroting. Specifieke uitkeringen Een andere ontwikkeling in de rijksuitkeringen is een toename van het aantal specifieke uitkeringen, de zogenoemde SPUK’s.
Dit zijn uitkeringen van het Rijk die voor een specifiek doel beschikbaar worden gesteld en gedurende een beperkte periode. De middelen kennen weinig beleidsvrijheid en vaak veel administratieve lasten. Door het incidentele karakter van deze gelden bieden de specifieke uitkeringen geen stabiele basis waarop de gemeente voort kan bouwen. In de afgelopen jaren is het aandeel van
5
financiering via specifieke uitkeringen sterk toegenomen, waardoor deze uit balans is geraakt met de structurele gelden vanuit het Gemeentefonds. Dit is ook een van aandachtspunten die de VNG meeneemt in haar overleg met het kabinet om te komen tot een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarig financieel perspectief voor gemeenten. Financieel verwerkte zaken, vooruitlopend op de besluitvorming Vooruitlopend op besluitvorming door uw raad zijn de financiële gevolgen van de 2e tussentijdse rapportage 2023 en de lasten die voortvloeien uit diverse investeringsaanvragen meegenomen in de meerjarencijfers van deze begroting. Dit is in lijn met de systematiek van voorgaande begrotingen. Daarnaast zijn ook de gevolgen van het voorstel met betrekking tot herijking van het minimabeleid al meegenomen in de voorliggende begroting. Dit is gedaan omdat behandeling van het voorstel dit jaar nog staat geagendeerd en van invloed is op de begroting 2024. Op deze wijze is een integrale afweging mogelijk. Lastendruk De ozb-opbrengst wordt voor 2024 alleen gecorrigeerd voor inflatie. Bij de inzameling en verwerking van afval zien we dat de lasten harder stijgen dan de inflatie. We zijn hierdoor genoodzaakt de tarieven voor afvalstoffenheffing te verhogen. Voor de rioolheffing geldt dat we het tarief, door inzet van de egalisatievoorziening, gelijk kunnen houden aan 2023.
Per saldo blijft onze woonlastendruk ten opzichte van andere gemeenten in de regio en ook ten opzichte van het landelijk gemiddelde relatief laag. Cijfers Ten opzichte van de meerjarenbegroting 2023 laten de meerjarige structurele saldi het volgende verloop zien. Voor een nadere toelichting op de cijfers verwijzen wij u naar de leeswijzer en de modellen achterin deze begroting. Bedrag x € 1.000 Saldo meerjarenbegroting 2023 - na wijz. (a)
2024
2025
2026
2027
2.088
4.195
-4.346
-4.346
1e tussentijdse rapportage 2023
-2.159
-2.919
-494
-494
Kadernota 2024
-2.366
-4.707
-4.960
-5.582
2e tussentijdse rapportage 2023
6.395
5.521
2.919
2.354
-waarvan al meegenomen in kadernota 2024
-4.800
-4.800
-4.800
-4.800
Totaal van mutaties (b)
-2.930
-6.905
-7.335
-8.522
-255
-
-
-
1.327
2.493
1.294
790
Mutaties o.b.v.:
Collegeprogramma Collegeprogramma (c) Ontwikkelingen Ontwikkelingen (d) Saldo begroting 2023 (a+b+c+d)
230
-217
-10.387
-12.078
Waarvan incidenteel
108
-449
-439
-107
Structureel saldo begroting 2024
122
232
-9.948
-11.971
-/- is nadeel/lasten
In deze begroting is nog geen rekening gehouden met de uitkomsten van de septembercirculaire 2023. Hierover wordt u, zoals gebruikelijk, separaat geïnformeerd Meerjarig niet-sluitende begroting In bovenstaande tabel is te zien dat de jaarschijven 2024 en 2025 structureel sluitend zijn, maar dat de jaren erna een tekort laten zien. Zoals in het voorgaande aangegeven gaan de komende jaren voor onze en andere gemeenten gepaard meerdere grote (financiële) opgaven en onzekerheden. In verband hiermee heeft de VNG gemeenten eerder dit jaar een begrotingsadvies gestuurd waarin ze oproept om meerjarig alle lasten in beeld te brengen in de vorm van een realistische begroting, die gebaseerd is op het huidige takenpakket, de noodzakelijke investeringen, de inflatie, de stijgende rente, eigen ambities en
6
geschatte mee- en tegenvallers. Dit vertaalt zich in nadelige meerjarige saldi van deze meerjarenbegroting, zoals uit bovenstaande tabel blijkt. In lijn met het advies van de VNG lossen we deze meerjarige tekorten nu niet op. Wanneer wij dit tekort met behulp van onze reserves en incidentele meevallers zouden wegwerken, zou ten onrechte de indruk gewekt kunnen worden dat onze gemeente het met een verminderde rijksbijdrage ook redt. Onderstaande tabel laat zien wat het effect op onze meerjarenbegroting is als het Rijk de komende jaren wel alle extra kosten die gemeenten moeten maken vergoedt. Voor een toelichting hierop zie ook paragraaf J. Claim op het Rijk.
Bedrag x € 1.000
2024
Structureel saldo begroting 2024
2025
122
2026
2027
232
-9.948
-11.971
Te vergoeden door Rijk: Financieringssystematiek Gemeentefonds
-
-
5.000
5.000
Kosten Jeugdzorg
-
1.400
2.600
2.800
WMO abonnementstarief
400
400
-
-
Asielcrisis
400
400
400
400
Omgevingswet
400
400
400
400
Totaal vergoedingen Rijk
1.200
2.600
8.400
8.600
Saldo begroting na vergoedingen Rijk
1.322
2.832
-1.548
-3.371
-/- is nadeel/lasten
In de kadernota 2024 hebben we aangegeven dat, als de cijfers uit meerjarenbegroting daar aanleiding toe geven, er richting de kadernota tijdig een traject wordt gestart om ook bij de meerjarenbegroting 20252028 een structureel sluitende begroting te kunnen presenteren. Wij gaan hiermee de komende periode aan de slag. Opbouw begroting Evenals in voorgaande begrotingen starten we met een leeswijzer, gevolgd door een dekkingsplan. Daarna volgen de verplichte onderdelen: de beleidsbegroting met daarin de programma’s, de indicatoren, de paragrafen en tenslotte een aantal financiële modellen en bijlagen. Burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard de secretaris, de burgemeester, J. Hennip
7
P.J. Bouvy-Koene
Ed|6` Uitgangspunten Op 4 juli jl. zijn de kaders voor de begroting 2024 in uw gemeenteraad vastgesteld. Deze kaders zijn als uitgangspunt gehanteerd bij het opstellen van de begroting 2024-2027. Daarnaast vormen de structurele gevolgen van de 2e tussentijdse rapportage 2023, met daarin onder andere de gevolgen van de meicirculaire 2023, een belangrijk onderdeel van deze begroting. Ook is, zoals hieronder toegelicht, nog een aantal andere ontwikkelingen in de begroting verwerkt. Cijfermatige mutaties ten opzichte van de begroting 2023 Ten opzichte van de in de begroting 2023 gepresenteerde meerjarensaldi zijn er diverse aanpassingen die leiden tot de nieuwe meerjarige begrotingssaldi. In onderstaande tabel staan de betreffende aanpassingen opgenomen. Onder de tabel worden de aanpassingen kort toegelicht. Bedrag x € 1.000 Structureel saldo meerjarenbegroting 2023 Amendementen
2024
2025
2026
2027
2.293
4.155
-4.767
-4.767
-10
-10
-10
-10
Correcties incidentele lasten en baten
-195
50
431
431
Saldo meerjarenbegroting 2023 - na wijz. (a)
2.088
4.195
-4.346
-4.346
1e tussentijdse rapportage 2023
-2.159
-2.919
-494
-494
Kadernota 2024
-2.366
-4.707
-4.960
-5.582
2e tussentijdse rapportage 2023
6.395
5.521
2.919
2.354
-waarvan al meegenomen in kadernota 2024
-4.800
-4.800
-4.800
-4.800
Totaal van mutaties (b)
-2.930
-6.905
-7.335
-8.522
Totaal
-605
-352
-52
-52
-meegenomen in kadernota 2024
350
352
52
52
Totaal collegeprogramma ( c)
-255
-
-
-
Mutaties o.b.v.:
Collegeprogramma
Ontwikkelingen -Inflatiecorrectie
159
-32
-47
-47
-Personele lasten
935
1.110
1.054
1.130
-Bijdrage GR'en
-317
-365
-434
-434
-Kapitaallasten
617
385
-621
-1.055
-Financieringslasten
427
891
774
823
-Mutaties reserves/voorzieningen
-211
-80
-461
-187
-Opbrengst belastingen/leges
1.544
695
748
1.253
-
-
-
730
-Stelpost jeugd -Jeugdmiddelen
-
1.200
1.200
1.200
-Overige mutaties
-1.827
-1.311
-919
-2.623
Totaal van ontwikkelingen (d)
1.327
2.493
1.294
790
Mutatie t.o.v. begroting 2023 (b+c+d=e)
-1.858
-4.412
-6.041
-7.732
230
-217
-10.387
-12.078
Saldo begroting 2024 (a+e) -/- is nadeel/lasten
8
1e Tussentijdse rapportage 2023 Deze rapportage is op 4 juli jl. door uw gemeenteraad vastgesteld. De structurele gevolgen die hieruit voorvloeien zijn meegenomen in de begroting 2024. Kadernota 2024 De in de kadernota 2023 opgenomen kaders, uitgangspunten en aanvragen zijn verwerkt in deze begroting. In model 5 – Nieuw beleid is een overzicht opgenomen van de financiële gevolgen van de nieuwe aanvragen uit de kadernota 2024. 2e Tussentijdse rapportage 2023 De structurele gevolgen van de 2e tussentijdse rapportage 2023 zijn verwerkt in de cijfers van de voorliggende begroting. In deze rapportage zijn onder andere de structurele gevolgen van de meicirculaire 2023 meegenomen. In de kadernota 2024 was al rekening gehouden met een positief effect vanuit de meicirculaire van € 4,8 miljoen. Daarom wordt deze hier nu ook als correctieregel gepresenteerd. Door middel van een raadsinformatiebrief (RIB) van 15 juni jl. bent u geïnformeerd over de financiële effecten van de meicirculaire 2023. Collegeprogramma De financiële vertaling van de inspanningen uit het collegeprogramma is verwerkt in deze begroting. Per programma is een toelichting opgenomen van de inspanningen en daaraan gekoppelde middelen. Ontwikkelingen Er is sprake van een aantal ontwikkelingen in zowel de lasten als de baten die vanaf 2024 in de begroting zijn verwerkt.
De gepresenteerde bedragen betreft de afwijkingen ten opzichte van de in de kadernota 2024 reeds meegenomen bedragen. Het gaat onder andere om de volgende mutaties.
9
Inflatiecorrectie Op basis van de meicirculaire 2023 is voor 2024 rekening gehouden met een inflatiecorrectie van 3%. Vooruitlopend op de circulaire was in de kadernota 2024 al gerekend met een bedrag voor inflatiecorrectie van € 2,2 miljoen.
Personele lasten Vooruitlopend op de uitkomsten van de cao-onderhandelingen voor 2024 is vooralsnog rekening gehouden met een structurele loonstijging voor 2024 van 4%. Daarnaast werd in de kadernota ook gerekend met een stijging van de pensioenpremies met 3%. Inmiddels is gebleken dat de pensioenpremie voor 2024, naar verwachting, niet zal stijgen. Dit is de belangrijkste verklaring voor het hier nu gepresenteerde voordeel op de personele lasten ten opzichte van de kadernota 2024. Onder dit kopje zijn ook de aanvragen in verband met aanvullende personele capaciteit, zoals verwerkt in deze begroting meegenomen.
Indexering bijdrage gemeenschappelijke regelingen Op basis van de concept-begrotingen 2024 van gemeenschappelijke regelingen was in de kadernota 2024 rekening gehouden met een toename van de bijdrage met € 822.000 voor de jaarschijf 2024. Naderhand zijn er nog bijstellingen gekomen op de concept-begrotingen voor ODMH en Promen. Hierdoor stijgt de geraamde bijdrage ten opzichte van de kadernota. De bijdragen aan de gemeenschappelijke regelingen zijn verwerkt conform de door uw raad behandelde begrotingen van de betreffende partijen.
Kapitaallasten De kapitaallasten (rente en afschrijvingen) zijn bijgesteld naar aanleiding van aanpassing van de staat van investeringen op basis van onder andere de jaarrekening 2022 en de kadernota 2024. Het betreft zowel voor- als nadelige mutaties. Onderdeel hiervan zijn ook de mutaties op de kapitaallasten binnen de gesloten complexen van afval en riolering. Deze worden verrekend met de tarieven en zijn daardoor niet van invloed op het saldo van de begroting. De toename van kapitaallasten in de jaarschijven 2026 en 2027 is enerzijds het gevolg van het aanpassen van de jaarschijven waarin geplande investeringen gereed zijn en anderzijds van het actualiseren van de benodigde investeringsbedragen. Dit betreft onder andere de zogenaamde grote projecten die op 7 december 2022 aan u zijn gepresenteerd.
Financieringslasten Om het door de raad vastgestelde en nog vast te stellen beleid te kunnen uitvoeren moeten
financieringsmiddelen worden aangetrokken. Hierdoor neemt de schuldpositie van de gemeente, en daarmee ook de rentelasten, in de komende jaren toe. In deze begroting is hierop geanticipeerd. Wel is het zo dat dat de financieringslasten in deze begroting minder fors stijgen dan in de kadernota 2024 was voorzien. Dit komt doordat er bij het opstellen van de begroting meer inzicht is in de momenten waarop geplande investeringen daadwerkelijk tot uitgaven leiden en wanneer er financieringsmiddelen moeten worden aangetrokken. Voor meer inzicht hierin verwijzen wij u naar de paragraaf Financiering.
Mutaties reserves en voorzieningen Door hogere onttrekkingen aan en/of lagere stortingen in reserves en voorzieningen is in deze meerjarenbegroting sprake van een voordeel. Tegenover de reservemutaties staan lasten en baten die zijn meegenomen in één van de andere hier gepresenteerde onderdelen, waardoor het effect op de begroting budgettair neutraal is.
Opbrengst belastingen/leges In verband met de uitvoering van enkele grote projecten wordt met name in 2024 rekening gehouden met extra incidentele opbrengsten omgevingsvergunningen. Hier tegenover staan ook extra incidentele lasten om de werkzaamheden uit te kunnen voeren. De lasten zijn meegenomen onder de overige mutaties. Meerjarig is vooralsnog rekening gehouden met min of meer gelijkblijvende opbrengsten. Als gevolg van de gehanteerde indexering en areaaluitbreiding stijgt de opbrengst OZB vanaf 2024 met bijna € 800.000. Ook de opbrengst afvalstoffenheffing neemt toe als van toegenomen lasten voor de verwerking en inzameling van afval. Daarnaast is nog sprake van een aantal mutaties in de opbrengst van overige belastingen en leges. In de kadernota 2024 was al gerekend met een aanvullende opbrengst van € 800.000.
Stelpost jeugd Rijk en VNG werken al enige tijd aan de Hervormingsagenda jeugdzorg. Onderhandelingen hierover zijn afgerond. Vooruitlopend op de uitkomsten van deze onderhandelingen zijn in de meicirculaire voor de jaren 2022, 2023, 2024 en 2025 aanvullende, incidentele middelen toegevoegd aan het gemeentefonds, in lijn met de financiële reeks van de uitspraak van de Commissie van Wijzen (CvW). De provinciaal toezichthouder gaf vorig jaar toestemming om voor de jaren tot en met 2026 een stelpost op te nemen voor de ' nog te ontvangen rijksbijdrage jeugdzorg' van 100% van het gemeentelijk aandeel. De cijfers tot en met 2026 zijn als mutatie op de meicirculaire verwerkt via de 2e tussentijdse rapportage 2023. Inmiddels is er ook toestemming om ook voor 2027 een stelpost op te nemen.
Jeugdmiddelen Naast de besparingsopgave die volgt uit de uitspraak van de Commissie van Wijzen heeft het kabinet eerder besloten tot het realiseren van een aanvullende structurele besparing van ca. € 500 miljoen vanaf 2025. Deze besparing is een Rijksverantwoordelijkheid gemaakt. Concreet betekent dit dat het aan de Rijksoverheid is om de besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen. Het gaat daarbij om maatregelen die ertoe leiden dat gemeenten minder middelen nodig hebben en/of alternatieve inkomsten kunnen genereren. Ook draagt het Rijk het budgettaire risico ingeval (een deel van) deze maatregelen geen of niet tijdig doorgang vinden. Vooruitlopend op de invulling van deze maatregelen mogen gemeenten in hun begroting een stelpost opnemen ter compensatie van de lagere algemene uitkering. Voor Krimpenerwaard betreft dit een bedrag van ca. € 1,2 miljoen.
Overige mutaties Dit betreft meerdere incidentele en structurele aanpassingen en aanvragen. Voor een toelichting hierop verwijzen wij naar model 5 – Nieuw beleid
Opbouw begroting De opbouw van de begroting is voorgeschreven en is dan ook in lijn met voorgaande jaren. Het eerste onderdeel is de beleidsbegroting. Hierin zijn de programma’s, BBV indicatoren en paragrafen opgenomen. Programma’s Alle programma’s kennen een uniforme opzet. Er wordt gestart met een inleidende tekst met daarin een korte toelichting op de inhoud van het betreffende programma en een toelichting op de belangrijkste 10
landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen die we voor dit programma zien voor de komende periode. Vervolgens zijn de onderdelen uit het collegeprogramma per programma opgenomen. Dit is de vertaling van de ambities uit het door uw raad vastgestelde coalitieakkoord. De ambities uit het collegeprogramma zijn uitgewerkt naar doelen, indicatoren, inspanningen en exploitatielasten. In het programma is aangegeven of sprake is van incidentele dan wel structurele kosten voor de jaarschijf 2024. De structurele kosten zijn ook verwerkt in de cijfers van de jaarschijven 2025-2027 die in de begroting zijn opgenomen. Deze systematiek betekent dat investeringsbedragen voor 2024 en hieruit voortvloeiende kapitaallasten niet expliciet in het betreffende programma staan opgenomen. De kapitaallasten maken onderdeel uit van de komende jaarschijven in het financieel overzicht per programma. De investeringen zijn opgenomen in het meerjarig investeringsprogramma (model 6). Het totale werkpakket van de gemeente kan worden opgedeeld in nieuwe speerpunten uit het collegeprogramma en overige, zogenaamde going concern, taken. In het financiële overzicht dat per programma wordt gepresenteerd zijn de volledige lasten en baten per programma opgenomen. Inhoudelijk gaan wij in de programma’s alleen expliciet in op de onderdelen uit het collegeprogramma voor komend jaar.
Hierover rapporteren wij gedurende 2024, door middel van de geëigende planning & control documenten, aan u. Voor de overige onderdelen geldt dat wij alleen in financiële zin verantwoording afleggen. Indicatoren In de programma’s zijn indicatoren opgenomen die behoren bij onze ambities en doelstellingen. Op deze indicatoren sturen wij door middel van beleid actief. Daarnaast zijn gemeenten op grond van het BBV verplicht een basisset met overige indicatoren te presenteren. Een overzicht hiervan is opgenomen na de programma’s. Paragrafen Sinds de jaarrekening 2022 is de Openbaarheidsparagraaf verplicht. Hiermee zijn er nu 8 verplichte paragrafen. Daarnaast staat het de gemeente vrij om naar eigen inzicht paragrafen toe te voegen teneinde een bepaald onderdeel van de begroting nader toe te lichten. Wij hebben de keuze gemaakt om in deze begroting twee aanvullende paragrafen op te nemen. De eerste is Opvang vluchtelingen. De opvang van asielzoekers en specifiek de opvang van vluchtelingen wegens de oorlog in Oekraïne staat onder grote druk. Het ligt niet in de lijn de verwachting dat er op korte termijn een landelijke oplossing gevonden zal worden voor deze problematiek, dus zal er ook in 2024 (en verder) een inspanning vereist zijn van ons als gemeente. Dit trekt een wissel op de beschikbare capaciteit en middelen, over de programma’s in de begroting heen.
De tweede aanvullende paragraaf betreft Claim op het Rijk. Hierin geven we een overzicht van de diverse dossiers waarmee gemeenten de afgelopen jaren geconfronteerd zijn waarbij de taken niet matchen met de door het Rijk beschikbaar gestelde middelen. Door het opnemen van een aparte paragraaf zijn de gevolgen van het betreffende onderwerp op één plek in de begroting inzichtelijk gemaakt in plaats van binnen alle programma’s. Het tweede deel van de begroting is de financiële begroting en meerjarenraming met een aantal verplichte financiële modellen en bijlagen.
11
BESTEMMING RESULTAAT De begroting laat een saldo zien van € 230.000 voordelig in 2024. In de jaren daarna daalt het saldo naar bijna € 13,3 miljoen nadelig in 2027. In lijn met voorgaande begrotingen zijn ook in deze begroting incidentele lasten zoveel mogelijk gedekt door middel van de inzet van reserves. Hierbij geldt dat, voor zover mogelijk, een beroep is gedaan op bestemmingsreserves. Indien er geen relatie is met een bestemmingsreserve wordt een beroep gedaan op de Algemene reserve vrij vermogen. In onderstaande tabel is weergegeven welke reserves het betreft.
Bedrag x € 1.000 Saldo begroting voor inzet reserves
2024
2025
2026
2027
-583
-679
-10.297
-11.999
4.028
28
28
28
Incidentele inzet reserves: Eneco gelden Omgevingsplannen
-50
-50
-50
-50
WGA claim
-100
-100
-100
-100
Onderwijshuisvesting
-592
-438
-337
-
Sport
85
95
49
43
Personeelsbeleid
50
-
-
-
Egalisatiereserve ICT
35
-
-
-
Legaten
85
-
-
-
Bedrijfsvoering
-70
-46
-23
-
Degeneratievergoeding
-100
700
440
-
Gebiedsprocessen
200
200
200
-
Grondexploitatie
-32
-18
-319
-
-2.726
91
22
-
Totaal incidentele inzet reserves
813
462
-90
-79
Saldo begroting
230
-217
-10.387
-12.078
Algemene reserve
-/- is nadeel/lasten
Reserve Begrotingstekorten Voorgesteld wordt om het positieve saldo voor 2024 toe te voegen aan de reserve Begrotingstekorten. Hierdoor blijven de middelen beschikbaar voor dekking van de voorziene toekomstige begrotingstekorten. Voor de negatieve saldi van de jaarschijven 2025-2027 wordt voorgesteld deze vooralsnog niet te dekken. Op deze wijze blijven de verwachte tekorten zichtbaar en wordt niet de indruk gewekt dat we de tekorten ondanks lagere rijksbijdragen zelf op kunnen lossen. Saldo Algemene reserve vrij vermogen Naast de reserve Begrotingstekorten is ook het saldo van de Algemene reserve vrij vermogen beschikbaar om eventuele toekomstige tegenvallers op te kunnen vangen. Deze reserve geeft meerjarige het volgende beeld.
12
Bedrag x € 1.000 Stand 1-1
2024
2025
2026
2027
15.517
9.429
9.338
9.316
-
-
-
-
6.445
-91
-22
-
Weerstandsvermogen
-3.720
-
-
-
Oekraïne
-4.863
-
-
-
Mutatie saldo Overige mutaties Claims:
Algeracorridor
-3.950
-
-
-
Totaal claims
-12.533
0
0
0
Saldo 31-12
9.429
9.338
9.316
9.316
-/- is nadeel/lasten
Voor een totaaloverzicht van de reserves en voorzieningen verwijzen wij u naar model 8.
13
14
BESTUUR EN ONDERSTEUNING
Dit programma behandelt de overkoepelende taakvelden van het bestuur, de ondersteuning daarvan door de gemeentelijke organisatie en de relatie tussen de burger en het bestuur van de gemeente Krimpenerwaard. Betrokken en betrouwbaar in dienstverlening staan hierin centraal. De gemeente Krimpenerwaard staat voor een uitstekende dienstverlening. Speerpunten zijn betrouwbaar, snel, digitaal waar het kan en op maat waar nodig of gewenst. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor burgerzaken, bestuurlijke samenwerking, ondersteuning van het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Ontwikkelingen 2024 Algemene (landelijke/regionale) ontwikkelingen Op zowel ruimtelijk als sociaal gebied is er sprake van verschillende ontwikkelingen. De nasleep van de coronapandemie, de toenemende druk op de (jeugd)zorg en landelijke demografische veranderingen treffen ook de Krimpenerwaard. De toenemende vergrijzing en de komst van vluchtelingen vragen om weerbaarheid van onze inwoners en doen een beroep op de sterke sociale cohesie in de kernen. Tegelijkertijd staat de woningbouw onder druk vanwege de stikstofopgave en de ecologische opgaven voor ons gebied. Vanwege deze ontwikkelingen is het belangrijk om te investeren in de vitaliteit van de Krimpenerwaard en dit uit te dragen richting andere overheden.
Lokale ontwikkelingen Voor een vitale Krimpenerwaard is het van belang te investeren in vitale inwoners, vitale gemeenschappen en vitale kernen. Het moet goed wonen, werken en leven zijn in de Krimpenerwaard. Sociaal-maatschappelijke opgaven zoals een sterke sociale basis (informele netwerken en maatschappelijke voorzieningen), bestaanszekerheid en de gevolgen van vergrijzing (o.a. vraag/behoefte aan vrijwilligers en mantelzorgers, personeelstekorten) hangen samen met ruimtelijke opgaven als de 15
woningnood, mobiliteit en de energie- en landbouwtransitie. Deze samenhang is zichtbaar in het toekomstperspectief dat we naar aanleiding van het collegeprogramma opstellen en motiveert de noodzaak voor een duurzame ontwikkeling. Dit toekomstperspectief doet een dringend beroep op andere overheden om hierin met ons mee te bewegen.
Dienstverlening: Inwoner centraal X
AMBITIE
Het is onze ambitie dat inwoners, ondernemingen en organisaties ook echt een verschil gaan merken in onze dienstverlening. We denken vanuit onze inwoners en streven naar meer nabijheid. We richten ons met name op zoveel mogelijk persoonlijk contact tussen bestuur, inwoners, organisaties en ondernemers. We zetten in op het eenvoudiger en sneller aanvragen van (digitale) producten en diensten.
ER-DOEL
We werken proactief aan een dienstverlening die meer op de vraag gericht is.
WE METEN
De klanttevredenheid via KlantinFocus. Algemene indicator is de driejaarlijkse burgerpeiling.
INSPANNINGEN 2024
We werken doorlopend aan een toegankelijke website voor iedereen. We gaan (nog) meer processen en formulieren ook digitaal aanbieden. We bekijken bij elke klacht wat we ervan kunnen leren om onze dienstverlening te verbeteren. We zetten mystery guests in om onze (telefonische) bereikbaarheid te onderzoeken.
INSPANNINGEN 2024 - 2027
Als de vraag naar onze dagelijkse dienstverlening toeneemt, zetten we meer mensen in op de uitvoering. We investeren in datagedreven werken, waardoor we gerichter kunnen werken, sturen en verantwoorden.
MIDDELEN 2024
Incidenteel: & 15.000 voor de inzet van een mystery guest (overgeheveld vanuit 2023)
Burger- en overheidsparticipatie X AMBITIE
Betere en meer gedragen besluitvorming door burger- en overheidsparticipatie.
ER-DOEL
We betrekken inwoners en ondernemers meer en beter bij initiatieven.
WE METEN
Het al dan niet realiseren van het digitaal participatieplatform. Het aantal ontwikkelde participatie-instrumenten. Het aantal burger- en overheidsparticipatietrajecten per jaar via het platform.
INSPANNINGEN 2024 - 2027
We implementeren burger- en overheidsparticipatie als vast onderdeel van beleid, initiatieven en projecten.
MIDDELEN 2024
-
16
Realisatie nieuw gemeentekantoor X AMBITIE
Het realiseren van een nieuwe huisvesting voor de gemeentelijke organisatie, gunstig gelegen en goed bereikbaar voor alle inwoners van de Krimpenerwaard.
ER-DOEL
We starten uiterlijk 2024 (onder voorbehoud van bezwaar en beroep) met de bouw van een ‘Huis voor de gemeente’ als centrale werk- en ontmoetingsplek.
WE METEN
De realisatie van de nieuwe huisvesting waarbij we rekening houden met de vastgestelde uitgangspunten.
INSPANNINGEN 2024 - 2027
Realisatie en bouw van het nieuwe gemeentehuis.
MIDDELEN 2024
-
Structureel sluitende begroting X AMBITIE
We maken continu de afweging tussen inzet om onze ambities te bereiken, uitvoering van wettelijke taken, redelijke lasten voor onze inwoners en een gezonde financiële positie. Bij eventuele bezuinigingsscenario’s zijn participatie en draagvlak van belang.
ER-DOEL
We blijven een financieel stabiele en gezonde gemeente.
WE METEN
dɬȷʎÊɬʎȷĉƭĉɤĉˆȊƭǟƊɬɬƊĉȷʎƊƿɬĉɤűɤˠȚɤ Netto schuldquote ƹ100%
INSPANNINGEN 2024
Verbeteren van de informatie in P&C-documenten door implementatie van een nieuw financieel pakket
INSPANNINGEN 2024 - 2027
Vanaf januari 2025 zal er gewerkt gaan worden met de nieuwe applicatie.
MIDDELEN 2024
-
Samenwerking met andere overheden X AMBITIE
De gemeente Krimpenerwaard werkt positief, vanuit een zelfbewustzijn en met oog voor eigen ambities, samen met andere overheden. Om zo doelen op het gebied van woningbouw en werkgebieden, de toekomst van het landelijk gebied, bereikbaarheid en gezamenlijke taken op het gebied van het sociaal domein dichterbij te brengen.
ER-DOEL
We bereiken meer samen met andere overheden.
WE METEN
-
INSPANNINGEN 2024
We (blijven) participeren in regionale samenwerking, we lobbyen en trekken proactief samen op met andere overheden
INSPANNINGEN 2024 - 2027
We (blijven) participeren in regionale samenwerking, we lobbyen en trekken proactief samen op met andere overheden n om de Krimpenerwaard voor nu en in de toekomst vitaal te houden. We versterken de uitvoeringskracht in de regio.
MIDDELEN 2024
17
Incidenteel: & 205.000 voor versterking uitvoeringskracht Regio Midden-Holland
Aantrekkelijk werkgeverschap X AMBITIE
Door zich te profileren als een aantrekkelijk werkgever wil de gemeente Krimpenerwaard nu en in de toekomst goed personeel behouden en werven.
ER-DOEL
We zijn een aantrekkelijker werkgever.
WE METEN
De instroom, doorstroom en uitstroom van personeel. Medewerkerstevredenheid.
INSPANNINGEN 2024
De keuzes en projecten uit het strategisch P&O plan (opgesteld in 2023) komen in 2024 tot uitvoering. Eventueel aanvullende middelen die hiervoor nodig zijn worden bij de begroting van 2024 meegenomen.
INSPANNINGEN 2024 - 2027
Verdere uitrol van onderdelen van het strategisch P&O plan die een bijdrage leveren aan aantrekkelijk werkgeverschap.
MIDDELEN 2024
-
Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1. Verbonden Partijen - Regio Midden Holland - Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie, Heffing en Waardebepaling (SVHW) - Streekarchief Midden Holland - Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) - Oasen BV - Stedin
18
Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financien van dit programma weergegeven. De hiervoor gepresenteerde beleidsspeerpunten zijn hier onderdeel van. Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Meerjaren 2025
Meerjaren 2026
Meerjaren 2027
Lasten 0.1 Bestuur en ondersteuning
-4.185
-5.019
-5.165
-4.918
-4.860
-4.841
0.2 Burgerzaken
-1.383
-1.380
-1.667
-1.688
-1.664
-1.666
-290
-418
-534
-534
-534
-534
0.4 Overhead
-19.763
-21.673
-21.737
-21.090
-22.203
-22.190
0.5 Treasury
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
-1.072
-1.016
-1.351
-3.269
-4.402
-4.660
0.61 OZB woningen
-271
-317
-377
-377
-377
-377
0.62 OZB niet-woningen
-159
-186
-222
-222
-222
-222
0.64 Belastingen overig
-93
-31
0
0
0
0
0.8 Overige baten en lasten
-146
-1.313
-809
-1.291
-1.490
-1.431
-5
-22
-8
-4
-93
-93
-27.366
-31.375
-31.870
-33.393
-35.844
-36.014
0.1 Bestuur en ondersteuning
211
7
7
7
7
7
0.2 Burgerzaken
786
687
1.022
1.040
1.040
1.040
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
56
76
61
61
61
61
0.9 Vennootschapsbelasting Totaal Lasten Baten
0.4 Overhead
163
144
191
191
191
191
0.5 Treasury
1.569
1.825
1.858
2.057
2.528
2.915
0.61 OZB woningen
7.870
8.038
8.516
8.579
8.664
8.730
0.62 OZB niet-woningen
4.723
4.655
4.948
4.973
5.012
5.032
0.64 Belastingen overig
0
0
0
0
0
0
0.7 Alg uitkering & overige uitk gem fonds
98.961
98.916
108.186
109.383
100.616
99.582
0.8 Overige baten en lasten
847
200
347
347
347
347
Totaal Baten
115.185
114.550
125.137
126.638
118.466
117.905
Saldo van baten en lasten
87.818
83.175
93.267
93.245
82.622
81.891
0.10 Mutaties reserves
-5.707
-10.132
-8.500
-757
-734
-710
0.11 Resultaat rekening baten en lasten
-8.642
0
0
0
0
0
Totaal Stortingen
-14.349
-10.132
-8.500
-757
-734
-710
8.093
15.692
9.592
1.383
1.373
1.290
Stortingen
Onttrekkingen 0.10 Mutaties reserves Mutaties reserves
-6.256
5.560
1.093
626
639
580
Geraamd resultaat
81.563
88.735
94.360
93.871
83.261
82.471
Voor een analyse van de verschillen tussen de jaarschijven 2024 en 2023 zie model 3.
19
VEILIGHEID
Binnen dit programma staat de gemeente Krimpenerwaard samen met inwoners, bedrijven en partners voor een gemeente die veilig is en voelt op het gebied van wonen, werken en leven. In het veiligheidsdomein heeft de gemeente vooral een regierol. De gemeente kan het echter niet alleen. Naast de hulpverleningsorganisaties, zoals politie en brandweer, hebben bedrijven en inwoners ook een eigen verantwoordelijkheid. Daarnaast is de gemeente verantwoordelijk voor onder andere het organiseren van de crisisbeheersing. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor onder andere onze deelname aan de Veiligheidsregio Hollands Midden, handhaving van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en crisisbeheersing. Ontwikkelingen 2024 Algemene (landelijke/regionale) ontwikkelingen Binnen het veiligheidsveld zien wij dat de aanpak van ondermijning een steeds grotere plaats inneemt. Voorbeelden hiervan zijn witwassen en criminaliteit rondom verdovende middelen, maar ook de aankoop van vastgoed en bedrijven met crimineel verkregen middelen. Een effectieve aanpak vraagt een georganiseerde overheid die alle middelen en instrumenten inzet die tot haar beschikking staan. Wij zien daarnaast dat er steeds meer taken terecht komen bij onze buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's.) Het is afwachten hoe dit zich verder gaat ontwikkelen.
Lokale ontwikkelingen Begroting Veiligheidsregio De gemeentelijke bijdrage aan de Veiligheidsregio neemt vanaf 2024 toe met € 209.245.
20
Ondermijning X AMBITIE
Wij borgen de structurele aanpak van ondermijnende criminaliteit.
ER-DOEL
We pakken ondermijning structureel beter aan.
WE METEN
Het percentage bestuurlijke rapportages, afkomstig van de politie, dat in behandeling wordt genomen.
INSPANNINGEN 2024 - 2027
We nemen 100% van de bestuurlijke rapportages van de politie in behandeling. We brengen Meld Misdaad Anoniem meer onder de aandacht bij inwoners en bedrijven. We geven voorlichting aan collega’s over de verschillende onderwerpen op het gebied van ondermijning. Ook brengen we de aandachtsfunctionaris mensenhandel onder de aandacht.
Middelen 2024
-
Betrekken van inwoners en bedrijven bij veiligheid X AMBITIE
Samen werken aan veiligheid met inwoners, bedrijven, organisaties en partners, waarbij de boa’s het visitekaartje zijn van de gemeente op het gebied van schoon, heel en veilig.
ER-DOEL
We nemen gezamenlijk meer verantwoordelijkheid voor veiligheid.
WE METEN
Groei aantal werkgroepen Samen Veilig Ondernemen (voorheen Keurmerk Veilig Ondernemen). Het aantal WhatsApp groepen Het aantal deelnemers aan burgernet
INSPANNINGEN 2024-2027
We onderzoeken per kern of het mogelijk is om een Werkgroep Samen Veilig Ondernemen op te richten. In 2023 starten we minimaal 1 nieuwe werkgroep. De boa’s werken projectmatig en kerngericht. Ook brengen zij veiligheid onder de aandacht op sociale media. We vragen blijvend aandacht voor WhatsAppbuurtpreventie, Burgernet, Meld Misdaad Anoniem en andere burgerparticipatiemogelijkheden op het gebied van veiligheid. We gebruiken daarvoor onze sociale media kanalen actiever.
Middelen 2024
21
-
Digitale veiligheid X AMBITIE
Vergroten van de bewustwording en weerbaarheid op het gebied van digitale veiligheid.
ER-DOEL
We vergroten de bewustwording en weerbaarheid op het gebied van digitale veiligheid.
WE METEN
Het aantal deelnemers aan het online spel HackShield.
INSPANNINGEN 2024 - 2027
We hebben jaarlijks minimaal 3 activiteiten op het gebied van digitale veiligheid. Wij gaan door met het aanbieden van HackShield. Eind 2023 heeft HackShield 525 deelnemers. We vragen op onze sociale media aandacht voor de verschillende onderwerpen op het gebied van digitale veiligheid, waaronder HackShield. Ook is digitale veiligheid een onderwerp bij de werkgroepen Samen Veilig Ondernemen. We onderzoeken hoe we de doelgroep ouderen en andere kwetsbare volwassen inwoners effectief voor kunnen lichten over digitale veiligheid.
Middelen 2024
-
Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1. Verbonden Partijen - Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM) - HECHT (v.h. RDOG Hollands Midden)
Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven. De hiervoor gepresenteerde beleidsspeerpunten zijn hier onderdeel van. Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Meerjaren 2025 Meerjaren 2026 Meerjaren 2027
Lasten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer
-3.721
-3.860
-4.078
-4.078
-4.078
-4.076
1.2 Openbare orde en veiligheid
-1.249
-1.756
-1.662
-1.662
-1.662
-1.653
Totaal Lasten
-4.971
-5.616
-5.740
-5.740
-5.740
-5.730
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
138
75
86
86
86
86
1.2 Openbare orde en veiligheid
144
68
69
69
69
69
Baten
Totaal Baten Saldo van baten en lasten
282
142
156
156
156
156
-4.688
-5.473
-5.584
-5.584
-5.584
-5.574
Onttrekkingen 0.10 Mutaties reserves Geraamd resultaat
0
182
0
0
0
0
-4.688
-5.291
-5.584
-5.584
-5.584
-5.574
Voor een analyse van de verschillen tussen de jaarschijven 2024 en 2023 zie model 3.
22
VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT
Binnen dit programma werkt de gemeente Krimpenerwaard samen met inwoners en bedrijven aan een zo goed mogelijk bereikbare en verkeersveilige gemeente voor alle vormen van vervoer. Wij willen een balans creëren tussen bereikbaarheid, omgevingskwaliteit en duurzame mobiliteit. Dit doen wij door het versterken van het netwerk, beter benutten van de bestaande infrastructuur met aandacht voor de verkeersveiligheid en duurzame mobiliteit. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor het uitvoeren van het verkeersbeleid en het onderhouden en in stand houden van de wegen, parkeervoorzieningen, openbare verlichting, civiele kunstwerken en de havens. Ontwikkelingen 2024 Algemene (landelijke/regionale) ontwikkelingen We volgen de landelijke ontwikkelingen zoals opgenomen in het nationaal Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030. Hierin is een gezamenlijke visie op aanpak verkeersveiligheid opgenomen. Ook zijn er regionaal afspraken gemaakt en opgenomen in het Regionaal Mobiliteitsplan (RMP) voor de aanpak van verduurzamingsvraagstukken op het gebied van mobiliteit. Om hier een bijdrage aan te leveren, wordt beoogd om de komende jaren over te gaan tot uitvoering. Lokale ontwikkelingen We hechten veel waarde aan de verkeersveiligheid in onze gemeente.
Onderwerpen die hierin de aandacht hebben, zijn onder andere veilige schoolfietsroutes, een adequate aanpak van onveilige situaties en het vergroten van het bewustzijn onder inwoners. Op verschillende plekken vindt planvorming rond dijkverbetering plaats. Dit heeft gevolgen voor de wegprofielen op de dijk. Ook zetten we in op het versterken van de samenwerking met het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard. 23
Bereikbaarheid X AMBITIE
Voor de vitaliteit van het gebied, voor bewoners en voor ondernemers, is een betere doorstroming van de ontsluitingen richting Gouda en Rotterdam belangrijk. We zetten in op een duurzame en complete aanpak van de mobiliteitsvraag. We hebben speciale aandacht voor specifieke en kwetsbare groepen in het kader van toegankelijkheid van het openbaar vervoer.
ER-DOEL
We versterken onze samenwerking om bereikbaarheid in brede zin te verbeteren.
WE METEN
Veranderingen in het aanbod van de wegcapaciteit van de auto en veranderingen in het aanbod van capaciteit van de alternatieven voor de auto.
INSPANNINGEN 2024
We bouwen de samenwerking met bovenlokaal netwerk (Politie, Brandweer, Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard (HHSK) en Arriva) verder uit, in de vorm van de de Ambtelijke Verkeerscommissie (AVC), met als gezamenlijk doel het verbeteren van de bereikbaarheid. Ook stimuleren en werken we aan intensievere samenwerking met buurgemeenten op gedeelde inhoudelijke dossiers, zoals de Algera corridor, ontsluiting Gouda en de veerdiensten.
INSPANNINGEN 2024 - 2027
We brengen bij iedere aanbesteding van concessies voor het openbaar vervoer de belangen in van de Krimpenerwaard en oefenen zoveel mogelijk invloed uit op de uitvraag. Dat doen we in regionaal verband (Midden Holland). We voeren het 10 punten plan bereikbaarheid Krimpenerwaard uit.
Middelen 2024
Incidenteel: & 50.000 voor het uitwerken van een voorkeursvariant Algeracorridor.
Verkeersveiligheid X AMBITIE
We hechten veel waarde aan de verkeersveiligheid van onze gemeente. We zetten daarom in op veilige schoolfietsroutes, een adequate aanpak van onveilige situaties en het vergroten van het bewustzijn onder inwoners.
ER-DOEL
We willen de verkeersveiligheid in de Krimpenerwaard gericht verbeteren.
WE METEN
Ongevallendata (op basis van politieregistratie, gericht op wat er fout is gegaan). Risicobenadering verkeersveiligheid (op basis van studie adviesbureau DTV, gericht op wat er fout kan gaan).
INSPANNINGEN 2024
In 2023 en 2024 stellen we een Gemeentelijk Verkeersbeleidsplan op. In 2024 wordt hier verder opvolging aan gegeven. We brengen naast onderhoudstoestand van het asfalt ook verkeersveiligheid in als criterium voor prioritering van groot onderhoud
INSPANNINGEN 2024 - 2027
Vaststellen en opstellen uitvoeringsprogramma van het Gemeentelijk Verkeersbeleidsplan.
Middelen 2024
-
Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1.
24
Verbonden Partijen - Ingenieursbureau Krimpenerwaard (IBKW) - Veerdienst Schoonhoven
Financieel overzicht Bedragen x €1.000
Exploitatie
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Meerjaren 2025
Meerjaren 2026
Meerjaren 2027
Lasten 2.1 Verkeer en vervoer
-9.978
-10.544
-11.045
-11.667
-11.463
-11.024
2.2 Parkeren
-20
0
0
0
0
0
2.3 Recreatieve havens
-107
-84
-49
-49
-49
-49
2.4 Economische havens en waterwegen
-99
-115
-93
-80
-80
-80
2.5 Openbaar vervoer Totaal Lasten
-352
-466
-471
-471
-470
-470
-10.557
-11.209
-11.658
-12.266
-12.062
-11.623
680
529
1.234
434
434
434
6
5
5
5
5
5
Baten 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.3 Recreatieve havens
2
2
2
2
2
2
2.4 Economische havens en waterwegen
74
100
105
105
105
105
2.5 Openbaar vervoer
289
251
251
251
251
251
Totaal Baten
1.051
886
1.597
797
797
797
Saldo van baten en lasten
-9.507
-10.324
-10.062
-11.470
-11.265
-10.826
0
0
-800
0
0
0
241
424
899
835
579
139
Stortingen 0.10 Mutaties reserves Onttrekkingen 0.10 Mutaties reserves Mutaties reserves
241
424
99
835
579
139
Geraamd resultaat
-9.266
-9.899
-9.963
-10.634
-10.686
-10.687
Voor een analyse van de verschillen tussen de jaarschijven 2024 en 2023 zie model 3.
25
ECONOMIE
Met dit programma stimuleert de gemeente het ondernemers- en vestigingsklimaat. In dit programma staan ook activiteiten gericht op het "op de kaart zetten" van de gemeente. Dit doen we samen met ondernemers, organisaties, provincie en andere gemeenten. In dit programma zijn middelen opgenomen voor de dienstverlening aan ondernemers, (samenwerkings-)projecten van arbeidsmarkt en onderwijs, de herstructurering van bedrijfslocaties, investeringen in winkelgebieden en de transitie naar een toekomstbestendige landbouw. Ontwikkelingen 2024 Algemene (landelijke/regionale) ontwikkelingen De economische situatie is onzeker door geopolitieke ontwikkelingen. Het belang van een volwaardige maakindustrie (en het beperken van strategische afhankelijkheid) wordt steeds meer benadrukt door de Europese Unie. Digitalisering, voldoende vakbekwaam personeel en de circulaire economie vormen belangrijke opgaven. Jongeren zijn meer dan voorheen theoretisch opgeleid. Het tekort aan vakbekwaam personeel in onder andere de (hoogwaardige) maakindustrie, de technische sector en de bouw blijft groot. Dit zijn belangrijke sectoren in Krimpenerwaard. Het is daarom belangrijk om te blijven werken aan een goede aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt. Er komen grote opgaven op de landbouwsector af.
Via gebiedsprocessen in het kader van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) wordt gewerkt aan een toekomstbestendig, leefbaar, gezond en vitaal platteland, met toekomstperspectief voor de agrarische sector.
26
Door de coronacrisis is het recreëren in eigen land toegenomen en de verwachting is dat dit de komende jaren doorzet. Het unieke landschap van Krimpenerwaard, waarin gewoond, gewerkt en ontspannen wordt, biedt veel kansen op dit gebied. Lokale ontwikkelingen We zetten in op krachtig lokaal ondernemerschap in Krimpenerwaard. Dat vraagt onder andere ruimte voor de ontwikkeling van het lokaal gewortelde bedrijfsleven, een goede samenwerking met het onderwijs en een levensvatbare agrarische sector. Via gebiedsprocessen in het kader van NPLG verbinden we onze lokale ambities voor een toekomstbestendig en vitaal platteland aan de doelstellingen van het Rijk en de provincie. Hierbij hebben we aandacht voor korte (voedsel)ketens en economische perspectieven die het buitengebied versterken.
Onderwijs en arbeidsmarkt X AMBITIE
Wij blijven samen met onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven sterk inzetten op een goede afstemming tussen het onderwijs, het beschikbare arbeidspotentieel en de lokale werkgevers.
ER-DOEL
We willen de match tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt verbeteren. Dit doen wij samen met onderwijsinstellingen en ondernemersorganisaties.
WE METEN
De resultaten van het gezamenlijke werkprogramma van de 3 O’s: overheid, onderwijs, ondernemingen.
INSPANNINGEN 2024
We zetten de ingezette actie van 2023 voort om de krachten per sector (techniek, transport & logistiek, bouw) te bundelen en mogelijk te verbreden naar een brede, sectoroverstijgende vakopleiding (vakschool) in samenwerking met de bedrijven en de Mbo- en Vmbo-scholen in de regio.
INSPANNINGEN 2024 - 2027
We bouwen samen met de betrokkenen doorlopende leerlijnen in het beroepsonderwijs uit. Waar nodig vullen we dit aan met andere scholings- en opleidingsmogelijkheden.
Middelen 2024
-
27
Agrarische sector X AMBITIE
We denken mee over de versterking van het verdienmodel van de agrarische sector. Dit doen we samen met de agrarische ondernemers uit het gebied zelf. We werken hierbij intensief samen met provincie en waterschap. We werken samen aan de ontwikkeling naar een toekomstbestendige landbouw, met minder uitstoot van broeikasgassen en stikstof, hogere waterkwaliteit en met aandacht voor biodiversiteit.
ER-DOEL
We faciliteren een meer toekomstbestendige agrarische sector.
WE METEN
Aantal hectare bodemdalingremmende maatregelen (bron: gebiedsprocessen).
X
Aantal agrariërs dat deelneemt aan gebiedsprocessen (bron: gebiedsprocessen).
INSPANNINGEN 2024
We hebben een faciliterende rol bij de gebiedsprocessen voor de planvorming NPLG (klimaat, stikstof, natuur). We verbinden onze lokale ambities aan de doelstellingen van het Rijk en de Provincie. We brengen onze lokale ambities in in het NPLG proces. Deze lokale ambities zijn onder andere een toekomstbestendige landbouw en een duurzaam beheer van het buitengebied. Bodemdaling door veenverbranding leidt tot uitstoot van broeikasgassen.
X
We brengen ‘Mijn Koers’ in bij de gebiedsprocessen. Dit is een programma uit de Proeftuin.
X
We ontwikkelen een Omgevingsprogramma Landelijk Gebied.
INSPANNINGEN 2024 - 2027
We continueren de faciliterende rol bij de gebiedsprocessen voor de planvorming NPLG (klimaat, stikstof, natuur). We verbinden onze lokale ambities aan de doelstellingen van het Rijk en de provincie. We brengen onze lokale ambities in in het NPLG proces. Deze lokale ambities zijn onder andere een toekomstbestendige landbouw en een duurzaam beheer van het buitengebied. Bodemdaling door veenverbranding leidt tot uitstoot van broeikasgassen.
Middelen 2024
-
Ruimte voor bedrijvigheid X AMBITIE
Wij zetten in op het realiseren van voldoende ruimte voor de ontwikkelingsmogelijkheden van lokale bedrijven. Hiervoor zorgen we voor een heldere bedrijventerreinenstrategie en actieve lobby richting de provincie.
ER-DOEL
We zetten in op meer ruimte voor de duurzame ontwikkeling van lokaal gebonden bedrijven.