Accountantsverslag PWC Gemeente Krimpenerwaard 2021.pdf

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen

Accountantsverslag 2021

Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening

Gemeente Krimpenerwaard

Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. 7 juni 2022

0I

1

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Aanbiedingsbrief Gemeente Krimpenerwaard T.a.v. de raad en college van burgemeester en wethouders Postbus 51 2820 AB STOLWIJK 7 juni 2022 Referentie: Geachte leden van de raad en het college,

Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat wij hebben opgesteld in het kader van onze opdracht om de jaarrekening 2021 (de ‘jaarrekening’) van gemeente Krimpenerwaard te controleren. We hebben de accountantscontrole uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan van 24 november 2021. Ons accountantsverslag gaat in op de belangrijkste bevindingen uit onze controle van uw jaarrekening en is met uw ambtelijke organisatie besproken op 23 mei 2022. Wij bespreken de inhoud van dit verslag tijdens de vergadering van de auditcommissie op 13 juni 2021. Heeft u in de tussentijd nog vragen, neemt u dan gerust contact met ons op.

Wij bedanken u en uw medewerkers voor de medewerking tijdens onze controle. Hoogachtend, PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.

Drs. T.A.G. van Boxtel RA senior director

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V., Fascinatio Boulevard 350, 3065 WB Rotterdam, Postbus 8800, 3009 AV Rotterdam T: 088 792 00 10, F: 088 792 95 33, www.pwc.nl ‘PwC’ is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK 34180284), PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK 34180287), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V. (KvK 51414406), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial & Insurance Services B.V. (KvK 54226368), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK 34180289) en andere vennootschappen handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op www.pwc.nl treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene (inkoop)voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam.

2

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Onze kernboodschappen In dit hoofdstuk hebben we onze kernboodschappen samengevat.

01

2I

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen

Onze kernboodschappen

Onze conclusies

Onze kernboodschappen in één oogopslag Onze conclusies

Jaarverslag

Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2021 van gemeente Krimpenerwaard nagenoeg afgerond en zijn voornemens hierbij een goedkeurende controleverklaring op het aspect getrouwheid en rechtmatigheid te verstrekken. De jaarrekening heeft een eigen vermogen ultimo 2021 van € 80,0 mio. Daarnaast geldt dat we geen indicaties van fraude en/of niet-naleving van wet- en regelgeving hebben geconstateerd in de controle 2021.

•

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking

Ontwikkelingen 2021 •

Bijlagen

•

•

•

Observaties jaarrekening • Onze conclusies

Jaarverslag

Ruimtelijk domein: Uw grondexploitatie portefeuille is stabiel. De ingerekende risico’s stijgen iets, maar daar tegenover staat een hogere winstpotentie door het openen van een nieuwe grondexploitatie. Verder zijn parameters behoudend ingeschat. OntwikkeAudit lingen 2021 Sociaal domein: Er zijn geen onzekerheden in het Gemeente Krimpenerwaard sociaal domein. Uw voert eigen interne beheersmaatregelen uit om de prestatielevering te controleren. De inschattingen rondom de balanspositie zijn voorzichtig. Bedrijfsvoering: We hebben twee nieuwe bevindingen in de interne beheersing Onze geconstateerd, dit heeft geen impact gehad op de samenwerking en Bevindingen vooruitblik jaarrekeningcontrole.

Observaties jaarrekening

•

•

• • •

We hebben een constructieve samenwerking ervaren tijdens het controleproces. De rechtmatigheidsverantwoording is effectief vanaf 2022. De gemeente heeft hiervoor voorbereidingen getroffen en de benodigde acties zijn onderhanden. Volgend jaar zullen wij in de controleverklaring rapporteren over onze beoordeling van de frauderisicobeheersing.

Financiële positie in 2021 is veranderd ten opzichte van het jaar ervoor. Het eigen vermogen is minder afgenomen dan begroot van € 82,1 mio naar € 80,0 mio en de leningen zijn toegenomen van € 52 mio naar € 104 mio. De gemeente bereidt zich hiermee voor op de benodigde investeringen komende jaren. De solvabiliteit is daardoor gedaald van 43% naar 34%, nog altijd wel redelijk in lijn met het landelijk gemiddelde van 2020 van 35%. Schattingen van het college zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en gebalanceerde overwegingen. Geen onrechtmatigheden geconstateerd in relatie tot Covid-19.

Bevindingen •

Onze samenwerking en vooruitblik Dit rapport is opgesteld uitsluitend voor gebruik door de raad en het college van burgemeester en wethouders van gemeente Krimpenerwaard. Op dit rapport kan niet door derden worden gesteund aangezien derden niet op de hoogte zijn van het doel van de werkzaamheden en de resultaten onjuist kunnen interpreteren. Wij aanvaarden geen aansprakelijkheid, zorgplicht en/of verantwoordelijkheid jegens andere partijen dan gemeente Krimpenerwaard.

Het jaarverslag geeft voldoende inzicht in de financiële positie van de gemeente Krimpenerwaard. De kwaliteit van het jaarverslag is van voldoende niveau.

• • •

Een geïdentificeerde foute geconstateerd tijdens de controle, deze is gecorrigeerd. Er zijn verder geen onrechtmatigheden en onzekerheden Geen onrechtmatigheden in onze werkzaamheden Europese aanbestedingen Geen sprake van onrechtmatigheden in het kader van begrotingsrechtmatigheid Integriteitskwestie voormalige Gemeente Vlist heeft geen invloed op de jaarstukken 2021

3

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Onze conclusies In dit hoofdstuk wordt uitleg gegeven over ons oordeel bij de jaarrekening. Hierin lichten we de geconstateerde fouten en onzekerheden voor de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid toe.

02

3I

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Onze conclusies Ons oordeel bij uw jaarstukken 2021 is goedkeurend voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking

Uw jaarrekening geeft een getrouw beeld

Geen rechtmatigheidsfouten

Wij hebben onze accountantscontrole van de jaarrekening 2021 van gemeente Krimpenerwaard afgerond. Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring op het aspect getrouwheid en financiële rechtmatigheid, onder voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad.

Er zijn geen rechtmatigheidsfouten en onzekerheden geconstateerd in de controle.

Fouten geconstateerd in relatie tot getrouwheid Bijlagen

In totaliteit hebben we 1 controleverschil geconstateerd in relatie tot getrouwheid, welke is gecorrigeerd. Zie hier voor details. We hebben geen ongecorrigeerde fouten en onzekerheden.

Overige informatie in uw jaarverslag is consistent met uw jaarrekening Als accountants zijn wij ervoor verantwoordelijk dat wij in onze controleverklaring verslag uitbrengen over de overige informatie die in het jaarverslag is opgenomen. De overige informatie omvat uw jaarverslag, programmaverslag, de paragrafen en de bijlagen. Wij hebben geen materiële inconsistenties, materiële onjuistheden en/of omissies opgemerkt in de informatie die op grond van het BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) moet worden verstrekt.

Getrouwheid Oordeel:

Rechtmatigheid

Goedkeurend

Oordeel:

4.000 3.000 2.000 1.000 -

Goedkeurend

4.000 3.000 2.000 1.000 Fouten

◼ = absoluut bedrag fouten of onzekerheden x €1.000

Onzekerheden ◼ = door u vastgestelde goedkeuringstolerantie x €1.000

Fouten

Onzekerheden

3II

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Overzicht van gecorrigeerde fouten inzake getrouwheid

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening

De volgende geconstateerde afwijkingen betreffen de gecorrigeerde fouten in relatie tot getrouwheid, boven de gestelde rapporteringstolerantie van €100.000. Deze correcties hebben geen invloed op het resultaat.

Vooruitblik Onze samenwerking

#

Beschrijving

Jaarrekeningpost

1

De uitgegeven lening in de overlopende passiva is gecorrigeerd naar de financiële vaste activa.

Financiële vaste activa en overlopende passiva

Bijlagen

Fouten

Boeking 308.134

Totaal

308.134

Financiële vaste activa @Overlopende activa

4

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021

Ontwikkelingen 2021

Ruimtelijk domein

In dit hoofdstuk beschrijven we relevante ontwikkelingen voor het ruimtelijke domein, het sociaal domein en het domein bedrijfsvoering.

Sociaal domein Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

04

5

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Ruimtelijk domein De prognose van de cumulatieve eindwaarde stijgt in 2021

Ontwikkelingen 2021 Ruimtelijk domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Ontwikkelingen in het ruimtelijk domein Gemeente Krimpenerwaard groeit en het aantal inwoners ook. Daarnaast blijft ook landelijk de vraag naar woningen structureel groot en is er een woningentekort. Het aantal grondexploitaties is met één nieuw geopende grondexploitatie en één afgesloten project in 2021 gelijk gebleven ten opzichte van 2020 (4). Door de ontwikkelingen op de markt voor grondstoffen zal het extra inspanning vragen om vaart te houden in het realiseren van woningen conform de gestelde ambities. Desondanks is de verwachting dat in 2023 alle projecten zijn afgerond, behalve voor de nieuw geopende exploitatie.

Het risicoprofiel van de grondexploitaties verhoogt door opening nieuwe grondexploitatie Hoflaan Stolwijk en tegelijkertijd stijgt de winstpotentie In 2021 is het negatieve bedrijfsresultaat grondbedrijf gedaald met €0,4 mln (geraamd eindresultaat is €0,4 mln.). Dit wordt veroorzaakt door de nieuwe grondexploitatie waarvan het geraamde resultaat positief is. In 2021 is Tiendhoek afgesloten met een positief resultaat. De risico’s zijn toegenomen, vooral door de nieuwe grondexploitatie. De andere grondexploitaties zitten in afrondende fases.

Inzicht in stand en realisatie belangrijke projecten De geraamde eindwaarde stijgt ten opzichte van 2020 met €0,8 mln naar €2,8 mln in 2021, dit is het gevolg van de nieuwe grondexploitatie Hoflaan Stolwijk waardoor de geraamde eindwaarde hoger wordt. Door de opening van deze nieuwe grondexploitatie stijgt het ingerekende risico. De voorziening blijft nagenoeg gelijk en heeft betrekking op Dorpshart Krimpen aan de Lek (€2 mln.). De grondexploitatie Hoflaan Stolwijk hebben we gecontroleerd aan de hand van kostenramingen en (concept) overeenkomsten. Voor fase 2 van de grondexploitatie hadden we bevindingen op de geraamde opbrengsten, deze zijn gecorrigeerd. Door de veranderde markt zijn verkoopprijzen voor grond en woningen complexer in te schatten, wij adviseren u om de prijzen nauwlettend in de gaten te houden en mee te nemen in de actualisatie van de grondexploitatie.

Ontwikkeling risicoprofiel grondexploitaties 3000 2500 2021

2020

2000 1500 1000 500 0

Eindwaarde

Figuur Risicoprofiel grondexploitaties

Risico's

Verliesvoorziening

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Ruimtelijk domein De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig ingeschat

Ontwikkelingen 2021 Ruimtelijk domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

De parameters voor de grondexploitaties zijn consistent en behoudend ingeschat De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. De parameters voor de grondexploitaties zijn behoudend bepaald.

5I

6

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Sociaal domein Lasten sociaal domein hoger dan voorgaand jaar en begroting

Ontwikkelingen 2021 Ruimtelijk domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Jaarverslag

Het sociaal domein kent een stevige opgave. Sinds 2015 is sprake van een stijging van het aantal inwoners dat gebruik maakt van maatwerkvoorzieningen (Jeugd en Wmo) en daarmee stijgende lasten. De lasten sociaal domein (zorg) zijn ten opzichte van 2020 met € 3,1 miljoen toegenomen. De extra kosten in het sociaal domein komen overeen met het landelijke beeld. In de begroting 2022 is rekening gehouden met een verhoging van de kosten. Gezien de huidige trend is het mogelijk dat u in 2022 vooral in de jeugdzorg weer te maken krijgt met een overschrijding. De inschattingen rondom de te betalen kosten voorzichtig geschat

Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

De gemeente heeft voor Jeugd ZIN een inschatting gemaakt over de nog te betalen kosten, dit is ingeschat op €0,8 mln. over 2017 tot en met 2020. Dit wordt grotendeels bepaald door verschillen tussen productieverantwoordingen en de administratie van de Gemeente. De totale balanspost is € 2,5 mln., waarvan €0,8 mln over 2017-2020 en het resterende over 2021. We vinden deze schatting voorzichtig vanwege de minimale ontvangen facturen in 2021 over eerdere jaren. We adviseren bij de balansposten van eerdere jaren deze te laten vrijvallen indien er geen mutaties hebben plaatsgevonden in het huidige jaar.

Corona heeft impact op het sociaal domein De invloed van corona is wederom duidelijk zichtbaar geweest in het sociaal domein. De zorgvraag was hoger dan verwacht in 2021. In 2021 is voor een bedrag van €0,1 miljoen aan continuïteitsbijdragen en meerkosten uitgekeerd.

Realisatie 2021 (x €1.000)

Begroting 2021 (x €1.000)

Realisatie 2020 (x €1.000)

Jeugdzorg ZIN

16.626

14.826

14.099

Jeugdzorg pgb

755

751

696

Wmo ZIN

9.095

9.851

8.567

Wmo pgb

685

656

643

27.132

26.113

24.005

Sociaal Domein

Totaal Tabel Sociaal Domein

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Sociaal domein Productieverantwoordingen en interne beheersingsmaatregelen zorgen voor zekerheid prestatielevering

Ontwikkelingen 2021 Ruimtelijk domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Geen onzekerheden rondom de prestatielevering De gemeente Krimpenerwaard heeft in 2021 met een set aan interne beheersingsmaatregelen inzake de prestatielevering van zorg in natura geïmplementeerd. In combinatie met de productieverantwoordingen leidt tot geen onzekerheden in het sociaal domein. De interne beheersingsmaatregelen zijn gedurende 2021 in lijn met de SDOnotitie van de NBA uitgevoerd. Hierbij zijn verbeteringen doorgevoerd zoals bijvoorbeeld standaardagenda’s en templates voor de vastlegging van gesprekken met de zorginstellingen. Het effect hiervan is zichtbaar en op basis van de productieverantwoordingen en enquêtes is alsnog voldoende controleinformatie verkregen om te onderbouwen dat de prestaties ook daadwerkelijk zijn geleverd. Prestatielevering pgb door de gemeente zelf vastgesteld Voor alle cliënten die een pgb ontvangen, worden door de gemeente beschikkingen verstrekt aan de cliënt. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) verzorgt het administratieproces en legt daarvoor verantwoording af, maar controleert niet of de prestatie is geleverd voor gedeclareerde zorgkosten. De gemeente heeft daarom alternatieve werkzaamheden uitgevoerd conform de SDO-notitie en daarmee voldoende zekerheid verkregen over de prestatielevering.

6I

7

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Bedrijfsvoering Wij hebben twee aanvullende bevindingen in de interne beheersing geconstateerd

Ontwikkelingen 2021 Ruimtelijk domein

# 2021-3

Sociaal domein

Line of Bevinding defence Wij hebben vastgesteld in onze steekproef dat de

Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen



Detailbevinding in proces verstrekte subsidies

aanvraag tot beschikking niet tijdig wordt ingediend door de subsidie aanvrager, dit gaat om een jaarlijkse subsidies. Daarnaast wordt deze beschikking ook niet binnen het termijn conform verordening afgegeven. Aanbeveling Deze constatering heeft geen financiële impact, we adviseren de gemeente wel om de interne beheersingsmaatregelen binnen het subsidieproces aan te passen zodat deze aansluiten met de verordening. Verder zijn we met onze controle van de subsidiekosten tot de conclusie gekomen dat deze juist zijn verantwoord en behoren tot de juiste periode. De bevindingen zijn ook conform de rapportage van concerncontrol.

Status 2021

Status 2020

Risico en managementreactie

Prioriteit

Risico

Prioriteit

Risico van niet-naleving van wet- en regelgeving.

Laag

Managementreactie Uit praktische overwegingen is voor zowel de aanvraag procedure als voor de vaststellingsprocedure voor 1 datum (1 juni) gekozen. De voorbereidingen voor een nieuwe Algemene Subsidieverordening (ASV) zijn ingang gezet. Hier wordt de aangepaste datum (1 juni) geformaliseerd.

8

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Bedrijfsvoering Wij hebben aanvullende bevindingen in de interne beheersing geconstateerd

Ontwikkelingen 2021 Ruimtelijk domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Jaarverslag

# 2021-4

Detailbevinding in treasury proces

Line of Bevinding defence In onze controle op de overlopende passiva hebben



we vastgesteld dat een bijdrage aangepast is naar een lening en dat hiervoor geen acties zijn ondernomen door een leningsovereenkomst op te stellen en het proces te laten verlopen via het Treasury statuut.

Jaarrekening

Aanbeveling

Vooruitblik

We adviseren de gemeente om ook periodiek een controle uit te voeren op de balansposten, in dit specifieke geval op de overlopende passiva. Bij de controle worden aansluitingen gemaakt met nog te betalen posten en de onderliggende brondocumenten. Dit zorgt ervoor dat een overzetting in een eerder stadium wordt geconstateerd.

Onze samenwerking Bijlagen

Status 2021

Status 2020

Risico en managementreactie

Prioriteit

Risico

Prioriteit

Risico op ongeautoriseerde inkopen.

Laag

Managementreactie Er lopen momenteel bovenregionale gesprekken met de desbetreffende over het terugbetalen van de bevoorschotting. Niet alleen de accountant van de gemeente Krimpenerwaard heeft aangegeven dat het voorschot moet worden omgezet naar leningsvorm. Ook de accountants van de andere gemeenten hebben dezelfde opmerking gemaakt als PwC. De contactpersoon die namens onze regio deelneemt aan het bovenregionale overleg heeft de opdracht gekregen om in de onderhandelingen over terugbetaling mee te nemen dat er een leningsovereenkomst moet worden overeengekomen.

9

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Jaarverslag In dit hoofdstuk beschrijven we wat ons is In dit hoofdstuk beschrijven opgevallen in relatie tot de we wat ons is opgevallen in relatie de informatiewaarde van hettot jaarverslag. informatiewaarde vanwe hetonze jaarverslag. Daarnaast beschrijven visie op Daarnaast beschrijven we onze visie X. op de financiële positie van de gemeente de financiële positie.

05

10

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Financiële positie De kengetallen worden in 2021 beïnvloed door de financieringsbehoefte

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

De financiële conditie is voor veel gemeenten ondermaats, zo stelt de VNG in de in november 2021 gepubliceerde financiële conditie-index. Wij hebben uw financiële positie aan de hand van zes kengetallen onder elkaar gezet. Uw positie laat een positieve ontwikkeling zien ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Echter zien we ook een verslechtering van bijvoorbeeld de solvabiliteit van de gemeente ten opzichte van voorgaand jaar (onderdeel van de weerbaarheid van de gemeente), maar deze ligt nog steeds boven het landelijk gemiddelde. Aangezien afgelopen jaar de ratio relatief hoger was, als gevolg van de verkoop van de Eneco aandelen, geeft dit geen reden tot zorgen.

betrekken op de situatie van de gemeente Krimpenerwaard en hierop, waar nodig, in te spelen.

Om de grip op uw financiële conditie te vergroten, kan een financiële paragraaf in de raadsvoorstellen worden opgenomen met daarbij het effect van het voorstel op de financiële positie. Ook kunt u baat hebben bij het verder standaardiseren van de toelichtingsvorm of het vooraf aanmerken van financiële aandachtspunten bij de begroting en jaarrekening. Deze mogelijkheden dragen bij aan het verhogen van de kwaliteit van informatievoorziening zodat u op de juiste momenten beter de financiële consequentie in uw besluitvormingsproces kan afwegen.

Weerbaarheid

Kengetallen

Gemeente Krimpenerwaard

Landelijk**

2021

2020

2021*

2020

Solvabiliteit

34%

43%

31%

35%

Grondexploitaties

-1%

1%

9%

9%

Structurele exploitatieruimte

0,9%

0,4%

1%

2%

Nettoschuldquote

20%

15%

73%

49%

De incidentele baten en lasten zijn opgenomen in de toelichting op de jaarrekening. In de grondslagen zijn de gehanteerde uitgangspunten toegelicht.

Nettoschuldquote gecorrigeerd

14%

11%

67%

42%

Belastingcapaciteit

106%

108%

105%

103%

Landelijk is er discussie over de begripsvorming en de uitwerking van de incidentele baten en lasten. Wij adviseren om de uitkomsten van de discussie te

* op basis van de begroting 2021 ** Bron: https://findo.nl/jive

Wendbaarheid

10I

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Financiële positie Het weerstandsvermogen is de afgelopen jaar gedaald, maar nog ruim voldoende

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Het eigen vermogen van Krimpenerwaard is in 2021 gedaald van €82,1 mln naar €80,0 mln als gevolg van het negatieve resultaat 2021 voor mutaties reserves. Begroot voor 2021 was een daling van €2,4 mln met eind eigen vermogen van €71 mln. Het balanstotaal van de gemeente is gestegen van €192 mln naar €239 mln in 2021 als gevolg van gestegen leningen met €52 mln (passief) en uitzettingen bij het rijk van €42 mln (actief). Daardoor is de solvabiliteit afgenomen van 43% naar 34%. De gemeente heeft deze financiering nodig voor verbouwingen binnen de gemeente komende jaren zoals het gemeentekantoor en de gemeentewerf.

Ontwikkeling van het weerstandsvermogen

€ 7.417

Tevens is er een nieuwe risico geïdentificeerd ten aanzien van de Oekraïne crisis echter hier is onvoldoende informatie over waardoor hier geen bedrag aan gekoppeld zit. De weerstandsratio is gedaald naar 2 wat betekent dat gemeente Krimpenerwaard nog steeds classificeert als ruim voldoende om aan zijn verplichtingen ter dekking van de risico’s te kunnen voldoen.

€ 19.553

2020

De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten af te dekken. Vergeleken met 2020 is het risicoprofiel iets gedaald (€ 0,6 miljoen). De financiële risico’s komen voornamelijk voort uit het sociaal domein, al dan niet in combinatie met de verdere impact van Covid-19 en voor het behalen van de doelstelling natuur uit het gebiedsovereenkomst.

€ 14.762

2021

€ 7.991

€ 18.734

2019 € 7.559

Weerstandscapaciteit (x €1.000)

Figuur 1 Onwikkeling weerstandsvermogen

Risico's (x €1.000)

10II

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Financiële positie Het resultaat van gemeente Krimpenerwaard laat zich in dit tijdperk lastig voorspellen

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

De grafiek hiernaast laat het verschil tussen het begrote en gerealiseerde saldo van baten en lasten zien van 2019 tot en met 2021 (het resultaat voor toevoegingen en onttrekkingen uit reserves). Er is een trend te zien waaruit blijkt dat gemeente Krimpenerwaard consistent voorzichtig begroot, waarbij vooral het jaar 2021 een opvallend jaar is. In de begroting na wijzigingen werd nog rekening gehouden met een verlies van € 5,1 miljoen, waar uiteindelijk een verlies wordt behaald van € 2 miljoen. Hierbij moet voorop gesteld worden dat 2021 uiteraard een heel ‘bijzonder’ jaar is geweest. We zien deze ontwikkeling in 2021 bij alle gemeenten met name als gevolg van de moeilijk te voorspellen incidentele middelen die het rijk soms pas laat in het lopende jaar definitief ter beschikking stelt. Het voorspellend vermogen van de gemeente wordt hierdoor op de proef gesteld. Wat opvalt is dat op programma bestuur en ondersteuning en programma volksgezondheid en milieu een voordeel is te zien ten opzichte van de begroting na wijziging (op het niveau van baten en lasten).

Voorspellend vermogen van gemeente Krimpenerwaard 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10%

Aanbeveling ter verdere verbetering 0% We adviseren het college om kritisch te kijken naar het voorspellend vermogen. Daarnaast bevelen we aan om te overwegen of de bijgestelde verwachtingen rondom de ruimtelijke projecten meer dan één keer per jaar verwerkt moeten worden in de (begrotings) cijfers, zodat de resultaten financieel kunnen worden bijgesteld en er eerder en beter zicht is op de financiële ruimte.

2019

2020

% verschil werkelijk/begroting gemeente

Figuur 2 Voorspellend vermogen

2021

11

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Observaties jaarverslag De kwaliteit van uw jaarverslag is goed

Ontwikkelingen 2021 Jaarrekening en jaarverslag zijn verenigbaar

Jaarverslag Financiële positie

Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle, dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn.

Jaarrekening en jaarverslag zijn verenigbaar

Observaties jaarverslag

Jaarverslag voldoet aan eisen BBV In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan het BBV.

Jaarrekening

Bijlagen

Jaarverslag voldoet aan eisen BBV

Onze samenwerking

Kwaliteit paragrafen

Vooruitblik Kwaliteit paragrafen Wij hebben vastgesteld dat alle verplichte informatie in de paragrafen is opgenomen. Daarnaast hebben wij de informatiewaarde van de paragrafen beoordeeld. Deze geven veel informatie over de realisatie ten opzichte van de uitgangspunten van het beleid. Daarnaast zijn paragrafen opgesteld over specifieke onderwerpen. Informatiewaarde is goed

Informatiewaarde is goed

Ons oordeel is gebaseerd op de leesbaarheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses. Wij zijn van mening dat het jaarverslag de raad de gewenste informatie verschaft per beleidsterrein. Wij missen daarin nog een duiding van wat de effecten zijn en wat bereikt is voor de ‘staat van de gemeente’ als geheel. Zo merken wij op dat in de jaarstukken de totstandkoming van de indicatoren vaak wordt toegelicht, maar dat weinig wordt ingegaan op wat het college vindt van de ontwikkeling in de kengetallen.

12

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021

Jaarrekening

Jaarverslag

In dit hoofdstuk geven we een beschrijving voor de verrichte werkzaamheden met betrekking tot de verhoogde risico’s, rechtmatigheid en schattingen. Ten slotte staan we stil bij fraude en het niet naleven van wet -en regelgeving.

Jaarrekening Verhoogde risico's Rechtmatigheid Schattingen Impact van Covid-19 Fraude en wet- & regelgeving Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

06

13

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag

Verhoogde risico’s (1) Bij de uitvoering van de werkzaamheden ten aanzien van de verhoogde risico’s hebben we geen uitzonderingen of aanwijzingen van frauduleuze activiteiten opgemerkt In onderstaande tabel geven wij een samenvatting van de bevindingen van verrichte werkzaamheden met betrekking tot de significante en hogere-normale risico’s die in ons controleplan zijn vastgesteld. Ten opzichte van ons controleplan hebben wij geen nieuwe risico’s geïdentificeerd.

Jaarrekening Verhoogde risico's Rechtmatigheid Schattingen Impact van Covid-19

Inherente risico

Uitkomst controlewerkzaamheden

Managementbeïnvloeding: het doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het management

Het doorbreken van beheersingsmaatregelen door het management is op basis van de controlestandaarden altijd een significant risico. Interne beheersingsmaatregelen, ongeacht hoe goed in opzet en bestaan, kunnen risico's van materiële onjuistheden in de jaarrekeningen slechts beperken, en niet volledig afdekken, wegens de inherente beperkingen van interne beheersingsmaatregelen. We hebben data-analyse uitgevoerd op de boekingen in 2021 voor de gemeente Krimpenerwaard. We hebben uit hoofde van deze test geen ongebruikelijke transacties geconstateerd.

Risiconiveau

Normaal

Significant

Normaal

Significant

Normaal

Significant

Fraude en wet- & regelgeving Vooruitblik Onze samenwerking

Waardering voorraden: het risico in relatie tot de waardering van de grondexploitaties

Bijlagen

Rechtmatigheid van de aanbestedingen: het risico van het niet nakomen van aanbestedingsrichtlijnen

Het risico van waardering van de grondexploitaties is doorgaans bij gemeenten een verhoogd risico. Dit komt omdat er veel schattingsposten zijn gemoeid bij deze balanspost. Behalve de parameters (kostenstijging, opbrengstenstijging, etc.) is de waardering gebaseerd op een raming van nog te maken kosten en nog te realiseren opbrengsten. We hebben controlewerkzaamheden uitgevoerd op de waardering en we hadden één bevinding bij de geschatte opbrengsten bij de nieuwe grondexploitatie fase 2. Deze waren te laag opgenomen, dit is gecorrigeerd. De aanbestedingsrichtlijnen zijn complex, dit blijft derhalve een significant risico. In onze controle zorgt dit ervoor dat de steekproefomvang hoger is. We hebben geen bevindingen in deze controle, dit betekent dat er geen onrechtmatige aanbestedingen geconstateerd zijn.

13I

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Verhoogde risico’s (2) Inherente risico

Uitkomst controlewerkzaamheden

Risiconiveau

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening

Dit risico rondom mogelijke gunning aan bevriende partijen is doorgaans bij gemeenten een verhoogd risico. Dit komt omdat gemeenten zaken doen met een veelvoud aan leveranciers met ook Aanbestedingen: het risico dat nog een grote diversiteit in inkoop van goederen en diensten. Bij onze controlewerkzaamheden aanbestedingen worden hebben we gecontroleerd of voldoende functiescheiding is gehanteerd bij aanbestedingstrajecten en gegund aan bevriende partijen bij het aangaan van contracten. We hebben bij het uitvoeren van deze controlewerkzaamheden geen bevindingen geconstateerd.

Normaal

Significant

Dit risico rondom mogelijke niet-zakelijke transacties bij grondverkopen is doorgaans bij gemeenten met een relatief grote projectportefeuille een verhoogd risico. Dit komt omdat er doorgaans veel Grondverkopen: het risico van grondverkopen plaatsvinden. Bij onze controlewerkzaamheden hebben we gecontroleerd of bij niet-zakelijke transacties bij grondverkopen een marktconforme prijs is ontvangen en daarbij de bandbreedtes zijn gehanteerd die grondverkopen de raad heeft meegegeven in de grondprijzennota. We hebben bij het uitvoeren van deze controlewerkzaamheden geen bijzonderheden geconstateerd.

Normaal

Significant

Normaal

Significant

Normaal

Significant

Verhoogde risico's Rechtmatigheid Schattingen Impact van Covid-19 Fraude en wet- & regelgeving Vooruitblik Onze samenwerking

Grondexploitaties: verschuivingsgevaar tussen verlieslatende en winstgevende grondexploitaties

Dit risico van fraude in omzetverantwoording wordt vastgesteld in alle opbrengstenstromen van de gemeenten en in het verschuivingsgevaar tussen verlieslatende en winstgevende grondexploitaties. We hebben detailwerkzaamheden uitgevoerd op de kosten en opbrengststromen en hierin getest dat deze geboekt staan op het juiste project. We hebben bij het uitvoeren van deze controlewerkzaamheden geen bevindingen geconstateerd.

Sociaal domein: het risico rondom prestatielevering

Prestatielevering in het sociaal domein was al complex. Ook in dit tweede coronajaar zijn bepaalde takken van zorg (zoals hulp bij huishouden en dagopvang) maandenlang dicht geweest. Ook zijn gevallen bekend waarbij zorgleveranciers niet welkom waren vanwege het risico van verspreidingsgevaar. In deze gevallen is zorg (deels) niet geleverd, maar wél doorbetaald. Gemeente Krimpenerwaard heeft de landelijke aanpak gehanteerd waarbij de zorgleveranciers via productieverantwoordingen zekerheid hebben verstrekt over onder andere het ‘meerwerk’ en de ‘continuïteitsbijdragen’. Vanuit onze controle zijn geen afwijkingen boven de rapporteringstolerantie gebleken.

Bijlagen

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Rechtmatigheid Er zijn geen onrechtmatige Europese aanbestedingen

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Verhoogde risico's Rechtmatigheid Schattingen Impact van Covid-19 Fraude en wet- & regelgeving Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

De interne controle van de rechtmatigheid aanbestedingen ontwikkelt De controle van de Europese aanbestedingen heeft in het afgelopen jaar een positieve ontwikkeling doorgemaakt. Voor 2021 is het proces iets anders verlopen maar we zien dat de genomen maatregel om periodiek te controleren positief aan bijdraagt aan de onrechtmatigheden. We adviseren in deze lijn de controle uit te voeren en hebben in 2021 geen nieuwe bevindingen rondom naleving EU-aanbestedingen geconstateerd. Wel zien we dat de interne controle achteraf plaatsvindt om de volledigheid van de EU-aanbestedingen vast te stellen (door concerncontrol). Het is nu belangrijk de beheersing van de rechtmatigheid van de inkopen controleerbaar te borgen in het primaire proces (de eerste lijn) in samenhang met de afdeling Inkoop. De verantwoordelijkheid dient zodanig te worden belegd dat periodiek gerapporteerd wordt naar een centrale plek zodat centraal inzicht ontstaat in de status van de interne beheersing en de geconstateerde rechtmatigheidsfouten.

14

14I

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen

Rechtmatigheid

Onze conclusies

Geen sprake van onrechtmatigheden in het kader van begrotingsrechtmatigheid

Ontwikkelingen 2021

Een onderdeel van onze rechtmatigheidscontrole betreft de naleving van het budgetrecht van de raad. Is op programma of kredietniveau niet meer besteed dan waar u als raad toe besloten heeft. Op basis van artikel 5 van uw financiële verordening blijkt dat de begroting wordt vastgesteld op programmaniveau.

Jaarverslag Jaarrekening Verhoogde risico's Rechtmatigheid

De spelregels rondom begrotingsrechtmatigheid veranderen vanaf 2022. In het hoofdstuk ‘Vooruitblik’ geven we inzicht in de gerelateerde ontwikkelingen.

Begrotingsoverschrijdingen op programmaniveau kúnnen dus, in sommige gevallen, als onrechtmatig worden aangemerkt. Onderstaand hebben wij de overschrijdingen opgenomen en weergegeven of deze wel of niet meewegen in ons oordeel bij de jaarrekening.

Schattingen

Programma

Overschrijdingen t.o.v. Telt Lasten werkelijk begroting overschrijding Toelichting (x1000) (na wijziging) (x1000) mee voor het oordeel?

0. Bestuur en ondersteuning

-26.528

Impact van Covid-19 Fraude en wet- & regelgeving Vooruitblik Onze samenwerking

247

N

De overschrijding is met name het gevolg van meer inhuur en

hogere tarieven inhuur door krapte op de arbeidsmarkt. Bijlagen 2. Verkeer, vervoer en waterstaat

-10.653

304

N

Dit komt door hogere kosten bij reinigen straten, openbare

verlichting en wegonderhoud en inspecties.

15

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Schattingen De schattingen van het college nader uitgelicht

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Verhoogde risico's

Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke boekhoudkundige schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en aannames die door het college zijn gedaan beoordeeld en concluderen dat Waarde (x €1000)

Rechtmatigheid Schatting

deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en goed uitgebalanceerde overwegingen. Onderstaande tabel bevat een overzicht van onze bevindingen met betrekking tot die schattingen en oordelen.

Oordeel Opmerkingen

Schattingen Impact van Covid-19 Fraude en wet- & regelgeving

2021

2020

2021

2020

Afschrijvingen van materiële vaste activa

5.974

5.738

Het activabeleid van de gemeente ligt ten grondslag aan de wijze van afschrijven op materiële vaste activa. De gehanteerde afschrijvingspercentages zijn gebruikelijk in de sector.

De waardering van het vastgoed (met een economische functie)

45.785

46.505

Vastgoed kan een economische of een maatschappelijke functie hebben en op vastgoed met een maatschappelijke functie (bijvoorbeeld een schoolgebouw) mag niet worden afgewaardeerd. Voor waardering van het vastgoed met een economische functie heeft de gemeente in 2021 geen integrale analyse uitgevoerd, gezien totale omvang van de vastgoed met economische functie (2021: 626.000) en huidige marktomstandigheden zien we hier een laag risico in voor de waardering.

De waardering van de grondexploitaties

446

1.998

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitaties een betrouwbaar beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. De uitgangspunten die in de berekeningen gehanteerd worden zijn voor zover mogelijk onderbouwd met ramingen van het ingenieurs bureau en getekende overeenkomsten.

Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Controleverschil

Optimistisch

Evenwichtig

Voorzichtig

15I

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Schattingen De schattingen van het college nader uitgelicht

Ontwikkelingen 2021 Waarde (x €1000)

Jaarverslag Jaarrekening

Schatting

Opmerkingen

2021

2020

De juistheid en volledigheid van de voorziening riolering

12.043

12.438

Met betrekking tot de voorziening riolering onderhoud zijn de uitgaven lager zijn uitgevallen dan begroot, derhalve heeft er een vrijval van 395.260 plaatsgevonden. De voorziening wordt gevormd voor kosten die in het begrotingsjaar worden gemaakt. Dit leidt tot een gelijkmatige verdeling van de lasten voor burger, over een aantal begrotingsjaren. We hebben geen bevindingen uit onze controlewerkzaamheden.

De juistheid en volledigheid van de voorziening IBOR

16.318

18.292

Wij hebben de waardering van uw financiële vaste activa in detail gecontroleerd. Ook de deelnemingen hebben we specifiek gecontroleerd. Wij concluderen dat de inschattingen van het college ten aanzien van deze deelnemingen en (gerelateerde) leningen evenwichtig tot stand gekomen zijn.

De waardering van de APPA voorziening

3.382

3.502

De voorziening voor wethouderspensioenen (APPA) per ultimo 2021 is onderbouwd door actuariële berekeningen berekend door een externe serviceorganisatie. Door deze organisatie zijn de uitgangspunten uit de circulaire van het ministerie gebruikt. Wij zijn akkoord met deze uitgangspunten.

Overige schattingen en waarderingsposten

Nvt

Nvt

In de jaarrekening zijn diverse overige posten opgenomen waar schattingen aan ten grondslag liggen, namelijk de waardering van de financiële activa, de voorziening voor overige debiteuren en de volledigheid van de overige schulden. We hebben de waardering van deze posten in detail gecontroleerd. We hebben vastgesteld dat de inschattingen evenwichtig tot stand zijn gekomen.

Verhoogde risico's Rechtmatigheid

Oordeel

Schattingen

2021

2020

Impact van Covid-19 Fraude en wet- & regelgeving Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

16

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Impact van Covid-19 De impact van Covid-19 voor de jaarrekening(controle) 2021

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Verhoogde risico's Rechtmatigheid Schattingen Impact van Covid-19 Fraude en wet- & regelgeving Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Het coronavirus heeft geleid tot een onvoorstelbare impact op het openbare leven en op het persoonlijke leven van velen. Van economie tot veiligheid en van cultuur tot het welzijn van inwoners zelf. Dat we moeten toewerken naar een ‘nieuwe manier van werken’, ondervinden we tot op de dag van vandaag. Gemeente Krimpenerwaard heeft een specifieke paragraaf ingericht ten aanzien van de impact van Covid-19 Voor specifiek inzicht en monitoring van de impact van de coronacrisis heeft het college van gemeente Krimpenerwaard een (tijdelijk) hoofdstuk ‘Coronacrisis’ ingesteld (sinds 2020), dat het college in de reguliere P&Cdocumenten, waaronder de jaarstukken, opneemt. Deze paragraaf geeft de (financiële) gevolgen van de crisis overzichtelijk weer. Er resteren uiteraard onzekerheden en risico’s Op basis van eerdere compensaties concludeert het college dat het kabinet er in deze overbruggingsfase alles aan doet om de gevolgen voor gemeenten van de coronacrisis zoveel mogelijk te compenseren. Het risico op die onderdelen is daarmee vooralsnog beperkt. Dat neemt niet weg dat er een risico bestaat dat deze steun een keer ophoudt dan wel (veel) minder wordt. In de coronaparagraaf én in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing worden de gerelateerde risico’s en het verwachte effect op de financiële positie uitgelicht. Deze risico-inschatting is naar ons inzien voldoende.

Geen onrechtmatigheden geconstateerd in relatie tot Covid-19 Afgelopen jaar is vanuit de sectorgroep binnen PwC een ‘praatplaat’ en een ‘actieplan’ ontwikkeld om u en uw gemeente te ondersteunen in het gesprek over de impact van Covid-19 op de financiële positie en de getrouwheid en rechtmatigheid van transacties van gemeenten en provincies. De aandachtspunten die we voorgaand jaar met elkaar hebben geïdentificeerd gelden nog steeds. In 2021 heeft de gemeente opvolging gegeven aan de onderstaande ontwikkeling:

•

Gemeente Krimpenerwaard heeft inzichtelijk gemaakt en onderbouwd bij welke uitgaande subsidies gebruik is gemaakt van de hardheidsclausule. Hierbij is er gemotiveerd waarom bepaalde keuzes gemaakt worden en waarom bepaalde subsidies wel of niet anders worden vastgesteld dan initieel verleend.

17

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Verhoogde risico's Rechtmatigheid Schattingen Impact van Covid-19 Fraude en wet- & regelgeving Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Fraude en wet- en regelgeving Geen aanwijzingen of signalen van fraude geïdentificeerd. Geen gevallen van niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen. Wij hebben tijdens onze controle bijzondere aandacht besteed aan het proces dat u heeft opgezet om frauderisico’s en risico’s op het niet naleven van wet- en regelgeving te identificeren. Onze visie op uw interne controlekader met betrekking tot fraude en het niet naleven van wet- en regelgeving Fraude is een ernstig maatschappelijk probleem dat burgers, ondernemingen en de overheid financieel benadeelt. Het voorkomen en opsporen van fraude binnen uw organisatie is primair de verantwoordelijkheid van het management en degenen die belast zijn met governance. In dat kader verwachten wij dat u een frauderisicomanagementsysteem heeft geïmplementeerd dat bijdraagt aan het voorkomen en detecteren van fraude. Wij hebben de opzet en de implementatie van de relevante aspecten van het frauderisicomanagementsysteem geëvalueerd, zoals gedragscode, klokkenluidersregeling, incidentenregistratie, onderzoeksprotocol en, voor zover wij dit noodzakelijk achten, de werking getoetst van elementen uit het frauderisicomanagementsysteem. Hierbij hebben wij geen tekortkomingen geconstateerd.

Verantwoordelijkheden van het college en de raad De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en opsporen van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving berust bij degenen die belast zijn met governance van de gemeente (de gemeenteraad) en het college. Als uw accountant is het onze verantwoordelijkheid om onze controle te plannen en uit te voeren om redelijke zekerheid te krijgen dat de jaarrekening als geheel

geen materiële onjuistheden bevat, of die nu worden veroorzaakt door fraude of door fouten, rekening houdend met het toepasselijke wet- en regelgevende kader. Door de inherente beperkingen van een controle is het risico onvermijdelijk dat sommige materiële onjuistheden in de jaarrekening onopgemerkt blijven. Geen aanwijzingen of signalen van fraude geïdentificeerd Tijdens de controle van de jaarrekening 2021 zijn geen aanwijzingen van fraude onder onze aandacht gekomen. In juli 2021 ontving de raad van Krimpenerwaard een anonieme melding over mogelijke misstanden in de gemeente Vlist in de periode 2012 - 2015 voor de herindeling naar de gemeente Krimpenerwaard (per 1 januari 2015). College van B&W heeft naar aanleiding van deze melding een onderzoek uit laten voeren door Strated Consulting. Op basis van dit onderzoek heeft het College vastgesteld dat de mogelijke misstanden niet bewezen zijn. Wij hebben kennis genomen van de melding en het daarop uitgevoerde onderzoek. We hebben aanvullende werkzaamheden uitgevoerd in het kader van de jaarrekening 2021. Geen gevallen van niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen Tijdens de controle van de jaarrekening 2021 zijn geen gevallen van nietnaleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen.

18

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze controleverklaring Rechtmatigheidsverantwoording Overdrachtsdossier Wijzigingen standaarden Onze samenwerking Bijlagen

Vooruitblik In dit hoofdstuk van het verslag bespreken wij de relevante ontwikkelingen die vanaf het jaar 2022 relevant zijn voor uw gemeente. Dat zijn onder meer de veranderende controleverklaring, de komst van de rechtmatigheidsverantwoording en een wijzigingen in (onze) controlestandaarden.

07

19

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen

Onze controleverklaring

Onze conclusies

Onze controleverklaring wordt uitgebreider op het aspect fraude

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze controleverklaring Rechtmatigheidsverantwoording Overdrachtsdossier Wijzigingen standaarden Onze samenwerking Bijlagen

Aankomende wijzigingen in de controleverklaring van accountants ten aanzien van fraude en continuïteit Op 8 december 2021 heeft de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) besloten dat accountants voor jaarrekeningcontroles die vallen binnen het domein van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta) vanaf het boekjaar 2022 uitgebreider moeten rapporteren over fraude en continuïteit in de controleverklaring. Deze wijzigingen zullen ook van invloed zijn op de controleverklaring die wij vanaf 2022 verstrekken.

Ten aanzien van fraude zullen wij op basis van de aangepaste standaard gaan rapporteren over de risico-inschatting, verrichte werkzaamheden en materiële bevindingen ten aanzien van fraude. Ten behoeve daarvan zullen we het fraudepreventieprogramma van de gemeente Krimpenerwaard onderzoeken, waaronder: •

de implementatie van een gedragscode met ethische gedragsregels voor het creëren van een cultuur van eerlijkheid;

•

de door het management uitgevoerde frauderisicoanalyse;

•

de maatregelen van interne beheersing die getroffen zijn om specifieke frauderisico’s te mitigeren;

•

de wijze waarop het management opvolging geeft aan meldingen van klokkenluiders of andere signalen van fraude.

We raden aan een overkoepelende frauderisicoanalyse op te stellen Bij de gemeente Krimpenerwaard constateren we dat er in de processen, procedures en interne controles aandacht is ter voorkoming van fraude en misbruik en oneigenlijk gebruik. Ook is er aandacht voor risicomanagement in brede zin, mede in relatie tot de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Wat er wél nog moet gebeuren is het opstellen van een overkoepelende frauderisicoanalyse.

Een editie van PwC’s Spotlight is volledig gewijd aan fraude en het geeft onder andere inzicht in de diverse rollen en verantwoordelijkheden voor verschillende gremia. Ook bevat het handvatten over hoe de ambtelijke organisatie een frauderisicoanalyse kan opstellen. Daarnaast adviseren we de directie en het college om te beoordelen wat de kwaliteit is van het gehele fraudepreventieprogramma en, indien nodig, tijdig maatregelen te treffen om de kwaliteit van dit programma te verbeteren. De kwaliteit van dit programma is mede bepalend voor de bevindingen die wij in de controleverklaring zullen (moeten) rapporteren. Wij adviseren de directie en het college tevens om hierover zelf in de risicoparagraaf in uw paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren zodat wij hier in onze controleverklaring naar kunnen verwijzen en de door u gerapporteerde informatie kunnen bevestigen.

20

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen

Rechtmatigheidsverantwoording (1)

Onze conclusies

De voorbereidingen voor de rechtmatigheidsverantwoording zijn in volle gang

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze controleverklaring Rechtmatigheidsverantwoording Overdrachtsdossier Wijzigingen standaarden Onze samenwerking Bijlagen

De kadernota rechtmatigheid 2022 is gepubliceerd

stellige uitspraken naar voren:

In augustus 2021 is de kadernota rechtmatigheid 2022 verschenen. De commissie BBV geeft in deze nota haar visie over de invulling van het begrip rechtmatigheid in de rechtmatigheidsverantwoording. De kadernota bevat stellige uitspraken en aanbevelingen die relevant zijn voor uw gemeente. Daarnaast is er voor de raadsleden een hoofdstuk (hoofdstuk 2) waarin op hoofdlijnen uitleg wordt gegeven over het begrip rechtmatigheid en de rollen die de verschillende partijen hebben rondom de toepassing van rechtmatigheid. Wij bevelen u aan om kennis te nemen van dit hoofdstuk.

•

In de paragraaf bedrijfsvoering wordt op basis van de afspraken met de gemeenteraad, aanvullende informatie opgenomen over de individueel geconstateerde afwijkingen in de rechtmatigheidsverantwoording;

•

In de paragraaf bedrijfsvoering beschrijft het college welke actie het onderneemt om de afwijkingen in de toekomst te voorkomen.

De rechtmatigheidsverantwoording als kans Naar aanleiding van bovengenoemde consultatie inzake de Kadernota rechtmatigheid 2022 bleek dat er een brede behoefte was aan een nadere duiding van de inhoud en reikwijdte van de paragraaf bedrijfsvoering. Daarom heeft de commissie BBV besloten om naast de actualisatie van de Kadernota rechtmatigheid een Notitie paragraaf bedrijfsvoering op te stellen. Vanuit PwC hebben we recent een ‘blog’ gepubliceerd over ‘De rol van de raad bij de rechtmatigheidsverantwoording’ waarin een zestal adviezen wordt geschreven voor raadsleden. Eén van die adviezen is: “Wees helder over de gewenste rapportage door het college”. We hebben gemeente Krimpenerwaard eerder geadviseerd om voor te sorteren op de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording en (bijvoorbeeld) de paragraaf bedrijfsvoering al hierop in te richten. Vanuit de kadernota komen onder andere de volgende

Gemeente Krimpenerwaard geeft in het overgangsjaar 2021 nog geen invulling aan deze ontwikkeling Het college van de gemeente Krimpenerwaard heeft in dit overgangsjaar 2021 geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid om ‘proef’ te draaien. Wij adviseren u in contact te blijven met het college over dit onderwerp zodat u tijdig verwachtingen kunt bijstellen waar nodig. De voorbereidingen rechtmatigheidsverantwoording zijn in volle gang Voor de onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording bent u van plan om te steunen op de interne controles die in de eerste lijn worden uitgevoerd en de review (verbijzonderde interne controles) die in de tweede lijn worden uitgevoerd. Gemeente Krimpenerwaard bereidt zich voor op de rechtmatigheidsverantwoording door een inventarisatie te maken van de bestaande werkzaamheden en impact op de rechtmatigheidsverantwoording.

20I

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen

Rechtmatigheidsverantwoording (2)

Onze conclusies

Inzicht in de veranderingen en de misverstanden rondom de rechtmatigheidsverantwoording

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening

Wat is er veranderd?

Wat zijn de misverstanden?

•

•

Het college wordt nu verantwoordelijk voor de rechtmatigheid. Dit klopt niet. Dit was namelijk al zo, dus dit is niet veranderd.

•

De werkzaamheden van de accountant worden minder. Dit klopt niet. Omdat de accountant een getrouwheidsoordeel geeft bij de rechtmatigheidsverantwoording, dient de accountant net zoveel werkzaamheden te verrichten als in het verleden.

•

Rechtmatigheidsfouten kunnen nog steeds leiden tot een anders dan goedkeurende controleverklaring. Dat klopt niet. Rechtmatigheidsfouten wegen niet meer mee voor het oordeel van de accountant en kunnen dus ook niet leiden tot een aangepaste controleverklaring. Indien de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording zelf niet kan worden vastgesteld, kan dit impact hebben op de controleverklaring van de accountant.

Vooruitblik •

De raad bepaalt een grens waarboven afwijkingen in de verantwoording moeten worden opgenomen en deze bedraagt maximaal 3%.

•

Regels voor begrotingsonrechtmatigheid dienen in de financiële verantwoording te worden vastgelegd.

Onze controleverklaring Rechtmatigheidsverantwoording Overdrachtsdossier

•

De accountant geeft een verklaring bij de getrouwheid van de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording die daar onderdeel van uitmaakt.

•

In het verleden telden getrouwheidsfouten ook als rechtmatigheidsfouten. Voor de rechtmatigheidsverantwoording is dit niet meer het geval; daarin worden alleen rechtmatigheidsfouten toegelicht die afwijkingen zijn van het voorwaarden-, begrotings- of M&O-criterium;

•

Gemeente dient bewust controlewerkzaamheden te doen c.q. beter vast te leggen voor onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording.

Een rechtmatigheidsverantwoording is hetzelfde als een ‘In Control Statement’. Dat klopt niet. Een In Control Statement omvat meer aspecten dan rechtmatigheid.

•

Het college moet alle afwijkingen toelichten. Dat klopt niet. In de rechtmatigheidsverantwoording licht het college alle afwijkingen toe voor zover die leiden tot een overschrijding van de verantwoordingsgrens (maximaal 3%). In de paragraaf bedrijfsvoering wordt een toelichting gegeven op alle afwijkingen die uitkomen boven de rapporteringstolerantie (die ook voor de accountantscontrole geldt, namelijk €….).

Wijzigingen standaarden Onze samenwerking

Het college rapporteert over de rechtmatigheid van de jaarrekening en niet de accountant. De toelichting wordt opgenomen in de bedrijfsvoeringsparagraaf.

Bijlagen •

20II

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Rechtmatigheidsverantwoording (3) Inzicht in de status van de voorbereidingen

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze controleverklaring Rechtmatigheidsverantwoording Overdrachtsdossier Wijzigingen standaarden Onze samenwerking Bijlagen

Regels voor begrotingsonrechtmatigheid dienen in de financiële verantwoording te worden vastgelegd In de verantwoording dienen het college en de raad toe te lichten wat de begrotingsonrechtmatigheden zijn. De commissie BBV adviseert om tussen raad en college af te spreken hoe afwijkingen van de begroting geïnterpreteerd worden in het kader van het uitoefenen van het budgetrecht door de raad. Begrotingsonrechtmatigheden die binnen de beleidskaders van de raad passen, moeten worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording (voor zover de verantwoordingsgrens is overschreden), maar worden dan niet nader toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording. Mogelijke inhoud van de paragraaf bedrijfsvoering De paragraaf bedrijfsvoering kent geen voorgeschreven wettelijke structuur. Feitelijk kunnen alle onderwerpen met een overkoepelend karakter die de gemeentelijke bedrijfsvoering en organisatie betreffen in deze paragraaf aan de orde komen. Zo kunnen in deze paragraaf onderwerpen als integriteit, innovatie en privacy aan de orde komen. Maar ook de organisatiestructuur, personeelsbeleid, duurzaamheidsbeleid en investeringsbeleid kunnen aan de orde komen. Voorop staat dat de eigenheid van de gemeente en de wens van de raad bepalend is voor de onderwerpen in de paragraaf bedrijfsvoering.

Vereiste communicatie op grond van controlestandaarden

Heeft het college reeds afspraken gemaakt over deze onderwerpen: Ja

De verantwoordingsgrens voor 2022 is bepaald op basis van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves

Onder handen



De verantwoordingsgrens voor 2022 is vastgesteld door de raad



Het normenkader 2022 is onder handen of datum vaststelling door de raad is gepland



De financiële verordening is herzien indien er staat dat de accountant de rechtmatigheid toetst



De financiële verordening bevat op welke wijze wordt omgegaan met begrotingsonrechtmatigheden



Het college en de raad hebben overeenstemming inzake de mate van detail in de paragraaf Bedrijfsvoering



Het interne controleplan van de gemeente bevat een scoping van de processen en balansposten, risicoanalyses per proces en post en controleaanpak



N.v.t.

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Overdrachtsdossier voor nieuwe raadsleden Overdrachtsdossier nieuwe raadsleden als basis voor het jaarrekeningproces

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze controleverklaring Rechtmatigheidsverantwoording Overdrachtsdossier Wijzigingen standaarden Onze samenwerking Bijlagen

Op woensdag 16 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen geweest. De komende periode is een tijd waarin nieuwe raadsleden zich inlezen in de gemeentefinanciën en waar snel de behandeling van de jaarrekening op de raadsagenda staat. Op onze website https://www.pwc.nl/nl/marktsectoren/publieke-sector/lokale-overheid/accountantvan-en-voor-de-raad.html en in een pdf-document hebben wij een overdrachtsdossier samengesteld dat raadsleden (en overige geïnteresseerden) kunnen gebruiken om zich in te lezen in de rol van raadsleden in het jaarrekeningproces en de accountantscontrole bij gemeenten.

21

Accountantsverslag | gemeente Krimpenerwaard 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Wijzigingen standaarden Meer aandacht in controle voor interne beheersing door toenemende complexiteit in processen

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze controleverklaring Rechtmatigheidsverantwoording Overdrachtsdossier Wijzigingen standaarden Onze samenwerking