4.15 Ter afweging individuele fracties - Dhr. H. Focke, Brief gemeenteraad inzake faillissement Stichting Cultuurhuis - 1645790

1645790

Aan de raad, Geachte raadsleden, Hierbij vraag ik uw aandacht voor het volgende: Op 16 mei is mijn echtgenote, Yvonne Metaal, bij ons thuis geïnterviewd door Strated Consul ng in het kader van het onderzoek inzake faillissement Cultuurhuis. Ik ben daarbij aanwezig geweest. Een belangrijke onderzoeksvraag is of u door de wethouder/B&W jdig bent geïnformeerd. Ik ben een kenner van gemeente- en bestuursrecht. Ik heb 8 jaar opleiding aan de bestuursacademie - van laatstelijk- Ro erdam voltooid, ik heb voor een landelijke grote poli eke par j aan hun nieuwe raadsleden dagcursussen verzorgd en ik ben decennialang gemeente-ambtenaar geweest. Mijn kennis en het interview combinerend heb ik de behoe e in te gaan op de informa eplicht van de wethouder/het college aan u. Strated heb ik dit ook gestuurd. Over Strated kan ik u meedelen dat zij mij na het interview zeiden omstreeks half juni in concept hun concept rapport aan B&W aan te bieden met de vraag of hiermee aan de onderzoeksopdracht is voldaan.

BASIS VOOR GEMEENTELIJK BESTUURLIJK HANDELEN. Tegelijk met de Grondwet van 1848 van Thorbecke, werden ook zijn Provinciewet en Gemeentewet ingevoerd. Deze gemeentewet is nog steeds van kracht. Nederland telde des jds ca. 1000 gemeenten en had ca. 6 miljoen inwoners in een maatschappelijk nog weinig ontwikkeld land. Nu zijn er nog iets meer dan 300 gemeenten, zijn er 18 miljoen inwoners, is de samenleving zeer complex geworden en is het gemeentelijk domein sterk toegenomen. De gemeentewet regelt onder andere de taken en bevoegdheden van de burgemeester, B&W en de raad. De raad is het hoogste orgaan, zij hee o.a. het budgetrecht en de raad benoemt en ontslaat wethouders. Behoudens in de gemeentewet genoemde onderwerpen, is B&W voornamelijk voorbereider en uitvoerder van het beleid. De burgemeester gaat over openbare orde en veiligheid en is voorzi er van de raad (geen lid, want geen volksvertegenwoordiger) en van B&W (wel lid). De raad wordt iedere vier jaar gekozen door de kiesgerech gde inwoners. Daarmee wordt aan een belangrijk democra sch beginsel voldaan: alleen raadsleden zijn de democra sche vertegenwoordigers van de inwoners, B&W en individuele wethouders zijn dat niet! Dat gegeven moet in het bestuurlijk handelen van dagelijkse bestuurders te herleiden zijn.

Door de hierboven genoemde veranderingen zijn gemeenteraden noodgedwongen steeds meer op afstand en op hoofdlijnen gaan besturen. Daarnaast is het fenomeen burgerraadslid tot stand gekomen en worden gemeenteraden sinds 2002 ondersteund door een griffie. En dan nog is het raadslidmaatschap naast een maatschappelijke betrekking welbeschouwd te veeleisend. Sinds de jaren ’60 is de hoeveelheid werk ook voor B&W erg veel geworden. Zo is de zelfstandig func onerende wethouder ontstaan die opereert binnen de beleidsterreinen die hem zijn toebedeeld. Hij/zij is nu vaak degene met wie je als inwoner bestuurlijk te maken hebt. Daarmee hangt samen dat veel zaken die een B&W-besluit vereisen, buiten de wekelijkse vergadering mogen worden afgedaan met zogenaamde parafenbesluiten: Zo wordt met een paraaf van de overige leden, een voorgenomen besluit van één wethouder een B&W-besluit. Het is een ongeschreven regel dat wethouders hun collega’s in de B&W-vergadering over gevoelige zaken regelma g bijpraten, of om advies vragen. Want volgens het gemeenterecht bestaan er geen wethouders-besluiten. Volgens de gemeentewet zijn dat al jd B&Wbesluiten, waar het voltallige college verantwoordelijk voor is. B&W-vergaderingen zijn besloten, waardoor het onbekend is of de wethouder zich in deze casus de afgelopen jaren aan die ongeschreven regel hee gehouden.

Door de verzelfstandiging van het wethouderschap is de prak jk dat een wethouder wordt ontslagen, of voordien zelf al zijn ontslag indient, als de raad hem niet langer steunt. De anderen blijven dan aan. De impact op het func oneren van B&W is dan beperkt. Onze democra e vereist dat B&W en/of de individuele wethouder de raad in staat stelt haar werk te doen. De raad kan dat alleen indien zij jdig/volledig/juist wordt geïnformeerd over zaken die de raad aangaat en/of van belang acht. In veel gemeentehuizen in ons land komt over tal van onderwerpen de vraag naar voren: “moeten wij als wethouder/het college de raad om een besluit vragen? Dit over zaken genoemd in de gemeentewet. Of moeten wij, -of is het verstandig- de raad te informeren (een afgeleide van de informa eplicht uit de gemeentewet)? Of kunnen we de raad onwetend laten, omdat het niet belangrijk genoeg is? B&W-colleges kiezen er ook wel voor om hun raad niet te informeren, omdat het strikt genomen gaat om een besluit dat volgens de gemeentewet aan B&W is voorbehouden. Dat kan risicovol zijn. Zeker als het om besluiten gaat waar een (lang) voortraject aan vooraf gaat, waarover de raad wel geïnformeerd had behoren te worden. Als de situa e dat vereist (bijv. bij een onderhandelingsposi e) kan dat eventueel buiten de openbaarheid. Het is aan de raad te besluiten of men geïnformeerd had moeten worden, niet aan B&W.

Het is ook aan de raad te besluiten of dat tot ontslag moet leiden. Daarom is het in deze casus risicovol geweest u als raad de afgelopen jaren niet te informeren over de situa e rond het Cultuurhuis. Evenzo om dat niet te doen naar aanleiding van het besluit geen financiële steun te verlenen (en de S ch ng dus failliet te laten gaan).

In algemene zin valt over het al dan niet de raad informeren het volgende te zeggen: naar de mate waarin de hoeveelheid complexe zaken en kleine zaken in gemeenten toeneemt, wordt de vraag “wel of niet de raad informeren”, steeds meer aan interpreta e onderhevig: Kwan ta eve kleine onbeduidende zaken worden minder gedeeld, maar poli ek gevoelige zaken moeten juist meer gedeeld worden. Dat geldt temeer omdat wij in een jd leven dat veel zaken als poli ek gevoelig worden ervaren. Het feit dat inwoners steeds mondiger zijn is daaraan debet. Buiten de officiële vergaderingen zijn er besloten zogenaamde dossieroverleggen ontstaan tussen individuele wethouders en raadsleden. Hierin worden raadsleden bijgepraat over de stand van zaken rond belangrijke onderwerpen en kunnen zij hier vragen over stellen aan de wethouder.

INFORMATIE VAN B&W AAN DE RAAD IN DEZE CASUS Soms is het duidelijk dat de raad geïnformeerd/ geconsulteerd moet worden: wanneer een wethouder/B&W af wil wijken van op hoofdlijnen vastgesteld beleid, dan kan hij daar niet omheen. In deze casus: Als de hoofdlijn sinds jaren is dat de gemeente geen eigendom of exploita e overneemt van derden, dan kan B&W redelijkerwijs niet expliciet noch impliciet dat buiten de raad om toch doen. B&W voldoet dan niet aan de informa eplicht als bedoeld in de gemeentewet. Dat is een ac eve verplich ng. Immers, als de raad niet op de hoogte is dat iets speelt, dan zal ze daar geen vragen over stellen. Er is wel een uitzondering, namelijk als je redelijkerwijs niet in staat was de raad jdig te informeren/consulteren. Het is dit middel dat in de casus van het Cultuurhuis twee keer is ingezet: 1. Drie dagen voorafgaand aan de raadsvergadering van 27 september ‘24 deelt de wethouder aan de enige bestuurder van de S ch ng mee dat B&W niet helpt en de huurcontracten over wil nemen. Dat zou in de twee dagen die volgen gerealiseerd moeten worden en dan zou de wethouder jdens de raadsvergadering zeggen dat hij ermee geconfronteerd was en dat de S ch ng akkoord was. Het besluit niet te helpen was al weken oud. 2. Toen dat niet doorging was het de wethouder/het college bekend dat zonder financiële steun faillissement zou worden aangevraagd.

De S ch ng kreeg een zwaarwegend “zwijgadvies” tot en met 22 oktober ’24 (de avond van een dossieroverleg), terwijl het faillissement op 23 oktober ‘24 werd uitgesproken. Conclusie: De wethouder hee de raad 2 keer willen doen geloven dat hij pas recent op de hoogte was van de situa e en niet anders kon. De eerste keer ging dat niet door, omdat de S ch ngsbestuurder niet akkoord kon gaan, de tweede keer niet, omdat we de raad zelf een dag eerder hebben geïnformeerd.

HET GEVOLG VAN HET NIET DE RAAD INFORMEREN; MIJN BEMOEIENIS Ik bemoeide me zelden met de “mission impossible”* zoals ik het Cultuurhuis de laatste jaren soms noemde. Een enkele keer deed ik hand- en spandiensten als het me expliciet werd gevraagd, overigens bemoeide ik me er niet mee. Deze twee keer heb ik me er wel mee bemoeid. Ik begrijp het dat de wethouder u vanwege zijn posi e ergens van wil overtuigen. Maar het kan niet zo zijn dat dit ten koste gaat van mijn vrouw door net te doen alsof zij de wethouder onvoldoende geïnformeerd zou hebben en de brief om steun in augustus hem hee verrast. Het kan ook niet zo zijn dat het handelen van het college ertoe kan leiden dat mijn vrouw bestuurlijk frauduleus handelen zou worden verweten. Ik vond/vind het heel belangrijk haar te beschermen tegen deze handelwijze van B&W/de wethouder. Zij had als taak PR en communica e binnen het bestuur en is uiteindelijk als enige overgebleven, waarbij zij geacht werd overal verstand van te hebben. Dat was niet zo en al was het wel zo, dan was het nog veel te zwaar. Ik heb mijn vrouw de laatste jaren maar weinig gezien; was ze niet op haar werk, dan was ze in het Cultuurhuis.

Ik heb haar meerdere malen geadviseerd de wethouder een einddatum te noemen waarop zij hoe dan ook het bestuur zou verlaten, want ik zag dat ze met een onmogelijke taak bezig was, die haar zwaar viel, zeker naast een full me baan. Ze kon dat niet; de vrijwilligers, het personeel, de dorpsgemeenschap, de ac viteiten, de huurders, wat er allemaal is opgebouwd in de afgelopen jaren, enz. Zij zag het Cultuurhuis als maatschappelijk kapitaal van het dorp. En ze wist van de wethouder dat zonder bestuur het Cultuurhuis dicht zou gaan. Technisch failliet zelfs, medewerkers zouden geen werkgever hebben. Ik zou gezegd hebben: Dat moet dan maar, zij niet. Integendeel, ze stak er 20 k privé geld in. Ik begreep haar standpunt, maar ik kon haar dus niet helpen. En zo werd ze de gevangene van het Cultuurhuis waarbij ik me grote zorgen maakte of zij niet met burn-out klachten uit zou vallen. Het Cultuurhuis was een beladen poli ek onderwerp. Dat had te maken met de gigan sche huur die jaarlijks door de gemeente via de S ch ng aan Qua Wonen werd betaald en waar de gemeente garant voor stond. Want de subsidie voor sociaal/culturele ac viteiten was vergelijkbaar met bijv. De Zwaan in Berkenwoude, Het Kwar er in Stolwijk, of Concordia in Haastrecht. De wethouder kende de poli eke gevoeligheid als geen ander en zweeg naar u, waar praten al jaren was geboden.

VERHOUDING GEMEENTE EN PRIVAATRECHT B&W hee ervoor gekozen uitsluitend de privaatrechtelijke kant van een faillissement te bewandelen: A. door in het publieke domein te besluiten de S ch ng niet te helpen en te wachten totdat die failliet ging.

B. door onderhandeling over de overnamekosten pas na faillissement aan te gaan en uitsluitend tussen hun advocaten en de curator te laten plaatsvinden. C. Door u vooraf niet te informeren. Ik heb het de curator verweten: Er is hier geen sprake van gelijkwaardige par jen. Hier was een publiekrechtelijke par j die publiekrechtelijk niet wilde helpen om daar privaatrechtelijk profijt (inboedel) van te hebben. Ik vond dat de curator had moeten eisen met B&W zelf in gesprek te gaan en daar de raad buiten de openbaarheid over te informeren. De maatschappelijke baten van het Cultuurhuis hadden mee moeten wegen. B&W is daaraan voorbij gegaan, terwijl dat inherent is aan het zijn van een gemeentelijk bestuursorgaan. B&W hee gehandeld alsof het een private onderneming was en hee zich er geen rekenschap van gegeven dat een beladen onderwerp als dit jdig onder de aandacht van de raadsleden als onze gekozen volksvertegenwoordigers had moeten worden gebracht.

WAAROM BEMOEIT FOCKE ZICH ER NU PAS MEE? Wellicht zijn er onder u die zeggen: Als Focke het allemaal zo goed weet, waarom is hij dan niet veel eerder ac ef geworden? Ik ben er al jd vanuit gegaan dat u als raad overal van op de hoogte was, omdat de wethouder zich zo uitliet, maar ook, omdat het bestuurlijk gezien de normaalste zaak van de wereld is. Toen in augustus ‘24 schri elijk om hulp werd gevraagd zei de ambtenaar dat hij het Cultuurhuis niet failliet zou laten gaan. Ik ben ervan uitgegaan dat u als geïnformeerde (naar ik toen nog dacht) raad dan ingelicht zou worden, c.q. om uw mening zou zijn gevraagd om een breed onderzoek naar “hoe verder” in te stellen. Dan zou ook eindelijk de construc e waarbij er bijna 2 ton per jaar betaald moet worden voor een kale schil eens tegen het licht gehouden worden. Tijdens het gesprek op 24 september waarin de wethouder meedeelde geen steun te verlenen, vroeg mijn vrouw: Wat vindt de raad hier nou van, weten die het wel? Ja in grote lijnen, was zijn antwoord. Toen ik dat van mijn vrouw hoorde realiseerde ik me dat u als raad nergens van wist en dat zou met “we wisten het niet, we konden niet anders” worden gerepareerd. Dat was het moment waarop ik me ermee ben gaan bemoeien. Henk Focke ---------------------------------------------------------------------------------------------------------*de mission impossible.

De bouw van het Cultuurhuis is historisch verklaarbaar. Maar het is mij gebleken dat het al sinds de bouw een tafel is die met een servet moest worden afgedekt. Je kunt die servet verschuiven, maar de tafel wordt er niet door bedekt. Dat had de wethouder al lang geleden

moeten onderkennen. Dat is wat anders dan vaak langskomen, mijn vrouw bedanken voor haar inzet (soms expliciet mede namens het hele college) en zeggen dat hij financieel niks kon betekenen, omdat de raad dat niet wilde (of woorden van die strekking). Het Cultuurhuis kan alleen commercieel geëxploiteerd een succes zijn. De kosten van en in verband met dit gebouw zijn torenhoog, dus er moet veel verdiend worden. Dat is iets heel anders dan het benu en van een kleiner gebouw voor sociaal/culturele ac viteiten voor de lokale bevolking met maatschappelijke tarieven, aangevuld met commerciële ac viteiten, waarbij een bestuur het gebouw in eigendom hee . Dus daarom “mission impossible”.

Van: Verzonden: Aan: Onderwerp:

Griffie Krimpenerwaard vrijdag 6 juni 2025 10:49 Henk Focke RE: Cultuurhuis onderzoek faillissement

Dag meneer Focke, Hartelijk dank voor uw reactie waarmee u instemt met de openbaarheid van uw brief. Uw brief is op de lijst ingekomen stukken geplaatst van de raad van 15 juli 2025 met als afhandelingsadvies ‘ter afweging individuele fracties’. Met vriendelijke groet,

Griffie

Postbus 51 2820 AB Stolwijk