251118 RV Initiatiefvoorstel Pro Krimpenerwaard - Vaccineren op maat

INITIATIEFVOORSTEL Nr.: 1727763/1727765 Raadsvergadering:

18 november

Onderwerp:

Instellen pilot subsidieregeling ‘Vaccineren op maat’

Datum:

29 september 2025

Indiener(s):

P.C.M. Klomp-Lever, Pro Krimpenerwaard

Korte samenvatting De vaccinatiegraad in Krimpenerwaard lijkt relatief laag. De huidige aanpak richt zich vooral op voorlichting. Om de vaccinatiegraad omhoog te krijgen, wil Pro Krimpenerwaard meer inzet op maatwerk voor kritische ouders1 die hun kinderen graag ‘op maat’ willen laten vaccineren, bijvoorbeeld met behulp van titerbepalingen. In dit initiatiefvoorstel wordt voorgesteld om een subsidieregeling voor titerbepalingen in te stellen, waarvoor een beperkt bedrag wordt opgenomen in de begroting. De regeling wordt, wanneer het voorstel door de gemeenteraad wordt aangenomen, geïntroduceerd bij wijze een pilot voor de duur van twee jaar en tussentijds geëvalueerd. Voorgesteld besluit De raad wordt voorgesteld om: 1. De ‘Subsidieregeling tegemoetkoming titerbepaling infectieziekten kinderen Krimpenerwaard 2026’ vast te stellen voor een pilotperiode van 2 jaar (lopend van 01-01-2026 tot en met 31-12-2027). 2. Hier een bedrag van € 3.000 per jaar voor te reserveren voor 2026 en 2027, deze kosten te dekken vanuit de Algemene Reserve en dit te verwerken in de 1e Tussentijdse rapportage 2026. 3. De pilot in het eerste kwartaal van 2027 tussentijds te evalueren, waarna bij het vaststellen van de Kadernota 2028 wordt bepaald of de regeling na 2027 wordt gecontinueerd. Inleiding In Nederland krijgen kinderen vaccinaties via het Rijksvaccinatieprogramma.

Veruit de meeste kinderen nemen hieraan deel. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) constateert dat de landelijke vaccinatiegraad dalende is. Er zijn ouders die principiële bezwaren hebben tegen vaccinaties. Deze bezwaren komen vaak voort uit een specifieke geloofs- of levensovertuiging. Onder deze groepen is de vaccinatiegraad relatief laag. In Krimpenerwaard is de vaccinatiegraad relatief laag in vergelijking met andere gemeenten. 2 Voor specifieke ziekten ligt de vaccinatiegraad onder het noodzakelijke percentage voor groepsimmuniteit, hetgeen risico’s met zich meebrengt voor de volksgezondheid. Zo is de noodzakelijke vaccinatiegraad voor mazelen 95%. In de meeste kernen binnen Krimpenerwaard ligt de vaccinatiegraad van het BMR-1-vaccin (Bof, Mazelen en Rode hond) onder zuigelingen onder dit percentage. 3 De gemeente werkt daarom samen met haar partners, waaronder Hecht (GGD Midden-Holland), aan een plan van aanpak. Het beleid richt zich met name op het trainen van zorgprofessionals om meer bewustwording te creëren over de achtergrond en motieven van ouders die hun kinderen niet laten vaccineren en het geven van voorlichting aan ouders.

1

Waar ‘ouders’ staat mag ook ‘verzorgers’ en ‘vertegenwoordigers’ worden gelezen. Op 6 mei jl. is er een presentatie gegeven over de vaccinatiegraad. Daaruit blijkt dat 78,4% van de kinderen in Krimpenerwaard volledig gevaccineerd is op 2-jarige leeftijd. Het landelijke gemiddelde ligt op 83,7%. 3 Uit de onder voetnoot 2 genoemde presentatie is opgenomen dat het risico op een mazelenuitbraak het grootst is in de kernen Berkenwoude (vaccinatiegraad: 70,1%), Stolwijk (78,8%), Ouderkerk aan den IJssel (82,4%) en Bergambacht (84,2%). 2

Dit initiatiefvoorstel van de fractie Pro Krimpenerwaard richt zich met name op de groep ‘kritische ouders’ (ook wel ‘kritische prikkers’ genoemd). Dit is een groep die niet per definitie principieel tegen vaccineren is, maar wel twijfels of bezwaren heeft, met name betreffende de risico’s en bijwerkingen. Een deel van de ouders verkiest maatwerk boven het Rijksvaccinatieprogramma, dat een vaste opbouw heeft met richtlijnen voor de momenten waarop welke vaccinaties worden toegediend. Bij maatwerk wordt per ziekte bekeken welke acties wel of niet worden ingezet. Er wordt bijvoorbeeld een keuze gemaakt tussen een regulier vaccin, verdund vaccin of titerbepaling. Een titerbepaling is een bloedtest die wordt gebruikt om de hoeveelheid antistoffen tegen een bepaalde ziekte in het bloed te meten. Het lichaam maakt antistoffen aan na vaccinatie of na het doormaken van de ziekte zelf. Voorstel Het initiatiefvoorstel stelt voor om, bij wijze van een pilot, een subsidieregeling in te stellen met de titel: ‘Subsidieregeling tegemoetkoming titerbepaling infectieziekten kinderen Krimpenerwaard 2025’. Deze regeling is gericht op ouders die voor hun minderjarige kind een titerbepaling willen laten uitvoeren in verband met infectieziekten die vallen onder het Rijksvaccinatieprogramma.

Met de regeling kunnen ouders driemaal per kalenderjaar een tegemoetkoming aanvragen van maximaal € 50 per aanvraag. De titerbepalingen dienen te worden uitgevoerd door een BIG-geregistreerde zorgverlener, bijvoorbeeld door de huisarts. Beoogd resultaat Het tegemoetkomen aan de behoefte van kritische ouders die hun kinderen graag ‘op maat’ willen laten vaccineren met behulp van een titerbepaling. Argumenten 1.1 Om de vaccinatiegraad omhoog te krijgen is het waardevol om ook in te zetten op een minder conventionele aanpak In Nederland is er geen vaccinatieplicht: ouders maken zelf de keuze om hun kind wel of niet te laten vaccineren. Veruit de meeste kinderen nemen deel aan het Rijksvaccinatieprogramma. Desondanks neemt de vaccinatiegraad af. Om de vaccinatiegraad omhoog te krijgen zet de overheid onder meer in op voorlichting, zowel in de vorm van persoonlijke voorlichting als algemene campagnes. Voorlichting vanuit de overheid en gezondheidsinstanties is waardevol, maar zal niet voor elke doelgroep een even effectieve maatregel zijn. Kritische ouders hebben zich vaak uitgebreid verdiept in kindervaccinaties. Zij baseren zich niet alleen op de standaardinformatie en adviezen van de overheid en gezondheidsinstanties en hebben een kritische, bevragende houding, met name ten aanzien van risico’s en bijwerkingen van vaccinaties.

Sommige ouders stellen het vaccineren van hun kind uit of maken de beslissing om niet meer te vaccineren. Een deel van de groep kritische ouders heeft behoefte aan maatwerk. Het Rijksvaccinatieprogramma wordt aangeboden volgens een schema met vaste vaccinatiemomenten (naar de leeftijd van een kind). Vaccins worden deels samengesteld en simultaan aangeboden: dat betekent dat kinderen gelijktijdig – al dan niet via dezelfde prik – meerdere vaccinaties ontvangen.4 Sommige ouders hebben zorgen over het clusteren vaccins en vragen zich af of dit belastend is voor het immuunsysteem van hun kind. Binnen het Rijksvaccinatieprogramma is er weinig ruimte voor maatwerk. Dit maakt de ruimte om in te spelen op de zorgen, twijfels of bezwaren van kritische ouders eveneens beperkt. Pro Krimpenerwaard is daarom van mening dat het waardevol is om, naast voorlichting, in te zetten op andere maatregelen. Daarom wil Pro Krimpenerwaard met dit initiatiefvoorstel maatwerk stimuleren voor ouders die daar behoefte aan hebben. Het meedenken met kritische ouders kan ten gunste komen van de vaccinatiegraad in Krimpenerwaard. Dit

4

Binnen het Rijksvaccinatieprogramma worden kinderen tegen bepaalde ziekten herhaaldelijk gevaccineerd. Een deel van de vaccins wordt gebundeld aangeboden. Uitgesplitst ontvangen kinderen in totaal, verdeeld over de verschillende vaccinatiemomenten, 47 vaccins. Er wordt gevaccineerd met zowel inactieve (‘dode’) vaccins als levende verzwakte vaccins.

pag. 2/5

initiatiefvoorstel gaat uit van het idee dat alle kleine beetjes helpen. 5 In diverse landen is er wel meer ruimte voor maatwerk. Het is bekend dat dit niet tot een lagere vaccinatiegraad heeft geleid. Het aanbieden van maatwerk kan voorkomen dat mensen afhaken en niet meer willen vaccineren. 1.2 Kritische ouders willen ook het beste voor kinderen Kritische ouders weigeren niet per definitie hun kinderen te laten vaccineren. Een deel van deze ouders verkiest maatwerk boven de vaste opbouw van het Rijksvaccinatieprogramma. Het gaat om ouders die bijvoorbeeld twijfels hebben over de noodzaak van het herhaaldelijk vaccineren tegen bepaalde infectieziekten, zich zorgen maken over mogelijke bijwerkingen of niet willen dat hun kind in meerdere vaccinaties tegelijkertijd ontvangt. De behoefte voor maatwerk van deze ouders komt voort uit de overtuiging dat zij daarmee de beste keuze voor hun kind maken. In overleg wordt dan een persoonlijk traject opgesteld voor een kind. Zo kan worden besloten dat een kind niet elke vaccinatie ontvangt. Dit gebeurt mede op basis van titerbepalingen, waarmee de hoeveelheid antistoffen in het bloed wordt gemeten. Ouders kunnen dan bijvoorbeeld beslissen om hun kind opnieuw te laten vaccineren tegen een bepaalde ziekte wanneer uit de titerbepaling blijkt dat er weinig antistoffen tegen deze ziekte in het bloed zitten.

Dit is een aanpak die voor deze ouders een vorm van comfort biedt die voor hen ontbreekt in het Rijksvaccinatieprogramma. Kanttekeningen 1.1 De toepassing van titerbepaling kan lastig zijn en belastend voor een kind De interpretatie van antistoffen is voor de meeste infectiezieken duidelijk. Voor enkele ziekten zijn er geen duidelijke afkapwaarden (grenswaarden) bekend en er is niet altijd een duidelijk verband tussen de antistoftiter en de mate van bescherming. Een persoon bij wie een lage hoeveelheid antistoffen wordt gemeten kan alsnog voldoende beschermd zijn vanwege aanwezige geheugencellen als gevolg van een eerdere vaccinatie of het doormaken van de ziekte (het immuunsysteem onthoudt de ziekte). Voor een titerbepaling is bloedafname noodzakelijk. Het uitvoeren van titerbepalingen voor verschillende ziekten kan daarmee belastend zijn voor een kind. Het RIVM adviseert daarom titerbepalingen niet standaard toe te passen binnen het Rijksvaccinatieprogramma. Kritische ouders hebben zich vaak goed ingelezen in het onderwerp vaccinaties en hechten waarde aan hun keuzevrijheid. Voorlichting die erop is gericht om ouders te overtuigen om hun kinderen deel te laten nemen aan het vaste vaccinatieprogramma zal niet voor iedere ouder effectief zijn, omdat een deel van deze kritische ouders vaak behoefte heeft aan maatwerk.

Binnen het Rijksvaccinatieprogramma is daar weinig ruimte voor. De GGD biedt bijvoorbeeld geen titerbepalingen aan. Om een effect te bereiken onder kritische ouders, is het interessant om in te zetten op een bredere aanpak. Een titerbepaling kan kritische ouders meer comfort bieden in hun keuzes. Zo kan een titerbepaling hen doen besluiten om wél te kiezen voor (herhaal)vaccinatie wanneer uit de test blijkt dat de hoeveelheid antistoffen tegen een bepaalde ziekte in het bloed laag is. Daarbij is het in eerste instantie aan de ouder zelf om zich te laten informeren over de betekenis van een titerbepaling en de uitslag daarvan bij een bepaalde ziekte. 1.2 De potentiële doelgroep voor een tegemoetkomingsregeling is niet precies inzichtelijk Dit initiatiefvoorstel beoogt een financiële tegemoetkoming vanuit de gemeente mogelijk te maken voor ouders die kosten hebben gemaakt voor een titerbepaling. De kritische ouders worden door de gemeente en GGD specifiek benoemd als aandachtsgroep van het vaccinatiebeleid in Krimpenerwaard. De omvang van de doelgroep is onbekend, maar vermoedelijk beperkt. Het is niet aannemelijk dat andere aandachtsgroepen (zoals mensen met geloofsbezwaren) gebruik gaan maken van deze tegemoetkoming.

5

Het RIVM kan sinds enkele jaren niet meer de precieze vaccinatiegraad geven doordat het sinds 2022 een deel van de vaccinaties anoniem ontvangt (waardoor bepaalde informatie, zoals het geboortejaar, niet bekend is). Het RIVM neemt de anonieme vaccinaties zo goed als mogelijk mee om de werkelijke vaccinatiegraad te bepalen. De werkelijke vaccinatiegraad is daarom iets hoger dan de geregistreerde vaccinatiegraad. Voor zover bekend, worden kinderen die (een deel van) hun vaccinaties ontvangen via maatwerk, niet geregistreerd als ‘gevaccineerd’ en niet meegenomen in de cijfers.

pag. 3/5

In dit initiatiefvoorstel is rekening gehouden met de potentieel beperkte omvang van de doelgroep door het totale beschikbare bedrag van de tegemoetkoming (€ 3.000 per kalenderjaar) relatief laag te houden. Daarnaast wordt voorgesteld om de tegemoetkoming in te voeren bij wijze van een pilot voor twee jaar, waarbij na het eerste jaar een evaluatie plaatsvindt. Daarbij kan gekeken worden in hoeverre de tegemoetkoming gebruikt wordt en of het zinvol is om deze te continueren. Daarnaast kan deze regeling op zichzelf helpen om als gemeente inzichtelijker te krijgen hoe groot de groep kritische ouders binnen Krimpenerwaard is. Alternatieven Het invoeren van de pilot voor één jaar Het is mogelijk om voor de pilot een kortere periode te kiezen, bijvoorbeeld van één jaar. Dit heeft echter niet de voorkeur, omdat de raad dan eind 2026 een nieuw besluit moet nemen over het continueren van de tegemoetkoming zonder tussentijdse evaluatie. Het is wenselijk om de regeling te evalueren om te zien hoeveel gebruik ervan wordt gemaakt, mede als input voor het besluit om deze al niet te continueren. Het niet invoeren van de voorgestelde subsidieregeling De raad kan besluiten om niet in te stemmen met dit initiatiefvoorstel. In dat geval wordt er geen extra actie ondernomen, buiten de traditionele inzet op communicatie en voorlichting, richting de groep kritische ouders.

Communicatie en voorlichting zijn goede maatregelen, maar mogelijk niet altijd even effectief bij deze specifieke groep, omdat kritische ouders zich vaak zelf al goed hebben verdiept in vaccinaties. Daarom wordt in dit initiatiefvoorstel voorgesteld om aanvullend in te zetten op een minder conventionele aanpak in de vorm van titerbepalingen. Deze aanpak kan, zij het in beperkte mate, bijdragen aan de vaccinatiegraad in Krimpenerwaard en daarmee de algemene gezondheid in de gemeente. Financiën Het voorgestelde subsidieplafond is € 3.000 per kalenderjaar voor de jaren 2026 en 2027. Voorgesteld wordt om de kosten van de pilot te dekken vanuit de Algemene Reserve en dit te verwerken in de 1e Tussentijdse rapportage 2025. Juridische zaken Niet van toepassing. Participatie en extern overleg Dit initiatiefvoorstel volgt mede uit signalen van kritische ouders. Er is contact geweest met ouders die een maatwerktraject hebben bewandeld voor het vaccineren van hun kind en daarbij titerbepalingen hebben laten uitvoeren. De GGD heeft in de eerdere presentatie aan de raad over de vaccinatiegraad gewezen op de kanttekening dat het interpreteren van titerbepalen lastig is. Ook heeft de GGD laten weten zelf geen titerbepalingen uit te voeren (hiervoor wordt doorverwezen naar de huisarts). De kanttekeningen die de GGD heeft benoemd zijn opgenomen in het voorstel.

Vervolgtraject en uitvoering Na besluitvorming is het wenselijk om bekendheid te geven aan deze subsidieregeling via de gebruikelijke kanalen, zoals de gemeentelijke website en social media. Bijlagen − ‘Subsidieregeling tegemoetkoming titerbepaling infectieziekten kinderen Krimpenerwaard 2026’

pag. 4/5

RAADSBESLUIT

De raad van de gemeente Krimpenerwaard, gelezen het initiatiefvoorstel van Pro Krimpenerwaard inzake ‘Instellen pilot subsidieregeling ‘Vaccineren op maat’

Besluit: 1. De ‘Subsidieregeling tegemoetkoming titerbepaling infectieziekten kinderen Krimpenerwaard 2026’ vast te stellen voor een pilotperiode van 2 jaar (lopend van 01-01-2026 tot en met 31-12-2027). 2. Hier een bedrag van € 3.000 per jaar voor te reserveren voor 2026 en 2027, deze kosten te dekken vanuit de Algemene Reserve en dit te verwerken in de 1e Tussentijdse rapportage 2026. 3. De pilot in het eerste kwartaal van 2027 tussentijds te evalueren, waarna bij het vaststellen van de Kadernota 2028 wordt bepaald of de regeling na 2027 wordt gecontinueerd.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 18 november 2025,

de griffier,

de voorzitter,

S. van Dijk

ir. J. Beenakker