250930 Beantwoording technische vragen Rekenkamerzonderzoek Woningaanbod

Technische vragen Rekenkameronderzoek Woningaanbod in de gemeente Krimpenerwaard - Commissie R&F 9 september 2025 Vraag

Pagina

onderwerp (paragraaf, blz nr)

Fractie

Onderwerp/vraag

Antwoord Rekenkamer

1

43

Tabel 6.1, inzet prestatieafspraken

Pro Krimpenerwaard

Prestatieafspraken: Deels. Waarom zijn niet alle opties, zoals het aantal te verkopen of te liberaliseren corporatiewoningen, ingezet? In de tabel op pagina 43/44 staan nog veel meer opties en komt dit onvoldoende naar voren. In de verklaring erna komt een tekst waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt door de gemeente, maar niet waarom sommige optie (die wellicht goed werken) dan buiten de boot vallen

Deze vraag bestaat ons inziens uit twee delen: 1) waarom zijn er maar deels afspraken gemaakt over het aantal te verkopen of te liberaliseren corporatiewoningen en 2) waarom worden andere onderdelen niet ingezet binnen de prestatieafspraken (een "nee" in tabel 6.1)? Antwoord 1) De gemeente heeft in de vragenlijst en daarop volgend interview aangegeven dat er in de prestatieafspraken geen maximum is afgesproken voor het aantal te verkopen of te liberaliseren corporatiewoningen. De gemeente geeft aan de vinger aan de pols te houden door de afspraak dat de corporaties inzage geven in hun verkoopbeleid en het aantal verkochte woningen. Antwoord 2) In paragraaf 6.1.1. worden individuele mogelijkheden binnen de prestatieafspraken toegelicht, gebruik makend van de antwoorden die de gemeente heeft gegeven. De redenen waarom bepaalde mogelijkheden niet zijn opgenomen in de prestatieafspraken lopen per instrument uiteen. Hieronder de redenen die de gemeente heeft aangegeven (zoals uiteengezet op blz.

43/44, maar hieronder puntsgewijs opgesomd) per instrument binnen de prestatieafspraken waar een "nee" staat: - Meer ruimte voor middenhuurwoningen = financieel lastig (financiers vragen zekerheden, zoals onderpand) - Gedifferentieerd regionaal huurbeleid = vertrouwen in corporaties dat zij gedifferentieerd aanbod aanbieden - Huurprijsdaling bij inkomensdaling = andere regeling via huisvestingsverordening - Huurkorting voor minimuminkomens = andere regeling via Wet Tijdelijke Huurkorting - Doorstroming met huidige huurprijs = plan van aanpak werd opgesteld ten tijde van ons onderzoek - Tijdelijke huurcontracten bepaalde groepen = experiment geweest - Toewijzen vrije sectorwoningen = hebben de corporaties niet

2

44

Tabel 6.1, inzet huisvestingsverordening

Pro Krimpenerwaard

Huisvestingsverordening: Deels. Niet alle opties uit de huisvestingsverordening zijn benut – waarom niet? Is het overzicht compleet? Idem: tekst uitleg pagina 47/48 wat er gedaan is en waarom sommige optie (bewust) niet worden toegepast, maar ook dat er geen inzicht is.

3

51

Tabel 6.2, inzet financiële incentives

Pro Krimpenerwaard

Financiële incentives. Waarom scoort de gemeente vaak ‘nee’ bij de inzet van financiële incentives? Waarom wordt dit instrument niet actiever gebruikt? Meer een vraag aan de gemeente dan aan de onderzoeker

4

55

Paragraaf 6.2, inzet fonds toevoegen woonruimte

Pro Krimpenerwaard

5

55

Tabel 6.3, inzet dialoog

Pro Krimpenerwaard

6

71

Hoofdstuk 8: inzet instrumenten bestaande bouw

Pro Krimpenerwaard

Fonds toevoegen woonruimte. Wat maakt dat er twijfel bestaat over het toevoegen van een woonruimtefonds? Waar zit die twijfel precies in? Dialoog met externe samenwerkingspartners. Waarom wordt de dialoog met externe samenwerkingspartners weinig benut, terwijl hier kansen liggen? Ook meer een vraag aan de gemeente dan aan de onderzoeker Instrumenten voor specifieke initiatieven bestaande bouw pagina 71: Duidelijk is dat er haast moet worden gemaakt met de omgevingsvisie om hier iets in te kunnen doen. Waarom is er nog geen omgevingsvisie vastgesteld om effectief instrumenten bij bestaande bouw te kunnen inzetten?

Paragraaf 6.1.4 beschrijft de huisvestingsverordening. Hieronder een overzicht van de redenen die de gemeente heeft aangegeven waarom een bepaalde mogelijkheid niet is toegepast (een "nee" in tabel 6.1 op blz. 44, toegelicht in paragraaf 6.1.4 en hieronder puntsgewijs opgesomd): - Regels voor woningsplitsing = gemeente vindt de bouwtoets voldoende + wil geen beperkingen opleggen - Regels voor onttrekking/samenvoeging = idem als bij splitsen - Woningdelen stimuleren = gemeente wil geen beperkingen opleggen - Inkomensgrens niet-gereguleerde deel = er is geen maximum voor het inkomen vastgelegd - Woningzoekenden naar buurgemeente = vanuit historie gegroeid dat het gemeentelijk verdeeld wordt De eerste vraag betreft de reden van de score "nee" in Tabel 6.2. Dit wordt toegelicht op blz. 52 t/m 55 en hieronder puntsgewijs opgesomd: - Lening voor middeninkomens = gemeente vindt starterslening afdoende hiervoor - Lening voor zelfbouw = gemeente geeft aan geen specifieke reden te hebben voor ontbreken hiervan - Koopgarant = in 2022 bekeken en gemeente voelde toen geen urgentie - Huurkoop = gemeente wil inzetten op andere instrumenten om deze doelgroep te helpen - Bestemmingsreserve sociale woningbouw = onderdeel van de Woonvisie, gemeente is hiermee bezig - Fonds toevoegen woonruimte = zie het antwoord op Technische Vraag 4 hieronder.

De tweede vraag betreft waarom er geen actievere inzet is. Zoals de vraagsteller aangeeft, is deze beantwoording niet aan de Rekenkamer. Paragraaf 6.2.8 beschrijft het fonds toevoegen woonruimte. De gemeente heeft in de vragenlijst aangegeven dat er ook veel behoefte is aan andere ruimte dan woonruimte.

7

Zoals de vraagsteller aangeeft, is deze beantwoording niet aan de Rekenkamer.

Eerst een opmerking ten aanzien van de terminologie. De gemeenteraad van Krimpenerwaard heeft in juli 2021 de Omgevingsvisie vastgesteld. De instrumenten genoemd in paragraaf 8.1 hebben te maken met het Omgevingsplan. Ook een Omgevingsplan is aanwezig in de gemeente Krimpenerwaard. Deze is van rechtswege ontstaan met de ingang van de Omgevingswet, per 1 januari 2024. Wij vatten de vraag dan ook op als: waarom heeft er nog geen wijziging van het Omgevingsplan plaatsgevonden? In algemene zin merken wij op dat een wijziging van een Omgevingsplan meestal een omvangrijke procedure is. Waar voorheen een bestemmingsplan een deel van het grondgebied beschreef, bestrijkt het Omgevingsplan het gehele grondgebied van een gemeente. Daarnaast is het Omgevingsplan breder dan het bestemmingsplan, in die zin dat er in het Omgevingsplan ook lokale regels worden beschreven voor bijvoorbeeld geluid en bodem. Op korte termijn is het daarom vaak 'makkelijker' om initiatieven mogelijk te maken door een vergunning aan te vragen die afwijking van het Omgevingsplan toestaat. Worden gemeentelijke gronden systematisch geanalyseerd Deze vraag betreft uitvoering van het beleid en valt daarmee buiten de scope van dit Rekenkameronderzoek. en meegenomen in het woningbouwbeleid? En zo ja, hoe?

8

Is het hanteren van het contourenbeleid als stuurinstrument Contourenbeleid is een overkoepelend beleidskader met betrekking tot de ontwikkeling van steden en platteland. Dit past geëvalueerd? Worden logische uitbreidingslocaties binnen derhalve niet in de definitie van een instrument zoals gehanteerd binnen dit Rekenkameronderzoek. De tweede vraag betreft of aan de rand van kernen voldoende benut? uitvoering van het beleid en valt daarmee buiten de scope van dit Rekenkameronderzoek.

9

Waarom worden binnenstedelijke alternatieven zoals Deze vraag betreft uitvoering van het beleid en valt daarmee buiten de scope van dit Rekenkameronderzoek. verdichting en herontwikkeling van braakliggende terreinen beperkt benut, ondanks lagere maatschappelijke weerstand? Is er beleid dat voorkomt dat externe druk van ontwikkelaars In dit Rekenkameronderzoek hebben we gekeken naar hoe instrumenten zijn vastgelegd in beleid. We hebben niet breder of grondeigenaren eenzijdig woningbouwlocaties beïnvloedt naar het beleid gekeken. buiten de raad om? Wordt de Ladder van duurzame verstedelijking standaard Deze vraag betreft uitvoering van het beleid en valt daarmee buiten de scope van dit Rekenkameronderzoek. toegepast vóór locatiekeuze? Hoe wordt getoetst of binnenstedelijke alternatieven voldoende benut zijn? Sluiten locatiekeuzes voor woningbouw aan op de eigen Deze vraag betreft uitvoering van het beleid en valt daarmee buiten de scope van dit Rekenkameronderzoek. omgevingsvisie en ambities voor natuur, bodemkwaliteit en klimaatadaptatie? Wordt bij locatiekeuze rekening gehouden met actuele en Deze vraag betreft uitvoering van het beleid en valt daarmee buiten de scope van dit Rekenkameronderzoek.

Wel plaatsen verwachte wijzigingen in provinciaal beleid zoals de 3hawe hierbij de opmerking dat de 3ha-regel in meerdere interviews aan de orde is geweest en dat de gemeente regel? (gerepresenteerd door het college) aantoonbaar oog heeft voor de provinciale regels (en met name de 3ha-regel). Is er ook naar andere landelijke regio’s gekeken waar niet We hebben in dit onderzoek niet specifiek gekeken naar andere landelijke regio's. Dit zou wel een interessante vraag kunnen gebouwd mag worden? Welke instrumenten zetten zij in? zijn voor een vervolgonderzoek. Wat doen zij om de impasse met de provincie te doorbreken? Aanbeveling 1 adviseert om als raad de mogelijke Bij de meeste instrumenten genoemd in dit onderzoek zijn er inderdaad bewuste keuzes gemaakt ten aanzien van het wel of instrumenten te bespreken, te wegen en het college te niet toepassen. Dit is echter niet het geval bij alle instrumenten. De gemeente gaf soms aan dat er geen specifieke reden vragen om dit verder uit te werken. Uit het rapport begrijp ik was om een instrument niet te gebruiken of was niet bekend met het specifieke instrument. Daarnaast is bij een aantal dat alle instrumenten bewust wel of niet zijn toegepast. We instrumenten de keuze al meerdere jaren geleden gemaakt.

De vraag is of in de huidige woningmarkt de keuzes van destijds hebben geen info over de mogelijke effectiviteit van de nog actueel zijn. instrumenten (bij bijvoorbeeld andere gemeenten). Het ene Het rapport bevat ons inziens voldoende informatie over de instrumenten om als gemeenteraad een eerste schifting te mes is nu eenmaal scherper dan het andere. Hoe kunnen maken van gewenste instrumenten. Bij de daaropvolgende uitwerking kan specifiek gekeken worden naar de effectiviteit van we zonder deze informatie als raad de instrumenten toch een instrument bij andere gemeenten, alvorens een definitieve keuze te maken. wegen/beoordelen en het gesprek hierover voeren?

10

11

12

13

14

Algemeen

SGP

15

10

Aanbevelingen

SGP

16

21

Leegstand

SGP

17

67

Erfpacht

SGP

Welke instrumenten kunnen we inzetten om leegstand terug In de instrumentenlijst is de Leegstandverordening het meest voor de hand liggende instrument (zie paragraaf 8.2.2). Ook te dringen? een wijziging bestemmingsplan / Omgevingsplan kan ingezet worden. We verwijzen u graag naar de website van VNG, die een opsomming bevat van de mogelijke instrumenten voor de gemeenteraad: https://vng.nl/artikelen/raadgever-leegstand Wat zijn de voor- en nadelen van erfpachtconstructies? En Voordelen voor de gemeente: Inkomsten genereren (erfpachtcanon), zeggenschap houden over wat er met de uitgegeven waarom geeft de gemeente hier geen voorkeur meer aan? grond gebeurt (met mogelijkheid tot beëindiging). Nadelen voor de gemeente: De administratie vraagt ambtelijke capaciteit, verhoging van de erfpachtcanon kan gevoelig liggen, financiering van de grond. In de oude Nota Grondbeleid 2017 stond het volgende: "De reguliere vorm van bouwgronduitgifte door verkoop blijft de voorkeur verdienen. De andere vormen sluiten in Krimpenerwaard niet aan op de marktvraag. Verhuur en (erf)pacht leveren hoge administratieve lasten op. Erfpacht kan worden ingezet als daar een bijzondere reden voor is. De gemeente Krimpenerwaard hanteert op dit moment geen algemene uitgiftevoorwaarden. Het verdient aanbeveling om deze op te stellen.".

In de nieuwe Nota Grondbeleid 2024 is dit vervangen door: "De gemeente werkt ten principale met verkoop van vol eigendom ten behoeve van uitgifte van gronden voor functies als wonen en commerciële functies. Voor maatschappelijke functies zoals sport en cultuur wordt de vorm van een huurafhankelijk recht van opstal toegepast. De gemeente geeft de voorkeur aan de verhuur van eigen grond en past in nieuwe uitgiftes het middel erfpacht niet toe. Beleidsuitgangspunt 7 – Uitgifte eigen gronden bij voorkeur middels verkoop of verhuur."