20230406 RV onderzoek gemeentelijk elektriciteitsbedrijf.pdf

RAADSVOORSTEL

Nr.: 1076797/1076809

Raadsvergadering:

30 mei 2023

Onderwerp:

Onderzoek gemeentelijk elektriciteitsbedrijf

Datum:

11 april 2023

Korte samenvatting De raad wordt voorgesteld om twee onderzoeksvragen vast te stellen. Hiermee wordt onderzoek gedaan naar een gemeentelijk elektriciteitsbedrijf. Het doel hiervan is dat winsten die gemaakt worden door grootschalige opwek van hernieuwbare energie in de Krimpenerwaard, ten goede komen aan de samenleving. Voorgesteld besluit De raad wordt voorgesteld om: 1. Naar aanleiding van de motie M23-002 “Onderzoek naar Gemeentelijk Duurzaam Energiebedrijf” onderzoeksvragen vast te stellen naar beschikbare instrumentarium om winsten terug te laten vloeien naar de maatschappij, die ontstaan door grootschalige opwek in de gemeente Krimpenerwaard en dit te verdiepen op het instrument gemeentelijk elektriciteitsbedrijf 2. Voor de dekking van dit onderzoek €35.000 te onttrekken aan de reserve enecogelden en de begroting hierop aan te passen. Inleiding Op 31 januari 2023 is motie M23-002 door het college overgenomen. Het college meent naar aanleiding van deze motie de onderzoeksvraag verder aan te moeten scherpen, alvorens over te gaan tot uitvoering. Hiertoe is advies ingewonnen bij Berenschot.

Op basis van een notitie (bijlage 2) met daarin een schets van de verschillende mogelijkheden, de ontwikkeling van gemeentelijke elektriciteitsbedrijven (GEB) bij andere gemeenten en een eerste idee van de financiële implicaties, is op 21 maart in de werkgroep energietransitie een gesprek gevoerd. Op basis van dit gesprek stelt het college de raad nu voor twee onderzoeksvragen en een aantal deelvragen vast te stellen. Het college kan vervolgens een onderzoek instellen. Onderzoeksvraag 1 (instrumenten om doel te bereiken) Tijdens het gesprek in de werkgroep is het doel van dit onderzoek nog eens aangescherpt: de werkgroep wil zien dat (een deel van) de winsten die gemaakt worden met grootschalige opwek van hernieuwbare energie in de Krimpenerwaard terugvloeit naar de samenleving, omdat hiermee de gemeenschap niet alleen de lasten maar ook de lusten van een dergelijke ontwikkeling krijgt. Het is nog niet duidelijk of een gemeentelijk elektriciteitsbedrijf nu het meest passende middel is om dit doel te bereiken.

De eerste onderzoeksvraag zou daarom zijn: Welk instrumentarium heeft de gemeente om de winsten terug te laten vloeien naar de maatschappij, die ontstaan door grootschalige opwek van hernieuwbare energie in de gemeente Krimpenerwaard? Aanvullende vragen hierbij zijn:  Geef hierbij de voor- en nadelen van de verschillende instrumenten zodat het college een keuze kan maken. Maak hierbij een onderscheid tussen opwek en/of levering.  Welke van deze instrumenten draagt het meest bij aan de doelstelling om winsten terug te laten vloeien naar de maatschappij?

gemeente Krimpenerwaard Postbus 51 2820 AB Stolwijk www.krimpenerwaard.nl

Onderzoeksvraag 2 (verdieping op instrument Gemeentelijk Elektriciteitsbedrijf) Wanneer we uitgaan van de realisatie van een Gemeentelijk Elektriciteitsbedrijf, heeft de werkgroep energietransitie kennis genomen van, en richting gegeven aan: - Het GEB moet van rechtswege privaatrechtelijk worden vormgegeven waarin de gemeente een financieel risico loopt. Dit betekent dat - door bijvoorbeeld marktontwikkelingen of veranderende wetgeving - er winst maar ook verlies gemaakt kan worden. - Het is voor de gemeente logisch om de ontwikkeling en exploitatie van een GEB in samenwerking met een andere partij te doen. Dit kan een marktpartij zijn en/of bijvoorbeeld een energiecoöperatie; - Er is nog geen duidelijke keuze gemaakt voor de plek in de keten, maar we moeten uitgaan van in ieder geval grootschalige opwek van hernieuwbare energie en mogelijk ook de levering van hernieuwbare energie - De businesscase is locatie specifiek omdat er veel omgevingsfactoren – waaronder draagvlak bij omwonenden en de lengte van de kabels voor aansluiting op het elektriciteitsnet – een rol spelen. - Voor het ontwikkelen van grootschalige opwek is de gemeente afhankelijk van de grondeigenaar - Belangrijk om ook te onderzoeken welke vormen van projectparticipatie er zijn en wat de kansen en risico’s van de verschillende vormen zijn.

Uitgaande van deze consensus, luidt de tweede onderzoeksvraag: Hoe kan het GEB eruit zien in samenwerking met mogelijke partners langs drie verschillende varianten (opwek en/of levering). Werk de kenmerken daarvan uit: - hoe participatie vorm gegeven kan worden; - hoe afhankelijk je bent grondeigenaren; - het financiële risico dat de gemeente loopt; - wat de maatschappelijke risico’s zijn - hoe de gemeente in de diverse samenwerkingsverbanden kan sturen - wat de impact is op de gemeentelijke organisatie Beoogd resultaat Winsten uit grootschalige opwek van hernieuwbare energie vloeien terug naar de samenleving Argumenten 1.1 de antwoorden op deze onderzoeksvragen zijn nodig om een goed besluit te kunnen nemen Het college kan met deze onderzoeksvragen en doelstelling een onderzoek instellen en de nodige volgende stappen zetten. 1.2 door beantwoording van deze vragen, kan de raad beleid vaststellen m.b.t. lokaal eigendom in het kader van de Regionale Energiestrategie Onderdeel van de vergunningverlening voor grootschalig zon op land, is de invulling van ‘lokaal eigendom’ door projectontwikkelaars. Dit beleid kan de raad eind 2023 vast gaan stellen. De resultaten van dit onderzoek helpt bij het ontwikkelen van dit beleid. Financiën - De kosten van dit onderzoek zijn niet begroot.

Daarom stelt het college voor €35.000 te onttrekken aan de reserve enecogelden en de begroting hierop aan te passen. Juridische zaken - N.v.t. Participatie en extern overleg - N.v.t. Vervolgtraject en uitvoering

pag. 2/4

Na het besluit van de raad wordt een partij gezocht die dit onderzoek uit kan voeren. De resultaten worden uiterlijk in juni ter informatie met de raad gedeeld. Het college kan na het zomerreces opdracht geven voor een kort vervolgonderzoek naar één van de voorkeursvarianten. In dit vervolgtraject kan dan ook het beleid door de raad worden bepaald ten aanzien van lokaal eigendom. Bijlagen - Motie M23-002 Onderzoek naar een Gemeentelijk Duurzaam Energiebedrijf - Notitie gemeentelijk elektriciteitsbedrijf door Berenschot

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van gemeente Krimpenerwaard,

de secretaris,

de burgemeester,

J. Hennip

P.J. Bouvy-Koene

pag. 3/4

RAADSBESLUIT

De raad van de gemeente Krimpenerwaard,

Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 11 april 2023 inzake Onderzoek gemeentelijk elektriciteitsbedrijf gelet op de impact van de mogelijke ontwikkeling van grootschalige opwek van hernieuwbare energie in de gemeente Krimpenerwaard en mogelijke winsten die hiermee gemaakt kunnen worden

Besluit:

1. Naar aanleiding van de motie M23-002 “Onderzoek naar Gemeentelijk Duurzaam Energiebedrijf” onderzoeksvragen vast te stellen naar beschikbare instrumentarium om winsten terug te laten vloeien naar de maatschappij, die ontstaan door grootschalige opwek in de gemeente Krimpenerwaard en dit te verdiepen op het instrument gemeentelijk elektriciteitsbedrijf 2. Voor de dekking van dit onderzoek €35.000 te onttrekken aan de reserve enecogelden en de begroting hierop aan te passen Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 30 mei 2023,

de griffier,

de voorzitter,

dr. M-L van Muijen

P.J. Bouvy-Koene

pag. 4/4