2.7 Stichting Stadspoezie, Beloning stadsdichters
Tekst van het document
Aan: de Gemeenteraad en het College van B en W van de gemeente Krimpenerwaard
AMSTERDAM 2-3-2025 KENMERK PSVR020322025 Betreft: beloning Stadsdichters Geachte raadsleden, geacht college, Circa 120 gemeentes in Nederland hebben binnen hun grenzen een stads-, streek- of dorpsdichter werkzaam. De beloning van deze dichters is vaak onvoldoende en strookt niet met de fair pay-code van de culturele sector. Een recente poll onder stadsdichters, wijst uit dat maar liefst 80,0% van de stadsdichters in Nederland onvoldoende wordt beloond. De Stichting Stadspoëzie, belangenbehartiger van Nederlandse stads- en dorpsdichters, vraagt u daarom binnen uw eigen gemeente, waar volgens onze inventarisatie ook een dichter actief is, onderzoek te doen naar de beloning van de dichter en indien nodig, een aanpassing aan te brengen. De VNG heeft in augustus 2024 aandacht besteed aan het fair pay-beginsel in de culturele sector. In de nota ‘Handreiking eerlijke beloning in de lokale cultuursector’ wordt hier aandacht aan besteed. (https://vng.nl/nieuws/handreiking-eerlijke-beloning-in-de-lokalecultuursector) . Een aantal gemeentes heeft sinds deze nota werk gemaakt van een onderzoek naar beloning in de lokale culturele sector, hier het beleid op aangepast en hier in bijvoorbeeld subsidieverstrekking of de controle op subsidieverstrekking rekening mee gehouden. Ze omarmen daarmee de Fair Practice Code.
De nota vindt u hier: https://vng.nl/sites/default/files/2024-08/handreiking-van-schatbarewaarde.pdf. We merken dat meer en meer organisaties, zoals bibliotheken en musea, een faire vergoeding aan schrijvers en dichters betalen en daarmee de fair pay code omarmen. Maar stadsdichters komen er nog steeds vaak bekaaid vanaf in Nederland.
Pieter Stroop van Renen – voorzitter, tevens Stadsdichter in IJburg Jeffrey van Geenen , Chris Bellekom, bestuursleden
Een stadsdichter Circa 120 gemeentes kennen het fenomeen Stadsdichter. Een inventarisatie is te vinden op de onderzoekssite https://stadsdichtersvannederland.weebly.com De wijze van verkiezing verschilt, evenals de benoeming. Een stadsdichter wordt soms gekozen door een jury, dan weer door het publiek gekozen, dan weer door een comité uitgekozen. De benoeming vindt vaak plaats door het college, de raad, een lokale bibliotheek of een speciaal opgerichte stichting. Een stadsdichter schrijft in de meeste gevallen een aantal gedichten per jaar in opdracht van of voor de gemeente. Veelal neemt de stadsdichter ook losse opdrachten aan, of schrijft op eigen initiatief. Het belang van een actieve stadsdichters voor een gemeente is groot. Een goede stadsdichter luistert bijvoorbeeld nieuwjaarsrecepties op, schrijft ten behoeve van speciale gelegenheden zoals 4/5 mei, publiceert in de lokale krant, stelt soms plaatselijke issues aan de kaak, beschrijft het gemeentelijke leven en brengt kleur. Stadsdichters zijn een uithangbord voor de gemeente, zetten een gemeente in veel gevallen actief op de kaart, dragen bij aan het culturele leven, bieden troost en zijn verbindend. Sommige stadsdichters brengen het tot landelijke bekendheid en zijn daarmee een nog grotere pleitbezorger voor hun gemeente.
De beloning van stadsdichters Van stadsdichters wordt over het algemeen verwacht dat ze tien tot twaalf gedichten per jaar voor een gemeente schrijven. Deze afspraken zijn niet in alle gevallen vastgelegd. Overigens zijn de meeste stadsdichters op eigen initiatief nog aanvullend productief voor de gemeente buiten de afgesproken gedichten. Een redelijke vergoeding voor het schrijven van een gedicht in opdracht is minstens €400,exclusief BTW, op basis van een uurtarief van €65 euro excl. BTW. Een gedicht vereist onderzoek, schrijftijd en redactie en daarmee is gemiddeld zes tot acht uur gemoeid. Daarnaast wordt het gedicht in veel gevallen voorgedragen, dus ook aanwezigheid kost tijd. Uit een door de Stichting Stadspoëzie recent georganiseerde peiling, blijkt dat een meerderheid van stadsdichters in Nederland geen loon naar werken ontvangt en ver van dit tarief verwijderd is. Veel stadsdichters zijn blij te mogen schrijven en zien het werk als eervol. Maar dat betekent niet dat een faire vergoeding achterwege zou moeten blijven. Veel gemeentes stellen geen eisen aan de stadsdichter, maar laten ook de beloning vaak onbesproken. De hoogte van de beloning verschilt per gemeente aanzienlijk.
Uit respons van 35 Nederlandse stadsdichters op een steekproef van de 120 actieve stadsdichters in ons land blijkt dat slechts 20,0% een vergoeding ontvangt van meer dan €2000,- per jaar voor het schrijven van 10-12 gedichten per jaar, waarvan slechts twee gemeentes een vergoeding betalen die op het niveau van €400,- per gedicht ligt: het eigenlijk juiste niveau. Pieter Stroop van Renen – voorzitter, tevens Stadsdichter in IJburg Jeffrey van Geenen , Chris Bellekom, bestuursleden
Een grote meerderheid van 80,0% is daarmee ronduit onderbetaald. Bijna een kwart ontvangt een zeer karige vergoeding of verdient nagenoeg niets.
Dichters Ontvangt niets
4
11,4%
Minder dan 500 euro per jaar
5
14,3%
500-1000 euro per jaar
6
17,1%
1000-2000 euro per jaar
13
37,1%
Meer dan 2000 euro per jaar
7
20,0%
Totaal *Peiling Stichting Stadspoezie, 22-2-205
35
Ook budgetten van minder dan €1000 per jaar - als tegenprestatie voor tienmaal een bijdrage leveren- zijn eigenlijk onvoldoende. Dat betreft minstens de helft van alle dichters. Dit is schrijnend voor een beroepsgroep die in de culturele sector al kwetsbaar is. Temeer daar de dichters een bijdrage leveren aan het gemeentelijke culturele leven. Verreweg de meeste gemeentes houden zich niet aan de fair pay-code van de culturele sector. Wijze van beloning Enkele gemeentes vinden creatieve manieren om de beloning vorm te geven. De dichter krijgt dan geen vergoeding, maar wel een ‘activiteitenbudget’. Of de dichter ontvangt een bijdrage voor het vervaardigen van een bundel. Dit gaat soms om vergelijkbare budgetten, en de initiatieven zijn sympathiek, maar een dichter heeft daarin weinig keuze. Het onterecht gratis schrijven, of tegen een zeer kleine vergoeding, wordt vaak omkleed met argumenten als ‘het is toch een erebaantje’, of ‘het is toch goed voor je eigen publiciteit’, of ‘je krijgt er wel weer andere opdrachten door’, maar dit zijn geen argumenten die in een tijdperk van fair pay voor de culturele sector hout snijden. Een dichter die in opdracht werkt, levert werk af, dat beloond moet worden. Immers krijgt ook de cateraar op een nieuwjaarsreceptie een vergoeding – deze wordt ook niet afgescheept met ‘het is toch je hobby?”.
De Stichting Stadspoëzie wil daarom dat het onderbetalen van stadsdichters wordt aangepakt en streeft naar een faire vergoeding voor alle stadsdichters in Nederland, in lijn met de Fair Practice Code.
Pieter Stroop van Renen – voorzitter, tevens Stadsdichter in IJburg Jeffrey van Geenen , Chris Bellekom, bestuursleden
Onze vraag Als Stichting Stadspoëzie vragen wij gemeentes om in contact te treden met de eigen stadsdichter om een goede beloning af te spreken in lijn te met de Fair Practice code met als richtbedrag een vergoeding van minimaal €400,- excl. BTW per gedicht. Mocht de beloning via een (gesubsidieerde) stichting of andere organisatie worden geregeld, treed dan in overleg met betreffende organisatie om te bezien of ook hier sprake is van fair pay. De gemeente heeft hier als subsidieverstrekker of controlerende instantie een rol in. Mocht u vragen hebben, dan kunt u zich richten tot uw lokale stadsdichter. Voor meer vragen is ook de Stichting Stadspoëzie altijd bereid u te helpen. Fair pay is van groot belang voor de culturele sector. Een stadsdichter heeft recht op een faire vergoeding.
Met vriendelijke groet, Pieter Stroop van Renen Voorzitter Stichting Stadspoëzie
Pieter Stroop van Renen – voorzitter, tevens Stadsdichter in IJburg Jeffrey van Geenen , Chris Bellekom, bestuursleden