2.6 Platform Slappe Bodem, Jaarverslag 2022 en Activiteitenplan 2023.pdf

VERSLAG 2022

AC TI V ITE ITE N P L A N 2 0 2 3

VOORWOORD 2022 was het jaar dat het Platform maar liefst drie voorzitters had. Na Jan Vente en Sjaak Langeslag ben ik in oktober gekozen tot nieuwe voorzitter. Dankzij de grote inzet van deze voorgangers staan we waar we nu staan: een levendig netwerk dat veel doet en bereikt. 2022 was ook het jaar waarin een aantal doelen waarvoor jaren hard gewerkt en gelobbyd is werden gerealiseerd. Bestrijding van en omgaan met bodemdaling is echt een nationaal thema geworden dat ook in diverse nationale programma’s is opgenomen. En om dit verantwoord handen en voeten te geven is sinds september het Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen actief, met betrokkenheid en ondersteuning van diverse provincies en drie ministeries. Er is kortom weer flink gebouwd aan een stevige basis, in dit jaarverslag leest u hier meer over. Met het voorgenomen rijksbeleid rondom het NPLG, Water en bodem sturend en de ruimtelijke puzzels is het zaak de aanpak van en omgang met bodemdaling definitief te integreren in alles wat we in ons lage land doen. Daarbij zijn er ook nog verkiezingen van provinciale staten en waterschapsbesturen. Nieuwe volksvertegenwoordigers en bestuurders die met bodemdaling aan de slag moeten zijn in aantocht. In het Activiteitenplan 2023 hebben we opgeschreven waar het Platform zich op gaat richten.

Samen met uw inzet wordt het weer een actief en succesvol jaar! Michel Klijmij-van der Laan voorzitter

2

INHOUDSOPGAVE JAARVERSLAG 2022 BODEMDALING IN POLITIEK EN BELEID 5 CAMPAGNE GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 6 NIEUWE KERNGROEP 7 NATIONAAL CONGRES BODEMDALING 8 KENNISCENTRUM BODEMDALING 9 EN FUNDERINGEN COALITIE STEVIGE STEDEN 10 ORGANISATIE EN COMMUNICATIE 11 IN DE MEDIA 12

ACTIVITEITENPLAN 2023 INLEIDING DOELEN EN ACTIVITEITEN 2023

14 15

BELEID, BESTUUR

15

NETWERK, KENNIS

16

COMMUNICATIE

17

UITVOERING COLOFON

18 19

Dit is een interactieve PDF. Klik op het onderwerp in de inhoudsopgave om naar de gewenste pagina te navigeren. Klik rechtsonder op de pagina (groen vlak) om terug te keren naar de inhoudsopgave. In de tekst zijn ook diverse links aangegeven. Klik erop voor meer informatie.

3

VERSLAG 2022 4

BODEMDALING IN POLITIEK EN BELEID

JAARVERSLAG 2022

Het Platform Slappe Bodem blijft de duurzame omgang met en aanpak van bodemdaling agenderen bij de politiek op alle niveaus. Na de lange formatie van het kabinet Rutte IV, zijn in de loop van 2022 verschillende beleidsbrieven verschenen waarin bodemdaling als nationaal probleem wordt benoemd. Het Platform heeft op de RO-brief van mei gereageerd en op de brief over Water en bodem sturend van november. Ook zijn Kamerleden benaderd over de in 2020 verstuurde brandbrief over de toelating van de toepassing van schuimglas. Dit heeft ertoe geleid dat de staatssecretaris van IenW een spoedig antwoord heeft toegezegd. Op het gebied van funderingsproblematiek is de ontwikkeling van de Nationale Aanpak Funderingsproblematiek door het ministerie van BZK met de koepels VNG, IPO en UvW belangrijk nieuws. Deelnemers van het Platform zijn hierbij betrokken. Het kabinet geeft hiermee invulling aan de belofte in het regeerakkoord.

5

CAMPAGNE GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN

JAARVERSLAG 2022

In 2022 waren de gemeenteraadsverkiezingen aanleiding om bodemdaling bij de gemeentelijke politiek te agenderen. Het Platform heeft een succesvolle online campagne ontwikkeld en uitgevoerd, met een groot bereik. Aan gemeenteraden in zeven provincies is bovendien actief informatie over de aanpak van bodemdaling aangeboden met een brief. In twee webinars is de in de campagne aangeboden informatie nog eens nader toegelicht, waarmee het bereik en de bewustwording over de gevolgen en aanpak van bodemdaling is vergroot. Ruim zestig belangstellenden hebben de webinars bijgewoond en op het YouTube-kanaal van het Platform zijn de webinars op een later moment ruim 200 keer bekeken.

6

JAARVERSLAG 2022

NIEUWE KERNGROEP Na de gemeenteraadsverkiezingen heeft hoogheemraad Sjaak Langeslag tijdelijk het voorzitterschap waargenomen. Op 5 oktober vond de eerste vergadering van de bestuurlijke kerngroep plaats met nieuwe gemeentebestuurders. In deze vergadering zijn de nieuwe voorzitter en vicevoorzitter/penningmeester van het Platform gekozen: wethouder Michel Klijmij-van der Laan en hoogheemraad Klazien Hartog. Op 29 november is Sjaak Langeslag overleden. Hij was jarenlang een belangrijke drijvende kracht en kundige bestuurder die de waterschappen in de bestuurlijke kerngroep vertegenwoordigde. Van maart tot oktober 2022 was Sjaak Langeslag interimvoorzitter van het Platform Slappe Bodem.

KERN GROEP

AD DE REGT

MEINDERT STOLK

MICHEL KLIJMIJ - VAN DER LAAN

KLAZIEN HARTOG

RELUS BREEUWSMA

ERIK WASSINK

JESSE LUIJENDIJK

WESSEL BREUNESSE

7

NATIONAAL CONGRES BODEMDALING

JAARVERSLAG 2022

Voor het eerst sinds 2019 kon het Nationaal Congres Bodemdaling zonder beperkingen plaatsvinden, en wel op een bijzondere locatie. De gemeente Almere was gastheer van het congres op het terrein van de Floriade. Vanwege de sluitingsdatum van de Floriade was het congres niet zoals gebruikelijk in november, maar op 6 oktober. Het thema ‘Bouw beter met bodemdaling’ sloot aan op het thema van de Floriade en werd in het plenaire programma en deelsessies in diverse paviljoens van inhoud voorzien. De circa 230 bezoekers hebben daarnaast het Floriadeterrein verkend. Klik hier om het verslag en foto’s van het congres te bekijken. Klik hier voor presentaties subsessies ronde 1 Klik hier voor presentaties subsessies ronde 2

8

KENNISCENTRUM BODEMDALING EN FUNDERINGEN

JAARVERSLAG 2022

In 2022 ging een belangrijke wens van het Platform in vervulling: de stichting Kenniscentrum bodemdaling en funderingen (KBF) werd opgericht en nam zijn intrek in het gebouw Arti Legi op de Markt in Gouda. Het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling is in het KBF opgegaan. Met het KBF is het mogelijk om de beschikbaarheid, toepassing en verspreiding van kennis over bodemdaling en funderingsproblematiek verder te professionaliseren. Dankzij middelen uit de Regiodeal Bodemdaling Groene Hart en extra bijdragen van de ministeries van BZK, IenW en LNV waarvoor het Platform zich heeft ingespannen is het KBF inmiddels actief. In 2023 zal het Kenniscentrum formeel worden geopend met een – deels mobiele – expositie. Klik hier voor de website van het KBF.

9

JAARVERSLAG 2022

COALITIE STEVIGE STEDEN De maatschappelijke partijen in de Coalitie Stevige Steden hebben zich in 2022 gericht op de thema’s funderingsproblematiek en nieuwbouw. Hiervoor zijn goed bezochte en levendige bijeenkomsten geweest in Schiedam en Rotterdam. ‘Doen en laten zien’ was hierbij het motto, het goede weer bij beide bijeenkomsten hielp om de praktische invulling beeldend te maken. Met de opening van het KBF (zie hierboven) heeft het Platform besloten om de Coalitie hierin onder te brengen per 2023.

10

JULI 2022

JAARVERSLAG 2022

NIEUWS OVER BODEMDALING IN POLITIEK, (VAK) MEDIA EN NETWERK, EXCLUSIEF VOOR DEELNEMERS PLATFORM SLAPPE BODEM

ORGANISATIE EN COMMUNICATIE Een groot deel van de bijeenkomsten van de bestuurlijke en ambtelijke kerngroep hebben digitaal plaatsgevonden, hoewel fysiek vergaderen in 2022 weer mogelijk was. Digitaal vergaderen levert echter voordelen op, vandaar dat ook het ‘brede’ bestuurlijke overleg van het platform op 14 december via Teams heeft plaatsgevonden. De uitgebreide interne nieuwsbrief BodemBericht is in 2022 eenmaal verschenen. Afgaande op de positieve reacties voorziet het digitale magazine in een behoefte bij de aangesloten organisaties. De algemene digitale nieuwsbrief is vier keer verstuurd naar zo’n 530 mensen.

11

JAARVERSLAG 2022

IN DE MEDIA In 2022 is er veel aandacht geweest voor bodemdaling in diverse media. Hieronder een greep uit de artikelen en uitzendingen. Klik op de onderwerpen om naar de desbetreffende artikelen te gaan.

22 DECEMBER 2022 PROVINCIE UTRECHT ---------------------------------------------------

30 NOVEMBER 2022 H2O NETWERK

24 NOVEMBER 2022 VOLKSKRANT

8 SEPTEMBER OMROP FRYSLÂN

28 AUGUSTUS BNN VARA / RADIO 1

CONCRETE STAPPEN OM BODEMDALING VEENWEIDEN TE VERMINDEREN

---------------------------------------------------

WATERPEIL IN LAAGSTE PUNT VAN DEFINITIEF NEDERLAND VASTGELEGD

---------------------------------------------------

---------------------------------------------------

TRANSFORMATOR VAN 250.000 KILO ZAKT DOOR HET VEEN

HEEFT DORDRECHT DE OPLOSSING OM MASSALE VERZAKKINGSSCHADE TE VOORKOMEN?

3 JUNI 2022 VNG MAGAZINE

19 MEI 2022 INNOVATIEPROGRAMMA VEEN

17 MEI 2022 WATERFORUM

17 MEI 2022 VPRO / DE AVONDSHOW MET LUBACH

23 FEBRUARI 2022 UNIE VAN WATERSCHAPPEN

---------------------------------------------------

FUNDERINGSSCHADE SLAPPE BODEM

---------------------------------------------------

INNOVATIE PROGRAMMA VEEN AFGEROND, VIJF JAAR PIONIEREN IN HET VEEN

GRENS IS BEREIKT GRONDWATERSTAND MOET OMHOOG

---------------------------------------------------

HOOGHEEMRAADSCHAP DE STICHTSE RIJNLANDEN LANCEERT HOLOGRAM HEEL HOLLAND ZAK

---------------------------------------------------

DALING GRONDWATERSTAND - TOT OP DE BODEM

---------------------------------------------------

---------------------------------------------------

BRITTEN LEREN VAN NEDERLAND OVER BODEMDALING

12

ACTIVITEITEN 2023

13

INLEIDING

ACTIVITEITENPLAN 2023

In 2019 is de Strategische Agenda Platform Slappe Bodem 2020-2024 vastgesteld. De strategische agenda vormt de leidraad voor de activiteiten van het Platform Slappe Bodem, met als centrale doelstelling: “We zijn pas klaar met het Platform Slappe Bodem als de omgang met slappe bodem integraal onderdeel uitmaakt van beleid en beheer en nadelige effecten binnen aanvaardbare grenzen van duurzaamheid en betaalbaarheid zijn gebracht.” Dit activiteitenplan geeft aan waar het Platform Slappe Bodem in 2023 aan gaat werken. Het Platform Slappe Bodem wil de actieve lijn voortzetten en vooral aandacht besteden aan het versterken en uitbreiden van het netwerk en het positioneren van het thema bodemdaling in nationaal beleid. Daarnaast blijft de inzet op kennisontwikkeling via het nieuwe Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen en de (politieke) agendering van het thema bodemdaling. In 2023 gaat extra inspanning naar de verkiezingen van provinciale staten en waterschapsbesturen en het meenemen van bodemdaling in de coalitieakkoorden van de nieuwe provincie- en waterschapsbesturen. Het activiteitenplan benoemt de thema’s die in 2023 prioriteit hebben. Dit wil niet zeggen dat het Platform Slappe Bodem andere activiteiten uit de Strategische Agenda 2020-2024 zal laten liggen als kansen zich voordoen.

14

ACTIVITEITENPLAN 2023

DOELEN EN ACTIVITEITEN 2023 BELEID, BESTUUR In 2023 zal de uitwerking van nieuw nationaal beleid van belang zijn voor de aanpak van bodemdaling. Het gaat om ‘Water en bodem sturend’, de Nationale Aanpak Funderingsproblematiek en het Nationaal Programma Landelijk Gebied. De verkiezingen van Provinciale Staten en de waterschappen vragen om aandacht om het thema bodemdaling goed te verankeren in de coalitieakkoorden en -programma’s. Bodemdaling geïntegreerd in nationaal beleid • Lobby en monitoring Tweede Kamer. • Versterken ambtelijk netwerk. • Bijdragen aan en kritisch volgen van nieuw beleid en wetgeving: water en bodem sturend, NOVI. Realisatie van een nationaal programma bodemdaling en coördinerend bewindspersoon • Uitwerken nationale coördinatie met rijkspartijen en koepels. • Gesprekken met Kamerleden. Realisatie nationaal kenniscentrum bodemdaling • Gerealiseerd in 2022 met het Kenniscentrum bodemdaling en funderingen (KBF). • Blijvend financieel en inhoudelijk steunen van het KBF.

Beheer en onderhoud van infrastructuur en overige openbare ruimte bij alle overheden met duurzame technieken, volgens de levenscyclusbenadering • Organiseren van werkbezoeken voor bestuurders en ambtenaren (gekoppeld aan BO en AO PSB). • Agenderen noodzaak van onderzoek. Uitdragen van voorbeelden van integrale aanpak uit het eigen netwerk via KBF. • Uitdragen coaching voor gemeenten via KBF. • Informeren nieuwe statenleden, AB-leden waterschappen en bestuurders na verkiezingen. Nieuwe ontwikkelingen klimaatadaptief / klimaatbestendig realiseren • Nadere samenwerking met convenant klimaatadaptief bouwen en Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie. • Verkennen mogelijkheden beleid en regelgeving. • Belichten goede voorbeelden, do’s en don’ts, actief uitdragen naar politiek en bestuur. • Versterken netwerk met markt/ ontwikkelaars Remmen of tot stilstand brengen van bodemdaling in landelijk gebied door duurzaam landgebruik • A genderen thema en kennis bij politiek, bijdragen aan en stimuleren van relevante netwerken/beleidsprocessen.

Omvang van funderingsproblematiek op slappe bodems scherp in beeld hebben en beleid met strategie opstellen voor hulp aan eigenaren voor de aanpak • Samenwerking met KBF en KCAF versterken. • Verkennen mogelijkheden/wensen m.b.t. beleid en regelgeving, bijdragen aan Nationale aanpak funderingsproblematiek (NAF) Bijzondere maatstaven voor slappe bodem in het gemeentefonds ten minste behouden, actief uitdragen dat de huidige verdelingssystematiek een deel van de bodemdalingsgemeenten compenseert, maar dat niet alle gemeenten met grote bodemdalingsproblematiek in de huidige systematiek gecompenseerd worden voor de grote financiële en maatschappelijke gevolgen van bodemdaling. • Politiek agenderen waar relevant. • Resultaten van project ‘Financiering bodemdaling’ benutten en (bestuurlijk) doorvertalen naar gemeenten en fondsbeheerder.

15

ACTIVITEITENPLAN 2023

DOELEN EN ACTIVITEITEN 2023 NETWERK

KENNIS

Om de positie van het Platform te versterken, is de inzet erop gericht het netwerk te verbreden met meer gemeenten, waterschappen en provincies in ‘laag Nederland’.

Een van de doelstellingen van het Platform is in 2022 in vervulling gegaan: het Kenniscentrum bodemdaling en funderingen is opgericht. In 2023 zal het Platform gebruikmaken van het KBF en de ontwikkeling en verspreiding van kennis die de deelnemers van het Platform nodig hebben, stimuleren. De samenwerking met de programma’s LOSS en DRoBE wordt voortgezet.

resultaten in netwerk verspreiden. • Mogelijk bijdragen aan NPLG, bewaken dat bodemdaling voldoende aandacht heeft.

Realisatie van een leerstoel en/of lectoraat slappe bodem/bodemdaling. • Onderzoek stimuleren, agenderen, financieringsarrangement zoeken.

Ontwikkelen van bewustwording bij inwoners en ondernemers op slappe bodem, marktpartijen en corporaties • Betrokkenheid onderwijs vergroten via KBF. • Inzetten van netwerk voor stageplekken en afstudeeropdrachten i.r.t. bodemdaling.

Aansluiten alle overheden die met slappe bodem/bodemdaling te maken hebben • Overheden werven Versterken van de betrokkenheid van de deelnemende organisaties • BO en AO combineren met werkbezoeken. • Interne communicatie verbeteren; deelnemers moeten een streepje voor hebben, voordeel van deelnemerschap duidelijker maken. • Congres organiseren. • Interne nieuwsbrieven versturen. Versterken van relaties met belangenorganisaties als KCAF en VEH • Coalitie Stevige Steden voortzetten en uitbreiden. Dit netwerk wordt ondergebracht bij het KBF.

Continuïteit van het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling (NKB) • Financieren KBF en deelexpeditie(s). Deelnemen/bijdragen aan programma KBF. • Stimuleren betrokkenheid deelnemers bij KBF. • Kennisvragen agenderen. Realisatie van een landsdekkend meet- en modelleersysteem voor bodemdaling • A genderen, lopende initiatieven steunen, verkennen mogelijkheden uitbreiding via KBF en overige programma’s zoals LOSS en DrOBE Ontwikkelen van handelingsperspectieven voor landelijke gebieden en bebouwde gebieden • Ervaringen uit (praktijk)projecten delen. • (Ontwerpend) onderzoek stimuleren en

Uitbreiden van netwerk bij bedrijven en kennisinstellingen • Innovatie en toepassing van kennis stimuleren. • Coalitie Stevige Steden voortzetten en uitbreiden (als onderdeel van het KBF).

Realisatie van (basis-)cursussen voor bestuurders en ambtenaren • Verkennen en stimuleren kennisverspreiding via KBF. Ontwikkelen van handreikingen voor bodemdalingsbestendig bouwen/ontwikkelen • In samenwerking met convenant klimaatadaptief bouwen en KBF oppakken. •W  erken aan standaardisering, wet- en regelgeving

16

DOELEN EN ACTIVITEITEN 2023

ACTIVITEITENPLAN 2023

COMMUNICATIE Communicatie is ondersteunend aan de activiteiten en doelen van het Platform. In 2023 zal aandacht uitgaan naar de verkiezingen van Provinciale Staten en waterschappen en het verbinden van meer organisaties aan het Platform.

Benutten van bijeenkomsten ter positionering van het PSB en versterking van het netwerk • Deelnemen/bijdragen aan congressen zoals het Deltacongres, TISOLS, Kennisexpeditie, KCAF, etc.

Versterken van de boodschap van het PSB met actuele kennis/inhoud en deze effectief verspreiden • Benutten website, BodemBericht en nieuwsbrief, organiseren congres.

Verbinden van informatiestromen met betrekking tot slappe bodem/ bodemdaling • Communicatie verbinden, benutten sociale media voor campagne verkiezingen PS en waterschappen.

Verbetering interne communicatie ter versterking van het netwerk • BO en AO combineren met werkbezoeken. • Interne communicatie verbeteren; deelnemers moeten een streepje voor hebben, voordeel van deelnemerschap duidelijker maken. • Congres organiseren. • Interne nieuwsbrieven versturen.

17

ACTIVITEITENPLAN 2023

UITVOERING De uitvoering van de activiteiten zal, gecoördineerd door voorzitter en secretaris, belegd worden in het netwerk van het Platform Slappe Bodem en bij de secretaris. Voor enkele specifieke taken wordt kennis en capaciteit ingehuurd, namelijk voor: • Communicatie en organisatie Nationaal Congres Bodemdaling • Advisering public affairs Tweede Kamer en monitoring Kameragenda

18

COLOFON Het Platform Slappe Bodem, een samenwerkingsverband van gemeenten, provincies en waterschappen, werkt aan een integrale aanpak waarin nationale, lokale en provinciale overheden, waterschappen, kennisinstellingen en bedrijfsleven gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen en dragen op het gebied van bodemdaling. Met dit jaarverslag en activiteitenplan toont het Platform Slappe Bodem een zeer actief netwerk dat al flink op dreef is met een grondige en praktijkgerichte aanpak van bodemdaling. Samen met Rijksoverheid, kennisinstellingen en marktpartijen willen we blijven investeren in onderzoek, kennis en innovatie. Het Platform Slappe Bodem is er voor overheden. Wilt u ook profijt hebben van onze samenwerking? Mail ons dan voor meer informatie.

Contactpersoon Jeroen Mekenkamp secretaris Platform Slappe Bodem info@slappebodem.nl / www.slappebodem.nl

Beeldmateriaal Vincent Basler, Platform Slappe Bodem en onder licentie van Ingram Publishing

Vormgeving lizzil creative